Op de klimaatconferentie in Belém zitten de onderhandelingen muurvast. Het wordt stilaan een traditie, want op klimaatconferenties kan één land een beslissing blokkeren. Lien Vandamme van het Centrum voor Internationaal Klimaatrecht (CIEL) is in Belém. Ze ziet dat het systeem er op zijn grenzen botst. "Zo eindigen we altijd met het minimum dat mogelijk is."
Moeten de klimaatconferenties hervormd worden, nu er weer een lauw akkoord dreigt? "Dit proces is niet snel genoeg voor de klimaatcrisis"
De Vlaamse Lien Vandamme is een waarnemer op deze klimaattop. Ze volgt er de onderhandelingen en probeert die te beïnvloeden.
Ze zag hoe de COP-voorzitter vanochtend een nieuwe aanzet tot een compromistekst publiceerde. Die werd prompt afgewezen door een resem landen, waaronder de EU. Nu, in de beslissende fase op een paar uur van het voorziene einde, wordt er verder onderhandeld in kleine groepjes en achter gesloten deuren.
Dat dat niet gewoon in alle openheid gebeurt, is een "groot probleem", zegt Vandamme. "Dit proces is niet transparant. Het is ook niet in staat om te antwoorden op de klimaatcrisis met de snelheid die we nodig hebben."
"Ook het feit dat alles met consensus beslist moet worden, is een heel groot probleem", vindt Vandamme.
Een akkoord op de COP moet door alle landen goedgekeurd worden. Maar daardoor kunnen landen die geen al te grote klimaatambities koesteren, zoals olieproducerende landen, ambitieuze voorstellen gemakkelijk tegenhouden.
Colombia organiseert dan maar zijn eigen klimaatconferentie
Colombia probeerde op deze klimaatconferentie de uitstap uit fossiele brandstoffen opnieuw in het slotakkoord te krijgen, nadat het er vorig jaar uit gevallen was. Al meer dan 80 landen volgen Colombia, waaronder België. Maar het lijkt erop dat dat niet zal volstaan. Onder andere China en India weigeren categoriek.
De Colombiaanse minister van Leefmilieu Irene Vélez Torres was deze voormiddag erg scherp voor de manier waarop de COP nu werkt.
"Het consensusmodel is een vetosysteem geworden", vertelde ze aan de verzamelde media. "De meest ambitieuze voorstellen blijven daardoor liggen. Belangengroepen blokkeren beslissingen die genomen moeten worden om in lijn te blijven met de 1,5-gradendoelstelling."
Daarom kondigde Colombia vandaag aan dat het in april zelf een internationale top zal organiseren, buiten het COP-proces om. Daar kunnen dan alle landen aan deelnemen die wel een stappenplan willen om fossiele brandstoffen uit te faseren. Alleen vertegenwoordigen die samen slechts 7 procent van de wereldwijde uitstoot, zolang China, de VS of India niet deelnemen.
Vandamme deelt de kritiek uit Colombia. "Eén land, of misschien een kleine groep van landen, kan ambitieuze beslissingen tegenhouden. Dat gaat van klimaatfinanciering tot het uitfaseren van fossiele brandstoffen. We eindigen altijd met het minimum van wat mogelijk is."
Andere manier van stemmen
Daarom pleit Vandamme voor een ander systeem dan het consensusmodel, waarbij iedereen het eens moet zijn. "We zouden kunnen nadenken over de manier waarop er gestemd wordt. Op dit moment is het zo dat als één land niet akkoord is, er vaak geen beslissing wordt genomen."
"Consensus is belangrijk om ervoor te zorgen dat alle landen mee aan boord zijn. Maar wanneer consensus onmogelijk blijkt, moet er toch gestemd kunnen worden."
