LIVE Zelensky: "Trump bereid om veiligheidsgaranties te geven aan Oekraïne"

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft het na zijn gesprek met de Amerikaanse president Donald Trump over "een constructieve ontmoeting". Volgens Zelensky gaf Trump tijdens dat gesprek aan dat hij "bereid is om Oekraïne veiligheidsgaranties te geven na afloop van de oorlog met Rusland". Hij voegt eraan toe dat dat een “game-changer” voor Oekraïne zou kunnen zijn.

Volgens Zelenski speelt ook China een belangrijke rol, de Chinezen zouden de Russen kunnen overtuigen om een einde te maken aan de oorlog.

"Je verwacht in zo'n crisis wel dat de Amerikaanse president achter zijn bondgenoten staat." Dat zegt Rusland- en NAVO-kenner Jan Balliauw, nadat de NAVO opnieuw is samengekomen door Russische schendingen van het NAVO-luchtruim.

Volgens Balliauw wil Rusland het bondgenootschap - en vooral de relatie met de VS - testen. "Maar Europa en de VS leven op dit moment in een andere wereld."

"Rusland mijdt het risico absoluut niet, ze zijn bezig met een soort draaiboek om te kijken tot waar ze kunnen gaan", zegt Tom Simoens, historicus aan de Koninklijke Militaire School in De Wereld Vandaag op Radio 1. Rusland heeft de afgelopen weken het luchtruim van Polen en Estland geschonden met drones en gevechtsvliegtuigen en vannacht lag het luchtverkeer in Oslo en Kopenhagen urenlang stil nadat er ook daar drones waren gespot. 

Volgens Simoens moeten we wel oppassen om Rusland te beschuldigen. "Het is nog niet duidelijk om welk type drone het gaat, dat moet eerst uitgezocht worden. Ze lijken bovendien vanuit de buurt gelanceerd te zijn", zegt Simoens. 

Maar Simoens ziet wel duidelijk dat Rusland steeds verdergaat: "Rusland tast de grenzen van de NAVO en de EU af. Dat is hun manier van oorlogsvoeren en als de NAVO niet sterk reageert dan zal de grens steeds verder opschuiven. Angst zien ze als een teken van zwakte". 

Litouwen heeft de regels aangepast om drones die het luchtruim schenden, makkelijker te kunnen neerhalen. Dat zegt de Litouwse minister van Defensie Dovile Sakaliene. "Onze oude regels waren niet aangepast aan de huidige dreigingen", verklaart de minister. 

Met de nieuwe wetswijziging kan minister Skalaiene of een ander "bevoegd persoon" voortaan bevel geven om een drone die in een beperkt of gesloten luchtruim vliegt neer te schieten. "Dit is een mechanisme dat ons in staat stelt om onmiddellijk te reageren, met militaire middelen, op elke schending van het nationale luchtruim'", aldus de minister. 

De Poolse premier Donald Tusk heeft aangekondigd dat de grens tussen Polen en Wit-Rusland terug zal openen. Die grens was sinds begin september gesloten, na militaire oefeningen van Rusland en Wit-Rusland aan de Poolse grens. 

"Als het agressieve gedrag van sommige buurlanden weer toeneemt, zullen we niet aarzelen om de grenzen opnieuw te sluiten", zegt Tusk. 

Er loopt een belangrijke handelsroute vanuit China naar de EU via de grens van Polen en Wit-Rusland. De sluiting van de grens leidde onder meer tot het stilvallen van het Chinese spoorverkeer daar. 

Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte gaf na afloop van het overleg tussen de NAVO-lidstaten een persconferentie. Daarin veroordeelt hij opnieuw de schendingen van het Europese luchtruim door Rusland. "We willen niet dat dit patroon wordt voortgezet, of het nu opzettelijk is of niet", zegt Rutte.

Rutte benadrukt ook dat het onderscheppen van drones efficiënter moet. Het aantal goedkopere wapens dat drones kan onderscheppen moet volgens hem worden uitgebreid, want nu worden daar vooral dure raketten voor gebruikt. "Daarvoor is Eastern Sentry opgezet", verduidelijkt Rutte. Eastern Sentry is een NAVO-operatie om de oostflank te beschermen.

Volgens Rutte was het echter niet nodig om de gevechtsvliegtuigen in het Estse luchtruim uit de lucht te schieten. "We zullen altijd reageren met kalme vastberadenheid", zegt Rutte. Hij ontkent ook dat daar onenigheid over is tussen de lidstaten, nadat Litouwen en Tsjechië hadden gezegd om "zonder discussie" gevechtsvliegtuigen in hun luchtruim neer te halen. 

Over de drones op de luchthavens van Kopenhagen en Oslo blijft Rutte voorlopig voorzichtig. "Het is te vroeg om te zeggen of Rusland hier bij betrokken is", zegt Rutte. Hij zegt wel dat hij gebeld heeft met de Deense premier Mette Frederiksen om hulp vanuit de NAVO aan te bieden. 

De 32 NAVO lidstaten kwamen vanochtend bijeen op verzoek van Estland dat artikel 4 van het NAVO-verdrag had ingeroepen na de schending van het Estse luchtruim door Rusland vorige week vrijdag. Daarbij vlogen 3 Russische gevechtsvliegtuigen zo’n 10 minuten in het Estse luchtruim. 

"Dit incident past in een bredere reeks roekeloze acties van Rusland. Het is al de tweede keer in twee weken dat de Raad samenkomt onder Artikel 4, na eerdere schendingen van het Poolse luchtruim door Russische drones", klinkt het in een verklaring van de NAVO. "Ook Finland, Letland, Litouwen, Noorwegen en Roemenië melden soortgelijke schendingen."

De NAVO benadrukt volledige solidariteit met de getroffen bondgenoten en stelt dat Rusland volledig verantwoordelijk is voor deze gevaarlijke escalaties. Als antwoord versterkt de NAVO haar oostflank, o.a. via operatie Eastern Sentry, met extra capaciteiten en luchtafweer.

"De boodschap aan Rusland is duidelijk: de NAVO zal met alle middelen en conform internationaal recht zichzelf verdedigen. De verplichting tot collectieve verdediging (Artikel 5) blijft onwrikbaar", staat er te lezen. "Daarnaast bevestigt de NAVO dat steun aan Oekraïne doorgaat, aangezien de veiligheid van Oekraïne direct bijdraagt aan die van de bondgenoten."

Het vliegverkeer op de luchthavens van Oslo (Noorwegen) en Kopenhagen (Denemarken) werd vannacht enkele uren stilgelegd nadat er drones waren gesignaleerd. De politie onderzoekt waar die vandaan kwamen en of de incidenten met elkaar gelinkt zijn. Of Rusland er iets mee te maken heeft? Dat wordt onderzocht, na eerdere schendingen van het Poolse en Estse luchtruim afgelopen week. 

De "roekeloze" schendingen van het NAVO-luchtruim door Rusland de voorbije weken verhogen het risico op een directe gewapende confrontatie met de NAVO. Daarvoor waarschuwt de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Yvette Cooper, tijdens een bijzondere zitting van de VN-Veiligheidsraad. 

Cooper sprak Rusland rechtstreeks aan tijdens de zitting. "Onze alliantie is op afschrikking gericht, maar maak je geen illusies dat we klaarstaan om het luchtruim en het grondgebied van de NAVO te verdedigen."

Eenzelfde boodschap komt uit Amerikaanse hoek. Mike Waltz, de nieuwe Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties, zegt dat de VS en zijn bondgenoten "elke centimeter van het NAVO-territorium" zullen verdedigen. 

EU-buitenlandchef Kaja Kallas benadrukte dan weer dat het "geen ongeluk" is dat Rusland het Europese luchtruim 3 keer heeft geschonden in 2 weken. Rusland test onze grenzen en ondermijnt onze veiligheid, zegt ze. "Rusland zal blijven provoceren zolang dat toegestaan wordt."

De Russische president Vladimir Poetin zegt dat Rusland bereid is om zich nog een jaar langer aan afspraken over wapenbeheersing te houden, als de VS dat ook doet. Met die afspraken probeerden Rusland en de VS het aantal wapens te beperken. 

Concreet gaat het over een verlenging van het New START-verdrag, dat in februari zou aflopen. Dat verdrag beperkt het aantal Russische en Amerikaanse kernbommen voor intercontinentale raketten. New START is het laatst overgebleven wapenverdrag tussen beide landen. 

Poetin had enkele jaren geleden de Russische deelname aan het verdrag opgeschort, maar volgens hem houdt Rusland zich wel nog steeds aan de beperkingen. 

Polen zal niet aarzelen om vliegende objecten die duidelijk het Poolse luchtruim schenden en een bedreiging vormen, neer te schieten. Dat zegt de Poolse premier Donald Tusk. Het is niet meteen duidelijk of Tusk het alleen over drones of ook over gevechtsvliegtuigen heeft. Eind vorige week maakte Estland bekend dat 3 Russische gevechtsvliegtuigen zijn luchtruim hadden geschonden. 2 weken geleden schoot Polen zelf al eens een aantal Russische drones neer die het Poolse luchtruim waren binnengevlogen.

Tegelijkertijd maant Tusk ook aan tot voorzichtigheid in de reactie. "Wanneer we te maken hebben met situaties die niet volledig duidelijk zijn, moet je echt 2 keer nadenken voordat je over acties beslist die een acuut conflict zouden kunnen aanwakkeren." Tusk verwijst naar enkele Russische gevechtsvliegtuigen die onlangs over een Pools olieplatform vlogen. De jets schonden toen niet het Poolse luchtruim, aangezien ze boven internationale wateren vlogen.

Tusk voegt er ook aan toe dat hij alleen maar tot actie zou overgaan als hij zeker weet dat Polen niet alleen zou staan, mocht de situatie escaleren. "Ik moet er zeker van zijn dat alle bondgenoten op exact dezelfde manier als wij zullen reageren."

Bij een Oekraïense droneaanval bij de badplaats Foros op de Krim, het schiereiland dat in 2014 door Rusland is geannexeerd, zijn zondag drie mensen gedood. Zestien mensen zijn gewond geraakt. Een sanatorium en een school zijn beschadigd. Dat meldt Sergej Aksjonov, het hoofd van de Republiek van de Krim, op de berichtendienst Telegram.

De Russische minister van Defensie Andrej Belooesov sprak eerder over twee doden en vijftien gewonden bij een "moedwillige terroristische aanslag op burgerdoelwitten". 

Ook in de havenstad Sebastopol, eveneens op de Krim, ging het luchtalarm af. Volgens het Russische staatspersagentschap TASS schoot de luchtafweer drie onbemande vliegtuigen neer.

Kort daarvoor maakte Oekraïne melding van Russische droneaanvallen op de noordoostelijke stad Poltava en het omliggende gebied.

De VN-Veiligheidsraad houdt maandag een buitengewone vergadering naar aanleiding van het binnendringen van 3 Russische vliegtuigen in het Estse luchtruim.

Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken van Estland aangekondigd. Estland had zelf om de bijeenkomst gevraagd.

Vrijdag hadden Estland en de NAVO gemeld dat 3 Russische gevechtsvliegtuigen van het type MiG-31 gedurende 12 minuten het Estse luchtruim hadden geschonden. 

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt dat hij volgende week de Amerikaanse president Donald Trump zal ontmoeten in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.

Zelensky wil het met Trump hebben over veiligheidsgaranties voor Oekraïne als het tot een vredesakkoord met Rusland zou komen, en over sancties tegen Rusland.

Polen heeft vanochtend uit voorzorg straaljagers uitgestuurd om de veiligheid van zijn luchtruim te bewaken. Polen deed dat vanwege een grote Russische aanval op Oekraïne, ook in het westen van het land, dichtbij de grens met Polen.

Het Poolse ministerie van Defensie zeg dat er behalve Poolse vliegtuigen ook toestellen van bondgenoten zijn ingezet. Volgens het ministerie zijn ook de Poolse luchtverdediging en radarsystemen op de grond in hoogste staat van paraatheid gebracht.

Kort na 7 uur vanmorgen werd de operatie beëindigd.

De situatie aan de grens is gespannen sinds anderhalve week geleden Russische drones het Poolse luchtruim waren binnengevlogen. Gisteren vlogen Russische straaljagers dan weer boven het grondgebied van Estland.

