LIVE Teleurstelling én opluchting na "zwak" klimaatakkoord: "Onvolmaakt, maar noodzakelijk"

De COP zit erop, en VRT NWS vertrekt uit Belém. Het was collega's Stijn Vercruysse, Maarten Gykiere en mij een genoegen jou op de hoogte te houden. Speciale vermelding voor ons team in Brussel: Michael Torfs, Heleen Vander Beken en Wim De Maeseneer.

China, dat zich tijdens deze klimaatconferentie opwierp tot "nieuwe leider", is blij met het akkoord. 

“We hebben dit succes geboekt in een heel moeilijke situatie. Dat toont dat de internationale gemeenschap solidariteit wil tonen and gezamenlijke inspanningen wil doen om de klimaatverandeirng aan te pakken."

Coalitiegenoten India, Brazilië en Zuid-Afrika delen de mening dat het een "betekenisvol" akkoord is.

Een alliantie van 39 kleine eilandstaten en kuststaten, die bijzonder kwetsbaar zijn voor klimaatverandering, noemt het klimaatakkoord "onvolmaakt, maar noodzakelijk voor vooruitgang".

"Gezien wat we verwachtten en wat we eruit kregen, waren we blij", zei de voorzitster van de alliantie daar afgelopen nacht over.

"Veel onderhandelaars op zo'n klimaattop lijken alle voeling kwijt te zijn met wat de samenleving van hen verwacht." Zo blikt Joeri Thijs van Greenpeace terug op deze klimaatconferentie.

Dat het einde van fossiele brandstoffen niet expliciet in de slottekst staat, vindt hij problematisch. "Het is alsof je op een conferentie om kanker de wereld uit te helpen, niet praat over tabak."

Zijn volledige reactie lees je hier:

Hier in Belém vergaderen ze nog wel even verder, maar wij houden er hier stilaan mee op. De belangrijkste beslissingen zijn gemaakt en afgeklopt, aan het slotakkoord zal niets meer veranderen.

Of nog één beeld: de Braziliaanse minister van Klimaat Marina Silva die iedereen bedankt voor het bezoek aan haar land, en op haar beurt bedankt wordt met een staande ovatie.

“Een ‘COP van de waarheid’, en we hebben het niet eens over fossiele brandstoffen in het slotakkoord?", vraagt Caroline Herman, VN-Jongerenvertegenwoordiger voor het Klimaat. 

"Dat is ronduit hypocriet en laat jongeren en toekomstige generaties betalen voor het in stand houden van de macht van de fossielebrandstoffenindustrie. Deze COP heeft onze generatie in de steek gelaten. We hebben wereldleiders nodig die in actie komen om het tijdperk van fossiele energie stoppen. Snel en eerlijk."

VN-klimaatgezant Simon Stiell viert het Belém-akkoord. "Ik zeg niet dat we het klimaatgevecht aan het winnen zijn. Maar we doen onmiskenbaar nog steeds mee, en we vechten terug. Hier in Belém hebben naties gekozen voor solidariteit, wetenschap en gezond economisch verstand."

"Te midden van politieke tegenwind met stormkracht, stonden 194 landen sterk en solidair. 194 landen hebben met één stem gezegd: 'het Parijs-akkoord werkt', en zijn vastbesloten om er nog verder en sneller mee vooruit te gaan."

De slotvergadering loopt stilaan ten einde. Nu krijgen de gastlanden voor de volgende VN-klimaatconferenties het woord. 

Eerst spreken Turkije en Australië, die samen de volgende COP organiseren in een soort van Belgisch compromis. Maar het is Ethiopië, gastland voor de klimaatconferentie in 2027, dat duidelijk de hoogste gunfactor heeft. Het land oogst stormachtig applaus dat tot ver buiten de zaal en tot in de persruimte te horen is.

De plenaire vergadering is nog steeds niet afgelopen. Intussen reageerden verschillende ngo's wel al op het slotakkoord dat er is afgehamerd.

"De hoge verwachtingen zijn totaal niet ingelost", zegt Greenpeace, dat de eindtekst "zwaar afgezwakt" noemt. "We zagen in Belém het verdere verval van multilaterale samenwerking met onderhandelaars die alle voeling kwijt lijken te zijn met wat de samenleving van hen verwacht."

Kiki Berkers van 11.11.11 noemt het akkoord dan weer "een kleine overwinning op vlak van rechtvaardige transitie. Maar over de hele lijn zien we vooral het resultaat van de kleinste gemene deler: over de ambitie om te uitstootkloof te dichten, de uitstap uit fossiele brandstoffen, en ook op vlak van klimaatfinanciering en adaptatie (klimaat-aanpassing, red.)."

Federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés) stelt zijn vertrek uit Brazilië uit. "Gezien de gebeurtenissen in de plenaire vergadering wil de minister vandaag niet vertrekken", meldt het kabinet.

De slotvergadering herbegint. COP-voorzitter Do Lago drukt zijn "diepe spijt" uit jegens de partijen die hij genegeerd zou hebben toen ze hun bezwaar wilden uitspreken.

De slotvergadering ligt nog steeds stil. Wat is er gebeurd? Colombia wilde kritiek geven op 2 kleinere akkoorden die op deze COP werden bereikt, maar de voorzitter had naar eigen zeggen niet gezien dat Colombia het woord vroeg.

Eerder al had onder andere de EU bezwaar aangetekend tegen andere akkoorden. Maar dat had de voorzitter handig opgelost door te zeggen dat het in de notulen opgenomen zou worden. Colombia liet dat echter niet gebeuren en benadrukte het bezwaar, waarop de vergadering dus stilgelegd werd.

En nu? Moeilijk te zeggen. Een COP-slotvergadering baadt in een juridische flou artistique: de regels zijn niet altijd even scherp vastgelegd. Vorig jaar bijvoorbeeld, op de COP in Azerbeidzjan, voelden er ook verschillende landen die bezwaar maakten, zich genegeerd. De voorzitter legde de vergadering echter niet stil, zoals nu, maar ging gewoon over tot de orde van de dag.

Toch denken verschillende waarnemers dat het grote, overkoepelende slotakkoord van deze COP, het zogenoemde mutirão-akkoord, waarschijnlijk niet in het gedrang komt. Dat is immers al afgeklopt. De 2 onderdelen waar Colombia over wilde interpelleren, uitstootvermindering en geld voor klimaat-aanpassing, hebben daar in principe geen impact op.

De voorzitter van de COP stipt hét breekpunt van deze COP aan: het stappenplan om fossiele brandstoffen uit te doven. Dat heeft het slotakkoord niet gehaald. Maar daar heeft het voorzitterschap een mouw aan gepast.

"Vrienden, ik weet dat velen van jullie moe zijn. Ik weet dat sommigen van jullie grotere ambitie hadden (onder andere de Europese Unie, red.). Ik zal proberen jullie niet teleur te stellen. De Braziliaanse president Lula heeft tijdens de opening van de COP gezegd: we hebben roadmaps nodig zodat de mens zijn afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af kan afbouwen."

"Ik kondig daarom 2 roadmaps aan: 1 om de ontbossing te stoppen en om te keren, en een andere voor de uitstap uit fossiele brandstoffen op een rechtvaardige, ordelijke en gelijkwaardige manier."

Dit jaar zullen er consultaties gehouden, onder andere met wetenschappers, over zo'n stappenplan. De conclusies daarvan worden dan meegenomen naar de volgende VN-klimaatconferentie. Toch wordt de fossiele roadmap geen officieel onderdeel van het slotakkoord. Het werd immers niet door iedereen aanvaard. Daardoor zijn landen niet verplicht om eraan deel te nemen.

Na enkele uren uitstel heeft COP-voorzitter André Corrêa do Lago de slotvergadering van deze klimaatconferentie geopend. In principe kan daarin het slotakkoord goedgekeurd worden. Maar je weet nooit wat er gebeurt; het zou niet de eerste keer zijn dat landen, ook heel kleine, op het laatste moment nog veel lawaai maken en bezwaren uiten.

"Ik ben teleurgesteld", zegt europarlementslid Sara Matthieu (Groen) in Belém. "Dit is onder de lat van wat we nodig hadden. 10 jaar na Parijs had er meer klimaatambitie in het akkoord moeten zitten, en had er duidelijkere taal binnengehaald moeten worden, bijvoorbeeld over het uitfaseren van fossiele brandstoffen."

"Europa heeft heel hard gedrukt om dat te realiseren, maar stond helaas alleen op deze klimaattop. Daardoor is het uiteindelijke resultaat voor mij onvoldoende om de strijd tegen de klimaatopwarming te realiseren."

In Belém lijkt het windstil te zijn, met de plenaire slotvergadering die is aangekondigd voor 16 uur. Het wordt uitkijken naar wat er nu precies in de slotverklaring gaat staan, en welke deelakkoorden COP-voorzitter André Corrêa do Lago zal kunnen afkloppen met het voorzittershamertje. 

Er zou in de slotverklaring staan dat rijkere landen de kwetsbare landen meer geld zouden geven om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering (adaptatie). Dat bedrag zou moeten verdrievoudigen tegen 2035 (tenminste, landen zouden "inspanningen moeten doen" om tot dat bedrag te raken).

Het was een harde eis van onder meer heel wat Afrikaanse landen. "De ontwikkelingslanden zijn blij dat er is tegemoetgekomen aan hun grootste bezorgdheden", zei do Lago daarover.

Hij zou het straks ook hebben over het stappenplan om af te raken van fossiele brandstoffen, de grote twistappel van de voorbije week. Dat zou niet in de slottekst staan, maar toch ging de EU naar verluidt akkoord met de slotverklaring. Het moet blijken hoe ze aan boord zijn gehouden, en welke tegemoetkoming er is gebeurd. In het COP-dorp was het wachten tot wanneer de Europese klimaatcommissaris Wopke Hoekstra naar buiten zou komen met een verklaring:

Het ziet ernaar uit dat de slottekst geen concreet plan bevat over de uitfasering van fossiele brandstoffen, wel een verwijzing naar een passage uit het klimaatakkoord van 2023. Er zou wel meer geld toegezegd zijn aan de armere landen om zich aan te passen aan de klimaatverandering. "Er lijkt een akkoord te zijn, maar het lijkt eerder zwak te zijn", zegt onze reporter Stijn Vercruysse van op de conferentie. "Nu gaan alle delegaties de teksten bestuderen en eventueel laatste opmerkingen geven." Dan wordt de tekst afgeklopt in de slotvergadering als er geen grote bezwaren meer zijn.

