Als er een vredesdeal zou komen tussen Oekraïne en Rusland, dan zal Oekraïne ongetwijfeld veiligheidsgaranties willen. Die garanties moeten er in die mate zijn, dat Rusland later niet opnieuw aanvalt. Over die garanties is veel te doen, al weet niemand precies wat ze zullen inhouden, en wat de rol van de VS zal zijn.
Van sterker Oekraïens leger tot vredestroepen: wat zijn voldoende "veiligheidsgaranties" voor Oekraïne?
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Vandaag had de Amerikaanse Speciaal Gezant Steve Witkoff het in 'State of the Union' op CNN het zelfs over "solide garanties". Het lijkt een manier te zijn om de Oekraïense president Zelensky ertoe te bewegen territorium af te staan aan Rusland, zodat de oorlog kan stoppen en hij ook voldoende zeker is dat Rusland niet opnieuw gaat aanvallen.
De Amerikaanse president Trump zou bereid zijn om die veiligheidsgaranties te bieden, samen met Europese landen. Dat zou dan buiten de NAVO om zijn, maar wel gelijkwaardig aan artikel 5 van het NAVO-verdrag. Met andere woorden, als 1 land wordt aangevallen, zullen andere landen dat land te hulp komen en mee helpen verdedigen.
Dat Rusland bereid is veiligheidsgaranties te aanvaarden, is game-changing
Amerikaans Speciaal Gezant Steve Witkoff
Oekraïne zou daarbij geen lid moeten worden van de NAVO (een eis van Poetin), maar zou wel gelijkwaardige veiligheidsgaranties krijgen (een eis van Zelensky). Volgens Witkoff heeft Poetin zich tijdens het gesprek met Trump in Alaska voor het eerst bereid verklaard zulke garanties te aanvaarden. Hij noemden het zelfs game-changing, iets wat de situatie helemaal kan doen keren en dus de impasse kan doorbreken.
Theorie is niet voldoende voor de EU: "Oekraïense leger moet veel sterker"
Het is iets wat maandag ongetwijfeld op tafel zal liggen tijdens de besprekingen tussen Trump en de Europese delegatie met Zelensky. Al heeft de Franse president Macron al gezegd dat voor hem de inhoud van de garanties voor hem belangrijker is dan of ze al dan niet het label "gelijkwaardig aan artikel 5" krijgen.
"Garanties zoals bij artikel 5" is iets wat Macron wegwuift als iets theoretisch: "Een theoretisch artikel is niet voldoende, het is de vraag hoe zwaar de garanties in hun geheel wegen", wordt Macron geciteerd door het Amerikaanse persbureau AP.
Macron verduidelijkt: "De beste veiligheidsgarantie voor Oekraïne is een sterk Oekraïens leger. Als we de vrede willen laten duren, dan moet er een robuust en sterk leger zijn." Hij had het over een "geloofwaardig format" voor de Oekraïense troepen met een goede training, goede bewapening en goede financiering door bondgenoten op de langere termijn.
Vredestroepen in Oekraïne?
In hoeverre de Verenigde Staten de veiligheidsgaranties zelf zouden bieden of ondersteunen, is niet duidelijk. Maar Macron en zijn Europese collega's gaan maandag sowieso aan Trump vragen of hij het Europese idee voor een sterker Oekraïens leger wil steunen.
Een tweede Europees idee is het stationeren van geallieerde troepen in Oekraïne, een idee dat eerder ook al eens werd geopperd. Niet aan de frontlijn, maar wel op Oekraïens grondgebied. Dat zou Poetin ervan moeten weerhouden om Oekraïne later (opnieuw) binnen te vallen. Macron overlegde er zondag over met Europese collega's, maar ook met landen als Australië, Japan en Canada.
Macron had het over "verschillende duizenden" soldaten die moeten symboliseren dat "ons lot (dat van de verschillende landen van de zogenoemde 'Coalition of the Willing' met landen die Oekraïne steunen, red.) verbonden is". Met andere woorden, een soort artikel 5, maar dan in de praktijk met troepen ter plaatse.