Rusland lanceerde afgelopen nacht 40 raketten en zo'n 580 drones af op Oekraïne. Daarbij kwamen minstens 3 mensen om het leven en raakten tientallen gewond, meldde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vanochtend op X.

De aanvallen waren gericht op meerdere provincies in het oosten en centrum van het land. Rusland viel volgens Zelensky infrastructuur, bedrijven en woonwijken aan. In Dnipro trof een raket met clustermunitie rechtstreeks een flatgebouw.

"Elke aanval van dit type is geen militaire noodzaak, maar een bewuste strategie van Rusland om burgers te terroriseren en onze infrastructuur te vernietigen", zei Zelensky in de post op X. Hij drong er bij de bondgenoten van Kiev ook op aan om meer luchtverdedigingssystemen te leveren en aanvullende sancties op te leggen aan Moskou.

Amerikaans president Donald Trump liet op een persconferentie in het Witte Huis verstaan misnoegd te zijn over de Russische gevechtsvliegtuigen boven Estland. "Ik ben hier niet blij om. Ik hou er niet van dat zoiets gebeurt", zei hij.

Hoewel Trump naar eigen zeggen nog geen uitvoerige briefing had gekregen, meende hij dat een mogelijke inbreuk op het Estse luchtruim "grote problemen" met zich mee zou kunnen brengen.

Het Russische ministerie van Defensie ontkent dat 3 Russische gevechtsvliegtuigen gisteren het Estse luchtruim geschonden hebben. Dat melden het Russische staatspersagentschap TASS en het Franse persagentschap AFP. 

"Op 19 september hebben 3 Russische MiG-31-gevechtsvliegtuigen een geplande vlucht uitgevoerd van Karelië (Russische regio ten oosten van Finland, red.) naar een vliegveld in de regio Kaliningrad. De vlucht werd uitgevoerd in strikte overeenstemming met de internationale regels voor het luchtruim, zonder de grenzen van andere staten te schenden, wat bevestigd wordt door objectieve monitoring", luidt de verklaring. "Tijdens de vlucht week het Russische vliegtuig niet af van de overeengekomen vliegroute en schond het het Estse luchtruim niet."

Volgens de Esten vlogen gisteren 3 Russische MIG-gevechtsvliegtuigen 12 minuten boven hun land, een lid van de NAVO. De regering noemde het een "ongekend brutale" schending van het luchtruim en riep de hoogste Russische diplomaat in Estland op het matje. Begin volgende week is er binnen de NAVO spoedoverleg.

Het Zweedse leger heeft 2 foto's gedeeld van de interceptie van 3 Russische straaljagers boven de Baltische Zee. 

Zweedse gevechtsvliegtuigen hebben de 3 toestellen vandaag gevolgd.

De NAVO-lidstaten zullen begin volgende week samenkomen. Dat meldt Allison Hart, woordvoerder van de NAVO aan persagentschap Reuters. Estland had via artikel 4 van het NAVO-verdrag gevraagd om een spoedbijeenkomst nadat Russische gevechtsvliegtuigen het Estse luchtruim hadden geschonden.

"Dit zijn geen ongelukken", zegt de Oekraïense president Zelensky over de recente schendingen van het luchtruim door Rusland. Vandaag werden gevechtsvliegtuigen gemeld boven Estland en Polen, vorige week ging het over drones boven Polen en Roemenië.

"Dit is een systematische Russische campagne gericht tegen Europa, tegen de NAVO, tegen het Westen", stelt Zelensky. "En dat vereist een systematische reactie." Hij vraagt strenge reacties, "zowel collectief als individueel door elk land".

Zelensky bedankt de Europese Commissie ook voor het goedkeuren van een 19e sanctiepakket tegen Rusland. "Rusland moet steeds meer pijn gaan voelen door de druk van de wereld, in de eerste plaats via zijn economie, en dat kan het beste worden bereikt door sancties. Tegelijkertijd moeten de oorlogsverliezen van Rusland blijven toenemen, wat het beste kan worden bereikt door een sterk Oekraïens leger."

"Rusland provoceert", stelt VRT NWS-journalist Bram Vandeputte vast in Terzake op VRT CANVAS. Zowel Estland als Polen melden dat er Russische gevechtsvliegtuigen hun luchtruim hebben geschonden.

"Dat gebeurt misschien niet toevallig net vandaag", stelt Vandeputte. "Enkele dagen geleden nadat Russische drones boven Polen hadden gevlogen, heeft de NAVO een missie in het leven geroepen om de oostflank beter te beschermen. Die missie is sinds vandaag actief en net nu schendt Rusland het luchtruim opnieuw."

"Het lijkt er dus op dat de Russen opnieuw willen kijken wat de reactie zal zijn en dat ze willen testen hoever ze kunnen gaan", besluit Vandeputte.

"De reactie van de NAVO was snel en daadkrachtig", reageert Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO, nadat drie Russische gevechtsvliegtuigen het Estse luchtruim hadden geschonden. De toestellen werden onderschept door Italiaanse F-35-gevechtsvliegtuigen. Ook Zweden en Finland zouden in actie gekomen zijn.

Rutte geeft mee dat hij al met de Estse premier heeft gesproken over "de schending van het luchtruim door Rusland". Die laatste heeft via artikel 4 van het NAVO-verdrag een verzoek ingediend om in spoed bijeen te komen met de andere leden.

Estland roept artikel 4 van het NAVO-verdrag in. Dat meldt premier Kristen Michael. Dat verdrag houdt in dat een lidstaat aan de andere leden van de NAVO vraagt om in spoed bijeen te komen omwille van een potentiële dreiging.

Tijdens dat overleg kan worden bekeken wat er precies aan de hand is en of er eventueel maatregelen moeten worden genomen. Dat kan bijvoorbeeld het plaatsen van bijkomend luchtafweergeschut zijn of extra troepen opstellen aan de grenzen van de lidstaat die zich bedreigd voelt. 

Vorige week riep Polen hetzelfde artikel in toen het Poolse luchtruim werd geschonden door Russische drones. 

Ook de Belgische minister van Buitenlandse Zaken reageert op de Russische schending van het NAVO-luchtruim, boven Estland. 

Maxime Prévot (Les Engagés) zegt "volledig achter Estland en al onze  oostelijke bondgenoten te staan".

De Russische president Vladimir "Poetin test de vastberadenheid van de NAVO - en hij zal merken dat we eensgezind en standvastig zijn", aldus Prévot op X. Hij spreekt over "opnieuw een gevaarlijke provocatie van Rusland".

Dat Russische gevechtsvliegtuigen het Ests luchtruim hebben geschonden, is volgens de NAVO "een nieuw voorbeeld van roekeloos Russisch gedrag".

Zo reageert NAVO-woordvoerder Allison Hart op X.

Estland is een lid van de EU en de NAVO.  "De NAVO reageerde onmiddellijk en onderschepte de Russische vliegtuigen", aldus nog de woordvoerder. Verdere details over de onderschepping geeft ze niet. 

"Europa staat schouder aan schouder met Estland na de nieuwste schending van ons luchtruim door Rusland", zegt EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in een post op X als reactie op de Russische gevechtsvliegtuigen die het Estse luchtruim hebben geschonden. "Op elke provocatie zullen we vastberaden reageren, terwijl we tegelijk investeren in een sterkere oostflank. Naarmate de dreiging groeit, zullen wij de druk verder opvoeren."

De Oekraïense aanvallen op de energiesector in Rusland lijken steeds meer gevolgen te hebben voor de gewone Rus. Brandstof wordt alsmaar duurder en in verschillende regio's worden tekorten gemeld. Russische staatsmedia berichten er ook steeds meer over, maar minimaliseren de rol van Oekraïne.

EU-buitenlandchef en voormalig premier van Estland Kaja Kallas noemt de schending van het Estse luchtruim door drie Russische MiG-gevechtsvliegtuigen "een extreem gevaarlijke provocatie". In een post op X schrijft Kallas: "Dit is de derde schending van het Europese luchtruim in enkele dagen tijd en dit laat de spanningen alleen maar toenemen". 

"We zullen onze lidstaten blijven verdedigen met Europese middelen. Poetin is de vastberadenheid van het Westen aan het testen."

De Estse regering meldt dat Russische gevechtsvliegtuigen het luchtruim van Estland hebben geschonden, ter hoogte van de Finse Golf.

Het zou gaan om 3 MiG 31-gevechtsvliegtuigen die in totaal zo'n 12 minuten in het Estse luchtruim bleven. De Estse minister van Buitenlandse Zaken Margus Tsahkna roept de hoogste Russische diplomaat op het matje en spreekt op X van "een ongeziene en brutale schending". 

"Rusland heeft dit jaar al vier keer het Estse luchtruim geschonden, wat op zichzelf onaanvaardbaar is. Maar de inbreuk van vandaag, waarbij drie gevechtsvliegtuigen ons luchtruim binnendrongen, is ongekend brutaal", zegt Tsahkna. "Rusland test steeds verder onze grenzen met toenemende agressiviteit. We moeten dit snel beantwoorden door de politieke en economische druk op te voeren."

Vorige week schond Rusland ook al het luchtruim van Polen. Het Poolse leger haalde toen zeker 7 Russische drones uit de lucht. 

"Rusland toont in alle opzichten zijn minachting voor diplomatie en internationaal recht. Daarom voeren we de druk op", verklaart Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de nood aan een nieuw sanctiepakket. 

Een van de voorstellen is om tegen begin 2027 de invoer van Russisch vloeibaar gas (LNG) op de Europese markten te verbieden. "Het is tijd om de kraan dicht te draaien", aldus Von der Leyen.

De Europese Commissie wil dat de EU-lidstaten tegen begin 2027 stoppen met het invoeren van vloeibaar Russisch gas (lng). In een eerder voorstel stond dat Europa tegen eind 2027 volledig zou stoppen met het importeren van Russisch gas (aardgas én lng).

Het voorstel maakt deel uit van het 19e sanctiepakket tegen Rusland dat vanmiddag door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Kaja Kallas, de buitenlandvertegenwoordiger van de Europese Commissie, werd voorgesteld. Het pakket werd goedgekeurd door de Commissie en wordt nu voorgelegd aan de lidstaten.

Andere voorstellen die op tafel liggen: er mag niet meer geïnvesteerd worden in de "Russische oorlogseconomie", de lijst van verboden Russische exportproducten wordt uitgebreid en nog meer Russische banken - ook in andere landen - belanden op de zwarte lijst. 

De EU wil ook zoveel mogelijk achterpoortjes om geld door te sluizen sluiten. Bijvoorbeeld door het Russische kredietkaartsysteem MIR aan banden te leggen. "Voor het eerst nemen we ook beperkende maatregelen tegen cryptotransacties", aldus Von der Leyen. 

Tot slot heeft de Commissie ook de lijst van schepen die volgens haar behoren tot de Russische schaduwvloot - een verzameling schepen die Rusland gebruikt om olie ondanks de internationale sancties toch te exporteren - uitgebreid, van een 50-tal naar 118 schepen. In totaal zouden daardoor 560 schepen geen toegang meer hebben tot Europese havens en dienstverleners.

De Russische en Amerikaanse ministers van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov en Marco Rubio, zullen elkaar volgende week spreken op de Verenigde Naties, in de marge van de Algemene Vergadering. 

Vasily Nebenzja, de Russische permanente vertegenwoordiger, heeft in een interview op de Russische tv gezegd dat de 2 ministers "een breed scala aan kwesties, zowel bilaterale als multilaterale" zullen aansnijden.

"Er is geen specifieke agenda, maar een ontmoeting is voorzien", zei hij. Volgens Nebenzja wordt het de eerste ontmoeting tussen Lavrov en een Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken sinds 2021.

De Europese Commissie heeft een nieuw pakket sancties tegen Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne goedgekeurd. Dat heeft de woordvoerster van voorzitter Ursula von der Leyen laten weten. 

Von der Leyen en de hoge vertegenwoordiger van het Europees buitenlands beleid Kaja Kallas zullen dit 19e sanctiepakket vanmiddag presenteren. Het pakket zou onder meer de financiële sector, cryptomunten en de energiesector als doelwit hebben. 

Von der Leyen had aangegeven dat ze ook maatregelen zou voorstellen om de uitfasering van de invoer van Russische olie en gas te versnellen. De Amerikaanse president Donald Trump dringt daarop aan. Hij zou zelf pas nieuwe sancties tegen Moskou willen nemen indien de EU-lidstaten niet langer Russische energie aankopen.