Een akkoord hangt in de lucht. Het Braziliaans voorzitterschap heeft rondgestuurd dat de slotvergadering start om 15.00 uur onze tijd. 

Persagentschap Reuters bericht dat er "volgens bronnen" een deelakkoord bereikt is over fossiele brandstoffen. Het zou gaan om een aparte tekst, omdat er in de eindtekst van de conferentie niets zou staan over de uitfasering van fossiele brandstoffen.

Om 14.00 uur onze tijd (10.00 uur in Brazilië) start een nieuwe plenaire sessie, een open vergadering met vertegenwoordigers van alle landen. Maar veel delegatieleden zijn al vertrokken, nu ook deze klimaatconferentie uitloopt, ziet onze reporter Vincent Merckx.

In De Ochtend vertelt Vercruysse hoe de gangen van het conferentiecentrum in Belém leeggelopen zijn, met hier en daar nog mensen die wat liggen te slapen op een bankje. "De echte onderhandelingen gebeuren achter gesloten deuren, die zie je niet echt. En er is een systeem dat mensen elkaar wakker bellen als er een akkoord zou zijn." Ook hij verwacht de komende uren een telefoontje om zich naar daar te reppen. Maar dan is het nog niet klaar. "Eens er een akkoord is, moet je al die delegatieleden roepen. Bijna alle landen moeten aanwezig zijn om het af te kloppen. En dan duurt het nog wel even eer alle juridische teksten er zijn." Er is dus nog werk. "Voordat het hamertje op dat stukje hout neerkomt, zal het nog wel enkele uren duren."

De ngo's Climate Action Network (CAN) en Demand Climate Justice verzetten zich tegen het verhaal dat de EU momenteel vertelt op de COP over de fossiele roadmap. "De rijke landen, waaronder de Europese Unie, hebben al onze vragen sinds week één geblokkeerd", stelt Tasneem Essop, uitvoerend directeur van CAN.

Het gaat dan met name om meer financiering voor adaptatie (het aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering) en een mechanisme dat werk moet maken van een sociaal rechtvaardige transitie.

"Wij zijn degenen die het meeste op het spel hebben staan, maar we kunnen dit circus omtrent een stappenplan dat niets biedt, niet aanvaarden", vervolgde Lidy Nacpil van Demand Climate Justice, "een stappenplan dat al onze andere vragen gijzelt die even urgent zijn."

Essop herinnerde er ook aan dat de ontwikkelde landen de grootste producent en consument van fossiele brandstoffen zijn.

Het stappenplan om fossiele brandstoffen af te zweren, is op enkele dagen tijd hét thema van deze klimaatconferentie geworden. Maar waarom is die roadmap dan zo belangrijk? Klimatoloog Jean-Pascal van Ypersele (UCLouvain), ook in Belém, legt het uit.

Wopke Hoekstra, de eurocommissaris voor Klimaat, wordt onderschept door de media terwijl hij pendelt tussen het EU-hoofdkwartier en dat van het COP-voorzitterschap, waar de onderhandelingen plaatsvinden.

Voor de EU is het een absolute must dat er een stappenplan voor het einde van fossiele brandstoffen in het slotakkoord komt. Andere landen, waaronder China en Saudi-Arabië, vinden dat onverteerbaar.

Er is nog steeds geen akkoord. De media zijn samengetroept aan het hoofdkwartier van de COP-voorzitter, op zoek naar sprokkels nieuws. Sommigen zijn daar beter voor uitgerust dan anderen.

Hier binnen wordt verder onderhandeld na een niet bijster succesvol verlopen experiment met thematische werkgroepen, deze namiddag. Elk land of blok mocht 2 delegatieleden afvaardigen. Onder andere verschillende kleine-eilandstaten waren niet te spreken over die werkwijze, omdat ze daardoor belangrijke gesprekken dreigden te missen. Nu mogen de 2 toegestane delegatieleden wel opnieuw over alles meepraten.

Een stoet van Canadese inheemse bewoners, de zogenoemde First Nations, houdt de sfeer erin in de hoofdhal, terwijl deelnemers wachten op nieuws van de onderhandelingen.

Ze protesteren tegen de aanleg van de 800 kilometer lange gasleiding PRGT, voluit de Prince Rupert Gas Transmission-pijpleiding. Die zou dwars door de provincie British Columbia lopen, en ook door hun leefgebied. 

Het wordt stilaan een vervelende traditie: patstellingen op klimaatconferenties. Dat heeft te maken met het systeem van consensus. Iedereen moet akkoord gaan voor een beslissing aangenomen kan worden. Landen die liever niet al te veel doen, kunnen dus vooruitgang voor de hele wereld blokkeren.

Collega Stijn Vercruysse sprak met de Vlaamse Lien Vandamme  van het Centrum voor Internationaal Klimaatrecht (CIEL). Zij is ook in Belém, en ziet dat het systeem op zijn grenzen botst. "Zo eindigen we altijd met het minimum dat mogelijk is", zegt ze. "Dit proces gaat niet snel genoeg voor de klimaatcrisis."

Ook studente bio-ingenieur Helena Van Tichelen (tweede van links op de foto) is naar de COP afgezakt. "Ik ben hier om landbouw en voeding op de agenda te zetten", vertelt ze. "De landbouw wordt immers zeer hard getroffen door de klimaatverandering. Wij geven de onderhandelaars advies over hoe de landbouw tegelijk ook een oplossing kan zijn."

"Maar als we de voedselvoorziening willen verzekeren voor de toekomst, dan moet er wel geld gaan naar de oplossingen. De landbouw veroorzaakt 30 procent van de wereldwijde uitstoot, maar ontvangt minder dan 2 procent van alle klimaatfinanciën. Dat grote verschil, dat komt doordat landbouw nergens in de onderhandelingen vermeld wordt. Daar wil ik iets aan doen."

De voorlopige slottekst die op tafel lag, wordt door Greenpeace zo goed als met de grond gelijkgemaakt. "Het zou evengoed een blanco tekst kunnen zijn, want er staat heel weinig in om landen minder te laten uitstoten. En dat terwijl de plannen en beloftes voor 2035 heel ver afwijken van het pad dat we zouden moeten volgen om de opwarming op anderhalve graad te houden," zegt Tracy Carty van Greenpeace. "De landen moeten dit gewoon terugsturen naar de voorzitter." 

De Vlaamse An Lambrechts, specialiste Biodiversiteit bij Greenpeace, voegt eraan toe: "In de allerlaatste versie zijn de ontbossing en inheemse volkeren opgenomen, maar er staan te weinig concrete maatregelen in om de ontbossing te stoppen. Ook de hoogdringendheid ontbreekt. Anderhalve graad is onmogelijk zonder de bescherming van onze bossen." 

Het is altijd een gekke tegenstelling op klimaatconferenties, wanneer de deadline nadert. Dan wordt er met het mes tussen de tanden onderhandeld, maar het COP-dorp wordt al beetje bij beetje opgedoekt.

De brand van gisteren heeft de sfeer ook weinig goed gedaan. Veel paviljoenen die toen noodgedwongen werden gesloten, zijn niet meer heropend.

"Er moet nog veel gewerkt worden", zegt federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés) aan VRT NWS. "Een aantal belangrijke punten staat er nu nog niet in (in het akkoord, red.), bijvoorbeeld ontbossing of fossiele brandstoffen. Dat mogen we niet aanvaarden."

Veel landen uit Europa en Latijns-Amerika, maar bitter weinig Afrikaanse en Aziatische naties: wie zijn de landen die vanmorgen vertelden géén slottekst te willen aanvaarden zonder dat er een duidelijk stappenplan voor de uitstap uit fossiele brandstoffen (de zogenoemde roadmap) in staat?

Europa levert dus het leeuwendeel met naast België ook Nederland, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Oostenrijk, Bulgarije, Kroatië, Tsjechië, Denemarken, Zweden, Estland, Finland, IJsland, Ierland, Liechtenstein, Luxemburg, Monaco, Slovenië, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk.

Voorts gaat het om Chili, Colombia (dat het voorstel voor een aparte meeting deed), Costa Rica, Guatemala, Honduras, Mexico en Panama uit Latijns-Amerika. Ook eilandstaten als Tuvalu, Vanuatu, de Fiji-eilanden, de Marshalleilanden en Palau doen mee. Tot slot zou het ook gaan om Kenia, Zuid-Korea en Georgië.

De zogenoemde coalition of the willing (de landen die vooruit willen in de afbouw van fossiele brandstoffen) omvat de bredere lijst van zowat 80 landen. Daarin zitten ook vooral Europese en Latijns-Amerikaanse landen en eilandstaten. Vooral in Azië en Afrika is er weinig appetijt. In Afrika zijn veel landen het wel eens met het principe, maar ze willen meer geld van de rijkere landen om de transitie te kúnnen maken naar een koolstofarme economie. Maar net die financiering is een van de andere twistpunten. 

Als er geen akkoord komt over de uitstap uit fossiele brandstoffen in Belém, dan staan deze 80 landen met stip genoteerd om eind april deel te nemen aan een aparte top daarover in Bolivia. 

Maar het mag hierbij niet stoppen, zegt Kiki Berkers van 11.11.11 aan VRT NWS. "Het werk is absoluut niet gedaan op deze COP. Het is risicovol om enkel in te zetten op een coalition of the willing. Ook tijdens het slot van dit COP-proces moet er blijven worden geduwd voor een roadmap, en moet er blijven worden ingezet op zaken als adaptatiefinanciering." 

COP-voorzitter André Corrêa do Lago denkt dat een akkoord nog steeds mogelijk is. Dat vertelt hij aan VRT NWS. "Absoluut. Maar dan moeten we wel tot overeenstemming komen op basis van wat we van alle landen gehoord hebben. Hier onderhandelen we bottom-up, niet top-down."

Net daarvoor had Do Lago alle deelnemers ertoe opgeroepen om samen te werken tijdens een plenaire vergadering, in de grote zaal van de COP. "We moeten verder werken in de geest van samenwerking, niet in die van 'Wie zal er winnen en wie zal er verliezen?'"

"We hebben al die jaren zolang gevochten voor het Parijsakkoord. Aan zij die eraan twijfelen, kunnen we vandaag tonen dat samenwerking de weg vooruit is. Maar als we geen akkoord zouden vinden, dan zou dat enorm verdelend zijn."

