LIVE Groenland spreekt Trump tegen over "grootschalige olie- en gasverkenning": "Nog ver van verwijderd"

De Groenlandse regering heeft de uitspraak van de Amerikaanse president Donald Trump over de grootschalige verkenning van olie-, gas- en andere voorraden op het eiland weerlegd.

Jørgen Hammeken-Holm, een hooggeplaatste vertegenwoordiger van het Groenlandse economieministerie zei aan de Amerikaanse zender CNN dat er wel activiteiten zijn van Amerikaanse ondernemingen. "We zijn nog ver verwijderd van een 'grootschalige' verkenning", zei hij aan CNN ook. Er lopen wel vele kleinere projecten, maar het kan nog jaren duren eer ze operationeel worden.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft dinsdagavond aangekondigd dat er "een grootschalige verkenning" naar olie-, gas-, en mijnbronnen op stapel staat in Groenland. Een maand geleden nog ondertekenden de VS, Groenland en Denemarken een veiligheidsakkoord, waarmee de Deense autonome regio mee onder de invloedssfeer van de VS geplaatst werd.

"Er zal een grootschalige olie-, gas- en mijnbouwverkenning beginnen in ons nieuwe en prachtige Groenland", zo schreef de Amerikaanse president op zijn platform Truth Social. "Deskundigen beweren dat de hoeveelheid gemakkelijk winbare olie daar veel groter is dan in welk ander gebied dan ook."

Volgens de afspraken die de 3 landen afgelopen maand sloten, is vastgelegd dat Groenland bij de NAVO blijft als het eiland onafhankelijk wordt. Staten die geen lid zijn van de NAVO mogen geen bemande of onbemande militaire installaties op Groenland vestigen. Ook gaan ze samenwerken om spionage in het gebied tegen te gaan.

De overeenkomst heeft geen einddatum. Trump kondigde bij de ondertekening al aan dat hij "2 enorme militaire bases" zou bouwen op het eiland. 

In het conflict over Groenland hebben de Verenigde Staten, Denemarken en het Arctische eiland een akkoord gesloten. De Amerikaanse president Donald Trump, de Deense premier Mette Frederiksen en de Groenlandse regeringsleider Jens-Frederik Nielsen ondertekenden in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York een overeenkomst over veiligheidsbelangen. Trump sprak van het begin van een "fantastische" relatie die goed is voor de NAVO.

De Verenigde Staten en Denemarken hebben een akkoord gesloten over de veiligheid van Groenland. De overeenkomst houdt rekening met "alle Amerikaanse bezorgdheden", meldt de Amerikaanse president Trump. Er zal meer militaire aanwezigheid komen op het eiland. "Maar Trump heeft niet zo heel veel gewonnen", legt buitenlandjournalist Bert De Vroey uit. "Hij heeft vooral goed nieuws nodig."

De Amerikaanse druk op Groenland "blijft sterk", zegt de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen, maar het "zal nooit te koop zijn". Nielsen deed de uitspraken tijdens een economisch forum in de Franse stad Aix-en-Provence.

Nielsen drukte daarom de hoop uit op "grote partnerschappen" met landen "die de democratische waarden delen". Groenland, een autonoom gebied van Denemarken dat geclaimd wordt door de Amerikaanse president Donald Trump, ondervindt al bijna twee jaar lang een "onaanvaardbare druk" van de VS. "En de druk blijft sterk", beklemtoonde Nielsen.  

Nielsen legde de verklaringen af aan de zijde van de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot en de voorzitter van de eurogroep, de Griekse minister van Financiën Kyriakos Pierrakakis. In die situatie "willen we grote partnerschappen met landen die de democratische waarden delen, het respect voor het internationaal recht en de mensenrechten". 

Nielsen zei dat Frankrijk, de EU, maar ook landen als Canada een steun betekenden in de huidige crisis. 

De Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen is tevreden over zijn eerste ontmoeting met Jeff Landry, de Amerikaanse gezant voor Groenland en gouverneur van Louisiana. Dat meldt het persagentschap AFP.

Groenland blijft herhalen dat het niet te koop is en dat de Groenlandse bevolking recht heeft op zelfbeschikking. "Dat staat niet ter discussie", benadrukt de premier. Tegelijkertijd is ook het standpunt van de Amerikanen niet veranderd. Amerikaanse president Donald Trump wil Groenland graag toevoegen aan het grondgebied van de Verenigde Staten en het eventueel zelfs wil "overkopen".