De lidstaten moeten nog instemmen met de sancties.

Niet Amerika, maar Europa is vandaag de dag vijand nummer 1 van Rusland. Dat zegt hoogleraar geopolitiek Rob de Wijk in Terzake. Dat is nog duidelijker geworden sinds Trump weer aan de macht is en vaker toenadering zoekt tot Rusland. "Je ziet een verschuiving plaatsvinden in de hele retoriek van Amerika naar Europa. Nu is Europa de boosdoener en de grote agressor."

De Russische drones boven Polen afgelopen week neemt hij dan ook heel ernstig. "Dit gaat de grens over van provocatie naar agressie", denkt De Wijk. "Dit is voor de Russen een voorstadium van oorlog."

Om de Russische dreiging en Trumps afkeer van Europa het hoofd te kunnen bieden, moet het op eigen benen leren staan. "Trump snijdt de banden door, dus we moeten daar onze conclusies uit trekken", vindt de geopolitieke analist. "We moeten zo snel mogelijk onze defensie versterken. Ook in België en Nederland hebben we daar echt gaten in, die moeten snel gerepareerd worden."

Op Europees niveau ziet De Wijk de politieke wil daartoe. De centrale politieke as, die bestaat uit Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Polen, functioneert goed, maar in de landen zelf loeren de gevaren om de hoek, vreest hij. Eurosceptische partijen die in Rusland geen dreiging zien, zouden het Europese project kunnen ondermijnen. "Het gaat goed op dit ogenblik, maar het kan kapot gaan omdat bepaalde krachten dit niet willen."

Er zouden 100.000 militairen hebben deelgenomen aan de gezamenlijke militaire oefeningen van Rusland en Wit-Rusland. Dat meldt de Russische president Vladimir Poetin. De oefeningen, 'Zapad' genaamd, vonden plaats op 41 trainingsvelden. Ongeveer tienduizend wapensystemen werden gebruikt.

Bij zijn aanvallen op de Russische olie-industrie heeft Oekraïne naar eigen zeggen ook een raffinaderij in de stad Saratov met drones bestookt. Dat meldt het Duitse persagentschap DPA. In de omgeving van de fabriek zijn explosies en branden geregistreerd, aldus de generale staf in Kiev, zonder uitspraken te doen over de omvang van de mogelijke schade.

De Amerikaanse president Donald Trump gaat volgende week "vermoedelijk" zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky ontmoeten. Dat meldt de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Trump hoopt nog om tot een vredesakkoord te komen waarbij ook de Russische president Vladimir Poetin betrokken is. 

Trump ontving de Russische president een maand geleden in de VS, in de hoop vooruitgang te kunnen boeken in het vredesproces. Die ontmoeting heeft de situatie niet veranderd. Afgelopen vrijdag verklaarde het Kremlin dat de onderhandelingen over mogelijke vrede tussen Rusland en Oekraïne "op pauze" staan.

Bij Russische aanvallen in het zuiden van Oekraïne zijn 2 doden gevallen. Dat melden lokale autoriteiten. Eén slachtoffer viel in de regio Zaporizja, meldt het Franse persagentschap AFP. De hulpdiensten kwamen ter plaatse. In een ander bericht schrijft Fedorov dat er 9 gewonden vielen bij een aanval op Zaporizja.

"De NAVO is de facto in oorlog met Rusland": dit citaat van de woordvoerder van het Kremlin klinkt door de recente spanningen in Polen onheilspellend, maar is feitelijk niet nieuws. "Ze zeggen dat al jaren", zegt Ruslandkenner Marijn Trio. "Poetin lijkt wel de grenzen van het mogelijke af te tasten, omdat hij weet dat Trump in het Witte Huis zit."

Vertegenwoordigers van een 20-tal landen wonen de militaire oefeningen van Rusland en Wit-Rusland bij. Dat zegt de overheid van Wit-Rusland, waar de oefeningen onder meer plaatsvinden. Onder hen ook waarnemers uit 3 NAVO-landen: de VS, Hongarije en Turkije.

Het Wit-Russische ministerie van Defensie gaf maandag een video vrij waarin te zien is hoe minister Viktor Khrenin de Amerikaanse militaire attaché Bryan Shoupe, vergezeld van een andere man, beiden in uniform, de hand schudt en enkele woorden met hem wisselt in het Russisch.

"Bedankt voor de uitnodiging", zegt de Amerikaanse vertegenwoordiger in de video. "U krijgt de beste plaatsen om te kijken. We zullen u alles laten zien wat u interesseert", antwoordde de Wit-Russische minister.

De oefeningen onder de noemer 'Zapad-2025' zijn vrijdag begonnen en duren nog tot dinsdag. Ze vinden plaats in Wit-Rusland en Rusland, maar ook in de Barentszee en de Oostzee. Buurlanden zoals Polen, Litouwen en Letland hebben naar aanleiding van de oefeningen extra veiligheidsmaatregelen genomen aan hun grenzen. 

Polen vraagt dat de NAVO een 'no-fly zone' uitroept boven Oekraïne, om ook Europa en het Europese luchtruim veiliger te maken. Wat houdt dat precies in, een 'no-fly zone'? En waarom wilden de NAVO-landen aan het begin van de oorlog niet ingaan op die vraag?

Lees hieronder het artikel dat eerder al verscheen op de VRT NWS-site:

Polen wil een 'no-fly zone' van de NAVO boven het Oekraïense grondgebied. Dat zegt de Poolse minister van Buitenlandse Zaken Radosław Sikorski aan het Duitse nieuwsmedium Frankfurter Allgemeiner. Een 'no-fly zone' zou niet alleen Oekraïne, maar ook de rest van Europa een stuk veiliger maken, klinkt het.

"De NAVO en Europese Unie zouden ertoe in staat zijn", zegt Sikorski, "maar dit is geen beslissing die Polen alleen kan nemen. Dat kan alleen samen met de bondgenoten worden bepaald."

Verschillende NAVO-landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, hadden het idee eerder al afgewezen. De kans op een directe confrontatie met Russische gevechtsvliegtuigen is daarbij te groot, klonk het toen.

Dat het Kremlin zegt dat de NAVO de facto ook betrokken is bij de oorlog met Oekraïne, is niets nieuws. Dat zegt Marijn Trio, Rusland- en Oekraïne-expert bij VRT NWS.

"Het Kremlin zegt al jaren dat het een oorlog voert met het 'collectieve Westen' en de NAVO in Oekraïne. Volgens Poetin is Oekraïne - en de regering van Zelensky - slechts een instrument in de handen van het Westen en gebruikt de NAVO Oekraïne om Rusland te bedreigen. In die zin framet hij de invasie in Oekraïne zelfs als een vorm van zelfverdediging, en is volgens hem het Westen de oorlog gestart."

"Dat Poetins woordvoerder Peskov nu nog eens zo stellig herhaalt dat de NAVO betrokken partij is bij deze oorlog, klinkt nog wat onheilspellender na de incidenten vorige week. Toen waren Russische drones het Poolse luchtruim binnengedrongen en door Poolse en Nederlandse NAVO-gevechtsvliegtuigen neergeschoten. Tegelijkertijd zegt hij niets nieuws", concludeert Trio.

"Momenteel is er een pauze wat betreft de diplomatieke pogingen om de oorlog met Oekraïne op te lossen." Dat laat het Kremlin weten. Rusland zegt dat het nog steeds open staat voor een diplomatieke oplossing, maar zegt ook dat "Oekraïne geen flexibiliteit vertoont". 

Ook Spanje en Italië willen met gevechtsvliegtuigen bijdragen aan de nieuwe NAVO-missie die de oostflank van de alliantie moet beschermen tegen onder meer Russische drones. Dat melden lokale media. Beide NAVO-landen zouden 2 Eurofighters willen sturen en Spanje zou er een tankvliegtuig bij willen doen.

De NAVO kondigde vorige vrijdag de nieuwe operatie 'Eastern Sentry' (Oostelijke Schildwacht) aan. Onder meer Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk gaan ook vliegtuigen en materieel sturen.

Radosław Sikorski, de Poolse minister van Buitenlandse Zaken, zegt dat de Russische drones in het Poolse luchtruim, eerder deze week, bedoeld waren om de NAVO te testen.

In een interview met de Britse krant The Guardian bevestigt Sikorski dat de Russische drones geen munitie aan boord hadden, hoewel ze daartoe wel geschikt waren. 

"Interessant genoeg waren het allemaal losse flodders, wat mij doet vermoeden dat Rusland ons wilde testen zonder een oorlog te beginnen", stelt Sikorksi.

Een bron binnen de Oekraïense militaire inlichtingendienst heeft de verantwoordelijkheid opgeëist voor 2 sabotage-acties op het Russische spoorwegennet. Dat meldt het Franse persagentschap AFP.

Bij de incidenten zijn dit weekend minstens 4 doden gevallen. De ene operatie vond zaterdag plaats in de Russische regio Orjol, de andere vanochtend in de regio van Sint-Petersburg.

Bij de operatie in de regio Orjol, zo’n 200 kilometer van de grens met Oekraïne, zijn 3 personen om het leven gekomen. Daar zou een bom ontploft zijn in de spoorwegberm. Volgens de lokale gouverneur zijn de slachtoffers omgekomen toen ze het spoor aan het inspecteren waren. 

Bij het incident in de regio Sint-Petersburg is de machinist overleden nadat zijn trein was ontspoord. Dat meldt de lokale gouverneur.

De machinist zat bekneld in een locomotief en overleed nadat hij was bevrijd. Hij bestuurde een goederentrein met 15 lege tankwagons. Er wordt onderzocht of het om sabotage gaat. 

Op sociale media circuleren beelden van de ontspoorde trein.

In het noordwesten van Rusland is brand uitgebroken in een van de grootste olieraffinaderijen van het land na een Oekraïense droneaanval. Dat melden de Russische autoriteiten. 

Eerder circuleerden op de sociale media al beelden van een grote brand aan de raffinaderij. 

Kirisji, op 800 kilometer ten noorden van Oekraïne, huisvest de raffinaderij van Kirisjinefteorgsintez, ook gekend als Kinef, een dochteronderneming van het aan het Kremlin gelinkte Surgutneftegas. De faciliteit verwerkt jaarlijks ongeveer 20 miljoen ton olie. 

Oekraïne richt zich in zijn verdediging tegen Rusland op oliefaciliteiten, om de brandstofvoorziening van het Russische leger te verstoren en een belangrijke bron voor de financiering van de oorlog droog te leggen.

Dat er Russische drones het Poolse luchtruim hebben geschonden, noemt de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio “een onaanvaardbare, ongelukkige en gevaarlijke ontwikkeling”. 

“De vraag is: was het de bedoeling dat de drones over Polen zouden vliegen? Als dat het geval is, en als bewijs daartoe leidt, dan is dat een heel escalerende stap”, zo zegt Rubio. 

Maar alvorens verdere uitspraken te doen of stappen te zetten, wil Rubio “eerst alle feiten boven tafel hebben en met onze bondgenoten spreken”.

De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat hij bereid is om zware sancties op te leggen aan Rusland. Hij koppelt daar wel een voorwaarde aan: alle NAVO-landen moeten stoppen met de invoer van Russische olie. Niet evident, want die olie stroomt ondanks een verbod nog altijd via verschillende wegen Europa binnen, zegt Luc Pauwels, energie-expert bij VRT NWS.

Lees meer in het artikel:

In de drone-oorlog tussen Oekraïne en Rusland is een Oekraïense drone vandaag neergestort op een van de grootste olieraffinaderijen van Rusland, waarna brand is ontstaan. Dat heeft een Russische functionaris laten weten via Telegram . 

De raffinaderij ligt in Oefa, op 1.400 kilometer afstand van de frontlijn met Oekraïne.

Bij de aanval vielen geen gewonden. Volgens een lokale verantwoordelijke is de schade aan de raffinaderij beperkt. Een brand die ontstond na de explosie wordt geblust.

Ook in Roemenië is er hoogspanning over Russische drones. Om 18.05 uur lokale tijd (17.05 uur Belgische tijd) stegen 2 F-16’s van de Roemeense luchtmacht op omdat een drone het Roemeense luchtruim had geschonden.