De Belgische klimaatorganisatie Grootouders voor het Klimaat heeft om 11.30 uur een flashmob gehouden in de centrale hal van het station Brussel-Noord. Tientallen grootouders kwamen er samen om spontaan te dansen voor scherpere klimaatdoelstellingen.

Met die actie willen ze aanklagen dat de landen die het klimaatakkoord van Parijs ondertekend hebben, wellicht niet tijdig de vooropgestelde doelstellingen zullen behalen. "Na 10 jaar klimaatakkoord van Parijs zijn er enkele dingen verbeterd, maar veel te weinig. Er moet nu actie ondernomen worden en opnieuw versneld worden", zegt covoorzitter Bernard Hubeau van Grootouders voor het Klimaat.

De Europese Unie reageert teleurgesteld op de voorgestelde ontwerptekst voor een slotakkoord. Normaal eindigt de klimaatconferentie vanavond, maar er is nog altijd veel discussie over wat er in de slotverklaring moet staan.

"Kijk ernaar'", zegt EU-klimaatcommissaris Wopke Hoekstra. "Niets staat erin: geen wetenschap, geen global stocktake (opvolging van de klimaatinspanningen van de verschillende landen, red.), geen transitie weg van fossiele brandstoffen. In de plaats daarvan: zwakte. Ik zal gewoon duidelijk zijn. We kunnen dit op geen enkele manier aanvaarden."

In de voorlopige versie is de passage geschrapt over hoe het gebruik van fossiele brandstoffen geleidelijk helemaal moet verdwijnen. Dat is nochtans waar meer dan 80 landen, waaronder ook België, voor pleiten. Er is zelfs geen enkele vermelding meer van fossiele brandstoffen in de tekst. 

Ook de Franse klimaatminister noemt het "onbegrijpelijk en teleurstellend" dat de passage over fossiele brandstoffen is geschrapt.

De brand die vandaag uitbrak op de klimaatconferentie, kon moeilijk op een vervelender moment komen. Een halfuurtje later had Colombia een persconferentie gepland met een "grote mededeling" over de uitstap uit fossiele brandstoffen, misschien wel dé grote inzet van deze klimaatconferentie. Voorlopig is daarover nog steeds geen akkoord in zicht. Dat is trouwens voor geen enkele van de echt grote thema's dit jaar het geval, zoals klimaatgeld voor het Zuiden.

Volgens ooggetuigen ontstond het vuur deze namiddag aan het Afrikaans paviljoen, aan de ingang van het complex, in een poëtische speling van het lot. Afrika is immers een van de regio's die nu al het meest te maken krijgt met de gevolgen van de klimaatverstoring. Het eist daar al jaren meer erkenning (en geld) voor op de klimaatconferenties, en dat zorgt ook op deze editie weer voor wrijving met het Westen.

Hoedanook is er veel kostbare tijd verloren gegaan: 7 uur in het totaal, en dat op één dag van het voorziene einde. De zone werd uiteindelijk vrijgegeven om 20:40 vanavond Braziliaanse tijd, 0:40 in België.

Normaal moet de klimaatconferentie vrijdagavond eindigen, maar niemand die ziet hoe dat nog kan lukken. Anderzijds zou het ook niet de eerste keer zijn in de geschiedenis van de klimaatconferenties dat er plots, wanneer niemand het nog verwacht, iets groots uit de lucht valt. 

België dreigt samen met een dertigtal andere landen om het slotakkoord van de VN-klimaatconferentie te blokkeren als er geen plan wordt opgenomen om fossiele brandstoffen af te bouwen. Dat heeft het persagentschap Belga vernomen van de woordvoerder van federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés). 

"Wij kunnen geen uitkomst steunen die geen stappenplan bevat voor een rechtvaardige, ordelijke en eerlijke overgang weg van fossiele brandstoffen", aldus de landen in een brief die verschillende internationale media konden inkijken. Ook onder meer Frankrijk, Spanje en het VK staan achter het voorstel. 

Fossiele brandstoffen zijn verantwoordelijk voor het leeuwendeel van de klimaatopwarming.

Voor de brand spraken we met Gilson Tupinambá, de leider van het Tapajós-volk. Hij heeft een lange reis gemaakt, onder meer per kano, om de klimaatconferentie te beïnvloeden. Maar hij komt van een kale reis terug, vertelt hij.

De organisatie heeft meer duidelijkheid verschaft over de brand die is uitgebroken op de klimaatconferentie. Die zou binnen de 6 minuten onder controle gebracht zijn. 13 mensen worden behandeld omdat ze rook hebben ingeademd. Er zijn geen doden gevallen.

Ondertussen blijft het onduidelijk wanneer de onderhandelingen officieel hervat kunnen worden. De Blauwe Zone, waar de onderhandelingsruimten zich bevinden, blijft nog zeker tot 20.00 Braziliaanse tijd (middernacht in België) afgesloten. Maar eerder deze namiddag, vlak na de evacuatie, had het Braziliaanse voorzitterschap zijn personeel gevraagd niet te ver weg te gaan om snel opnieuw aan het werk te kunnen.

In principe eindigt de klimaatconferentie morgenavond.

Voor 20 uur (middernacht in België) wordt COP30 niet hervat. Heel wat volgers keren intussen vervroegd naar hun hotel terug. Mogelijk worden de onderhandelingen later op donderdag alsnog hervat, maar dat blijft onduidelijk. COP30 gaat morgen in theorie zijn laatste dag in, dus heel veel tijd is er niet meer. 

De organisatie laat weten dat het hele COP-dorp ontruimd werd. De brandweer is momenteel bezig met veiligheidschecks. Rond 16 uur Braziliaanse tijd (20 uur in België) zou een nieuwe mededeling volgen en weten de duizenden deelnemers of ze opnieuw aan het werk kunnen. 

De COP-zone is een zogenoemde blauwe zone onder internationaal VN-mandaat op Braziliaans grondgebied. Maar voor de interventie van de brandweerdiensten is de COP-zone tijdelijk weer onder Braziliaans bevel gebracht, laat de organisatie nog weten.  

Veengebieden kunnen helpen in strijd tegen klimaatverandering, want gezonde, natte venen kunnen veel CO2 opslaan. Maar het gaat niet zo goed met ons typische laaglandveen. Dat zag onze ploeg in De Zegge, een natuurgebied in Geel.

Klimaatminister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) hoopt dat de onderhandelingen snel opnieuw kunnen starten na de brand. "Ze zijn nu gestopt, maar hopelijk kunnen ze zo snel mogelijk hervatten. Natuurlijk gaat de veiligheid voor."

VRT NWS-journalist Vincent Merckx is ter plaatse op de COP en legt uit wat er precies gebeurd is. "Er was even paniek hier", vertelt hij. "De COP wordt georganiseerd in een hele grote tent, de grootte van een groot dorp. Er zijn 60.000 mensen aangemeld om hier te zijn. Je wil niet in een brandende tent zitten." Tegelijk geeft hij aan dat de evacuatie vlot en rustig is verlopen.

Ook Caroline Herman van de Vlaamse Jeugdraad is afgezakt naar de klimaatconferentie. Ze is er VN-jongerenvertegenwoordiger. Maar ze is gefrustreerd over wat België slechts brengt op de COP. 

Een uitspraak van federaal klimaatminister Jean-Luc Crucke is blijven hangen bij de Bond Beter Leefmilieu (BBL). Crucke vertelde in Belém dat België zich aansluit bij de groep landen die versneld af willen van fossiele brandstoffen. Klaas Decorte, expert Mobiliteit bij de BBL, vindt het vreemd dat ons land zich enerzijds duidelijk uitspreekt in die zin, terwijl intussen nog altijd miljarden worden uitgegeven aan fossiele subsidies.

"Het is een mooie ambitie van de minister, maar we mogen zelf wat aan die ambitie beginnen te werken", zegt Decorte. Hij geeft het voorbeeld van de accijnskorting voor professionele diesel. "Het gaat om 550 miljoen euro per jaar. Dat geld wordt niet gebruikt voor vergroening, maar verdampt letterlijk via de uitlaat van de vrachtwagens. We zouden het beter inzetten voor elektrificatie van de transportsector."    

Het is nog niet officieel, maar uiteindelijk lijkt COP31 te gaan plaatsvinden in Turkije en niet in Australië. Dat lag met zijn gedeelde kandidatuur met de eilandstaten in de Stille Oceaan nochtans lange tijd in polepositie.

Australië genoot naar verluidt ook veruit de meeste steun van de landen binnen de regionale groep waar COP31 moet plaatsvinden. De Australische premier Anthony Albanese zei dat beide landen dicht bij een overeenkomst staan. Klimaatminister Chris Bowen zei: "Het zou mooi zijn mochten we alles kunnen hebben, maar dat kan niet. Het was belangrijk om tot een deal te komen." 

Als compensatie zou er een evenement vóór de COP plaatsvinden op een eiland in de Stille Oceaan, om de kwetsbaarheid van de eilandstaten in de verf (en op de agenda) te zetten. Australië zou ook de onderhandelingen mogen leiden tijdens de COP. 

Daarmee lijkt er, amper 1 jaar voor de organisatie van COP31, een compromis in de maak. Noch Turkije noch Australië wilde de voorbije weken van wijken weten, waardoor de organisatie naar Bonn dreigde te verhuizen, iets waar de Duitsers helemaal niet voor stonden te springen. 

Lees in dit artikel hoe het proces werkt, en welke accenten Turkije en Australië willen (wilden) leggen:

Altijd een beetje een sport op COPs: paviljoenen kijken. Een klimaatconferentie is ook een soort van een wereldtentoonstelling, waar landen, wetenschappelijke instellingen en lobbygroepen zichzelf in de kijker zetten.

Hoe ze dat doen, en hoeveel geld ze over hebben voor de beste plaatsjes, zegt veel. Neem nu het enorme, lichtgevende paviljoen van Saudi-Arabië met zijn afgeronde iPhone-vormen. De Saudi's zijn op COPs zelden de meest constructieve partij. Maar ze hebben er wel voor gezorgd dat wie de COP binnen wandelt, niet naast de enorme constructie kan kijken.

Ook het vorige COP-gastland Azerbeidzjan doet iets futuristisch, en doopte zijn paviljoen de 'Hall of legacy' - de Hal van de Erfenis. Aan het Chinese paviljoen is het dan weer moeilijk naast de Chinese president Xi Jinping kijken.

Wat verderop, in de zijgangetjes waar de plekken goedkoper zijn, houden landen zoals Pakistan het een pak soberder.

