De rest van de wereld houdt de energietransitie in Europa in de gaten. Dat zegt Kurt Vandenberghe, de klimaatchef van de Europese Commissie. Volgens hem heeft Europa wel degelijk een leidende rol te spelen op de VN-klimaatconferentie, zelfs als de lidstaten het onderling niet altijd eens zijn over het klimaatbeleid. "Als wij er niet in slagen om de transitie waar te maken, dan zal de rest van de wereld zeggen dat ze het ook niet kunnen."
EU nog steeds klimaatleider, zegt klimaatchef: "Als wij de energietransitie niet waarmaken, dan zullen andere landen dat ook niet doen"
Samenvatting:
De EU kan wel degelijk een klimaatleider zijn op deze klimaatconferentie, vindt directeur van de Europese DG Klimaat.
Nog voor de COP heeft de EU een akkoord bereikt om de uitstoot tegen 2040 met 90 procent te verminderen.
Maar België stemde niet mee over die klimaatdoelstelling. Dat is een politieke keuze, zegt Vandenberghe.
Volgens hem is de Belgische industrie wel al mee. Die haalt veel geld uit het EU-Innovatiefonds.
Toch zijn vooral China en India cruciaal voor de strijd tegen de klimaatverstoring. Voor die landen is de EU een voorbeeld.
In het Braziliaanse Belém is de 30ste VN-klimaatconferentie aan de gang. 56.000 wereldleiders, wetenschappers, activisten en bedrijven willen daar de ambitie opschroeven, 10 jaar na het historisch klimaatakkoord van Parijs. Maar die ambitie staat onder druk. De Verenigde Staten staan op de rem en volgens critici krabbelt ook Europa terug.
Toch gaat de EU naar Brazilië "met de ambitie om de klimaatactie en de wereldwijde en propere energietransitie onomkeerbaar te maken." Dat zegt Kurt Vandenberghe, directeur van het DG Klimaat van de Europese Commissie, zeg maar de Europese klimaatchef, in De Ochtend. Hij vertrekt dit weekend naar Belém.
Welke boodschap brengt de EU op de VN-klimaattop? "Intern veel discussie, maar iedereen trekt aan hetzelfde zeil"
"Ik denk dat de trend mondiaal goed zit. Maar het gaat allemaal nog te traag om de doelstellingen van Parijs te behalen. We gaan naar Belém om zoveel mogelijk bondgenoten warm te maken om die koers te versnellen."
Versoepeling
Nochtans heeft de EU het vandaag ook zelf minder gemakkelijk om het klimaat hoog op de agenda te houden. Onderling verschillen de lidstaten nogal van mening over hoe snel de uitstoot van broeikasgassen afgebouwd moet worden.
"De Europese Raad heeft vorige week een akkoord bereikt over de klimaatdoelstelling voor 2040", werpt Vandenberghe tegen. "Dat akkoord laat ons toe om de koers aan te houden. We gaan die doelstelling wettelijk vastleggen. De Commissie heeft voorgesteld om de emissies met 90 procent te verminderen. Daar gaat een grote meerderheid van de lidstaten mee akkoord."
"Maar uiteraard zijn er vragen. Hoe snel gaan we daarnaartoe? Hoe doen we dat zonder onze welvaart in gevaar te brengen en onze competitiviteit op te geven? En hoe zorgen we ervoor dat het sociaal rechtvaardig verloopt? Daarom gaan we wat flexibiliteit in inbouwen, zodat het kostenefficiënt gebeurt en onze industrie geholpen wordt om te vernieuwen, te innoveren en te investeren."
Op die versoepelingen kwam ook kritiek. Zo zouden lidstaten tot 5 procent van hun uitstootvermindering kunnen afkopen in het buitenland. En ETS2, de taks op verwarming en benzine, wordt een jaar uitgesteld.