Er is een werkgroep opgericht om met de VS in gesprek te gaan. De bijeenkomst van die werkgroep was "constructief" volgens de Groenlandse regeringsleider.  "We kunnen in een goede sfeer en met veel wederzijds respect met elkaar praten", aldus Nielsen tegen de pers.

"Groenland is het eerste buitenlandse avontuur van Trump waar echt onderhandeld wordt." Dat zegt correspondent Jeroen Visser over de gesprekken tussen de Verenigde Staten, Groenland en Denemarken. Voor het eerst klinken er signalen dat die onderhandelingen de goede kant opgaan.

Lees meer in dit artikel. 

Het Pentagon heeft geen oproep ontvangen om een ziekenhuisschip naar Groenland te sturen, ondanks beweringen van de Amerikaanse president Donald Trump dat het schip al onderweg zou zijn. Dat schrijft Belga op basis van de Amerikaanse krant The Wall Street Journal.

Trump zei zaterdag een ziekenhuisschip naar het grotendeels autonome Deense gebied te sturen. In een bericht op zijn platform Truth Social stelde de president dat het schip in Groenland zieke mensen zou behandelen. Hij verduidelijkte niet waarom hij dat nodig vond.

De Deense minister van Defensie Troels Lund Poulsen en de premier van Groenland, Jens-Frederik Nielsen, benadrukten dat Groenland geen medische hulp van buitenaf nodig heeft.

De beide hospitaalschepen van de Amerikaanse marine zijn momenteel buiten dienst voor onderhoud. Dat schrijft de adjunct-directeur in Washington van de Wall Street Journal Dave Brown op Twitter. 

Het bericht ligt in lijn met een Facebookpost van de Alabama Shipyard op 23 januari die stelt dat zowel de USNS Comfort als de USNS Mercy zij aan zij in de dokken zijn aangekomen voor onderhoud.

"Ik ben blij om in een land te wonen waar iedereen gratis en gelijke toegang tot gezondheidszorg heeft", schrijft premier Mette Frederiksen van Denemarken wellicht niet toevallig op Facebook. "Een land waar niet verzekeringen of rijkdom bepalen of je een goede behandeling krijgt. Ook in Groenland heb je deze aanpak. Fijne zondag allemaal."

Groenland heeft geen Amerikaans ziekenhuisschip nodig. Dat heeft de Deense minister van Defensie, Troels Lund Poulsen, gezegd op de Deense televisiezender DR na de aankondiging van Trump dat zo'n schip naar het Deense autonome gebied onderweg is.

Aan DR verzekerde Poulsen dat "de Groenlandse bevolking de gezondheidszorg krijgt die ze nodig heeft". Wanneer gespecialiseerde behandelingen nodig zijn, krijgen Groenlandse inwoners die in Denemarken, verduidelijkte hij verder.

"Het is dus niet zo dat er een speciaal gezondheidsinitiatief nodig is in Groenland", aldus de vicepremier, die ook zei dat hij officieel niet op de hoogte is gebracht van de komst van een hospitaalschip naar Groenland.

Net als in Denemarken is de toegang tot gezondheidszorg in Groenland gratis. Het eiland telt één centraal ziekenhuis in de hoofdstad Nuuk en vier regionale ziekenhuizen verspreid over het eiland. Begin februari sloot de Groenlandse regering nog een akkoord met Kopenhagen om de behandeling van Groenlandse patiënten in Deense ziekenhuizen te verbeteren.

Donald Trump wil een ziekenhuisschip naar Groenland sturen. Dat schrijft hij op Truth Social. Met het schip wil hij "de vele zieken verzorgen en die daar nu niet worden verzorgd". De president geeft geen details over wie hij precies voor ogen heeft of hoeveel mensen hij naar eigen zeggen wil helpen. "Het is onderweg!!!"

Het bericht bevat een ogenschijnlijke AI-afbeelding van de USNS Mercy, een 272 meter lang schip, dat richting besneeuwde bergen aan de horizon vaart. Normaal gesproken is het gestationeerd bij het zuiden van Californië. Het is onduidelijk of dit ook echt het schip is dat Trump naar Groenland stuurt.

Eerder meldde het Deense leger dat het een bemanningslid van een Amerikaanse onderzeeër voor de kust van Groenland met een helikopter had geëvacueerd. Volgens een verklaring had "een bemanningslid dringend medische hulp nodig" en werd hij naar een ziekenhuis in de Groenlandse hoofdstad Nuuk gebracht.