Alec Van Vaerenbergh, een jurist, is vanuit Mechelen afgezakt naar Brazilië om de delegatie van Madagascar te versterken. Voor kleine landen is niet alleen de hoge kostprijs van vluchten en hotels een probleem, maar ook de complexe taal waarin op de klimaatconferentie wordt onderhandeld.

"Dankzij onze aanwezigheid hier kunnen we hen op z'n minst helpen om dossiers voor te bereiden, en ervoor te zorgen dat ze niet vergeten worden", vertelt Alec. "Er wordt hier tijdens de onderhandelingen vaak gezegd: 'No country can be left behind' (Geen enkel land mag achtergelaten worden, red.). Wel, daarin proberen wij dus een verschil te maken."

Federaal Klimaatminister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) wil desinformatie over het klimaat bestrijden. Dat zegt hij vandaag op de COP. 

Crucke zal daarvoor een project opstarten met de Franse organisatie QuotaClimat. De bedoeling is dat desinformatie op sociale en reguliere media in kaart wordt gebracht, om de vaakst voorkomende narratieven aan te duiden. Dat zal 6 maanden duren. Journalisten, wetenschappers en burgers kunnen daar in een volgende fase dan over ingelicht worden.

Het is nog niet duidelijk op welke manier de factchecks verspreid zullen worden. Het initiatief is dus nog pril, maar wel nodig, zegt Crucke op de COP. "Desinformatie of misinformatie is vergelijkbaar met CO2. Je ziet het niet, maar het verpest alles."

Terwijl COP30 in Belém praat over een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, is in Doornik de rechtszaak begonnen die (ex-)bioboer Hugues Falys uit Bois-de-Lessines (bij Geraardsbergen) samen met enkele ngo's begon tegen energiereus TotalEnergies. 

Falys wil juridische erkenning voor de geleden schade op zijn boerderij, waar hij zijn economische activiteiten zag aftakelen door de klimaatverandering. Maar hij hoopt ook dat de rechter TotalEnergies een strikt plan oplegt om de uitstoot snel naar beneden te halen. Het is het eerste proces van die aard in België.  

Lees meer in onderstaand artikel:

Ook voor Peter Wittoeck, het hoofd van het Belgische team van onderhandelaars, gaat het er stilaan om spannen. Wittoeck is een echte COP-veteraan met jarenlange ervaring.

Wat hij hoopt dat deze COP oplevert? "Kijk, de overeenkomst van Parijs werkt. De wereld komt steeds dichter bij de doelstelling om de opwarming van de aarde terug te brengen tot 1,5 graden", zegt hij. "Maar er is nog veel meer nodig, niet alleen van Europa maar van de hele wereld."

Goeiemorgen vanuit Brazilië. We zijn halfweg de tweede week van de COP. Het voorzitterschap beloofde vandaag al een (aanzet tot) een akkoord. Maar veel waarnemers hechten er weinig geloof aan dat zal lukken. Benieuwd of de Braziliaanse president Lula een verschil kan maken; hij komt vandaag terug naar de COP, om de deelnemers op te roepen tot meer ambitie.

We zullen zien. De deelnemers stromen alvast toe onder het waakzame oog van de massaal ingezette veiligheidsdiensten. Belém lijkt wel een bezette stad, met op elke straathoek politie-SUV's met de zwaailichten aan. En de evenementenhal zelf lijkt wel een militair bolwerk. Het is duidelijk: ook op dat vlak willen de Brazilianen niets aan het toeval overlaten.

VRT NWS ging op bezoek bij Elene Mota en haar man Giovanni in het Amazonewoud. Zij leven er samen met de natuur en kunnen profiteren van dingen die het bos ze geeft, zoals cacao en rode bessen, maar zonder de natuur te vernietigen. 

Het nieuwe fonds voor tropische bossen (TFFF) wil voorkomen dat multinationals bos kappen voor grote plantages, of dat lokale inwoners bos vernietigen voor landbouw door bestaand bos een grotere waarde te geven. Volgens Elena kan het perfect: "Het bos geeft vele voordelen, we kunnen er van alles van gebruiken", vertelt ze. "Het enige wat we moeten weten, is hoe we het met bos moeten samenwerken." 

Groene waterstof: ze is een beetje uit beeld verdwenen als energiedrager, maar België blijft erop inzetten. Meer nog, het heeft er in Belém een samenwerking over ondertekend met Brazilië. 

Volgens een zogenoemd "memorandum van overeenstemming" zal in Brazilië opgewekte groene waterstof in de toekomst naar België vloeien. België zal in ruil zijn knowhow en expertise inzetten in Brazilië.

De ondertekening gisteren is het vervolg op een eerdere intentieverklaring, met als partijen onder meer de Belgian Hydrogen Council, Flanders Investment and Trade (FIT) en de Braziliaanse vereniging die de industrie van groene waterstof vertegenwoordigt. Groene waterstof is waterstof opgewekt met groene elektriciteit.  

Vandaag zit federaal klimaatminister Jean-Luc Crucke in Belém samen met zijn Congolese collega. Een van de dingen waar ze het over zullen hebben, is de mijnbouw in Congo en de impact daarvan op het milieu, het regenwoud in het Congobekken en op de lokale bevolking. 

De ngo 11.11.11 gaf vandaag al een schot voor de boeg met een actie op de Kunstberg. Op de trappen werd een 50 meter lange rekening uitgerold, die de kost van energie voor mens en natuur zichtbaarder moet maken. "Dit is de rekening die mens, natuur en klimaat betalen voor de fossiele industrie en mijnbouw", stond er te lezen. 

"Jaarlijks verdwijnt er bijvoorbeeld 1,4 miljoen hectare grond door mijnbouw", zegt Femke Thewissen van 11.11.11. Het ontginnen van mineralen en grondstoffen is nodig voor de groene transitie, zegt ze, maar mag niet gebeuren ten koste van de lokale bevolking die nog te weinig beschermd is voor het werk in die mijnen.  

Elke COP heeft zijn verhaal, een grote inzet. Tot nu toe ontbrak dat op deze klimaatconferentie een beetje. Maar de voorbije dagen is één thema komen bovendrijven: de routekaart weg van fossiele brandstoffen, zeg maar een duidelijk uitgestippelde weg naar een toekomst zonder de olie, kolen en gas die ons klimaat opwarmen.

Steeds meer landen vragen erom. Ook België, sinds vandaag. En ook het COP-voorzitterschap zou die slag graag thuishalen.

Maar dat zal niet makkelijk worden. COP-voorzitter André Corrêa do Lago zegt tijdens een persconferentie dat véél landen zich verzetten tegen zo'n routekaart. Niet alleen de olieproducerende landen, maar ook de ontwikkelingslanden die niet nóg meer verplichtingen willen. "De ontwikkelde landen zullen het voortouw moeten nemen", besluit Do Lago. De Brazilianen maken zich nog altijd sterk dat ze vrijdagavond gewoon volgens planning de COP kunnen beëindigen. Ze willen er ook alles aan doen om het waar te maken. Vanavond wordt er alvast langer onderhandeld, ook de eetstalletjes blijven langer open.

En wie weet, wie weet, krijgen we morgen wel gewoon al een aanzet tot het slotakkoord van deze COP. "Al kan het wel heel laat morgenavond zijn", grijnsde Do Lago nog, tot hilariteit van de zaal. Veel COP-watchers verwachten er niet al te veel van, maar we zullen zien. Tot morgen!

Een stukje COP-folklore: de uitreiking van de satirische "fossil of the day"-prijs van de organisatie Climate Action Network (CAN). Die krijgt elke avond veel bekijks in de wandelgangen - je begrijpt wel waarom. Elke dag gaat de prijs naar een land "dat er het meest aan doen om het minst te bereiken", aldus de organisatie.

Vanavond wint de Europese Unie zilver. Het goud gaat naar Canada, dat "broeikasgassen blijft uitspuwen die bossen in brand zetten."

Op de klimaatconferentie lopen niet alleen onderhandelaars rond. Ook de Belgische klimaatwetenschapper Rozemien De Troch (Belgian Climate Centre) is naar Brazilië gereisd. "Ik ben hier om de wetenschappelijke gemeenschap te vertegenwoordigen", vertelt ze. "Zo hoop ik wat tegengewicht te bieden voor de lobbyisten van de fossiele industrie en alle anderen die naar hier komen om te blokkeren."

Want de klimaatwetenschap ligt hier wel degelijk onder vuur, vertelt ze. Zo proberen sommige landen de geloofwaardigheid van het VN-Klimaatpanel IPCC te ondergraven. "Ondanks de afwezigheid van de VS zijn er dus toch nog sommige landen die de klimaatwetenschap onderuit halen of minimaliseren", betreurt De Troch.

Een tegenslagje voor de onderhandelingen: India zal geen nieuw klimaatplan meer voorstellen op deze klimaatconferentie. Dat komt er pas in december. Daarmee heeft slechts 1 van de 3 grootste uitstoters ter wereld een klimaatplan tijdens deze COP.

India is de derde grootste uitstoter ter wereld, na China en de VS. China had wel een nieuw klimaatplan ingediend voor de COP van start ging, zoals de VN had gevraagd. Onder president Trump trekken de VS zich dan weer terug uit de klimaatonderhandelingen.

Als de onderhandelaars vandaag hun vergaderlokalen even verlieten, zullen ze misschien de Braziliaanse artiest Mundano aan het werk gezien hebben.

Hij maakt kunst met de overblijfselen van natuurrampen in Brazilië: de assen na een bosbrand of het slib na een olieramp. Hij verkoopt zijn askunst ook, en met de opbrengst steunt hij fondsen die de vernietiging van het regenwoud bestrijden. Al 150 Braziliaanse kunstenaars volgden zijn voorbeeld.

Goeienamiddag! Nu het uur van de waarheid nadert, is ook VRT NWS aangekomen op de COP. Ik volg voor jou de onderhandelingen vanuit het zwoele Belém tot het einde. Het is hier trouwens 4 uur vroeger dan in België.

Over dat einde van de COP: het Braziliaanse voorzitterschap maakt zich sterk dat het vrijdagavond al zal afgelopen zijn, compleet volgens het boekje. Maar dat zou een primeurtje zijn. Doorgaans lopen klimaatconferenties uit tot zaterdag of zelfs zondag.

In een nieuw rapport zegt het Wereldnatuurfonds WWF dat de consumptie van producten in de Europese Unie tussen 2021 en 2023 de vernietiging van 149 miljoen bomen heeft veroorzaakt. Dat zijn 100 bomen per minuut voor ons gebruik van onder meer soja, palmolie, cacao, koffie, rundvlees, leer en rubber.

