De volgende 10 jaar zal elektriciteit een steeds belangrijkere energiebron worden. Meer zelfs, het zal de sterkste groeier zijn van alle energiebronnen, aangevuurd door het succes van zonne-energie. Dat zegt het Internationaal Energieagentschap, een toonaangevende denktank. Die waarschuwt tegelijk dat energie een zaak van nationale veiligheid wordt in de huidige, gespannen tijden.
"Tijdperk van elektriciteit is aangebroken": Internationaal Energieagentschap voorspelt sterke groei, vooral van zonne-energie
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Het Internationaal Energieagentschap (IEA) verwacht dat elektriciteit de komende 10 jaar de snelst groeiende energiebron wordt.
De vraag naar elektriciteit zal tussen nu en 2035 met minstens 40 procent stijgen, sneller dan het totale energieverbruik.
Vooral zonne-energie groeit sterk, en kernenergie maakt een comeback.
Het gebruik van steenkool zal dan weer nog voor 2030 dalen.
Het IEA waarschuwt dat energievoorziening steeds meer een kwestie van nationale veiligheid wordt door geopolitieke spanningen en afhankelijkheid van zeldzame mineralen.
Elk jaar publiceert het Internationaal Energieagentschap (IEA) zijn 'World Energy Outlook' . Dat is tegelijk een stand-van-zaken van de wereldwijde energievoorziening en een inschatting van waar het in de toekomst naartoe gaat.
In de energiewereld wordt er elke keer weer reikhalzend naar uitgekeken, want het levert onschatbare inzichten op over de energiemarkt, zowel voor beleidsmakers als ondernemers en investeerders. Reken maar dat de onderhandelaars op de VN-klimaatconferentie, die momenteel in Brazilië plaatsvindt, het rapport vandaag eens zullen inkijken.
De laatste jaren leest dat rapport als een lofzang op het succes van hernieuwbare energie. Dat is ook dit jaar het geval. "Het tijdperk van elektriciteit is aangebroken", zo klinkt het.
Het IEA ziet de elektriciteitsvraag tussen vandaag en 2035 met minstens 40 procent groeien. Dat is veel sneller dan het totale energieverbruik (waar ook fossiele brandstoffen, zoals olie en steenkool, en hout bij horen). Elektriciteit zal dus steeds belangrijker worden in onze energiemix en "het hart vormen van moderne economieën", besluit het IEA.
Dat komt doordat we steeds meer elektriciteit zullen gebruiken voor airconditioning, industrie, elektrische mobiliteit, datacentra en elektrische verwarming.
Zonne-energie vuurt groei aan
Die switch naar elektriciteit is al volop bezig. Er wordt in verhouding veel meer geïnvesteerd in nieuwe elektriciteitsvoorzieningen en -toepassingen dan in fossiele energie. Zo zal er dit jaar naar verwachting 580 miljard dollar geïnvesteerd worden in alleen al datacentra, die op elektriciteit draaien. Dat is 40 miljard méér dan in de hele oliesector.
Hernieuwbare energie vuurt de groei aan, en dan vooral zonne-energie, dat de laatste jaren steeds goedkoper werd. Maar ook kernenergie maakt een comeback, merkt het IEA op. Tegen 2035 zal er over de hele wereld 1/3 méér kernenergie voorhanden zijn, onder andere dankzij heropgestarte centrales in Japan.
Niet dat fossiele energie zoals kolen, olie en gas al op de terugweg zijn. Het verbruik daarvan stijgt nog steeds. Maar die groei is minder sterk en zal in de loop van de volgende decennia stilvallen, voorspelt het IEA. Zo zal nog voor 2030 het wereldwijde steenkoolverbruik beginnen dalen.
Voor olie en gas is de situatie ingewikkelder. In een business-as-usual-scenario, waarbij de landen hun huidige beleid gewoon voortzetten, zal het gebruik nog tot 2050 toenemen. Maar zo'n scenario is onwaarschijnlijk, onder andere omdat (hernieuwbare) elektriciteit steeds goedkoper wordt.
In het optimistische scenario, waarbij alle klimaat- en energieplannen echt worden uitgevoerd, zou ook het olieverbruik al voor 2030 stoppen met stijgen. Maar gas zal zelfs in dat geval nog even blijven toenemen aan belang, tot in de jaren 2030. Dat komt onder andere door nieuwe Amerikaanse investeringen in lng.
Het beleid van de Amerikaanse president Trump laat trouwens zijn sporen na. Als dat ook de volgende jaren doorgetrokken wordt, zullen de VS in 2035 30 procent minder hernieuwbare energie ter beschikking hebben dan in de schatting van vorig jaar.
Internationale samenwerking
Voor de strijd tegen klimaatverandering is het succes van elektriciteit goed nieuws. Al merkt ook dit rapport op dat de drempel van de 1,5 graden opwarming, de ondergrens van het klimaatakkoord van Parijs, intussen uit het zicht verdwenen is.
Maar elektriciteit veroorzaakt bij gebruik altijd minder broeikasgassen dan fossiele brandstoffen, ook als die elektriciteit gewonnen wordt uit bijvoorbeeld gas. Als het om hernieuwbare energie gaat, bijvoorbeeld zonne- of windenergie, worden er zelfs helemaal geen broeikasgassen uitgestoten bij gebruik.
Maar als elektriciteit belangrijker wordt, dan levert dat ook nieuwe uitdagingen op. Zo verwijst het IEA naar de black-out die in april 50 miljoen Spanjaarden en Portugezen in het donker zette. Daaruit bleek nog maar eens hoe belangrijk gegarandeerde en betaalbare stroom is.
Daar komt nog bij dat we in gespannen tijden leven, en dat de de energievoorziening daaronder lijdt. Zo worden zeldzame mineralen, die nodig zijn voor batterijen, elektriciteitsnetten en elektrische wagens, ingezet als wapen in de wereldwijde handelsoorlog. Zo vormt bijvoorbeeld onze afhankelijkheid van China in de energietransitie een risico. Dat "domineert 19 van de 20 strategische mineralen", merkt het IEA op.
Bovendien is de elektriciteitsvoorziening kwetsbaar voor nieuwe vormen van oorlogsvoering, zoals cyberaanvallen, maar ook voor klimaatrampen zoals stormen of overstromingen. Daardoor wordt stroom een zaak van economische en nationale veiligheid, waarschuwt het IEA.
Daarom moeten overheden dringend hun aanvoerketen diversifiëren, zodat ze minder afhankelijk worden van een beperkt aantal handelspartners. Daarvoor is wel wereldwijde samenwerking essentieel tussen landen die elk iets anders te bieden hebben, hetzij grondstoffen, hetzij verwerkende industrieën.
Maar laat nu net die internationale samenwerking momenteel uit de mode zijn.