Dat gebeurde tijdens een Russische aanval op Oekraïne, vlak bij de grens met het Roemeense district Tulcea. Intussen werd ook een waarschuwing verstuurd naar de lokale bevolking.

De Roemeense F-16’s volgden de Russische drone, totdat die van de radar verdween. Volgens de Roemeense autoriteiten vloog de drone niet over bevolkt gebied en betekende dus geen onmiddellijk gevaar voor de bevolking. 

De waarschuwing voor luchtaanvallen in het oosten van Polen is ingetrokken. Dat laten de Poolse autoriteiten weten via sociale media . 

Het is nu wachten op meer informatie, waarom de Poolse en geallieerde luchtmachten zonet in actie zijn gekomen.

De militaire operatie boven Polen, waarbij de luchtmacht van Polen en geallieerden werd ingezet, is beëindigd. Dat laat het Poolse leger zonet weten, zonder in detail te treden wat er precies gebeurd is. 

In Polen is nu ook een waarschuwing uitgestuurd voor luchtaanvallen. De waarschuwing is uitgestuurd naar burgers in de oostelijke provincie Lublin. 

Burgers wordt er gevraagd om uiterst voorzichtig te zijn en de instructies van de autoriteiten op te volgen. 

Op sociale media circuleren video's waarop een luchtalarm te horen is.

Lokale burgemeesters bevestigen via Facebook dat de opdracht werd gegeven om de sirenes te laten loeien. Tegelijk wordt opgeroepen om kalm te blijven. 

In Polen is de luchthaven van Lublin gesloten wegens “militaire operaties”. Dat meldt de Poolse luchtvaartautoriteit. De luchthaven ligt in het oosten van Polen, bij de grenzen met Oekraïne en Wit-Rusland.

Tegelijk melden premier Donald Tusk en het Poolse leger dat de luchtmacht actief is geworden in het Poolse luchtruim. 

Volgens Tusk zijn de Poolse luchtmacht en geallieerden preventieve acties begonnen vanwege de dreiging van Russische drones boven Oekraïne, bij de Poolse grens. Ook zou de luchtafweer in hoogste staat van paraatheid zijn gebracht.

In de nacht van dinsdag op woensdag werden boven Poolse grondgebied nog Russische drones neergehaald.

De eis van Trump aan de NAVO-landen om te stoppen met de aankoop van Russische olie zal onder meer Hongarije en Slovakije treffen, weet onze energiespecialist Luc Pauwels. "Die zijn allebei lid van de NAVO en voeren dagelijks samen 200 à 250.000 vaten Russische olie in. Op jaarbasis is dat 3 procent van de totale EU-olieconsumptie."

"Vorige week nog, op een informele top van de EU-energieministers in Kopenhagen, hebben de twee landen nog eens herhaald dat ze niet vroeger dan 2028 willen stoppen met de aanvoer van Russische olie. Maar ook NAVO-lidstaat Turkije, dat dagelijks maar liefst 400.000 vaten invoert, dreigt zwaar te worden getroffen door de eis van Trump."

De Amerikaanse president Donald Trump is bereid om zware sancties op te leggen aan Rusland, als alle NAVO-landen hetzelfde doen én stoppen met de invoer van Russische olie. Dat schrijft hij in een bericht op zijn socialemediakanaal Truth Social .

"Ik ben bereid om strenge sancties op te leggen aan Rusland wanneer alle NAVO-landen hiermee hebben ingestemd en zijn begonnen hetzelfde te doen, en wanneer alle NAVO-landen stoppen met het kopen van Russische olie", schrijft hij.

"Zoals jullie weten, is de inzet van de NAVO om te winnen verre van 100 procent geweest, en de aankoop van Russische olie door sommige landen is schokkend. Het verzwakt jullie onderhandelingspositie tegenover Rusland aanzienlijk."

Trump zegt "klaar te zijn wanneer jullie dat zijn". De president roept de NAVO-landen ook op om handelstarieven van 50 tot 100 procent op te leggen aan China. Dat zou helpen om de oorlog te beëindigen aangezien China volgens Trump "een sterke greep heeft op Rusland".

"Als de NAVO doet wat ik zeg, zal de oorlog snel eindigen en zullen al die levens worden gered. Zo niet, dan verspillen jullie alleen maar mijn tijd en de tijd, energie en het geld van de Verenigde Staten", sluit Trump af.

Na enkele maanden van hevige gevechten zegt Oekraïne dat het de Russische opmars in het noordoosten van Oekraïne heeft gestopt.

"Vanaf vandaag kunnen we stellen dat de Russische offensieve operatie in de regio Soemy volledig is gestopt door onze strijdkrachten", schrijft president Volodymyr Zelensky in een bericht op Telegram. "De gevechten in de grensgebieden gaan door, maar de Russische groep is niet langer in staat om aan te vallen."

In juni verklaarde de Russische president Vladimir Poetin opnieuw dat het Russische leger een bufferzone van ongeveer 10 kilometer in het Oekraïense grensgebied van Soemy moest veroveren. Dit was bedoeld om Oekraïense opmarsen, onder meer naar de westelijke Russische regio Koersk, zoals vorig jaar het geval was, te voorkomen. 

Volgens Oekraïense militaire waarnemers blijven Russische troepen meer dan 200 vierkante kilometer in de regio Soemy controleren. 

Jan Balliauw heeft in Laat verschillende kijkersvragen beantwoord over de oorlog tussen Rusland en Oekraïne en het incident met een twintigtal Russische drones op Pools grondgebied.

"De NAVO heeft wel degelijk gereageerd op de provocatie van Rusland", legt Balliauw uit.

"Er moet meer dronecapaciteit komen. De NAVO heeft raketten gebruikt van meer dan een half miljoen euro tegen Russische drones die tien keer minder kosten. Dat is niet efficiënt en daar werkt de NAVO aan."

De NAVO gaat haar hele oostflank beter beschermen. Onder de noemer 'Eastern Sentry' (Oostelijke Wachtpost) zullen verschillende lidstaten militair materieel inzetten om meer flexibiliteit en kracht in de verdediging van de oostflank te brengen. Dat hebben NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte en de Amerikaanse NAVO-opperbevelhebber in Europa Alexus Grynkewich bekendgemaakt tijdens een persconferentie in Brussel. Volgens Rutte zullen Denemarken, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en andere landen aan die betere bescherming bijdragen.

Volgens opperbevelhebber Grynkewich is het de bedoeling om de hele oostflank flexibeler te gaan verdedigen, van Finland tot aan de Zwarte Zee en zowel in de lucht als op de grond. Concreet is het de bedoeling om verdedigingssystemen die tot nog toe in 1 specifieke lidstaat werden ingezet om die lidstaat te beschermen, flexibeler in te zetten in verschillende lidstaten. Er moet ook meer informatie worden uitgewisseld tussen de verschillende landen. Grynkewich heeft het in die zin over een "volledig nieuwe manier van verdedigen" en een "geïntegreerde aanpak".

'Eastern Sentry' moet het vervolg worden op 'Baltic Sentry', een soortgelijk programma dat eerder in de Baltische staten werd toegepast. Volgens Grynkewich wordt de hele operatie onmiddellijk opgestart.

"We zijn een alliantie die focust op verdediging en het is onze kerntaak om agressie af te schrikken", zegt Rutte.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft aan de conservatieve nieuwszender Fox News gezegd dat zijn geduld met de Russische president Vladimir Poetin "snel aan het opraken" is. Mogelijk komen er nieuwe sancties tegen Rusland en zijn bondgenoten.

In een gesprek op Fox News liet Trump verstaan dat hij tegelijk ook de Oekraïense president Volodymyr Zelensky probeert te overtuigen om een einde te maken aan het conflict met Rusland, dat nu al meer dan 2,5 jaar woedt. Het moet voor Trump "van 2 kanten komen".

De Europese Commissie heeft een bijkomende 40 miljoen euro vrijgemaakt om de Oekraïense bevolking door de vierde oorlogswinter te loodsen. Dat meldt bevoegd Eurocommissaris Hadja Lahbib (MR) in een persbericht waar Belga over bericht.

De hulp wordt ter plaatse gebracht door de humanitaire hulppartners van de Commissie, die onder meer onderdak, bijstand in cash, brandstoffen, verwarmingsapparaten en isolatie zullen leveren. Ze zullen ook beschadigde huizen en vluchtelingencentra herstellen en de toegang tot water, sanitaire voorzieningen en verwarming verbeteren.

De komende dagen houden Rusland en Wit-Rusland gezamenlijke militaire oefeningen onder de naam 'Zapad-2025'. Geschat wordt dat aan die manoeuvres op Wit-Russisch grondgebied zo'n 13.000 soldaten zullen deelnemen en nog eens 30.000 op Russisch grondgebied. Wit-Rusland is een nauwe bondgenoot van Rusland.

De Britse prins Harry heeft een verrassingsbezoek gebracht aan Kiev, op uitnodiging van de Oekraïense regering. Daar betuigde hij zijn steun aan het Oekraïense hulp en beloofde hij er alles aan te doen om gewonde militairen te helpen bij de revalidering. 

Volgens schattingen zouden 130.000 Oekraïners permanente letsels overhouden aan de oorlog. Prins Harry is stichter van de Invictus Games, een sportevenement voor gewonde veteranen. Ook een Oekraïense delegatie nam al deel aan de Invictus Games.

Vandaag is de eerste dag van Zapad 2025, de militaire oefeningen die Rusland en Wit-Rusland houden tussen 12 en 16 september. Het is de eerste keer sinds de start van de oorlog met Oekraïne dat de 2 landen die oefeningen organiseren. De laatste keer was in 2021, waarna Rusland enkele maanden later Oekraïne binnenviel.

Een groot deel van de oefeningen vindt plaats in Wit-Rusland en Kaliningrad, de Russische exclave die aan Litouwen en Polen grenst. Die landen bereiden zich voor op provocaties, zeker na het incident met de Russische drones in Polen. Litouwen zegt dat het alert is voor mogelijke cyberaanvallen en schendingen van het luchtruim.

In totaal zouden zo'n 13.000 militairen deelnemen aan de legeroefeningen. De landen zouden ook nieuwe wapensystemen testen, zoals de hypersonische Oresjnik-raket die kernkoppen kan dragen. 

Er is nog niet veel informatie bekend over de grootschalige drone-aanval die Oekraïne afgelopen nacht heeft uitgevoerd. Rusland laat weten dat het 221 drones heeft uitgeschakeld, maar er zou toch schade zijn. Dat zegt Marijn Trio, Oekraïne- en Ruslandexpert voor VRT NWS.

"Wat zeker is, is dat de haven van Primorsk is aangevallen. Dat is een haven aan de Finse golf en de belangrijkste haven voor olie-export aan die golf. Daar zijn Oekraïense drones ingeslagen en is er brand uitgebroken."

"Het is een tactiek die we de laatste maanden vaak hebben gezien bij de Oekraïners. Ze vallen die brandstofinfrastructuur aan, omdat dat de belangrijkste bron van inkomsten is voor Rusland."

Volgens Rusland zijn er afgelopen nacht 221 Oekraïense drones neergehaald. Dat meldt het ministerie van Defensie op Telegram. Het gaat om één van de zwaarste aanvallen van het Oekraïense leger sinds het begin van de oorlog.

Van de drones die door de Russische luchtverdediging werden "onderschept en neergeschoten", bevonden er zich 9 in de regio Moskou en 28 in de regio rond Sint-Petersburg.

Dat Russische drones het luchtruim van Polen zijn binnengedrongen, is geen verrassing voor de Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen, red.). “Vooral Litouwen heeft al ervaring met drones die het luchtruim binnendringen”, zegt Jeroen Bult, correspondent in Litouwen, in De Ochtend. "2 maanden geleden zijn hier 2 Russische drones neergestort, 1 drone nota bene vlak bij een militair oefenterrein. In een brief aan NAVO-topman Mark Rutte heeft Litouwen al eerder aangedrongen op meer anti-dronemaatregelen."

Die oproep herhaalde de minister van Defensie in Litouwen gisteren. “De Baltische staten willen al veel langer dat er echt hardere maatregelen genomen worden. In een Estse krant schreven ze gisteren dat het goed was dat NAVO straaljagers heeft ingezet, maar dat je dat niet elke keer kan doen. Ze vragen dus meer toegepaste maatregelen. Maar Polen is een grotere lidstaat, zeker op militair en economisch vlak, en dat heeft meer invloed natuurlijk.”

