Brandstoftekorten, hogere prijzen en lange rijen aan de pomp: Oekraïense droneaanvallen op energiesector doen Rusland steeds meer pijn

Het Oekraïense leger heeft opnieuw het Russische olie- en petrochemische complex Gazprom Nefekhim Savalat aangevallen met drones. Het complex staat ook opnieuw in brand. De Russische hulpdiensten doen er alles aan om de brand te blussen en onder controle te krijgen, zegt de plaatselijke gouverneur.

Opnieuw, want het complex in de Russische deelrepubliek Basjkortostan stond vorige week al eens in brand na een Oekraïense droneaanval. De raffinaderij ligt op zo'n 1.300 km van de frontlijn in Oekraïne. 

De olieraffinaderij in Basjkortostan is de 10e raffinaderij van het land en produceert meer dan 150 aardolie- en chemische producten. Door de aanval van vorige week moest de productie worden stilgelegd. Of dat vandaag ook het geval is, is nog niet duidelijk.

Vorige week werd ook een olieraffinaderij in Volgograd geraakt, op zo'n 450 km van de frontlijn. Die raffinaderij speelt volgens het Oekraïense leger een belangrijke rol in de bevoorrading van het Russische leger. 

Oekraïne begon al vrij vroeg in de oorlog met het aanvallen van Russische olie-installaties, maar aanvankelijk op zeer kleine schaal. Sinds vorig jaar voert het die aanvallen echter steeds meer op. Dat is mede mogelijk door een alsmaar groeiende en meer geavanceerde eigen productie van drones, die verder en gecoördineerder kunnen vliegen dan tevoren. 

Sinds begin augustus zijn al zeker 10 grote raffinaderijen getroffen. Het Oekraïense leger valt ook olietransporten, depots, pijpleidingen en terminals in havens aan met drones. Oekraïne werkt daarnaast ook aan eigen raketten, met hetzelfde doel voor ogen.

Met die aanvallen wil Oekraïne de Russische energiesector hard raken, omdat die een belangrijke rol speelt in de oorlog tegen Oekraïne. Niet alleen heeft het Russische leger zelf brandstof nodig, olie en gas is ook een belangrijke inkomstenbron voor de oorlogsinspanningen van Rusland.

Door dezelfde installaties vaker aan te vallen, probeert Oekraïne het herstel van die installaties overigens moeilijker te maken.

De Oekraïense aanvallen lijken steeds meer effect te hebben op de binnenlandse markt en dus ook op de gewone Rus. Dat blijkt onder meer uit verschillende aankondigingen van Russische oliestaatsbedrijven en de overheid. Zo voerde de regering eind juli een uitvoerverbod in voor benzine, officieel om tekorten te voorkomen op het moment dat er het meest vraag naar is.

Augustus en september zijn maanden waarin de vraag naar brandstof extra hoog is. Veel Russen gaan dan met de auto op vakantie en in de landbouw is het oogsttijd. Er zijn berichten dat de regering het verbod tot minstens eind oktober zou verlengen.

Gazprom Neft, een van de grootste oliebedrijven in Rusland, kondigde vorige week aan dat het geplande onderhoud aan een olieraffinaderij in Omsk uitgesteld wordt om de binnenlandse voorraad aan brandstof te stabiliseren.

Transneft, dat de pijpleidingen beheert, waarschuwde olieproducenten dan weer dat het mogelijk minder olie zal kunnen verwerken, als de droneaanvallen belangrijke installaties blijven beschadigen. Al noemt Transneft berichten daarover nep en onderdeel van de "informatieoorlog" van het Westen tegen Rusland.

Volgens het Britse persagentschap Reuters heeft Rusland zijn raffinagecapaciteit met bijna 20 procent moeten verlagen als gevolg van de droneaanvallen. Daardoor stijgt ook de prijs en dat begint de gewone Rus meer en meer te voelen. "Een groot deel van het gezinsbudget gaat naar brandstof", getuigt een Russische vrouw op het Krimschiereiland, dat sinds 2014 door Rusland wordt bezet.

De brandstofschaarste veroorzaakt in sommige delen van Rusland lange rijen aan de pomp. Vooral in de oostelijke regio's zouden er tekorten zijn, maar ook op het door Rusland bezette Krimschiereiland.

Russische staatsmedia erkennen de tekorten en beginnen er ook steeds meer over te berichten, merkt het Institute for the Study of War op in een recent rapport. Er zijn berichten dat lokale brandstoftekorten steeds meer voorkomen in Rusland. Sommige tankstations zagen zich verplicht om te sluiten, omdat ze al wekenlang niet meer bevoorraad waren.

Maar de staatsmedia minimaliseren de rol van de Oekraïense aanvallen, stelt de denktank. Vertegenwoordigers van de overheid die er aan bod komen, stellen dat de tekorten gewoon een gevolg zijn van het piekverbruik in augustus en september. 

Institute for the Study of War stelt echter dat het van mening blijft dat de Oekraïense droneaanvallen "gevolgen hebben voor de binnenlandse benzinemarkt van Rusland, de tekorten doen toenemen en prijsstijgingen veroorzaken die de inflatie waarschijnlijk opdrijven en verdere macro-economische instabiliteit in Rusland veroorzaken". 

Ook voor de Oekraïense president Volodymyr Zelensky is het effect van de dronecampagne duidelijk. "De meest effectieve sancties, degene die het snelst werken, zijn sancties tegen de Russische olieraffinaderijen, terminals en oliedepots. Wij hebben Ruslands olie-industrie aanzienlijk beperkt en dat beperkt de oorlog aanzienlijk", zei hij vorige week.