De Deense koning Frederik X is op Groenland aangekomen voor een driedaags bezoek. Koning Frederik wil daarmee zijn steun betuigen aan het eiland, dat officieel een deel is van Denemarken, maar grotendeels autonoom bestuurd wordt.

De voorbije maanden kwam Groenland in het vizier van de Amerikaanse president Donald Trump, die het eiland wil kopen of op een andere manier wil inlijven. Denemarken en Groenland willen daar absoluut niet van weten. Hoewel er gesprekken lopen tussen de VS en Denemarken en de sfeer naar verluidt al wat minder vijandig is dan in het begin, liet de Deense regering afgelopen weekend nog verstaan dat de uitkomst van die gesprekken nog lang niet zeker is.

Koning Frederik bezoekt vandaag onder meer de middelbare school van de Groenlandse hoofdstad en het visserijbedrijf Royal Greenland. Daarna bezoekt hij het hoofdkwartier van het Arctic Command, dat belast is met het toezicht op en de bescherming van de soevereiniteit van het Koninkrijk Denemarken in het Noordpoolgebied. Morgen reist hij naar Maniitsoq, ongeveer 150 kilometer ten noorden van Nuuk, waar hij lokale ondernemers zal ontmoeten. 

De koning werd op de luchthaven van Nuuk opgewacht door onder meer de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen, die de koning een stevige knuffel gaf.

De verhoudingen tussen Groenland en de Verenigde Staten verbeteren, maar "de crisis is nog niet voorbij." Dat zegt de Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, vandaag in een persconferentie samen met zijn Groenlandse en Canadese ambtsgenoten. "We bevinden ons wel in een veel betere positie dan enkele weken geleden."

"We zijn nog niet waar we willen zijn", vult de Groenlandse minister Vivan Motzfeldt aan. "Maar het wordt een lange weg. Het is te vroeg om te zeggen waar we zullen landen."

De Deense koning Frederik X brengt volgende maand een bezoek aan Groenland om zijn steun te betuigen aan de bevolking.

Het bezoek is gepland halfweg februari. Volgens Deense media vindt het plaats van 18 tot 20 februari. 

"We zijn diep solidair met de bevolking van Groenland en erg geraakt door wat daar de voorbije weken is gebeurd", zei hij tijdens een bezoek aan Litouwen, in het gezelschap van koningin Mary.

"Via de pers kun je zien en voelen dat mensen erg ongerust zijn. Dit is duidelijk iets waar we ons beiden zorgen over maken."

Groenland is een autonoom gebied van het koninkrijk Denemarken.

Het recente geopolitieke getouwtrek rond Groenland is volgens de Franse president Emmanuel Macron "een strategische wake-upcall voor heel Europa". Dat zei hij in Parijs, tijdens een gezamenlijke verklaring met de Deense premier Mette Frederiksen en de Groenlandse regeringsleider Jens-Frederik Nielsen.

Macron benadrukte dat die wake-upcall wijst op de noodzaak om de Europese soevereiniteit te versterken, bij te dragen aan de veiligheid in het Noordpoolgebied en weerstand te bieden tegen buitenlandse inmenging en desinformatie. Ook de strijd tegen de klimaatverandering speelt daarbij een cruciale rol.

Daarnaast herhaalde de Franse president de solidariteit van Frankrijk met de territoriale onafhankelijkheid van Groenland.

"De trans-Atlantische relatie is dood. We moeten daar de nodige conclusies uit trekken." Dat zegt Charles Michel, gewezen voorzitter van de Europese Raad en voormalig Belgische premier, op de Franstalige zender RTL-TVi.

Michel blikt terug op een woelige week waarin VS-president Trump zich meermaals neerbuigend uitliet over Europa, bijvoorbeeld in zijn speech tijdens het World Economic Forum (WEF) in Davos. Hij noemt de uitlatingen van Trump "een slag in het gezicht, niet alleen van de Europeanen, maar ook van andere landen in de wereld".

Nadat Trump had gedreigd om Groenland militair in te nemen, riep de Europese Raad een spoedoverleg bijeen, maar die crisistop bleek overbodig toen Trump die dreigementen plots zelf terug introk.

Michel vindt dat Europa "radicaler en sneller moet worden in de manier waarop we maatregelen nemen voor onszelf". "Als je in de diplomatie glimlacht na een eerste slag, dan krijg je er een tweede, en dan een derde", aldus Charles Michel.