Maar ze zijn nodig, vindt Vandenberghe. "Klimaatactie gaat over veel meer dan het verminderen van emissies. Het is eigenlijk een groot programma voor defossilisering van onze economie. Dat moet voorkomen dat er in Europa gebeurt wat Charleroi 100 jaar geleden is overkomen. Charleroi stond toen op de top van de wereld qua industriële ontwikkeling, maar heeft niet op tijd geïnvesteerd in de toekomst."
Belgische onthouding
Toch heeft België zich vorige week onthouden bij de stemming over de doelstelling voor 2040. Kan ons land dan nog geloofwaardig mee die rol in de energietransitie opnemen?
Maar Vandenberghe kijkt liever naar wat de Belgische industrie doet. "België is een van de koplopers als het aankomt op fondsen halen uit het EU-Innovatiefonds van 40 miljard euro." Dat is een Europees fonds voor industriële modernisering, met de opbrengsten van de veiling van uitstootrechten.
"Dat wijst erop dat er in België heel veel knowhow is, heel veel engagement, ook bij de industrie, om die transitie waar te maken en daar heel competitief in te zijn. Ik hoop dus dat België alsnog aan boord komt."
Dat België zich onthoudt, lijkt dus meer te maken hebben met politieke overwegingen. "Uiteraard. Alles wat wij doen, wordt democratisch beslist. Dat is niet altijd een rechte lijn."
"Maar kijk naar Duitsland: dat gaat door woelige economische tijden, maar houdt vast aan de doelstelling om tegen 2045 al klimaatneutraal te zijn, 5 jaar eerder dan Europa. Als Duitsland dat kan, dan denk ik dat België dat zeker ook moet kunnen."
Kan Europa zich op de VN-klimaatconferentie wel opstellen als een klimaatleider, als niet alle lidstaten op dezelfde lijn zitten?
"Zeker en vast", maakt Vandenberghe zich sterk. "We hebben nu het akkoord voor de 2040-doelstelling. En in klimaatfinanciering speelt Europa ook een voortrekkersrol."
"We gaan allemaal samen als één entiteit naar Belém. Dat hebben we ook gezien op de voorgaande COPs. Intern hebben we moeilijke, harde discussies, maar zodra het vastligt, trekken we allemaal aan hetzelfde zeel."
Wereld kijkt naar Europa
In Belém wordt het zaak om andere landen te overtuigen om extra klimaatinspanningen te doen. De grootste CO2-uitstoter ter wereld, China, heeft al ambitie getoond en een nieuw klimaatplan ingestuurd. Maar de nummer 3, India, heeft dat nog niet.
"China is een groene supermacht aan het worden. Niet alleen omwille van het klimaat, maar ook omdat ze zien waar de economie in de toekomst naartoe gaat: elektrische voertuigen, zonnepanelen, batterijen enzovoort. Zij voeren heel wat uit naar de rest van de wereld waardoor het mogelijk wordt voor landen als Pakistan of India om ook op te schalen op vlak van hernieuwbare energie."
Landen als China en India zullen bepalen of we de klimaatverstoring de baas kunnen. China veroorzaakt vandaag 33 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. India is nu nog goed voor 7 procent, maar dat zal snel stijgen naarmate het enorme land zich verder ontwikkelt en daar fossiele brandstoffen voor gebruikt.
De EU is daarentegen nog goed voor 6 procent, en dat aandeel blijft dalen. Welk verschil maken de Europese klimaatplannen dan nog?
"In 1990 waren we nog 15 procent. We zijn dus een dwerg aan het worden op vlak van mondiale emissies", beaamt Vandenberghe.
"Maar de hele wereld kijkt naar Europa. Europa is een rijke economie, heeft geen fossiele brandstoffen in de grond en warmt dubbel zo snel op als de rest van de wereld. Als wij er niet in slagen om de transitie waar te maken en onze welvaart te behouden, dan zal de rest van de wereld zeggen: 'Als Europa het niet kan, dan wij ook niet.'"
De hele wereld kijkt naar Europa, zegt Kurt Vandenberghe:
