"Trump begrijpt niet waarover oorlog in Oekraïne gaat": zo kijken Jan Balliauw en Marijn Trio naar gesprekken op topniveau

"Er is veel gebeurd deze zomer, maar ook niet zoveel." In De Ochtend op Radio 1 blikken Ruslandkenners Jan Balliauw en Marijn Trio terug op de zomermaanden aan het Oekraïense front en de onderhandelingstafel. "Eigenlijk is de situatie nog altijd wat ze was: Rusland probeert gestaag land te veroveren, waarbij het heel veel manschappen verliest en een politieke oplossing is nog niet dichterbij gekomen", zegt Balliauw.

Met die "politieke oplossing" verwijst Balliauw naar de vele gesprekken die er de voorbije weken zijn gevoerd. Tussen Trump en Poetin, tussen Trump en Zelensky, tussen Trump en Europese leiders en tussen Europese leiders en Zelensky. Het logische gevolg, althans in het hoofd van Trump, zou een gesprek tussen Poetin en Zelensky zijn, maar Balliauw noch Trio gelooft dat dat er snel zal komen.

"Als je luistert naar wat Poetin zegt, dan wil hij Zelensky eigenlijk niet ontmoeten. Hij ziet hem niet als legitieme leider van Oekraïne en erkent hem niet", zegt Trio.

"Op dit moment is zo'n ontmoeting onmogelijk, omdat wat Oekraïne en Rusland willen zo ver uiteen ligt. Mochten ze samenzitten, wat niet gaat gebeuren, zal er ook niets uitkomen, net als bij de ontmoeting tussen Trump en Poetin", denkt Balliauw.

Intussen blijft Rusland doorvechten, hoe graag Trump ook een einde aan de oorlog wil. "Het grootste probleem is dat Trump geen strategie heeft hoe hij deze oorlog moet aanpakken", vindt Trio. "Trump zet dingen in beweging of het lijkt zo. Maar het is veel vertoning, veel toneel."

Dat Trumps inspanningen nog weinig hebben opgeleverd, komt omdat Rusland zijn positie niet verandert, voegt hij eraan toe. "Trump begrijpt volgens mij niet waarover het gaat. Hij wil gewoon een deal sluiten, terwijl Poetin heel consequent is."

Ook Balliauw is kritisch voor Trumps aanpak. "Hij doet al toegevingen voor de gesprekken beginnen. Hij verliest zo hefbomen om Rusland onder druk te zetten." Balliauw geeft als voorbeeld het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne. "Dat is een van dé belangrijkste eisen van Rusland. Als je dat vooraf uit handen geeft, dan kan je dat niet meer inbrengen tijdens de onderhandelingen."

Het enige lichtpuntje dat Balliauw ziet, is "dat er opnieuw wordt gesproken". "Het was geen goede zaak dat de communicatiekanalen dicht waren. Ook in tijden van oorlog moet je proberen om die open te houden, om af te toetsen wat er mogelijk is. Dat was 3 jaar lang niet mogelijk en je mag denken wat je wil van Trump, hij heeft die communicatiekanalen wel weer geopend. Dus dat is goed."

Maar een vredesakkoord is daarom nog niet voor meteen. "De afstand tussen Poetin en Zelensky is daarvoor te groot. Poetin wil eigenlijk dat Zelensky een capitulatie ondertekent. Dat zal Zelensky natuurlijk nooit doen, want dat kan hij nooit verkocht krijgen aan zijn bevolking. Zelfs de afstand van grondgebied in de Donbas is onmogelijk voor Zelensky, want dat wil zijn bevolking niet, ook niet na 3,5 jaar oorlog."

Is de conclusie dan dat dit vooral de zomer van Poetin is geworden? "Hij heeft al veel van Trump gekregen en veel minder tegenstand gekregen dan hij van een andere president had kunnen krijgen", zegt Trio. "Maar hij is natuurlijk ook nog niet bij de eindmeet en het zal ook niet gemakkelijk zijn om zijn einddoelen te verwezenlijken. Ik denk wel dat het er op dit moment gunstiger uitziet voor Poetin dan voor Zelensky."

"Alaska was een overwinning op zich", zegt Balliauw. "Het feit dat die top er was, de symboliek, de rode loper, Amerikaanse soldaten die knielen voor Poetin, de isolatie van Poetin in het Westen werd daarmee helemaal doorbroken."

De eindmeet waarover Trio het heeft, is en blijft de totale verovering van Oekraïne. Poetin wil het land weer terugbrengen in de Russische invloedssfeer en er een pro-Russisch bestuur installeren.

Daar blijft het niet bij. "Het doel van Poetin is veel ruimer dan dat. Oekraïne is de noodzakelijke eerste stap", zegt Balliauw. "Hij wil het herstel van het Russische Rijk zoals dat bestond in de 19e eeuw. Een rijk dat een grootmacht was in Europa, waarmee rekening werd gehouden. Die status was voor Rusland helemaal verdwenen met de ontbinding van de Sovjet-Unie. Plots telde Rusland niet meer mee in Europa. Het verlies van dat statuut van grootmacht ligt bij veel Russen moeilijk, ook bij Poetin."

"De ultieme droom van Poetin is om in Europa de dominante kracht te worden. Rusland is het grootste land in Europa. Nu de Amerikanen zich politiek gezien terugtrekken uit Europa, geeft dat Rusland mogelijkheden om die ultieme droom van Poetin waar te maken."