In de Baltische staten en bij uitbreiding Oost-Europa gebeuren wel vaker kleinere aanslagen of incidenten, waar mogelijk Rusland achter zit, en dat bij ons geen groot nieuws is. “Ze zijn niet 24 uur per dag paniekerig over wat Rusland zou doen. Maar ze zijn wel de frontlijnstaten en zo voelen ze zich al meer dan 30 jaar zo. Ze vragen ook al langer meer steun van West-Europa, omdat zij de poortwachters zijn.”

Aan het front in Oekraïne klinkt steeds vaker Spaans (en Portugees). Colombianen, Mexicanen en Brazilianen sluiten zich aan bij het Oekraïense leger. Niet uit idealisme, maar vooral om een inkomen te verdienen dat in hun thuisland onbereikbaar is. Voor dat salaris riskeren ze hun leven tussen artillerievuur en kamikazedrones. Hun inzet is voor Kiev cruciaal, maar de prijs is hoog. En er blijkt ook een onverwachte link te zijn met de drugskartels.

Polen beperkt het vliegverkeer aan de oostgrens na de schending van het luchtruim door een twintigtal Russische drones. Dat kondigt de Poolse luchtvaartautoriteit aan.

De beperking geldt tot en met 9 december en moet "de nationale veiligheid verzekeren", klinkt het. De beperking gebeurt op vraag van het operationele commando van het Poolse leger. 

Moskou heeft Warschau opgeroepen die beslissing te herzien. "We roepen Warschau op na te denken over de gevolgen van zulke contraproductieve maatregelen en de beslissing zo snel mogelijk te heroverwegen", aldus de woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken Maria Zacharova. 

Nadat Russische drones het Poolse luchtruim zijn binnengedrongen, zullen Duitsland en Frankrijk hun engagement voor de bescherming van de oostgrens van de NAVO versterken.

Berlijn wil de zogenaamde 'air policing' boven Polen, de bewaking van het luchtruim door Duitse gevechtsvliegtuigen, "verlengen en uitbreiden". Frankrijk stuurt 3 Rafale-gevechtsvliegtuigen, kondigde president Emmanuel Macron aan. 

Het doel van 'air policing' is om de integriteit van het NAVO-luchtruim te garanderen, en uitgebreid en flexibel te kunnen reageren op mogelijke dreigingen.

De NAVO reageerde met het concept op de Russische annexatie van het schiereiland Krim in 2014. Is er sprake van verdachte bewegingen, dan stijgen de Duitse Eurofighters op om onbekende vliegtuigen te identificeren en indien nodig te onderscheppen.

"Ik heb me hiertoe gisteren verbonden tegenover de Poolse minister Donald Tusk", zegt Macron op X. "We zullen niet plooien voor de toenemende intimidatie uit Rusland."

De schrik zit erin, bij Poolse slachtoffers van de Russische drones die vorige nacht het Poolse luchtruim zijn binnendrongen. Er zijn meer en meer aanwijzingen dat Rusland wel degelijk, het luchtruim van Polen, een NAVO-land, bewust geschonden heeft. Maar Rusland zelf blijft wel ontkennen dat het om een provocatie ging. Een verslag van onze ploeg ter plaatse.

Frankrijk stuurt 3 gevechtsvliegtuigen van het type Rafale naar Polen. Dat heeft de Franse president Emmanuel Macron meegedeeld. De 3 vliegtuigen moeten het Poolse luchtruim mee helpen verdedigen nadat daar gisteren 19 Russische drones waren binnengedrongen. 

"Polen zien dit als een provocatie, maar niet als een directe aanleiding tot oorlog," zegt Kris Pauwels, consultant en al 28 jaar in Polen. VRT NWS sprak met 4 Vlamingen die al jaren in Polen wonen. Hoe kijken zij naar de Russische drone-aanval?

Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) roept de Russische ambassadeur op het matje. Ons land wil op die manier "met de grootste stelligheid de opzettelijke schending van het luchtruim van een lidstaat van de Europese Unie door Russische drones" veroordelen. 

"Het was een doelbewuste actie. Dat is nu opgehelderd", zegt minister van Defensie Theo Francken over de 19 Russische drones die gisteren het Poolse luchtruim binnenvlogen. Rusland houdt vol dat het geen provocatie was.

Francken bevestigt dat er Belgen betrokken waren bij het neerhalen van de drones. "Het was een samenwerking tussen bondgenoten. (...) De Belgische militairen van de MRTT (een tank- en transportvliegtuig, red.) hebben 's nachts in de lucht de F-35's van kerosine voorzien", aldus Francken in De Ochtend (Radio 1).

Hij nuanceert dat er 'slechts' een derde van de drones is neergehaald. "Er moet uit geleerd worden. Er was ook geen dreiging voor Polen. Als je spreekt over een verrassingsaanval, dan heb je natuurlijk een ander scenario. Dan was er veel meer militair engagement geweest van de NAVO. Dit was een test en maakt iedereen wakker." 

De VN-Veiligheidsraad wordt bijeengeroepen voor een zitting over het schenden van het Poolse luchtruim door Russische drones. Vijf leden van de Veiligheidsraad hebben een verzoek ingediend voor de zitting.

"Dit is een gerichte actie van Rusland, maar geen directe aanval", zegt Ruslandkenner bij het Egmontinstituut en voormalig VRT-journalist Jan Balliauw over de Russische drones in Polen. "Rusland test de samenhang van de NAVO."

VN-topman Antonio Guterres waarschuwt voor het "reële risico" van een uitbreiding van het conflict in Oekraïne buiten de landsgrenzen. Hij doet dat in een reactie op de Russische drones die vorige nacht boven Pools grondgebied zijn onderschept.

Het incident "benadrukt opnieuw de regionale impact en het reële risico van uitbreiding van dit verwoestende conflict", klinkt het.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky meldt dat hij met Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft gesproken over nauwere samenwerking met de VS rond strengere sancties tegen Rusland. Ook kwamen het gebruik van bevroren Russische tegoeden en steun voor Oekraïense kinderen ter sprake. Wat er precies gezegd is, is nog onduidelijk. 

Zelensky zegt wel dat "Europa moet samenwerken met Oekraïne om een gezamenlijk luchtafweer op poten te zetten". 

De Amerikaanse president Donald Trump reageert in een post op zijn socialemediakanaal Truth Social op de situatie. "Wat is er aan de hand met die Russische drones in het luchtruim van Polen? Hier gaan we weer!", schrijft hij. 

Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk bekijken op dit moment hoe ze de Poolse luchtafweer kunnen versterken. 

Na overleg met Europese collega’s verklaarde de Britse minister van Defensie John Healey dat hij aan de Britse defensie heeft gevraagd te onderzoeken welke bijdragen mogelijk zijn om de NAVO-verdediging boven Polen te versterken. Ook de plaatsvervangende Franse defensieminister gaf aan de beschikbare opties onder de loep te nemen.

Tegelijkertijd temperde de Duitse staatssecretaris Jens Plötner de verwachtingen: het inzetten van extra Patriot-raketsystemen is volgens hem niet eenvoudig.

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz beschuldigt Rusland ervan mensenlevens in gevaar te hebben gebracht in Polen. Merz spreekt ook van een "agressieve en roekeloze actie" en wijst erop dat dit past in "een lange reeks provocaties in de Baltische regio en aan de oostflank van de NAVO". 

Rusland beschuldigt Polen ervan het conflict met Oekraïne erger te maken door "leugens" te verspreiden over de Russische drones in het Poolse luchtruim. Dat zegt het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. De Russische ambassade in Polen zegt dat "Polen Rusland beschuldigt zonder bewijzen". 

De Amerikaanse president Donald Trump zal bellen met de Poolse president Karol Nawrocki om te praten over de Russische drones die zijn neergehaald boven Polen. Dat zegt het Witte Huis. 

Pools minister van Buitenlandse Zaken Radoslaw Sikorski zegt dat de aanval "zonder twijfel doelbewust was" en dat "Russische drones een bedreiging vormen voor de hele NAVO". Volgens Sikorski heeft premier Tusk de NAVO-landen gevraagd om sterkere luchtafweer voor het Poolse luchtruim.

Volgens EU-buitenlandchef Kaja Kallas kan Europa zichzelf verdedigen, maar "moet er meer gedaan worden". "Wat er vandaag in Polen is gebeurd, verandert de situatie", zegt Kallas. "We moeten krachtig reageren. Rusland escaleert opzettelijk. We moeten heel resoluut zijn."

De Russische drones die het Poolse luchtruim binnendrongen "waren duidelijk bewust aangestuurd". Dat zegt Boris Pistorius, de Duitse minister van Defensie. Hij noemt het incident "een nieuwe provocatie van Rusland". "Er is absoluut geen reden om aan te nemen dat het hier gaat om stuurfouten of soortgelijke incidenten", zei de minister in het Duitse parlement. 

Volgens Pistorius zijn de drones vanuit Wit-Rusland gelanceerd.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul zegt dat Rusland "na 3 jaar oorlog nog steeds niet klaar is voor vrede" en dat "Europa de aanval duidelijk moet beantwoorden". 

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte noemt de reactie van de NAVO afgelopen nacht "snel en bekwaam". De NAVO-raad heeft vanmorgen overleg gepleegd en iedereen drukte zijn solidariteit uit met Polen, zegt Rutte.

Rutte klaagt het "roekeloze gedrag" van Rusland aan en benadrukt dat dit zeker geen geïsoleerd incident is. Het onderzoek ernaar is volop bezig. Het is nog niet duidelijk of Rusland dit met opzet heeft gedaan, zegt Rutte.

Rutte benadrukt dat de NAVO zich uitermate zal inspannen om de hele oosterse flank te verdedigen. "We zullen elke centimeter van ons grondgebied beschermen."

Hij wijst er ook op dat dit incident "het belang van de NAVO versterkt". "We moeten meer in defensie investeren, de productie opdrijven zodat we ons kunnen verdedigen. Daarnaast moeten we Oekraïne blijven steunen."

"Het is nog maar eens duidelijk geworden dat Rusland de offensieve actor is in dit verhaal", zegt onderzoeker internationale politiek Michelle Haas in het Kwartier. "Dit is toch wel een nieuwe stap die Rusland neemt. Ook al weten we niet of het een accident is. Maar als het dat was, zullen ze ook weinig moeite doen om het te voorkomen."

Volgens Haas verlegt Rusland opnieuw de grenzen in de oorlog met Oekraïne. "Al zijn ze aan de oostgrens deze speldenprikjes intussen wel gewend, door verschillende vormen van sabotage en schendingen van het luchtruim. Al is dit wel een zoveelste wake-upcall dat we alert moeten blijven."

Maar intussen is de NAVO wel wakker geschud, denkt Haas. "Sinds dit jaar zie je wel dat NAVO-lidstaten in actie zijn geschoten. Onder meer door de onzekere trans-Atlantische relatie. Het is dus de vraag of dit een momentum is of dat er echt een ommekeer is en dat de NAVO-lidstaten gezamenlijk een front willen bouwen op vlak van afschrikking en verdediging. Je voelt bij iedereen dezelfde urgentie, al is er nog veel werk aan de winkel."

Volgens experts is het duidelijk: Rusland wil met de schending van het Poolse luchtruim de NAVO testen. Maar is de NAVO ook geslaagd voor die test? "Op technisch vlak hebben we deze situatie goed opgevangen", zegt Michelle Haas, onderzoeker internationale politiek, in Het Kwartier (dat om 16 uur wordt uitgezonden). "Dat is onder meer te zien aan de rol die Nederland heeft gespeeld door gevechtsvliegtuigen te sturen." Ook Italië en Duitsland hebben Polen afgelopen nacht geholpen.

Maar op politiek vlak is het nog een vraagteken. "Rusland wil testen hoe daadkrachtig de NAVO zal reageren. Polen heeft nu artikel 4 ingeroepen en het is afwachten hoe de VS en NAVO zullen reageren." Al verwacht Haas geen verdere escalatie. "Politieke leiders vinden het duidelijk onaanvaardbaar en er is een rode lijn overschreden. Maar een militaire actie is niet aan de orde. Je moet het evenwicht blijven zoeken en de escalatie niet verder in de hand werken."