10 miljoen bomen per jaar gaan eraan voor chocoladeproductie. Eerder bleek ook al dat België daar een bijzonder grote rol in speelt. Nog eens 10 miljoen per jaar aan rundvlees en leer.

Nederland doet het het slechtste, met een consumptie die leidt tot 272 gekapte bomen per bewoner per jaar, België zit in de middenmoot met 153 bomen.

WWF wil Europa met het rapport aansporen om de Europese ontbossingswet niet opnieuw uit te stellen. Voedingsproducenten moeten kunnen bewijzen dat er geen waardevol bos heeft moeten wijken voor hun producten als ze die op de Europese markt willen verkopen.

Die wet werd al met een jaar uitgesteld en dat dreigt opnieuw te gebeuren. Dat zou "catastrofaal" zijn volgens WWF. Een duidelijke boodschap, gelijktijdig met de COP in het Amazonewoud.

De Braziliaanse regering zal 10 nieuwe inheemse gebieden officieel erkennen, bovenop de 10 die er reeds waren. Daardoor worden de natuur en cultuur in die gebieden wettelijk beschermd. Dat kan bijvoorbeeld een verbod op mijnbouw en houtkap betekenen, en zo de ontbossing en CO2-uitstoot verminderen, maar ook de mensen die er wonen beschermen.

Zaterdag was er nog een betoging waarin tienduizenden mensen opriepen om respect te hebben voor de natuur en de mensen die erin wonen. Eerder braken leden van inheemse stammen het conferentiegebouw binnen, en blokkeerden ze ook al een keer de ingang, uit protest.

In de nieuwe beschermde gebieden, hondderdduizenden hectaren groot, leven duizenden mensen van (onder meer) de Munduruku-, Tupinamba-, Guarani-Kaiwa- en Pataxo-volkeren.

Denemarken heeft aangekondigd dat het tegen 2035 de uitstoot van broeikasgassen met 82 tot 85 procent wil reduceren. Daarmee steekt het het Verenigd Koninkrijk voorbij met de meest ambitieuze doelstelling in Europa. Op die manier doet het Deense nationale klimaatplan méér dan wat er nodig is om de Europese doelstellingen te halen.

De Deense regering wil daarvoor jaarlijks 4 miljard Deense kronen (540 miljoen euro) opzij zetten. Klimaatminister Aagaard spoorde andere landen aan om ook een tandje bij te steken. "In Denemarken gaan we blijven aantonen dat ambitieuze klimaatmaatregelen hand in hand kunnen gaan met een competitieve economie en een sterke sociaal cohesie."

Gisterenavond heeft het Braziliaans voorzitterschap toelating gekregen om te onderhandelen tot diep in de nacht. Dat verzoek kwam er omdat het voorzitterschap woensdagavond al een eerste akkoord zou willen over enkele moeilijke discussiepunten. Het gaat dan om de klimaatfinanciering van ontwikkelde landen naar ontwikkelingslanden, unilaterale handelsmaatregelen, het opkrikken van het ambitieniveau en meer transparantie. 

De rest van de agendapunten zou dan vrijdagavond moeten klaar zijn - een ambitieus plan, want gewoonlijk lopen de klimaatconferenties urenlang uit. De laatste die op tijd eindigde was... in 2009.

Paus Leo XIV is kritisch voor de houding van sommige landen bij het aanpakken van de wereldwijde klimaatcrisis. "Wat faalt, is de politieke wil van sommigen," zei hij in een videoboodschap.  Hij prees de vooruitgang die is geboekt onder het klimaatakkoord van Parijs, dat 10 jaar geleden werd ondertekend, en benadrukte dat "het niet het akkoord is dat faalt, wij falen in onze reactie".  Hij waarschuwde ook voor de klimaateffecten die nu al over de hele wereld voelbaar zijn. "De schepping schreeuwt met overstromingen, droogtes, stormen en meedogenloze hitte", zei hij. "Een op de drie mensen leeft in grote kwetsbaarheid door die klimaatveranderingen." Hij vindt het de taak van de mens om daar wat aan te doen.

Wallonië gaat volgend jaar opnieuw 13 miljoen euro doneren aan de landen die het meest worden getroffen door de klimaatverandering. Dat heeft de Waalse minister van Energie en Klimaat Cécile Neven (MR) aangekondigd. Daarmee blijft het budget voor klimaatfinanciering vanuit Wallonië ongewijzigd.

Het bedrag moet landen compenseren voor het verlies en de schade die ze lijden door de gevolgen van de klimaatverandering en moet hen helpen om zich aan te passen aan het klimaat.

VN-klimaatchef Simon Stiell heeft de deelnemers van de klimaatconferentie opgeroepen om te stoppen met het tegenwerken en vertragen van de onderhandelingen.

"We kunnen het ons absoluut niet veroorloven om tijd te verspillen aan tactische vertragingen of obstakels. De tijd voor theatrale diplomatie is voorbij. Het is tijd om de mouwen op te stropen, ons te verenigen en aan de slag te gaan," zei Stiell tijdens een zitting waarin veel ministers zullen spreken.

Zuid-Korea heeft beloofd om 40 van 61 steenkoolcentrales in het land uit te faseren tegen 2040. "Een ambitieuze stap, voor een land dat een derde van zijn elektriciteit uit fossiele brandstoffen haalt", meldt persagentschap AFP. 

Zuid-Korea heeft zich op de klimaatconferentie in Belèm aangesloten bij de landen die af willen van steenkool als energiebron. "Het plan is om 40 van de 61 bestaande kolencentrales in Zuid-Korea te sluiten tegen 2040", klinkt het in een schriftelijke verklaring. Voor de overige centrales wordt de sluitingsdatum nog bekeken, "in functie van de economische en ecologische haalbaarheid".

"Met dit initiatief wil Zuid-Korea de overgang naar duurzame energie versnellen", zegt de Zuid-Koreaanse minister van Energie en Klimaat Kim Sung-Whan. Zuid-Korea beloofde in 2020 ook al om klimaatneutraal te zijn tegen 2050.

Ons land behoort tot de 15 landen die in 2023 meer dan hun deel hebben betaald op het vlak van klimaatfinanciering aan de ontwikkelingslanden. Dat blijkt uit een gezamenlijk rapport van de denktank ODI Global en de Zurich Climate Resilience Alliance.

Ook de kwaliteit van onze klimaatfinanciering scoort goed, al zet het rapport wel vraagtekens bij de toekomst nu de regering beslist heeft om het mes te zetten in ontwikkelingssamenwerking, waaronder klimaatfinanciering valt.

Het rapport becijferde dat ons land in 2023 1,17 miljard euro aan klimaatfinanciering betaalde. Daarmee haalde het voor het 2e jaar op rij zijn zogenaamde 'fair share', het eerlijke aandeel gebaseerd op het bruto binnenlands product, de totale broeikasgasuitstoot sinds 1990 en de bevolkingsgrootte. Volgens het cijferwerk van het rapport betaalde ons land daarmee 120 procent van zijn eerlijke deel, dat begroot wordt op 1,14 miljard dollar (980 miljoen euro).

De landen die het best hun duit in het zakje doen, zijn volgens het rapport Denemarken, Duitsland, Luxemburg, Nederland en Zweden.

Voor het eerst in 30 edities zijn de Verenigde Staten niet aanwezig op de VN-klimaatconferentie. Toch leeft de vrees dat Trump de onderhandelingen nog zal proberen te dwarsbomen, zij het dan vanuit Washington. Ondertussen kijkt China op de achtergrond toe, klaar om in het gat te duiken dat de VS laten vallen.

Lees meer in dit artikel:

Het is nog altijd onduidelijk waar de volgende VN-klimaatconferentie zal plaatsvinden. Australië en de eilandstaten waren lange tijd favoriet, maar ook Turkije heeft er zijn zinnen op gezet. De landen moeten er tijdens deze COP uit raken, anders vindt het gewoon plaats in Bonn.

De Australische eerste minister is alvast niet te vinden voor het Turkse voorstel om de klimaatconferentie volgend jaar samen te organiseren. "Nee, we zullen geen medeorganisator zijn", zei de Australische premier Anthony Albanese .  "Het is geen optie en mensen beseffen dat het geen optie is, daarom is het van de baan." Hij wees er ook op dat de overeenkomst van de VN geen twee organisatoren voorziet.

De VN-klimaattop is halfweg en - zoals steeds - ligt er nog heel wat werk op de plank. Het grootste succes(je) tot nog toe was de oprichting van de Tropical Forest Forever Facility (TFFF), een fonds dat landen moet helpen om ontbossing te bestrijden en dat door de Braziliaanse president Lula da Silva al werd voorgesteld voor aanvang van de officiële onderhandelingen.

De opvallendste gebeurtenissen speelden zich misschien eerder in de coulissen af. Brazilië zette de klimaattop op voorhand in de markt als de "meest inclusieve COP ooit". Toch voelt de inheemse gemeenschap zich niet voldoende vertegenwoordigd. En dat laten ze ook duidelijk merken.

Dinsdag drongen inheemse activisten de conferentieruimte binnen waar de klimaattop plaatsvindt en kwam het tot schermutselingen met de beveiliging. Vrijdag blokkeerden inheemse activisten op een vreedzame manier de toegang tot de conferentieruimte.

Vanaf morgen wonen federaal Klimaatminister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) en zijn Waalse collega Cécile Neven (MR) de slotweek bij in Belèm.

Vlaming Patrick Crombez is voor Daikin op de klimaatconferentie om ideeën uit te wisselen over efficiënte aircotoestellen. "We leggen hier een concept voor waarbij we niet alleen de temperatuur, maar ook de vochtigheid doen dalen", vertelt hij vanuit Belém. Zo moet de temperatuur zelf minder dalen om het comfortabel te houden. Het komt erop aan toestellen efficiënter te maken, maar ook inzetten op andere, natuurlijke oplossingen blijft belangrijk. 

Lees meer in dit artikel:

Tijdens de COP nodigde 'De Zevende Dag' Vlaams minister van Klimaat Melissa Depraetere uit naar de studio. Dat een ambitieus Belgisch klimaatstandpunt onlangs binnen de EU geblokkeerd werd door bepaalde partijen, noemt Depraetere daar "spijtig". De EU keurde een klimaatdoel van 90 procent minder uitstoot tegen 2040 goed, met enkele versoepelingen, maar België keurde dat niet mee goed. Het onthield zich, samen met Bulgarije. 

"Federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke wees vooral naar enkele partijen, zowel in de Vlaamse als de federale regering. Het ging om MR en N-VA, waarvan hij zei dat ze niet meegaan in de ambitie die voorligt. Ik vind dat op zich ook wel spijtig. Maar wat wij vooral vanuit de Vlaamse regering hebben gezegd is dat we ambitieuzer gaan zijn op het vlak van klimaat en hernieuwbare energie."

Dat is wel onder voorwaarden, benadrukt Depraetere: "Als er nieuwe doelstellingen komen voor de volgende 10 jaar, dan zijn wij bereid om heel ambitieus te zijn. Maar de koopkracht van de mensen, een lage energiefactuur voor de mensen en de concurrentiekracht van onze bedrijven, die moeten gegarandeerd zijn." 

Vandaag nemen de meeste deelnemers aan de technische werkgroepen en de diplomaten en onderhandelaars even rust, maar er is de voorbije dagen onder meer gesproken over een belasting op winsten die bedrijven maken met fossiele brandstoffen. 

Er is een zogenoemde Global Solidarity Levies Task Force opgericht. De bedoeling is om het geld naar armere landen te laten vloeien die het meeste te lijden hebben onder de klimaatverstoring, onder het principe 'de vervuiler betaalt'. Volgens schattingen zou de belasting miljarden kunnen opbrengen. Het zou een van de manieren kunnen zijn om aan het klimaatgeld te raken dat kwetsbare landen is beloofd in hun strijd tegen de klimaatverandering, met name 300 miljard dollar per jaar tegen 2035. 

De COP is halfweg, en dus duiken de eerste analyses op. Eén ervan is dat de Chinezen erg prominent aanwezig zijn op deze klimaattop en hun best doen om hun handelsmerk - groene energie en de nieuwste ontwikkelingen daarin - uit te dragen. Nu de VS afwezig blijft, lijken zij dat gat helemaal op te vullen, om zo de leidersfiguur te worden op COP30. 

China oogst intussen lof van diplomaten en van de organisatie voor zijn werk, lees er alles over in dit artikel: 

Er zijn nog geen officiële cijfers van het aantal deelnemers aan de grote betoging in Belém, maar volgens Greenpeace gaat het om "meer dan 40.000 mensen". 

"Vrouwen, jongeren, oorspronkelijke bewoners, vissers en quilombola's (afstammelingen van vroegere slaven, red.), we zijn hier allemaal. We willen sociale rechtvaardigheid en een betere afbakening en bescherming van de gebieden waar we leven. Ons leefgebied en onze bossen zijn geen handelswaren", zegt Cristiane Puyanawa namens de inheemse bevolking.

Sommige deelnemers waren in het zwart gekleed en droegen doodskisten om de begrafenis van fossiele brandstoffen te vragen. Ana Heloisa Alves (27) voerde de jongerendelegatie aan. "Nooit liep ik in een grotere klimaatmars. Dit is ongelooflijk. Je kan al deze mensen niet zomaar negeren." 

In gaststad Belém trekt een massa betogers door de straten om een betere aanpak te vragen van de klimaatcrisis en de ongelijkheid die ze doet ontstaan. Er is sprake van duizenden betogers, met een grote delegatie van de inheemse bevolking, jongeren, arbeiders, vrouwen en vissersgemeenschappen.

Het is de eerste keer sinds COP26 in Glasgow dat er betoogd kan worden: in Sharm-el-Sheikh (Egypte, 2022), Dubai (2023) en Bakoe (Azerbeidzjan, 2024) was het verboden. Tijdens de zogenoemde "Great People's March" leggen de deelnemers een parcours af van 4,5 kilometer.

Het is een kleurrijke optocht met veel vlaggen en banners. "Wij zijn het antwoord, wij staan voor de bescherming van leven, niet voor winst", was er te lezen op een pancarte van de inheemse bevolking. Die ziet haar leefgebied, het Amazonewoud, steeds meer aftakelen door commerciële activiteiten. Of nog: "Imperialisme veroorzaakt oorlogen en een milieucrisis". 

Tijdens een betoging door de straten van Belém hebben jongeren meer klimaatambitie geëist. "Ik wil een toekomst, geen oven", stond er onder meer te lezen op bordjes die ze toonden. Of nog (vrij vertaald): "Wij zullen wat minder betogen als jullie wat meer daadkracht tonen (if you will be less shit, red.)". Ze zongen slogans zoals "fossiele brandstoffen moeten eruit." 

"Het probleem is dat 80 procent van de uitstoot door olie komt. Als 80 procent van het probleem niet wordt besproken, kunnen we niet tot een oplossing komen. Wij eisen een echte oplossing, niet nog meer COPs", vertelt Bruno.

"Er is meer moed en ambitie nodig. Er is wat vooruitgang, er is wat geld vrijgemaakt. We zullen nu zien hoe effectief het wordt gewend", zegt Sueley. 

Tientallen leden van inheemse stammen hebben de ingang geblokkeerd naar COP30 vanmorgen. Ze voerden vreedzaam protest, maar er ontstonden wel lange wachtrijen. 

De actievoerders vragen dat de Braziliaanse regering onmiddellijk stopt met allerhande projecten in het Amazonewoud. Maar ging het onder president Lula net niet beter met het Amazonewoud? Wat is er precies aan de hand? Je leest het in onderstaand artikel: 

België gaat in Belém pleiten voor ambitie en realisme in de strijd tegen klimaatverandering. Dat laat het kabinet van federaal minister voor Klimaat Jean-Luc Crucke weten. "10 jaar na het akkoord van Parijs stevenen we niet meer af op 4 graden opwarming, maar op 2,5 graden extra. Multilateralisme is een hefboom en het werkt", zegt Crucke.

"Maar laten we duidelijk zijn: 2,5 graden is nog altijd te veel en de gevolgen zijn al merkbaar. De ambitie moet omhoog - collectief, en vooral de grote economieën. We moeten ook de geldstromen ombuigen, zodat elke geïnvesteerde euro de overgang versnelt in plaats van het klimaatrisico aan te wakkeren", verwijst de minister naar de subsidies voor fossiele brandstoffen. 

Voor België reizen Waals minister voor Lucht en Klimaat Cécile Neven en Jean-Luc Crucke naar Brazilië. Crucke maakte de slotonderhandelingen mee, tot het einde. België valt onder de Europese Unie als het gaat over de verbintenissen, maar spreekt er wel met een eigen stem. Ons land wil voorts een versnelling van de energietransitie, en een breder systeem van koolstoftarifering op wereldwijde schaal, zodat er een gelijk speelveld ontstaat tussen verschillende economieën.

Terwijl de wereld op de COP bespreekt hoe de klimaatverandering aangepakt moet worden, legt een nieuw rapport de vinger op de wonde. De mensheid stoot nog steeds jaar na jaar méér broeikasgassen uit.

Dit jaar zal de wereld 38,1 miljard ton CO2 uitstoten, berekenden 130 klimaatwetenschappers van over de hele wereld. Dat is een stijging met 1,1 procent tegenover vorig jaar. Naar verwachting zullen we het jaar eindigen met 425,7 deeltjes CO2 in de atmosfeer per miljoen. Dat is de helft meer dan vóór de Industriële Revolutie.

De Belgische Lien Vandamme is expert klimaat en mensenrechten aan het Center for International Environmental Law (CIEL). Gisteren voer ze mee met de vloot waarmee de inheemse stammen koers zetten naar Belém.

"Ik ben meegevaren met duizenden mensen uit 60 landen, uit solidariteit met alle mensen in de frontlinie van de klimaatcrisis", vertelt Vandamme. "Het gaf enorm veel energie om te zien hoe inheemse volkeren, van de gletsjers in de Andes tot Belém zelf, hun stem laten horen en rechtvaardigheid eisen terwijl landen voor de dertigste keer samenkomen en echte resultaten uitblijven."

"Een recente historische uitspraak van het Internationaal Gerechtshof heeft bevestigd wat deze mensen al lang wisten: de klimaatcrisis is een mensenrechtencrisis. Deze klimaattop is dan ook cruciaal om ervoor te zorgen dat de opwarming beperkt blijft tot onder 1.5°C — en dat betekent fossiele brandstoffen uitfaseren — en internationale klimaatfinanciering en herstelbetalingen voor klimaatschade voorzien."

"Wat ook erg krachtig was om te zien, was de solidariteit van de flotilla met alle vormen van onrechtvaardigheid in de wereld, van de Amazone tot Palestina. De flotilla is een symbool van hoop, verzet, en rechtvaardigheid."

"De afgelopen jaren zien we een verontrustende toename van nepnieuws en klimaatscepticisme, waarmee twijfel wordt gezaaid over wetenschappelijk vaststaande feiten", zegt federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés). "Deze desinformatie ondermijnt het vertrouwen van het publiek en remt klimaatmaatregelen af op een moment dat die juist het hardst nodig zijn."

Daarom steunt België het VN-initiatief tegen klimaat-desinformatie dat gelanceerd is op de COP.

"We moeten resoluut reageren. Een internationale conferentie als deze is precies de plek om duidelijk te stellen: klimaatwetenschap is geen mening, het is een gemeenschappelijke basis van waarheid waarop al ons beleid en al onze beslissingen moeten worden gebaseerd. Daarom sluit België zich volledig aan bij deze verklaring."

Omdat fossiele brandstoffen de klimaatcrisis veroorzaakt hebben, moeten we ervan af. Dat dat eindelijk benoemd werd, was misschien wel het grootste succes van de klimaatconferentie van 2023. Er waren 28 klimaatconferenteis voor nodig geweest. Maar op de COP van vorig jaar lagen de olieproducerende landen dwars en verdwenen fossiele brandstoffen opnieuw uit de slottekst. Daarmee werd een historische overwinning teruggedraaid.

Dit jaar wil COP-voorzitter Brazilië, zelf nochtans een olieland, het einde van fossiele brandstoffen opnieuw in de slottekst. Dat meldt het persagentschap Bloomberg. De Braziliaanse minister van Milieu, Marina Silva, pleit voor "een poging om een eerlijke en geplande transitie om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen achter ons te laten." Hoe dat er in de praktijk moet uitzien? Bijvoorbeeld als wat in diplomatentaal een "road map" heet, een werkprogramma dat aangekondigd wordt op het einde van deze COP en meteen daarna opgestart wordt. Voorlopig is er nog niets officieel, maar alvast de Duitse staatssecretaris voor Klimaat Jochen Flasbarth zou het "een geweldig signaal" vinden.