Het Witte Huis heeft op X een door AI gemaakte foto gedeeld van Amerikaans president Donald Trump met een pinguïn.

Ze lopen samen door een sneeuwlandschap naar een vlag van Groenland. De pinguïn houdt in een vleugel een Amerikaanse vlag vast. De tekst luidt: "Omarm de pinguïn."

De foto is een verwijzing naar de nieuwe populaire meme 'nihilist penguin'. Het beeld van een eenzame pinguïn die naar een berg loopt, dook de afgelopen weken op verschillende sociale media op. De meme wordt vaak gebruikt in een context waarbij iemand zich grote, existentiële vragen stelt.

Wat het Witte Huis precies met de foto bedoelt, is niet duidelijk, maar de keuze is alvast merkwaardig. In het Noordpoolgebied leven geen pinguïns, wel op de Zuidpool. De Noordpool is het gebied van de ijsbeer.

De foto komt er enkele uren nadat de Deense premier Mette Frederiksen was geland voor een bezoek aan Groenland. Zij sprak er met premier Jens-Frederik Nielsen.

De VS wilde graag het strategisch gelegen Groenland inlijven, desnoods met een militaire actie. In Davos bleken Trump en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte plots tot een "raamakkoord" gekomen over Groenland.

S&D, de sociaaldemocratische fractie in het Europees Parlement, blijft het hard spelen tegen de Verenigde Staten. De fractie, de 2e grootste van het parlement, zegt dat Europa "niet in de val van Trump" mag trappen.

"Eensgezindheid, strategische duidelijkheid en institutioneel respect zijn nodig om de handelsdeal tussen de EU en de VS in het Europees Parlement te voltrekken", klinkt het in de verklaring.

Een streep door de rekening van verschillende Europese leiders die na de extra top gisteren in Brussel hadden opgeroepen om die deal wél groen licht te geven.

Verschillende andere fracties - zoals de christendemocraten van de EVP (de grootste fractie) en de liberalen van Renew - gaven daar gevolg aan en hebben hun protest tegen de deal gestaakt.

"Er moet volledige duidelijkheid komen over Groenland en de veiligheid in het Arctische gebied", zegt vicevoorzitter en Vooruit-politica Kathleen van Brempt. "We kunnen niet verdergaan op basis van geruchten en speculaties."

Waarover gaat deze deal?

De Amerikaanse president Donald Trump had verschillende invoertarieven afgekondigd, ook tegen de Europese Unie. Na lang onderhandelen werd er een akkoord gesloten tussen Trump en Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in Schotland. 

Als de Europese Commissie zo'n deal sluit, dan moet dat nog goedgekeurd worden door het Europees Parlement.

De Deense eerste minister Mette Frederiksen is aangekomen in Nuuk, de hoofdstad van Groenland, voor een ontmoeting met de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen.

De ontmoeting komt er nadat de Amerikaanse president Donald Trump een akkoord over Groenland had aangekondigd met NAVO-topman Mark Rutte. Wat dat akkoord inhoudt, is nog onduidelijk.

Eerder vandaag had Frederiksen een ontbijtafspraak met Rutte in Brussel. "We werken samen om ervoor te zorgen dat de hele NAVO veilig is, en zullen voortbouwen op onze samenwerking om de afschrikking en verdediging in het Noordpoolgebied te versterken", schreef Rutte na afloop op X. 

Frederiksen was wegens Trumps dreigementen over Groenland zelf niet naar Davos afgereisd en dus niet betrokken bij het overleg tussen Trump en Rutte. Rutte was volgens haar op de hoogte van het Deense standpunt.

De gesprekken tussen Denemarken, Groenland en de Verenigde Staten over de veiligheid van het eiland zullen "redelijk snel" beginnen, zei de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Lokke Rasmussen ook nog.

"De Europese Unie stuurt deze week 447 noodgeneratoren naar Oekraïne om ziekenhuizen, schuilkelders en cruciale diensten die zijn lamgelegd door Russische luchtaanvallen van stroom te voorzien."

Dat kondigt Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aan.  "Nu de winter het land in zijn greep heeft en Rusland zijn verachtelijke aanvallen opvoert, voeren wij onze steun aan Oekraïne eveneens op,” aldus Von der Leyen.

Eerder vandaag verweet de Oekraïense president Volodymyr Zelensky de EU nog een gebrek aan daadkracht. Von der Leyen reageert fors. Europa is de grootste geldschieter van Oekraïne, zegt ze tijdens de vragenronde.