"Ook Tusk heeft gezegd dat er geen reden is tot paniek. En dat is ook deels de strategie van de NAVO. Op politiek vlak moeten de lidstaten nu tonen dat ze de militaire verdediging kunnen versterken en daar is eensgezindheid over in de politieke reacties. Dat is positief en op dat vlak hebben NAVO-lidstaten daadkrachtig gereageerd in een eerste fase."

Polen vraagt de NAVO om Artikel 4 van het NAVO-verdrag te activeren, nadat het afgelopen nacht verschillende Russische drones heeft neergehaald. Maar wat betekent dat precies? En waarom mag Artikel 4 niet verward worden met Artikel 5?

Lees meer in dit artikel:

Wit-Rusland heeft Polen afgelopen nacht gewaarschuwd dat drones het Poolse luchtruim waren binnengevlogen. Dat meldt een topman van het leger. Ook Litouwen zou zijn gewaarschuwd.

Volgens het Wit-Russische ministerie van Defensie raakten de drones uit koers als gevolg van elektronische oorlogsvoering door de strijdende partijen. Wit-Rusland zegt dat het ook zelf drones heeft neergehaald.

Aan de andere kant is Wit-Rusland zelf ook gewaarschuwd door Polen omdat niet-geïdentificeerde vliegende objecten vanaf het luchtruim van Oekraïne de grens met Wit-Rusland benaderden.

Polen heeft intussen 7 drones teruggevonden op zijn grondgebied. Dat zegt een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Onderzoekers vonden ook onderdelen van 1 raket, zegt het ministerie. De oorsprong daarvan is nog onbekend.

Het onderzoek naar de drones en brokstukken van neergehaalde drones is nog volop bezig:

Verschillende Europese leiders veroordelen de schending van het Poolse luchtruim en drukken hun solidariteit met Polen uit. Zo ook de Hongaarse premier Viktor Orbán, een van de enige leiders in de Europese Unie die nog geregeld met Poetin spreekt.

Hij noemt de "schending van de Poolse territoriale integriteit onaanvaardbaar". Maar Orbán ziet de situatie anders dan bijvoorbeeld de Belgische premier De Wever, die voor nog meer steun aan Oekraïne pleit (zie verder in deze blog).

"Het incident bewijst dat onze oproep voor vrede in de Russisch-Oekraïense oorlog redelijk en rationeel is", zegt Orbán. De Hongaarse premier is al langer gekant tegen meer militaire steun aan Oekraïne en vindt dat het Westen volop moet inzetten op onderhandelen met Poetin. 

"In de schaduw van een oorlog leven, is beladen met risico's en gevaren. Het is tijd om hem te stoppen."   

Niet alleen Poolse en Nederlandse vliegtuigen kwamen afgelopen nacht in actie. Ook een Italiaans radarvliegtuig en een tankvliegtuig van de NAVO zijn ingezet. Daarnaast werden Duitse Patriot-luchtafweersystemen in Polen in een alarmfase geplaatst, zo zegt een woordvoerder van het militaire NAVO-hoofdkwartier SHAPE op X. 

"Het is de eerste keer dat NAVO-vliegtuigen de strijd hebben aangebonden met mogelijke bedreigingen in het NAVO-luchtruim", aldus woordvoerder Martin L. O'Donnell. 

Volgens de commandant van de NAVO-strijdkrachten in Europa (SACEUR), generaal Alexus Grynkewich, reageerde de NAVO "snel en beslissend op de situatie" en toonde de alliantie "onze capaciteit en vastberadenheid om NAVO-grondgebied te verdedigen".

De Oekraïense president Zelensky noemt de schending van het Poolse luchtruim door Rusland "een extreem gevaarlijk precedent voor Europa". Hij waarschuwt dat Rusland "de grenzen van wat mogelijk is, blijft opschuiven" en dat het land verder blijft escaleren als sterke reacties uitblijven.  

Zelensky vindt dat "de Russen de gevolgen moeten voelen" en stelt dat het te lang duurt voordat Rusland nieuwe sancties opgelegd krijgt. Hij herhaalt ook een eerder voorstel om een gezamenlijk luchtverdedigingssysteem met de Europese bondgenoten uit te bouwen.

Voor premier Bart De Wever is het duidelijk dat Rusland geen vrede wil. "De beste reactie is om Oekraïne nog feller te steunen op het terrein en de Russische agressie te doen falen", zegt hij in een eerste reactie op de schending van het Poolse luchtruim. 

Daarnaast vindt De Wever het ook belangrijk om "Poetin kreupel te slaan met de strengst mogelijke sancties denkbaar". Hij verwijst onder meer naar het 19e Europese sanctiepakket dat op tafel ligt, maar waarover nog overeenstemming moet worden gevonden.

Maar hij rekent ook op Amerikaanse steun en sancties. "Het zou nu toch voor iedereen duidelijk moeten zijn dat Poetin niet op zoek is naar een aanvaardbare deal", klinkt het.

Nederland heeft Polen bijgestaan in het neerhalen van Russische drones. Dat bevestigt de Nederlandse ontslagnemende premier Dick Schoof. Eerder maakte het Poolse leger al bekend dat Nederlandse vliegtuigen meegeholpen hebben.

Sinds 1 september helpen Nederlandse F-35-gevechtsvliegtuigen in het kader van een NAVO-opdracht bij het bewaken van het luchtruim boven Oost-Europa.

Volgens persagentschap Reuters zouden ook Italiaanse vliegtuigen meegeholpen hebben, een bron bij de NAVO citerend.

Voor minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot bewijst de schending van het Poolse luchtruim door Rusland nog maar eens dat "Rusland voor heel Europa en de NAVO een dreiging is".

"Daarom moeten we de NAVO blijven versterken om onze veiligheid en met name die van onze oosterse bondgenoten te verzekeren", schrijft hij op X. "Alleen eenheid en meer druk op Ruslands oorlogseconomie zal de terreurcampagne van Moskou stoppen."

Ook Europees Commissievoorzitter Von der Leyen veroordeelt de aanwezigheid van Russische drones in Polen, tijdens haar 'State of the European Union' voor het Europees Parlement. "Vandaag zijn we getuige geweest van een roekeloze en nooit vertoonde schending van het Poolse en Europese luchtruim door meer dan 10 Russische Shahed-drones. Europa is volledig solidair met Polen", klinkt het.

Von der Leyen kondigt ook aan dat de Europese Unie haar oostflank nog beter zal beschermen, door een "drone-muur" te bouwen. Er komt een "Oostflank-programma" om de grenzen van de lidstaten die aan Rusland grenzen op elk moment in de gaten te houden. "We zullen elke centimeter van ons grondgebied beschermen."

De Poolse premier Tusk stelt zich strijdvaardig op na het incident van afgelopen nacht. Polen is klaar om op elke aanval en provocatie te reageren, laat hij weten na een spoedvergadering van zijn regering. 

"We hebben hier met een provocatie op grote schaal te maken. We zijn klaar om zulke provocaties af te slaan. De situatie is ernstig en het lijdt geen twijfel dat we ons op verschillende scenario's moeten voorbereiden."

De Russische president Vladimir Poetin blijft "het Westen testen" en zal daarmee doorgaan zolang hij "geen krachtige reactie" krijgt. Dat zegt de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha.

"Russische drones die Polen binnenvliegen tijdens de massale aanval op Oekraïne tonen aan dat Poetins gevoel van straffeloosheid blijft groeien, omdat hij niet naar behoren is gestraft voor zijn eerdere misdaden. Hij meent dat een "zwakke reactie" Rusland alleen maar verder zal provoceren. "Russische raketten en drones zullen nog verder Europa in vliegen."

De minister vindt dat er "eindelijk" een besluit moet worden genomen om luchtverdediging van buurlanden in te zetten om drones en raketten al in het Oekraïense luchtruim te onderscheppen. Oekraïne vraagt daar al langer om en vindt dat deze stap nodig is voor de gezamenlijke veiligheid. Daarnaast vraagt de minister bondgenoten opnieuw om Oekraïne verder te bewapenen en Rusland sancties op te leggen.

Minister van Defensie, Theo Francken, heeft op X gereageerd op de Russische drones die het Poolse luchtruim zijn binnengedrongen. "De Russische schendingen van het NAVO-luchtruim zijn onaanvaardbaar", aldus Francken (N-VA).

"We moeten onze waakzaamheid verder verhogen en elke vorm van Russische agressie gepast beantwoorden. Counterdrone-aankopen moeten de prioriteit vormen. Er komt eerstdaags een grote aankoop aan." Francken betuigt ook zijn solidariteit en steun aan de Poolse natie.

Sinds de oorlog in Oekraïne hebben Russische drones en kruisraketten al meermaals het NAVO-luchtruim geschonden. Toch is dit de eerste keer dat een NAVO-lid straaljagers inzet om de drones neer te halen. “Omdat er volgens Polen een dusdanige dreiging was voor burgers”, zegt Polen-correspondent Christiaan Paauwe in De Ochtend. “Waarop die dreiging gebaseerd is, is niet duidelijk. Maar dit hebben we nog nooit meegemaakt.”

Russische drones die eerder al door het NAVO-luchtruim zijn gevlogen, waren voornamelijk verdwaald geraakt. “Maar dit lijkt niet te gaan om een paar drones die op een verkeerde route terechtkwamen. Ik denk dat het eerder een poging van Rusland is om te testen in hoeverre NAVO zal optreden en in hoeverre Polen optreedt als ze dit doen.”

Nu de luchtmacht haar operatie heeft beëindigd, gaan Poolse autoriteiten nu op zoek naar de gevallen brokstukken. Voorlopig is er bevestiging over 2 locaties waar een drone is neergevallen. De lokale politie van het Oost-Poolse dorp Czosnówka heeft om 5.40 uur lokale tijd een beschadigde drone gevonden. Ook in de buurt van een begraafplaats in de stad Czesniki zijn brokstukken gevonden.

Voorlopig zijn de autoriteiten nog volop op zoek naar andere neergevallen drones. "Op bepaalde plaatsen zijn er duidelijk veel militairen en politieagenten op de been om gebieden af te sluiten en brokstukken te verzamelen. Ze onderzoeken ook of die drones nog eventueel gevaar kunnen vormen voor inwoners", zegt Polen-correspondent Christiaan Paauwe in De Ochtend.

De militaire operatie van de Poolse luchtmacht in verband met de schendingen van het Poolse luchtruim is beëindigd. Dat meldt het Poolse leger.

Het luchtruim boven Chopin Airport, de grootste luchthaven van de Poolse hoofdstad Warschau, gaat opnieuw open. Dat meldt de luchthaven op X. Het luchtruim was enkele uren afgesloten, daardoor zullen er nog de hele dag storingen en vertragingen zijn.

De luchtverkeersleidingsdienst meldt ook dat de andere luchthavens in Warschau, Modlin en Rzeszów hun activiteiten hervatten. 

Intussen raken er meer details bekend over de Russische drones die door het Poolse luchtruim vlogen. Het Poolse leger spreekt over “een ongeziene schending van het Poolse luchtruim door drones” en hield afgelopen nacht “tientallen vliegende objecten” in de gaten. De drones die een bedreiging konden vormen, zijn geneutraliseerd. Het zou gaan om minstens 6 drones.

Autoriteiten zijn nu op zoek naar waar de neergevallen drones zijn terechtgekomen. De Poolse premier Donald Tusk roept om 8 uur deze ochtend zijn regering samen voor een spoedbijeenkomst. Rusland heeft nog niet gereageerd.

De Poolse premier Donald Tusk spreekt op X over “meerdere schendingen” in het NAVO-luchtruim. Hij is aanwezig op de plaats van de operatie en staat in voortdurend contact met de Poolse president en de Defensieminister. Volgens het leger was de schending van het luchtruim door Rusland “een daad van agressie” die de veiligheid van de bevolking in gevaar bracht.

“Dit is een daad van agressie die een reële bedreiging vormde voor de veiligheid van onze burgers”, aldus het Operationeel Commando van de Poolse strijdkrachten op X. Het leger riep deze nacht de bevolking op om binnen te blijven. Alle drones zijn intussen neergehaald. Tusk zou ook met NAVO-topman Mark Rutte gebeld hebben over de schendingen in het luchtruim.

