Na de topontmoeting in het Witte Huis kunnen zowel de Europese leiders als Amerikaans president Donald Trump van een succes spreken. Hoewel er nog heel wat werkpunten zijn rond veiligheidsgaranties voor Oekraïne en de eventuele afgave van grondgebied aan Rusland, zegt Trump dat "iedereen blij is met de mogelijkheid tot vrede". Maar wat is er precies gezegd en beslist? En wat is de volgende stap?
Topontmoeting in Witte Huis verloopt gemoedelijk en eindigt met telefoontje naar Poetin, maar wat nu?
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Het Witte Huis beleefde een belangrijke dag gisteren, met het bezoek van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en 7 andere Europese leiders aan de Amerikaanse president Donald Trump. Het grote punt op de agenda: hoe kan de oorlog tussen Oekraïne en Rusland worden beëindigd?
De Europese leiders opgesomd: de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, de Franse president Emmanuel Macron, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de Italiaanse premier Giorgia Meloni, de Britse premier Keir Starmer, de secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte en de president van Finland Alexander Stubb. Zij waren naar Washington afgereisd om hun aanhoudende steun aan Oekraïne te benadrukken.
Voor alle leiders samen gingen zitten, hadden Trump en Zelensky een persoonlijke ontmoeting en een kort een-op-een-gesprek. Dat ging gepaard met een kort persmoment in de zetels van het Oval Office. Zelensky en Trump maakten grapjes, lachten en schudden elkaar meermaals de hand. Trump gaf zelfs complimenten voor het pak van Zelensky. "Ik vind het geweldig", zei hij tegen de aanwezige journalisten.
Zelensky had duidelijk geleerd van zijn eerste bezoek aan het Witte Huis, toen Trump en vicepresident JD Vance hem van ondankbaarheid beschuldigden. De Oekraïense president bedankte de Amerikaanse regering veelvuldig en loofde de pogingen van de VS om tot een vredesakkoord met Rusland te komen. Trump kon de 'nieuwe Zelensky' duidelijk smaken.
Handschudden, glimlachen en enkele mopjes: de sfeer zat goed tussen Zelensky en Trump
Trump bij aankomst van Zelensky aan het Witte Huis.
Zelensky en Trump schudden elkaar meermaals de hand.
Het tweede bezoek van Zelensky aan het Witte Huis staat in sterk constrast met het eerste.
Besprekingen over veiligheidsgaranties en grondgebied
Nadien was het tijd voor een ontmoeting en gezamenlijke discussie met de Europese leiders. Zij waren naar Washington getrokken om Trump te overtuigen geen te grote toegevingen te doen aan Rusland en de nood aan een permanente vrede in Oekraïne te benadrukken. "Iedereen rond deze tafel is voorstander van vrede", benadrukte de Franse president Emmanuel Macron, met een ja-knikkende Trump naast hem.
Volgens Europese diplomaten hebben de wereldleiders verschillende punten besproken. Onder meer de veiligheidsgaranties voor Oekraïne stonden op de agenda. In een bericht op Truth Social schrijft Trump dat de Europese landen die veiligheidsgaranties zouden bieden, terwijl de Verenigde Staten "een coördinerende rol" zouden aannemen.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zou met een taskforce van nationaleveiligheidsadviseurs en NAVO-functionarissen een plan opstellen met veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Die bestaan uit 4 onderdelen: een militaire aanwezigheid, luchtverdediging, een verdere bewapening van Oekraïne en controle op vijandigheden aan de grens met Rusland.
Ook de afgave van Oekraïens grondgebied was een punt van discussie. De Russische president Vladimir Poetin had voorgesteld dat Oekraïne de Donbas-regio (met provincies Donetsk en Loehansk, red.) afstaat aan Rusland, in ruil voor een bevriezing van de frontlijn in de zuidelijke provincies Zaporizja en Cherson. Zelensky zei dat zijn grondwet niet toestaat om zomaar gebied af te staan, maar wees de optie van landafgave niet helemaal af.
De Europese leiders zijn geen fan van Poetins idee. Ze vergeleken de eis om de hele Donbas-regio af te staan met een verzoek aan de Verenigde Staten om Florida - de thuisstaat van Trump - aan Rusland te geven.
Tot slot zouden Oekraïne en de Verenigde Staten werken aan een wapendeal. Volgens Zelensky zou er een akkoord in de maak zijn ter waarde van 90 miljard dollar (of 77,1 miljard euro). Daarbij zou Oekraïne Amerikaanse wapens kunnen krijgen, zoals luchtverdedigingssystemen. De VS zou dan weer een aandeel kunnen krijgen in de Oekraïense drone-industrie, die sinds het begin van de oorlog sterk is gegroeid.
Trilaterale ontmoeting in de maak?
Zowel de Europese leiders als de Amerikaanse president kunnen volgens analisten van een geslaagde ontmoeting spreken. "We hebben laten zien dat we vastbesloten zijn om onze inspanningen voor een solide en duurzame vrede te blijven bundelen", schreef Emmanuel Macron na de ontmoeting op X. Bondskanselier Merz had het dan weer over een "open conversatie" waarin Europa "met 1 stem" zijn grieven kon delen.
Op Truth Social schreef Trump dat het een eer was om de Europeanen te verwelkomen in het Witte Huis. "Iedereen is erg blij met de mogelijkheid tot vrede voor Rusland en Oekraïne", klonk het.
Trump heeft na de ontmoeting ook een telefoongesprek gehad met Poetin en zegt nu te werken aan een nieuwe ontmoeting tussen Poetin én Zelensky, waar hij als Amerikaans president ook bij kan zijn. Zelensky gaf al aan daarvoor open te staan, maar het blijft afwachten of Poetin op die uitnodiging ingaat.