Het Europees Parlement heeft het handelsakkoord met de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen woensdag doorverwezen naar het Europese Hof van Justitie. Maar volgens Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen hoeft dat niet te betekenen dat het akkoord niet uitgevoerd kan worden.  Een zogenoemde "voorlopige toepassing" is vanavond door verschillende leiders aan de orde gesteld, stelt Von der Leyen. Ze zegt dat het belangrijk is om de "voordelen" van het handelsakkoord zo snel mogelijk te verzilveren.

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen had het in haar persverklaring na afloop van de EU-top in de eerste plaats over de "ondubbelzinnige solidariteit" met Denemarken en Groenland die de EU-leiders de afgelopen dagen hebben getoond.

Daarnaast stelt ze ook vast dat de EU pal achter de 6 lidstaten staat die door de Amerikaanse president Trump werden bedreigd met invoertarieven, omdat ze militairen naar Groenland hadden gestuurd. 

Von der Leyen is blij met die Europese eensgezindheid en zegt dat de Europese Unie de dialoog met de Verenigde Staten wil voortzetten op een "vastberaden maar niet-escalerende" manier.

Ze benadrukt ook dat de EU "paraatheid" heeft getoond. "Brussel heeft handelsmaatregelen, maar ook niet-tarifaire instrumenten klaarliggen om te reageren als de VS alsnog tarieven invoert."

Antonio Costa, de voorzitter van de Europese Raad, zegt na afloop van een informele EU-top in Brussel dat "het Koninkrijk Denemarken en Groenland de volledige steun hebben van de Europese Unie". 

Hij reageert daarmee op de claims die de Amerikaanse president Donald Trump de afgelopen weken maakte op Groenland, een autonome regio in het Deense koninkrijk. "Territoriale integriteit en nationale soevereiniteit zijn essentiële principes voor Europa en voor de internationale gemeenschap als geheel. Deze principes zullen ons handelen blijven leiden."

Costa benadrukt wel dat de Europese Unie en de Verenigde Staten al lange tijd partners zijn en dat die op een respectvolle en evenwichtige manier moet beheerd worden.

"Europa en de Verenigde Staten delen een gemeenschappelijk belang bij de veiligheid van het Arctisch gebied, met name via samenwerking binnen de NAVO. De Europese Unie zal daarnaast een sterkere rol in deze regio spelen."

De EU-leiders doen ook een geste aan Trump. Costa is blij dat de Amerikaanse president heeft aangekondigd dat hij geen nieuwe importtarieven zal invoeren en kondigt aan dat de EU snel werk wil maken van de goedkeuring van de handelsdeal die vorige zomer werd gesloten door Trump en Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Iets na middernacht hielden de regeringsleiders en staatshoofden van de EU-lidstaten het voor bekeken. Bedtijd, denkt de Duitse bondskanselier Friedrich Merz die onder het toeziend oog van de camera's het gebouw verlaat zonder persbabbel. Ook onze premier De Wever zal vanavond geen verklaringen meer afleggen. 

Zo meteen volgt wel nog een persconferentie van Antonio Costa, de voorzitter van de Europese Raad, en Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

De tegenmaatregelen die de EU had voorbereid na de recente dreigementen van Amerikaans president Trump (over militaire actie in Groenland en invoerheffingen voor Europese landen) belanden hoogstwaarschijnlijk ergens "in een lade in Brussel". Dat zegt Rob Heirbaut, Europakenner bij VRT NWS, in Laat.

Europa had na de uitspraken over militaire actie van de VS in Groenland zelf gedreigd met forse invoerheffingen op Amerikaanse producten, maar nu Trump zijn dreigementen weer heeft ingetrokken, is de storm weer wat gaan liggen. 

Op dit moment bespreken de staatshoofden en regeringsleiders van de EU-lidstaten de situatie tijdens een informele bijeenkomst. Maar Heirbaut gaat er niet van uit dat er straffe maatregelen uit de bus zullen komen die de VS zullen treffen. 

"Integendeel, er gaan stemmen op dat het handelsakkoord (tussen de VS en de EU, red.) - dat vorige zomer is gesloten tussen Trump en Europees Commissievoorzitter Von der Leyen - dringend moet goedgekeurd worden door het Europees Parlement."

"Gisteren heeft het Europees Parlement gezegd dat dat akkoord niet zal goedgekeurd worden, zolang Trump dreigt met invoertarieven. Maar nu voel je de druk om het tóch goed te keuren. Want, zo zegt men hier, anders geef je Trump misschien opnieuw argumenten om te escaleren. En dat wil men absoluut vermijden."