De Poolse luchtmacht heeft vannacht enkele Russische drones uit de lucht gehaald boven het Poolse grondgebied. Dat meldt het Poolse leger. Oekraïne had Polen verwittigd dat de drones door het Poolse luchtruim vlogen, nadat er in West-Oekraïne al enkele uren Russische luchtaanvallen plaatsvonden. Het is de eerste keer sinds de oorlog in Oekraïne dat Polen een aanval uitvoert op Russische drones.

In 4 luchthavens is het luchtverkeer tijdelijk gesloten: Chopin Airport en Warschau Modlin Airport in de Poolse hoofdstad, de Rzeszów Airport (dicht bij de grens met Oekraïne) en Lublin Airport. Legervliegtuigen worden ingezet om tijdens een "militaire operatie" de drones te onderscheppen.

"Onze vliegtuigen hebben wapens gebruikt tegen vijandige objecten", schreef minister van Defensie, Kosiniak-Kamysz op X. "We staan in voortdurend contact met het NAVO-commando. Blijf kalm en geef alleen aankondigingen van militaire en overheidsdiensten door. Als u delen van objecten tegenkomt, blijf er dan uit de buurt en waarschuw de politie."

Polen gaat de grens met Wit-Rusland sluiten. Dat kondigde de Poolse premier Donald Tusk aan. De beslissing is een reactie op militaire oefeningen van Wit-Rusland en bondgenoot Rusland later deze maand.  

Vanaf de nacht van donderdag op vrijdag zullen alle grensovergangen, ook die via het spoor, gesloten worden wegens “agressieve” militaire oefeningen in het kader van de zogenoemde ‘Zapad’-manoeuvres, aldus Tusk.

Die vinden van 13 tot 16 september plaats. De oefening simuleert volgens Tusk de bezetting van de Suwalki-corridor. Die bevindt zich aan de grens tussen de NAVO-lidstaten Polen en Litouwen en de landstrook zou Wit-Rusland met de Russische exclave Kaliningrad verbinden. De corridor geldt als een kwetsbare plek voor de NAVO ten aanzien van Rusland.

Als antwoord op de manoeuvres zal Polen volgens Tusk op eigen bodem deelnemen aan een militaire oefening met zijn bondgenoten. Daarbij zullen in totaal 30.000 soldaten betrokken zijn.

Het Wit-Russische regime van president Aleksandr Loekasjenko is een trouwe bondgenoot van Rusland. Rusland mocht in februari 2022 bij de start van de invasie in Oekraïne gebruikmaken van Wit-Russisch grondgebied en startte vandaar uit een offensief in Noord-Oekraïne, richting Kiev.

In het Oekraïense dorp Yarova, in de regio Donetsk, zijn volgens de Oekraïense president Zelensky meer dan 20 burgers gedood tijdens een Russische luchtaanval. Zelensky heeft het over een "meedogenloos brute aanval met een vliegtuigbom". Volgens Zelensky waren de burgers het doelwit van de aanval. Tijdens de luchtaanval werden namelijk pensioenen uitgedeeld in Yarova.

De president eist een stevige reactie van de VS, de G20 en van Europa. "Dergelijke Russische aanvallen mogen niet onbeantwoord blijven door de wereld. De Russen blijven levens verwoesten terwijl zij nieuwe zware sancties en nieuwe harde klappen ontwijken." 

Frankrijk en Duitsland willen dat de Europese Unie in haar nieuwe sanctiepakket tegen Rusland het vizier richt op Lukoil, het Russische energiebedrijf dat onder meer in België actief is. Dat is maandag vernomen uit diplomatieke bronnen.

De verkoop van olie en gas zijn de belangrijkste inkomstenbronnen om de Russische inval in Oekraïne te financieren, onderstrepen Frankrijk en Duitsland in een werkdocument. Het is volgens Parijs en Berlijn dan ook nodig om betrokken bedrijven of derde landen te treffen, met inbegrip van Lukoil, een van de laatste privébedrijven in de sector in Rusland. 

Daarnaast wensen Parijs en Berlijn een versterking van de sancties tegen derde landen die helpen met de omzeiling van bestaande sancties. Zo willen ze raffinaderijen in het vizier nemen die worden bevoorraad met Russische olie, en die vervolgens in de EU wordt doorverkocht onder een andere herkomst. 

Frankrijk en Duitsland vragen ook meer aandacht voor de financiële mechanismen die Rusland gebruikt om de westerse sancties te omzeilen. Maar liefst 250 kleine banken zouden betrokken zijn bij financiële transacties ter ondersteuning van de Russische oorlogsinspanningen, aldus het document, dat bedoeld is als bijdrage aan het debat over nieuwe Europese sancties. Dat pakket, het 19de inmiddels, wordt momenteel voorbereid door de Europese Commissie en moet nadien goedgekeurd worden door alle 27 lidstaten.

De voormalige Russische president Dmitri Medvedev beschuldigt buurland Finland ervan een oorlog tegen Rusland te voeren. Hij maakt bovendien opnieuw aanspraak op herstelbetalingen voor de Tweede Wereldoorlog. 

"Na toetreding tot de NAVO voert Helsinki een confrontatiebeleid ter voorbereiding op een oorlog met Rusland onder het mom van defensieve maatregelen en lijkt het een bruggenhoofd voor te bereiden voor een aanval op ons", schrijft Medvedev, die nog steeds invloedrijk is als plaatsvervangend hoofd van de Nationale Veiligheidsraad, in een column voor het staatspersbureau TASS.

Medvedev beweert dat er in Lapland, "in de directe omgeving van de Russische grens", personeelsstructuren voor legereenheden zouden worden opgezet. Het is duidelijk tegen wie deze structuren gericht zijn, aangezien de NAVO Rusland tot vijand heeft verklaard, schrijft hij. Finland was na de Tweede Wereldoorlog decennialang neutraal, maar trad samen met Zweden toe tot de NAVO als reactie op de Russische inval in Oekraïne. 

Medvedev neemt dit nu als aanleiding om oude eisen voor herstelbetalingen nieuw leven in te blazen, omdat het nieuwe Finse beleid volgens hem oude afspraken met de voeten treedt. Rusland ziet zich daarom niet langer gebonden aan het vredesverdrag van 1947, dat de herstelbetalingen aan de Sovjet-Unie beperkte tot 300 miljoen dollar: Medvedev stelde dat de schade die Finland tijdens de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk had aangericht, 20 biljoen roebel (244 miljard dollar) bedroeg.

De Brusselse brandweer gaat 4 ziekenwagens naar Oekraïne sturen. Het is al de 3e keer dat ze het land in oorlog materieel schenkt. "We bieden steun aan de Oekraïense hulpverleners die in de meest onmogelijke omstandigheden blijven zorgen voor anderen", zegt Brussels staatssecretaris Ans Persoons, die bevoegd is voor Brandbestrijding en Dringende Medische Hulp.

De migratiedienst in Letland heeft 841 Russen opgeroepen om voor 13 oktober het land te verlaten wegens wijzigingen in de vreemdelingenwet die sinds het najaar van 2022 van kracht zijn. Dat meldt Maira Roze, het hoofd van de dienst, in een reportage op de Letse televisie. 

De vreemdelingenwet werd aangepast in een reactie op de oorlog van Rusland in Oekraïne. Toen werd beslist op de verblijfsregels voor Russen te verscherpen. Mensen met een Russisch paspoort die legaal in Letland willen wonen, moeten een permanent verblijfsstatuut aanvragen en ook een taaltest ondergaan. Daarbij moeten ze aantonen dat ze de Letse taal voldoende beheersen voor gebruik in het dagelijkse leven. Tegelijkertijd worden ze onderworpen aan een veiligheidscontrole.

De regeling had betrekking op ruim 25.000 mensen, van wie er inmiddels ruim 16.000 een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd en 1.000 een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd kregen. Mensen die niet binnen de gestelde termijn het bewijs hebben geleverd en niet aan de wettelijke vereisten hebben voldaan, moeten het land verlaten. Volgens de autoriteiten hebben 2.600 mensen dit al op eigen initiatief gedaan. In 10 gevallen kwam het tot gedwongen uitzettingen.

Letland, een EU- en NAVO-lidstaat, is een buurland van Rusland. Ongeveer een kwart van de 1,9 miljoen inwoners in het land heeft een Russische achtergrond. In de meeste gevallen gaat het om mensen die tijdens het Sovjet-tijdperk verhuisd zijn of om nakomelingen. Sommigen van hen hebben nog altijd een Russisch paspoort.

Bij een Russische droneaanval is afgelopen nacht een warmtekrachtcentrale bij Kiev beschadigd. De exacte locatie werd niet genoemd, maar volgens Oekraïense Telegram-kanalen gaat het om de Trypillja-energiecentrale ten zuiden van de hoofdstad, die in het verleden al meerdere keren is aangevallen en beschadigd.

"De vijand weet heel goed dat hij civiele infrastructuur bombardeert", aldus het ministerie van Energie. De stroomverdeling zou wel niet in het gedrang gekomen zijn, laat het ministerie weten.

Door nachtelijke droneaanvallen kwamen bovendien 2 mensen om het leven in een dorp bij Kramatorsk in Oost-Oekraïne, meldt het openbaar ministerie. De Oekraïense luchtmacht telde 142 Russische drones, waarvan er 112 waren uitgeschakeld.

Na de nieuwe grootschalige Russische luchtaanvallen roept de Oekraïense president Zelensky de wereld op tot handelen.

"Het is een duidelijk signaal dat Poetin de wereld op de proef stelt, of we dat aanvaarden en ons erbij neerleggen", aldus Zelensky in zijn avondlijke videoboodschap.

Rusland probeert Oekraïne pijn te doen en steeds brutalere aanvallen uit te voeren, klinkt het nog. Daarom moeten er "sancties tegen Rusland, tegen met Rusland verbonden personen en strenge invoerrechten en andere handelsbeperkingen voor Rusland" komen. "Hun verliezen moeten voelbaar zijn", aldus Zelensky.

De Amerikaanse president Donald Trump is van plan nieuwe sancties te nemen tegen Rusland na de grootschalige luchtaanval op Oekraïne.

Een verslaggever vroeg Trump in het Witte Huis of hij klaar is om een nieuwe fase van sancties tegen Rusland te lanceren. "Ja, dat ben ik", reageerde de president.

Zijn minister van Financiën Scott Bessent had eerder ook gezegd dat de VS "bereid is de druk te verhogen" op Rusland. Hij riep de Europese landen op hetzelfde te doen.

"Over vrede praten terwijl je de bombardementen opdrijft, en regeringsgebouwen en huizen in het vizier neemt - dat is Poetins versie van 'vrede'", schrijft António Costa, de voorzitter van de Europese Raad, op X. "Het is Rusland dat deze oorlog is begonnen, en het is Rusland dat ervoor kiest om ermee verder te doen."

"Mijn gedachten zijn bij de slachtoffers, de gewonden en hun families. De kracht en de veerkracht van het Oekraïense volk blijven ons allen inspireren", zegt Costa nog. Hij roept ook op om de sancties tegen Rusland verder op te voeren en het Oekraïense leger te versterken.

De Britse premier Keir Starmer zegt dat hij "geschokt" is door de Russische aanval op Oekraïne vannacht.

"Voor het eerst is het hart van de burgerlijke regering van Oekraïne beschadigd. Deze laffe aanvallen tonen aan dat Poetin denkt dat hij ongestraft kan handelen. Hij meent het niet ernstig met vrede."

De Oekraïense president Zelensky heeft een 'gepaste reactie' op de Russische aanvallen van vannacht besproken met de Franse president Emmanuel Macron.

"We hebben onze diplomatieke inspanningen, volgende stappen en contacten met partners gecoördineerd om een passende reactie te garanderen", schrijft hij op X. "Samen met Frankrijk bereiden we nieuwe maatregelen voor om onze verdediging te versterken."

Macron heeft de zware luchtaanvallen ook zelf veroordeeld via sociale media. "Rusland heeft vannacht opnieuw honderden drones en tientallen raketten op Oekraïne afgevuurd, waarbij het willekeurig heeft toegeslagen, onder meer op woonwijken en de zetel van de regering."

"Mijn gedachten gaan uit naar de slachtoffers, hun dierbaren, Oekraïne en het Oekraïense volk. Samen met Oekraïne en onze partners komen wij op voor vrede. Rusland raakt ondertussen steeds dieper verstrikt in de logica van oorlog en terreur. Aan de zijde van Oekraïne zullen wij alles in het werk blijven stellen om een rechtvaardige en duurzame vrede te bewerkstelligen."