Afwachten of het idee meer vorm krijgt in de loop van deze COP, die nog minstens tot volgende week vrijdag duurt.

Een vloot van 150 boten met inheemse bewoners en activisten is afgereisd naar Belém. Zij komen vandaag in de loop van de dag aan in Guajara Bay voor een 'People's Summit', een top van het volk zeg maar. Die zullen ze parallel aan de onderhandelingen houden.

Op deze COP wordt ook het stof weggeblazen van een van de trofeeën van COP27. In 2022 werd in Egypte het 'loss and damage fund' opgericht. Dat is een fonds met geld van de rijkere landen waarmee de armere landen de schade kunnen betalen die klimaatrampen hebben aangericht.

Sinds gisteren kunnen landen eindelijk geld opvragen uit dat fonds, dat intussen al 790 miljoen dollar bevat van voornamelijk Europese bijdragen. Ze moeten daarvoor concrete projecten indienen, en kunnen een bedrag aanvragen tussen 5 en 20 miljoen dollar. Het kan bijvoorbeeld gaan om dijken die hersteld moeten worden of het verhogen van wegen.

Het gaat om beurzen, geen leningen. Het geld moet dus niet terugbetaald worden. Dat was een belangrijke eis van de ontwikkelingslanden.

De COP verwacht 56.118 bezoekers vanuit de hele wereld in Belém. Dat blijkt uit een analyse van de klimaatwebsite Carbon Brief. Als die allemaal daadwerkelijk afreizen, wordt deze klimaatconferentie de op één na grootste ooit, na de COP in Dubai 2 jaar geleden.

De grootste delegatie is die van gastland Brazilië, met 3.800 afgevaardigden. Het gaat dan niet alleen om onderhandelaars en politici, maar ook om leden van de organisatie, wetenschappers, ondernemers, lobbyisten en activisten. Vanuit ons land reizen er 80 Belgen af.

De Verenigde Staten vervoegen dan weer het uiterst korte lijstje van landen die helemaal geen delegatie hebben afgevaardigd. Naast de VS gaat het om Afghanistan, Myanmar en San Marino.

Reken maar dat heel wat COP-gangers er vandaag even het nieuwe 'World Energy Outlook'-rapport van het Internationaal Energieagentschap (IEA) bij hebben genomen. Dat is vandaag uitgekomen. Het is een van de belangrijkste analyses van het wereldwijde energielandschap.

"Het tijdperk van elektriciteit is aangebroken", zegt het IEA daarin. De volgende 10 jaar zal geen enkele energiebron sterker groeien dan elektriciteit, en dan vooral dankzij het succes van zonne-energie. Voor het klimaat is dat goed nieuws, want elektriciteit veroorzaakt veel minder broeikasgassen dan steenkool, olie of gas. En zelfs helemaal geen als het gaat om hernieuwbare energie, zoals zon, wind of waterkracht. 

Goed nieuws vanop de COP: daar heeft Mexico zijn klimaatdoelstellingen voor 2035 aangekondigd. Mexico staat op de 12de plek op de lijst met grootste CO2-uitstoters ter wereld. Elk nieuw klimaatplan dat wordt aangekondigd op de COP, is een opsteker. Voor de start van de COP sleepten immers veel landen met de voeten om die (verplichte) plannen in te dienen.

Die Mexicaanse doelstellingen zijn trouwens een primeurtje. Voor het eerst kleeft het land er ook concrete cijfers op, en dat voor alle sectoren in het hele land. Mexico zal zijn uitstoot tegen 2035 halveren in vergelijking met de uitstoot als er geen maatregelen genomen zouden worden. Mexico bevestigt ook opnieuw dat het in 2050 klimaatneutraal wil zijn.

De Deense koningin Mary heeft een chocoladefabriek bezocht op Combu Island in Belém. Het bezoek maakte deel uit van haar officiële programma in de gaststad van COP30, waarmee ze het Deense steun voor de wereldwijde klimaat- en milieuagenda, en duurzame projecten, in de verf wil zetten.   

In de 11 landen die de voorbije 30 jaar het zwaarst zijn getroffen door extreem weer, woont maar liefst 40 procent van de wereldbevolking. Dat schrijft de Duitse ngo Germanwatch in haar nieuwste Climate Risk Index. 

In de voorbije jaar 30 telde de ngo ruim 9.700 extreme weerfenomenen. Daarbij vielen meer dan 830.000 doden en er was voor 4.500 miljard dollar schade. Dominica, een eilandje in de Caraïbische Zee, was het zwaarst getroffen, onder meer door orkaan Maria in 2017. Daarna volgen Myanmar, Honduras, Libië, Haïti, Grenada, de Filipijnen (foto), Nicaragua, India, de Bahama's en China. Het hoogst gerangschikte westerse land is Frankrijk op 12.

Door de klimaatverstoring wordt extreem weer nog extremer en gevaarlijker. In sommige gebieden hebben landen amper tijd om op adem te komen tussen overstromingen, tyfoons, orkanen of hittegolven in. 

"Klimaatrechtvaardigheid vraagt ook een gelijke behandeling van man en vrouw, niet als een onderschrift maar als basis", stond er te lezen op een banner tijdens een protestactie van vrouwen. Zij vragen meer aandacht voor hun rol in het hele klimaatverhaal. 

Over 2 jaar zal de VN-klimaattop plaatsvinden in Ethiopië. COP32 zou sowieso plaatsvinden in Afrika, en de Afrikaanse landen hebben onderling overeenstemming bereikt over de ultieme uitverkorene. Het Braziliaanse voorzitterschap heeft het nieuws bevestigd, en gaat het straks wellicht officieel aankondigen. Ethiopië haalde het van Nigeria. 

Intussen blijft het onduidelijk waar COP31 zal plaatsvinden, volgend jaar. Australië en de eilandstaten waren lange tijd favoriet, maar ook Turkije heeft er zijn zinnen op gezet. De landen moeten er tijdens deze COP uit raken, anders vindt het gewoon plaats in Bonn.  

Gastlanden voor klimaatconferenties worden aangewezen volgens een regionaal rotatiesysteem. Na Latijns-Amerika is het volgend jaar de beurt aan de poule "West-Europa en andere staten". 

Het milieubureau van de Verenigde Naties (UNEP) waarschuwt dat de vraag naar aircotoestellen tegen 2050 gaat verdrievoudigen. Dat blijkt uit de studie 'Global Cooling Watch 2025' die op COP30 is voorgesteld. 

Hoe dat komt, hoeveel extra uitstoot dat dreigt te veroorzaken, en welke strategie volgens de studie aangewezen is, lees je in dit artikel:

De Verenigde Staten sturen geen officiële delegatie naar Belém, maar vandaag worden er toch prominente Amerikaanse politici verwacht. Het gaat om de gouverneur van Californië Gavin Newsom en zijn collega van de staat New Mexico, Michelle Lujan, beiden Democraten. Newsom is op deze manier een soort 'niet-officiële Amerikaanse klimaatgezant' in Belém.

Newsom wil met Californië - net als verschillende andere Amerikaanse staten - wél snel vooruitgang boeken in de strijd tegen de klimaatverandering, en wil snelle overgang naar een groene economie. Gisteren gaf hij al een schot voor de boeg van president Trump, tijdens een top voor investeerders in Sao Paulo. 

"Wat is hier eigenlijk aan het gebeuren", zei hij over Trumps beslissing om de COP te boycotten. "Er komt niet 1 officiële vertegenwoordiger naar Belém, zelfs geen waarnemer of iemand die notities neemt. Die leegte is jaw-dropping (ongelooflijk, red.)."

Newsom gaat op COP30 Californiës groene economie in de verf zetten. Zijn optreden in Belém is een bewuste politieke zet tegenover Trump. Newsom is uitgegroeid tot 1 van Trumps grootste critici binnen de VS en wordt getipt als Democratische kandidaat voor het volgende Amerikaanse presidentschap.  

Het Amerikaanse budget voor internationale klimaatfinanciering is bijzonder zwaar teruggeschroefd. VRT-journalist Stijn Vercruyssse zag in het Afrikaanse land Malawi welke concrete gevolgen dat heeft. Een project voor herbebossing is daar plots zonder Amerikaanse centen en knowhow komen te vallen. "Ze kwamen ons verschillende vaardigheden brengen, maar we moeten nu plots voortdoen zonder hun advies en steun."  

Premier Bart De Wever komt niet naar Brazilië. De federale minister van Klimaat Jean-Luc Crucke en de Waalse minister van Energie Cécile Neven komen wel onderhandelen. Het is de eerste keer sinds 2018, toen de COP in Katowice (Polen) plaatsvond, dat de Belgische premier niet naar de klimaattop komt. 

De Belgische delegatie is overigens flink kleiner dan vorig jaar in Bakoe. Ze telt ongeveer 80 leden, tegenover 140 vorig jaar. De delegatie bestaat, naast diplomaten en officiële onderhandelaars, ook uit mensen uit het middenveld zoals ngo's, jongerenvertegenwoordigers, vakbonden, bedrijven en ook wetenschappers. 

De Europese Unie, die een leidersrol wil vertolken in Belém, kreeg vanuit Europa goed nieuws. Nadat de lidstaten al overeenstemming hadden bereikt over het nieuwe Europese klimaatdoel, heeft nu ook de milieu- en klimaatcommissie van het Europees Parlement, zoals verwacht, haar goedkeuring gegeven. 

De EU gaat voor 90 procent minder broeikasgassen tegen 2040, al zijn er enkele kleine lettertjes. Zo kan die reductie voor 5 procent worden afgekocht met projecten in derde landen. Maar hoe dan ook heeft de EU daarmee een geloofwaardig traject richting klimaatneutraliteit in 2050. De EU kan daarmee met sterke stem spreken op COP30. 

Wat de Europese landen eerder beslisten na een moeilijke vergadering, en welke uitzonderingen er precies gelden, lees je in dit artikel: 

Dit is het moment om samen te werken om het verschil te maken, om de veranderingen in gang te zetten in de echte economie. Die groene economie gaat steeds meer aan belang winnen. Dat heeft Simon Stiell, het hoofd van de klimaatdienst van de VN, gezegd tijdens zijn openingstoespraak. 

"Laten we samenwerken. Elke gigawatt aan groene energie is goed voor het klimaat en creëert nieuwe banen.  Dit is het groeiverhaal van de 21e eeuw. De economische transformatie van ons tijdperk. Zij die niet meedoen of babystapjes zetten, stevenen af op een stagnatie of hogere prijzen, terwijl andere economieën boven komen drijven."