De Deense premier Mette Frederiksen heeft morgenochtend in Brussel een ontbijtafspraak met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte. Dat melden Deense media. Rutte maakte woensdag in Davos afspraken met de Amerikaanse president Donald Trump over Groenland, maar de details daarvan zijn niet bekend. 

Frederiksen reageerde dat ze bereid is om te praten met de Amerikanen over Groenland, zolang het eiland geen grondgebied moet afstaan. "We kunnen onderhandelen over elke politieke kwestie: veiligheid, investeringen, economie", zei Frederiksen. "Maar we kunnen niet onderhandelen over onze soevereiniteit."

Trump zei eerder per se Groenland te willen innemen, maar kwam daar na het gesprek met Rutte op terug. Frederiksen was vanwege die dreigementen van Trump zelf niet naar Davos afgereisd en dus niet betrokken bij het overleg tussen Trump en Rutte. Wel was de secretaris-generaal van de NAVO volgens haar op de hoogte van het Deense standpunt. 

"Deze week heeft één ding duidelijk gemaakt: we hebben nood aan een sterker en autonomer Europa", aldus Roberta Metsola, de voorzitter van het Europees Parlement. Metsola is geen regeringsleider en dus ook geen lid van de Europese Raad, maar mocht bij aanvang van de informele vergadering van vanavond wel het standpunt van het Parlement toelichten."

"Hoewel de gemoederen zijn bedaard, is ons standpunt over de soevereiniteit en territoriale integriteit van Denemarken en Groenland ongewijzigd gebleven", geeft ze mee op X. Ze zegt ook dat het Parlement "de handelsdeal tussen de EU en de VS onder loep zal blijven nemen".

Die deal werd vorig jaar afgeklopt, maar bepaalde aspecten van de overeenkomst moeten nog door het Europees Parlement bekrachtigd worden. De stemmingen over de voorstellen werden gisteren voor "onbepaalde duur" uitgesteld, als reactie op de dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump.

De Denen zitten nog met heel veel vragen na wat er deze week allemaal gezegd is - vooral door de Amerikaanse president Donald Trump - over Groenland. Dat vertelt de Deense EU-correspondente Lise Toft Hesselund (TV2 Denmark) in Terzake. 

De Denen vragen zich vooral af wat Trump en NAVO-baas Mark Rutte gisteren besproken hebben. Na wekenlang dreigen met militaire actie om Groenland (dat deel uitmaakt van het Deense koninkrijk) in te nemen, keerde Trump plots zijn kar.

Samen met Rutte zou de Amerikaanse president krijtlijnen hebben vastgelegd over een Groenland-deal, zonder militaire actie. Maar wat die krijtlijnen precies inhouden, weet voorlopig niemand. 

Nu alle interviews zijn afgelegd en alle handen zijn geschud, is het tijd voor de debatten. De Europese leiders hebben zich teruggetrokken voor een informeel gesprek over de "recente ontwikkelingen in de trans-Atlantische betrekkingen, de gevolgen daarvan voor de EU en de te volgen koers".

De vergadering begint met een minuut stilte voor de slachtoffers van de recente treinongevallen in Spanje. Daar vond vanmiddag voor de 3e keer in enkele dagen tijd een treinongeval plaats. 

Afgelopen zondag was er in de zuidelijke regio Andalusië een botsing tussen 2 treinen, waarbij minstens 43 doden vielen. Dinsdag kwam een machinist om het leven toen zijn trein tegen een omgevallen muur reed. 

Premier De Wever is vanmiddag in de Kamer uitgebreid ingegaan op de Groenlandkwestie en liet de 'doorstep'-interviews bij aanvang van de Europese top vanavond aan zich voorbijgaan. Vlak voor de start van de vergadering zien we hoe onze premier hartelijk begroet wordt door Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Schrijver en historicus Geert Mak, bekend van onder andere 'In Europa', geeft in De Wereld Vandaag op Radio 1 zijn visie op de recente ontwikkelingen op het wereldtoneel. Volgens Mak gebruikt Trump bewust "het overstelpen met nieuwsimpulsen" als tactiek om Europa te ontwrichten.

"Trump is van de wereldpolitiek een soort TikTok-programma aan het maken", zegt Mak. "Hij is verslaafd aan aandacht. Wij Europeanen raken daarvan uit evenwicht en dat is precies de bedoeling. Dit is deel van zijn show." Europa, stelt Mak, is niet gewend aan deze nieuwe manier van politieke communicatie. "Brussel is zo ongeveer het tegendeel van show."

