De Oekraïense president Zelensky zit in een bijna onmogelijke positie. Dat zegt professor internationale politiek David Criekemans (UAntwerpen). Straks trekt Zelensky naar Washington, waar hij met zijn Amerikaanse collega Trump zal praten over de afgelopen ontmoeting die hij had met Poetin. De Russische president zou een eigen vredesvoorstel op tafel hebben gelegd, waarbij Oekraïne Donetsk en Loegansk moet opgeven voor een bevriezing van de frontlijn. "Europa werkt achter de schermen aan een plan B."
Zelensky trekt straks naar Washington voor gesprek met Trump: "Hij zit in bijna onmogelijke positie"
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In het kort:
President Zelensky reist maandag naar Washington voor een gesprek met president Trump over het recente overleg met Poetin, ook enkele Europese leiders zullen met hem meereizen.
Poetin heeft een vredesvoorstel gedaan waarbij Oekraïne delen van Donetsk en Loegansk moet opgeven in ruil voor een bevriezing van de frontlijn.
Professor internationale politiek David Criekemans noemt de positie van Zelensky "bijna onmogelijk".
Europa werkt achter de schermen aan alternatieven, maar de westerse onderhandelingspositie is volgens Criekemans verzwakt door het beleid van Trump.
Er hangen nog heel wat vragen in de lucht over de afgelopen topontmoeting tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Russische collega Vladimir Poetin. Tijdens een korte persconferentie lieten beide mannen weten dat ze een "productief gesprek hebben gehad", maar kreeg de aanwezige pers geen kans om vragen te stellen.
Trump leek ook zijn kar te hebben gekeerd over een staakt-het-vuren in Oekraïne. Er moet nu meteen een allesomvattend vredesakkoord komen. Ondertussen kunnen de gevechten en bombardementen doorgaan. Het geeft op zijn minst de indruk dat het gesprek vooral in het voordeel van Rusland is uitgedraaid.
"Ik denk dat de 'Russische vrede' hier de rode loper heeft gekregen." Dat zegt professor internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen, David Criekemans, in De Ochtend op Radio 1. "Zonder extra kosten heeft Poetin een mooi forum gekregen: hij mocht in het lang en het breed de Russische grieven op tafel leggen en verwees opnieuw naar de grondoorzaken van het conflict."
Poetin probeert zijn doelstellingen nu via de top op een diplomatische manier te verkrijgen: als dat niet lukt, grijpt hij gewoon terug naar de militaire optie
David Criekemans, professor internationale politiek aan de UAntwerpen
Die grondoorzaken gaan volgens Rusland veel verder dan alleen Oekraïne. "Het gaat over de volledige veiligheidsarchitectuur van Europa, met de uitbreidingen van de NAVO in 1997 en daarna."
Eigenlijk wil Poetin de klok een stuk terugdraaien naar de tijd voor de implosie van de Sovjet-Unie in 1991. "Poetin heeft altijd gestreefd naar territoriaal herstel en wil Rusland opnieuw zien als wereldmacht in de internationale politiek. Hij probeert die doelstellingen nu via de top op een diplomatische manier te verkrijgen. Als dat niet lukt, grijpt hij gewoon terug naar de militaire optie."
"Zelensky in bijna onmogelijke positie"
Ondertussen zijn wat meer details naar buiten gekomen over een van de mogelijke wegen om vrede te bereiken in Oekraïne. Zo zou Poetin een voorstel op tafel hebben gelegd waarbij Oekraïne de nog niet veroverde delen van de oostelijke provincies Donetsk en Loegansk moet ontruimen, zodat Rusland er kan binnentrekken. In ruil zou de frontlijn bevriezen in de zuidelijke provincies Zaporizja en Cherson.
Of de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dat voorstel zou aanvaarden, is niet duidelijk. In het verleden heeft hij al veelvuldig herhaald dat Oekraïne geen land kan afstaan aan Rusland. "Zelensky zit in een bijna onmogelijke positie. De enige manier om dat voorstel te stuiten, is door volop aan Europese zijde te gaan staan."
Volgens Criekemans is de Europese stoel aan de onderhandelingstafel echter ook bijzonder wiebelig. "De Europese landen moeten focussen op kleine positieve puntjes, bijvoorbeeld dat de Verenigde Staten nu toch een paar veiligheidsgaranties zouden willen geven."
Toch is de situatie een stuk anders dan onder voormalig president Joe Biden, Trumps voorganger. "Waar de Amerikanen vroeger zelf wapens leverden, moeten andere landen die nu van de Verenigde Staten overkopen om aan Oekraïne te geven. En we moeten ook vaststellen dat Donald Trump de drukkingsmiddelen die hij heeft - zoals bijkomende sancties tegen landen als India, die met Rusland handelen - niet wil inzetten. Dat maakt de westerse onderhandelingspositie alleen maar zwakker."
Naar Washington
Gisteren kwamen de landen van de 'Coalition of the Willing' samen om de inhoud van de top Poetin-Trump te bespreken. Daarbij hebben ze Zelensky voorbereid op zijn ontmoeting met Trump. Zelensky trekt daarvoor - ondertussen voor de tweede keer - naar Washington.
Bij het eerste bezoek aan het Witte Huis liep het al snel bijzonder fout voor Zelensky. Na enkele korte vragen van de pers ontaardde het gesprek in een ruzie, waarbij Trump en zijn vicepresident JD Vance de Oekraïense president van ondankbaarheid beschuldigden. Zelensky heeft het Witte Huis toen vroegtijdig verlaten.
Het eerste bezoek van Zelensky aan het Witte Huis ontaardde in een ruzie met Trump en Vance
Ondertussen is bevestigd dat verschillende Europese leiders met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky meevliegen naar Washington D.C., voor zijn ontmoeting met Donald Trump.
Onder meer de Franse president Emmanuel Macron, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de Italiaanse premier Giorgia Meloni, de Finse president Alexander Stubb, de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en NAVO-chef Mark Rutte zullen al naar de Verenigde Staten trekken.
"Dat gaat een aantal dynamieken veranderen", zegt David Criekemans. "Het toont duidelijk dat Europa Oekraïne niet in de steek wil laten."
"Er is een proces gaande waarbij Europa aan een plan B werkt, met meer steun aan Oekraïne, en die steun kan ook militair zijn. Het gezamenlijke bezoek heeft dus een dubbele functie: de Oekraïense onderhandelingspositie stutten en Trump proberen overtuigen dat het over een Russische vrede gaat, niet noodzakelijk over een echte vrede."