Iedereen moet de mouwen opstropen, zegt Stiell. "Om president Roosevelt te parafraseren: het is makkelijk om kritiek te geven en te zeggen wie wat beter had kunnen doen. De echte helden zijn zij die echt in de arena staan en hun handen vuil maken. Maar, beste vrienden hier Belém, laat het me duidelijk stellen. In de arena van COP30 moeten jullie elkaar niet tegenwerken, maar samen de klimaatcrisis bestrijden." 

Het is de Brazilianen menens: in Belém moet en zal het vooruitgaan. In zijn openingsspeech benadrukte voorzitter André Correa wat de Braziliaanse president Lula da Silva eerder al zei: dit moet "de COP van de waarheid" worden, de COP waarin dingen worden gerealiseerd, na de vele eerdere plannen en beloften. "We moeten geloven in de wetenschap", zei hij. 

Correa had het over een 'actie-agenda': tijdens deze klimaattop moet het vooruitgaan. Klimaat en economie kunnen hand in gaan, benadrukte hij, en beide kunnen tijdens deze COP op het goede pad worden gezet.   

Niettemin worden het wellicht moeilijke onderhandelingen. Waarom dat zo is, en wat we mogen verwachten van de COP, lees je in dit artikel: 

Goeiemiddag! De voorzitter van de vorige klimaatconferentie Mukhtar Babayev (rechts op de foto) heeft zonet het voorzittershamertje doorgegeven aan zijn Braziliaanse opvolger, André Correa do Lago. Met dit traditionele moment is de 30e klimaatconferentie nu ook echt van start gegaan. COP30 loopt nog tot vrijdag 21 november, met mogelijk 1 of meerdere dagen 'verlengingen'. 

In deze blog kan je terecht voor het laatste nieuws vanuit Brazilië. Eerst houdt de nieuwe voorzitter een toespraak, daarna spreekt Simon Stiell, hoofd van de Klimaatdienst van de Verenigde Naties. 

De laatste wereldleiders hebben gesproken. Daarmee zit de openingsceremonie voor deze klimaatconferentie, die 2 dagen lang duurde, erop.

Ondertussen wordt er in de conferentieruimte in Belém nog volop verder getimmerd, geverfd en gekuist. Want maandag stromen de onderhandelaars toe en begint het echte werk. Van 10 tot 21 november zullen ze een akkoord proberen te bereiken over de grote inzet van deze COP: de klimaatdoelstellingen voor 2035. Al zal niemand verrast zijn als de gesprekken nog langer uitlopen.

Die vraag over de klimaatconferentie, en vele andere, beantwoordden VRT NWS-journalist Stijn Vercruysse en klimaatwetenschapper Rozemien De Troch vanavond in Laat .

Aan het slot van deze tweedaagse openingsceremonie mogen ook enkel organisaties speechen. Het Internationaal Energieagentschap dient een broodnodige shot positiviteit toe.

"Toen de wereldleiders 10 jaar geleden samenkwamen in Parijs, was een van hun grootste bezorgdheden of hun klimaatdoelen hun economische ontwikkeling zouden schaden", zegt Dan Dorner. "Vandaag, 10 jaar later in Belém, tonen de cijfers aan dat dat absoluut niet het geval is."

"10 jaar geleden werd er wereldwijd 1.000 miljard dollar geïnvesteerd in fossiele brandstoffen en 1.000 miljard in schone energie. 1 op 1. Vandaag wordt er nog altijd 1.000 miljard dollar geïnvesteerd in fossiele brandstoffen, maar meer dan 2.000 miljard dollar in schone energie."

De Verenigde Staten, de tweede grootste uitstoter van broeikasgassen, is niet aanwezig op deze COP. Waarom, dat maakt de Amerikaanse minister van Energie Chris Wright vandaag nog eens duidelijk.

Hij noemt de klimaatconferentie "bedrog". "Het is geen eerlijke organisatie die er niet op uit is om mensenlevens te verbeteren", zo zegt Wright tegen het persbureau AP. Hij voegt er wel aan toe dat hij volgend jaar misschien wel afreist naar de COP "om wat gezond verstand bij te brengen".

Ook Palestina spreekt op deze COP, bij monde van de Palestijnse ambassadeur in Brazilië. Ibrahim Alzeben richt de aandacht op de gevolgen van de Israëlische belegering van Gaza de voorbije 2 jaar. "De genocide heeft onze vruchtbare landbouwgrond vernietigd. Onze inwoners krijgen af te rekenen met hongersnood. Honger wordt ingezet als een oorlogswapen."

Volgens Alzeben doet Palestina wat het kan om zijn klimaatverplichtingen na te leven, maar wordt dat bemoeilijkt door de bezetting.

Vorige maand brachten we dit artikel over hoe landbouw in Gaza vandaag amper nog mogelijk is:

De kleine eilandstaat Tuvalu, die sterk getroffen wordt door de zeespiegelstijging, richt het woord aan de Amerikaanse president Trump. Minister van Binnenlandse Zaken Maina Vakafua Talia noemt Trumps toespraak op de Algemene Vergadering van de VN, waarin hij de klimaatverandering "oplichterij" noemde, een "schandalige minachting voor de rest van de wereld".

"Het volstaat om stil te staan bij de recente impact van orkaan Melissa, die vernieling zaaide in Jamaica en Cuba, om te begrijpen dat de klimaatverandering een feit is. Meneer de president, mijn land, mijn volk en de volgende generaties kunnen niet blijven lijden onder de gevolgen van de klimaatverandering terwijl de grote uitstoters denken dat ze straffeloos de atmosfeer mogen blijven vervuilen. Dat is immoreel en onacceptabel."

Het is maar de vraag of Tuvalu's woorden Trump bereikt hebben. De Amerikaanse president komt niet naar de COP.

Als de premier van een land praat dat hard is getroffen door klimaatverandering, dan spitst iedereen in de zaal zijn oren. Pedro Sánchez van Spanje gaf een sneer naar onder meer Trump en zei: "Ik richt me tot zij die geloven in de wetenschap, en de morele moed hebben om iets te ondernemen. Aan hen wil ik zeggen dat ze kunnen rekenen op Spanje. Wij geloven in een groene transitie als katalysator van groei en verandering." 

Het fonds voor tropische bossen wordt een van de trofeeën van deze COP, zo blijkt nu al. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz sprak in zijn speech zijn duidelijke steun uit voor het fonds dat Lula gisteren lanceerde. "Ik wil het belang van tropische regenwouden nog eens benadrukken", zei Merz. "Ze zijn een van de belangrijkste opslagplaatsen van koolstof. Duitsland steunt dit initiatief en we zullen een aanzienlijke bijdrage aan dit fonds leveren." 

"Om de klimaatdoelen te halen moeten tropische bossen bewaard blijven. Er moet ook meer privégeld voor worden gevonden. Dit kan alleen lukken als Noord en Zuid goed samenwerken."  Later vandaag heeft Merz nog een aparte ontmoeting met gastheer Lula da Silva. 

Tijdens de voorbije 4 klimaatconferenties zijn er ruim 5.000 olie-, gas- en steenkoollobbyisten komen opdagen. Dat heeft de Britse krant The Guardian becijferd . Ze hebben de voorbije jaren massaal hun invloed kunnen aanwenden om klimaatbeslissingen over minder uitstoot te temperen. 

Volgens The Guardian gaat het om 5.350 lobbyisten die werkten voor minstens 859 bedrijven die werken met fossiele brandstoffen. Daarbij zouden heel wat belangrijke olie- en gasbedrijven zitten, samen goed voor ruim de helft van de wereldwijde productie vorig jaar.

Vorig jaar ging het in Azerbeidzjan om 1.773 geregistreerde lobbyisten, een aantal dat hoger dan het aantal vertegenwoordigers van de 10 landen die het meest kwetsbaar zijn voor de klimaatverstoring samen (1.033). 

Gisteren stelde gastheer Lula da Silva, de Braziliaanse president, zijn langverwachte fonds voor tropische bossen voor. Wat is de bedoeling van dat fonds, wie gaat er geld in stoppen en waarom is er concurrentie?  "Het is bedoeld voor 1,1 miljard hectare en 73 ontwikkelingslanden, als ze erin slagen hun tropische bossen te beschermen".

Lees meer in dit artikel: 

Het is een traditie: een groepsfoto met alle staatshoofden en prominenten die op dat moment aanwezig zijn. Het waren er zoveel dat ze er amper allemaal in pasten. Zoek niet naar premier Bart De Wever, je herkent bijvoorbeeld wel de Duitse bondskanselier Friedrich Merz (onderste rij, derde van links). Ook gastheer Lula da Silva en VN-secretaris-generaal António Guterres (onderste rij, 6e en 7e van rechts) waren erbij. 

Goeiemiddag! Deze namiddag hernemen we de liveblog voor de tweede en laatste dag van internationale toespraken op de Leaders' Summit, de prelude van COP30. Onder meer de Duitse bondskanselier Friedrich Merz zal er spreken als een van de Europese zwaargewichten, maar ook verschillende eilandstaten. 

De grote diversiteit aan landen die aan bod komen, van de Seychellen over Nepal en Zambia tot Mexico, Duitsland en Denemarken, toont het speciale van het internationale forum dat deze klimaattop biedt. En ook al kunnen niet de wensen van elk land worden ingewilligd, elk land heeft wel een stem op deze COP. 

Tot straks!

In Brazilië loopt de eerste openingsdag van de COP op zijn laatste benen. De laatste speeches worden nog afgewerkt, maar wij sluiten deze liveblog voor vandaag. Tot morgenochtend. Dan loodst mijn collega Michaël Torfs je door de dag.

Een echt COP-coryfee is Mia Mottley, de eerste minister van Barbados. Ze is een onvermoeibaar voorvechter van het lot van de kleine-eilandstaten die nu al dreigen onder te lopen door de stijging van de zeespiegel. Ze heeft misschien niet het politieke gewicht van een Von der Leyen of Macron, maar ze spreekt beter dan elk van hen.

"De wereld is nog nooit veranderd door toeschouwers en nee-zeggers", zo sluit Mottley haar speech vandaag af. "De wereld wordt veranderd door mensen met daadkracht. Het zou ideaal zijn als iedereen op hetzelfde moment handelde. Maar als dat niet het geval is, dan moeten we een coalition of the willing vormen." Anders gezegd: laat ons verder het klimaatprobleem aanpakken met de mensen die vooruit willen.