"Europa is een flinke economische macht, maar we opereren nog altijd niet als grootmacht", gaat Mak verder. De huidige Europese besluitvorming is volgens hem te traag en te verdeeld om snel te reageren op de huidige geopolitieke uitdagingen. "Met onze vetorechten en prachtige compromiscultuur komen we er niet. We zijn een schip zonder roer.” Europa moet daarom zich daarom snel en eensgezind tonen, vindt hij: “Politiek is voor een deel ook theater: je moet gebaren maken. Dat moeten we in Europa razendsnel leren."

"Hoe kunnen wij overleven in deze nieuwe wereld?", vraagt Mak zich af. "Europa kan een baken van fatsoen worden in de wereld. Een grootmacht die zich wel aan afspraken houdt, met mensenrechten als basis."

Europa staat voor een gevaarlijke overgangsperiode, maar het momentum kan volgens Mak nog gekeerd worden. "Als Europa zich herorganiseert en beseft wat voor historisch moment dit is, kan het opnieuw een baken worden voor de wereld. Maar iedereen moet wakker worden, het is ernstig."

NAVO-baas Mark Rutte doet zijn imago van Trump-fluisteraar opnieuw alle eer aan na een meeting met de Amerikaanse president Donald Trump. Waar komt dat imago vandaan? En klopt het wel? 

"Dit is geen crisistop. Dit is een top over de transatlantische relaties", zegt  de Nederlandse minister-president Dick Schoof over de informele vergadering van vanavond. "De angel is eruit, maar de verhoudingen zijn veranderd", verwijst hij naar de recente ontwikkelingen rond Groenland.

De opdracht voor de EU is duidelijk, stelt Schoof. "Europa moet sterker worden en staan, en ook binnen de NAVO moeten we veel meer onze eigen positie bepalen. Het is goed dat we daar vandaag over kunnen spreken."

"De territoriale integriteit van Groenland is een rode lijn", klinkt het bij de Deense premier bij aanvang van de Europese top in Brussel. Dat zijn dezelfde woorden die haar Groenlandse ambtsgenoot een uurtje geleden gebruikte tijdens een persconferentie. 

Groenland maakt deel uit van Denemarken, maar heeft een eigen regering en parlement. Beide regeringsleiders trekken een duidelijke streep in het zand. Ze willen de dialoog aangaan met de Amerikaanse president Donald Trump die zijn oog heeft laten vallen op het eiland, maar "over democratie valt niet te onderhandelen", klinkt het fors.

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz is blij met de koerswijziging van de Amerikaanse president Donald Trump met betrekking tot Groenland. Dat zegt hij bij aanvang van de informele top van de Europese Raad in Brussel.

"Ik ben zeer dankbaar dat president Trump afstand heeft genomen van zijn oorspronkelijke plannen om Groenland over te nemen, en ik ben ook dankbaar dat hij heeft afgezien van het opleggen van extra tarieven per 1 februari", aldus Merz.

Hoe kijken ze in Rusland naar de spanningen tussen de VS en Europa?

In Brussel verzamelen de staatshoofden en de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten op dit moment voor een informele bijeenkomst. De vergadering werd in spoed bijeengeroepen door de voorzitter van de Europese Raad om te bespreken hoe de EU zal reageren op de claim van Donald Trump op Groenland. 

Maar na wekenlang dreigen met militaire actie, maakte de Amerikaanse president gisteren een opvallende bocht. Een militaire machtsontplooiing komt er niet en de invoerheffingen die hij zou opleggen aan landen die militairen stuurden naar Groenland gingen opnieuw de koelkast in. 

Crisis bezworen, zou je kunnen zeggen, maar de top van vanavond gaat gewoon door. De Europese leiders vinden dat het hoog tijd is om eens grondig te bespreken hoe ze moeten omgaan met de VS en Trump.

"Gisteren en vandaag is het gelukkig duidelijk geworden dat voorlopig zowel de militaire dreiging als de handelsbeperkingen van de baan zijn. We zijn ontsnapt aan een echte catastrofe", aldus premier Bart De Wever die in de Kamer vanmiddag heel wat vragen kreeg over de Groenlandkwestie.  

Zo meteen zal De Wever in Brussel de recente ontwikkelingen bespreken tijdens een informele top met andere Europese leiders. "We moeten ons voorbereiden op stormachtige tijden", waarschuwt hij. 