Rusland heeft afgelopen nacht enkel "militaire doelen en infrastructuur" aangevallen. Dat zegt het ministerie van Defensie in een verklaring aan persagentschap TASS. Volgens Oekraïne zijn ook meerdere burgerdoelwitten geraakt, onder meer een appartementsgebouw in Kiev en een kleuterschool in Zaporizja. Bij de aanvallen vielen minstens 4 doden.

Het Russische leger meldt intussen dat het Khoroshe heeft veroverd, een dorp in het oosten van Oekraïne, in de regio Dnipropetrovsk.

"We zijn vannacht - zoals gewoonlijk - de tel kwijt geraakt van het aantal bommen en drones", vertelt Oekraïne-correspondent Bruno Beeckman vanuit Cherson. "Hier aan het front is dat jammer genoeg de gewoonte. Alleen al gisterenmiddag werden hier 150 drone-aanvallen geteld, een 20-tal artilleriegranaten en 4 Grad-raketten."

Afgelopen nacht heeft Rusland de grootste luchtaanval op Oekraïne uitgevoerd sinds het begin van de oorlog. In totaal werden meer dan 800 drones en 13 raketten afgevuurd. "Volgens het ministerie van Defensie ging het hier (in Cherson, red.) om 120 drones, 2 kruisraketten en een 10-tal artilleriegranaten."

De aanval is ook nog lang niet voorbij, stelt Beeckman vast. "Het is nergens afgelopen, integendeel, de bombardementen nemen enkel maar toe."

"In Cherson vermoedt men dat de Russen de komende 2 maanden - voor de winter aanbreekt - nog zoveel mogelijk grond innemen", vertelt Beeckman. "De tijd dringt ook voor de Russische president Poetin, want het gaat niet goed met de Russische economie."

De Oekraïense president Zelensky veroordeelt de nachtelijke luchtaanval waarbij meerdere burgerdoden vielen met klem. "Dergelijke moorden nu, terwijl echte diplomatie al lang geleden had kunnen beginnen, zijn een opzettelijke misdaad en een verlenging van de oorlog", schrijft hij op X.

"In Washington is herhaaldelijk gezegd dat sancties zullen volgen als er niet wordt gepraat. We moeten alles wat in Parijs is overeengekomen, uitvoeren. We rekenen ook op de uitvoering van alle afspraken om onze luchtverdediging te versterken. Elk extra systeem redt burgers van deze gruwelijke aanvallen."

"De wereld kan de criminelen in het Kremlin dwingen om te stoppen met moorden. Het enige wat nodig is, is politieke wil."

Volgens de Oekraïense luchtmacht heeft Rusland vannacht 805 drones en 13 raketten gelanceerd richting Oekraïne. Er werden explosies gemeld in de hoofdstad Kiev, maar ook in steden als Odessa, Charkiv, Dnipro, Zaporizja en Kryvy Rih. Volgens het Oekraïense leger was het de zwaarste Russische aanval sinds het begin van de oorlog.

Het is de 2e keer in korte tijd dat Oekraïne getroffen wordt door zo'n grootschalig Russisch offensief. Minstens 4 mensen zijn om het leven gekomen. Volgens Oekraïense bronnen zijn een moeder en haar 3 maanden oude baby onder de dodelijke slachtoffers.

Bij een nachtelijke Russische luchtaanval op de Oekraïense hoofdstad Kiev is ook een overheidsgebouw geraakt. "Dit is de eerste keer sinds de start van de oorlog dat het hoofdgebouw van de Oekraïense regering door een vijandelijke aanval is geraakt", zegt premier Yulia Svyrydenko. 

Na de aanval brak brand uit op de bovenste verdieping van het gebouw. Volgens de premier zijn het dak van het gebouw en de bovenste verdiepingen beschadigd. Het is onduidelijk of er gewonden zijn gevallen. Journalisten van persagentschappen AP en AFP stellen ter plaatse vast dat er nog steeds rook uit het gebouw komt. 

Ook het Oekraïense leger heeft afgelopen nacht opnieuw doelwitten in Rusland  aangevallen. Het Russische staatspersagentschap RIA meldt op basis van regeringsbronnen dat 69 Oekraïense drones werden neergehaald. 

De topman van de Oekraïense drone-eenheid, Robert Brovdi, zegt dat Oekraïne een Russische pijpleiding wist te beschadigen. Het zou gaan om de zuidelijke Droezjba-pijpleiding die olie vanuit Rusland richting Slovakije en Hongarije voert.

Poolse en geallieerde vliegtuigen zijn afgelopen nacht in actie gekomen om het Poolse luchtruim te verdedigen na Russische luchtaanvallen op het westen van Oekraïne. Dat heeft het commando van het Poolse leger bekendgemaakt.

Ook de luchtverdedigings- en radarsystemen zijn in de hoogste staat van paraatheid gebracht.  Het gaat om preventieve maatregelen om het luchtruim te beveiligen en burgers te beschermen, klinkt het in een mededeling op X.

"Alle westerse troepen die naar Oekraïne worden gestuurd zijn een legitiem doelwit voor Moskou." Dat heeft de Russische president Vladimir Poetin gezegd. 

Poetin reageert met deze dreigende taal op de uitspraak van de Franse president Emmanuel Macron. Hij maakte gisteren bekend dat een "vredesmacht" van 26 landen Oekraïne veiligheidsgaranties zou bieden, waaronder een internationale troepenmacht te land, ter zee en in de lucht, om het staakt-het-vuren (als dat er zou komen) te handhaven. 

De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat hij in de nabije toekomst opnieuw een gesprek zal hebben met de Russische president Vladimir Poetin. De woordvoerder van het Kremlin zegt dat er geen gesprek gepland staat, maar denkt wel dat dat snel geregeld kan zijn. 

Het Kremlin is "absoluut" tegen Amerikaanse en Europese militaire garanties voor de veiligheid van Oekraïne, zegt woordvoerder Dmitri Peskov  "Kunnen buitenlanders, met name Europese en Amerikaanse militaire contingenten, de veiligheid van Oekraïne bieden en garanderen? Absoluut niet", vertelde de woordvoerder aan het staatspersbureau Ria Novosti. "Dit kan geen veiligheidsgarantie voor Oekraïne zijn die geschikt zou zijn voor ons land."

Het Kremlin beschuldigt Europa ervan een oplossing in het conflict met Oekraïne te "belemmeren".  "De Europeanen dragen niet bij tot een oplossing in Oekraïne", zegt Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov in een interview met een Russisch dagblad. Peskov beschuldigt Europa ook van "het voortzetten van zijn pogingen" om van Oekraïne "het centrum van alles wat anti-Russisch is" te maken.

Gisteren kwamen in Parijs de Europese bondgenoten samen, de zogenoemde 'coalition of the willing'.  Bij die bijeenkomst waren onder meer voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa, onze premier Bart De Wever en NAVO-chef Mark Rutte aanwezig.

"26 landen engageren zich voor een vredesmacht op land, ter zee en in de lucht om een staakt-het-vuren te bewaken tussen Rusland en Oekraïne. Dat was de boodschap van de Franse president Emmanuel Macron na het topoverleg over Oekraïne vandaag.

Dat klinkt heel stellig, maar roept toch ook praktische vragen op. Michelle Haas, onderzoeker Europees defensiebeleid aan de Universiteit van Gent, bekijkt wat het concreet zou kunnen betekenen.

Oekraïne moet een "stalen stekelvarken" worden, onverteerbaar voor huidige en toekomstige agressors, zei Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen donderdag na een bijeenkomst met de "coalitie van de bereidwilligen", de bondgenoten van Oekraïne.

"Dat betekent dat de strijdkrachten sterk, goed uitgerust en modern moeten zijn. Onze defensie-industrieën versnellen de samenwerking om dit mogelijk te maken", voegde ze toe in een verklaring.

Premier De Wever meldde dat er goed nieuws is over de veiligheids­garanties voor Oekraïne. Sinds de meeting in Washington is er hard gewerkt aan de militaire capaciteiten die de "coalitie van de bereidwilligen" met zowel Europese en niet-Europese landen, kan inzetten om een staakt-het-vuren effectief te handhaven, met de belofte van Amerikaanse medewerking.

De Wever bevestigde dat hij een videocall had met president Trump, waarin de Amerikaanse president volgens hem overtuigd raakte dat "wij ons huiswerk hebben gedaan."

Het grootste probleem blijft echter hoe Poetin aan de onderhandelingstafel te krijgen. De premier zei dat veel landen denken dat Poetin voorlopig niet serieus is en een spel speelt. Sancties worden gezien als het belangrijkste instrument om druk uit te oefenen, maar er is nog discussie over de aanpak. Er zijn nog verschillen tussen Europa en Washington, maar volgens De Wever is het doel hetzelfde: Poetin overtuigen of tot sancties dwingen als hij geen kansen grijpt.

President Zelensky bedankt de landen van de internationale coalitie voor hun steun aan Oekraïne. Hij benadrukte dat de gesprekken in Parijs “heel concreet en productief” waren en dat 26 landen zich hebben verbonden tot veiligheids­garanties voor Oekraïne. 

Zelensky onderstreept dat de kernprioriteiten zijn om de oorlog zo snel mogelijk te beëindigen, sterke veiligheidsmaatregelen te nemen en Oekraïne te beschermen. Dit omvat zowel directe defensieve steun zoals wapens, training en productiecapaciteit, als langetermijngaranties. Hij benadrukte dat "de sterke Oekraïense strijdkrachten nu en in de toekomst het centrale element van onze veiligheidsgaranties zijn".

Daarnaast werd besproken wie welke rol zal spelen: op land, in de lucht, op zee, in cyberspace of via financiële steun. Zelensky noemt ook het belang van Europese wapenproductie en technologische onafhankelijkheid, en dat Oekraïne al veel van zijn eigen wapens produceert.

Tot slot bedankte hij de VS, in het bijzonder president Trump, voor hun actieve rol en langetermijnondersteuning, en benadrukte hij dat economische en politieke druk op Rusland nodig is om de oorlog te beëindigen.

Het overleg tussen de 'Coalition of the Willing' en Donald Trump is afgelopen. De Franse president Emmanuel Macron neemt nu het woord. 

Macron noemde de Russische eis dat Oekraïne zich terugtrekt uit zwaar bevochten gebieden "een idee dat illegaal, immoreel en onmogelijk is." Voor Frankrijk en zijn bondgenoten kan een gesprek over vrede alleen plaatsvinden "als er zeer sterke veiligheids­garanties voor de Oekraïners zijn."

Die garanties rusten op 2 pijlers. Ten eerste: "geen enkele beperking op het formaat of de slagkracht van het Oekraïense leger", met steun om het te versterken en Rusland af te schrikken.

Ten tweede: de inzet van "een vredesmacht" – 26 landen die bereid zijn aanwezig te zijn op Oekraïens grondgebied, op zee of in de lucht zodra er een staakt-het-vuren is. "Deze troepen zijn er niet om oorlog te voeren tegen Rusland, maar om de vrede te garanderen en een duidelijk strategisch signaal te geven."

Tot slot maakte Macron duidelijk dat de VS volledig betrokken blijven. Na overleg met president Trump zei hij: "In de komende dagen zullen we het Amerikaanse steunpakket voor deze veiligheids­garanties afronden."

De Amerikaanse president vindt dat Europa de druk op Rusland en China moet opvoeren. Dat zegt een verantwoordelijke binnen het Witte Huis. Trump zou tijdens het telefoongesprek gezegd hebben dat Europa moet ophouden met Russische olie te kopen. Hij benadrukte ook dat Europese leiders de druk moeten opvoeren op China "omdat ze de Russische oorlogsinspanningen sponsoren".

Sinds 2023 is er een sterke toename van de verstoringen van het luchtverkeer vanuit Rusland. Dat meldt Andreas Holmgren, verantwoordelijk voor luchtvaartkwesties bij de Zweedse Transportautoriteit.

In 2023 ging het nog om 55 incidenten, in augustus dit jaar waren dat er al 733.  "We hebben de situatie gedurende een lange periode geanalyseerd en gegevens verzameld. We kunnen bevestigen dat ze afkomstig zijn van Russisch grondgebied", aldus Holmgren.