"Ik denk dat Trump zich gedwongen zag om zijn Groenlanddroom op te geven. We zien een president die dacht Groenland met gemak in te kunnen lijven, die zich totaal heeft misrekend en onderschat heeft welke reactie dat in Europa en in NAVO-landen op zou roepen. Hij heeft geprobeerd om  een verlies te verkopen als een enorm succes."

Dat zegt Laurien Crump, buitenlandexpert aan de Radboud Universiteit, in 'Het kwartier'.

Er is nog niet veel bekend over het "raamakkoord" over Groenland dat de Amerikaanse president Donald Trump en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte in Davos zijn overeengekomen.

Hier en daar komen wel al wat mogelijke onderdelen naar boven, op basis van wat Trump en Rutte zelf hebben gezegd. Dit is wat we (nog niet) weten over het toekomstige Groenlandakkoord.

De toespraak van president Trump was vintage-Trump: Europese leiders fronsten, hapten naar adem en uiteindelijk zuchtten ze dat het nog allemaal meeviel. Of niet? Is na de vage Arctic-deal over Groenland nu even de dooi ingezet in de onderkoelde relatie tussen de VS en Europa? En waarom zet Trump een stap terug? 

NAVO-secretaris generaal Mark Rutte kreeg van Reuters ook nog de vraag hoe het kwam dat hij de persoon leek te zijn die het overleg met de Amerikaanse president Donald Trump uiteindelijk tot een positief einde kon brengen.

"Ik heb geen idee. Ik kan u alleen vertellen dat ik hem mag, dat ik zijn leiderschap respecteer", antwoordde Rutte.

Rutte kreeg gisteren al een speciale vermelding in Trumps opvallende toespraak in Davos. En vanmorgen noemde Trump Rutte nog a strong leader, "een sterke leider", in een interview met CNBC .

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft bij het persagentschap Reuters herhaald dat de westerse bondgenoten hun aanwezigheid in het Noordpoolgebied moeten versterken. "Het is nu aan NAVO-commandanten om extra veiligheidseisen te bekijken en uit te werken."

"We zullen binnen de NAVO met onze hoogste commandanten samenkomen om uit te werken wat nodig is," zei Rutte. "Ik twijfel er niet aan dat we dit vrij snel kunnen doen. Ik hoop zeker op 2026, ik hoop zelfs vrij vroeg al in 2026," zei hij.

Rutte is er ook zeker van dat niet-Arctische NAVO-bondgenoten aan deze inspanning zouden willen bijdragen.

Nog volgens Rutte is de exploitatie van mineralen niet ter sprake gekomen tijdens zijn gesprek met Donald Trump. De onderhandelingen zouden worden voortgezet tussen de Verenigde Staten, Denemarken en Groenland zelf.

De NAVO-secretaris-generaal zei dat de opgevoerde inspanningen in het Noordpoolgebied geen middelen zouden wegnemen van de NAVO-steun voor Oekraïne.

Eerder schreven we al over de verklaring van de Deense premier Mette Frederiksen na het plan voor een akkoord over Groenland. Daar voegt ze ook toe dat "de veiligheid in het Arctische gebied een zaak is voor de hele NAVO en dat het 'goed en natuurlijk' is dat dit wordt besproken tussen Trump en Rutte.

Ze schrijft ook dat ze voortdurend met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft gesproken, ook voor en na zijn ontmoeting met Trump in Davos. De NAVO is ook volledig op de hoogte van het standpunt van het Deense standpunt: over alles wat politiek is, kan worden onderhandeld, inclusief veiligheids-, investerings- en economische kwesties.

"Maar we kunnen niet onderhandelen over onze soevereiniteit. Ik ben ervan op de hoogte gesteld dat dit niet het geval is geweest," schrijft ze. Alleen Denemarken en Groenland kunnen beslissingen nemen die Denemarken en Groenland aangaan.

"Na de ontmoeting van woensdag tussen Mark Rutte en Donald Trump staan we er vandaag veel beter voor dan gisteren", zegt de Deense minister van Defensie Troels Lund Poulsen op X. "Daar ben ik erg blij mee." Hij benadrukt dat Rutte zich "loyaal heeft ingezet voor de cohesie van de NAVO."

"We hebben een duidelijke rode lijn. We zullen onze soevereiniteit over delen van het koninkrijk niet opgeven", zegt de minister. 

Groenland is een autonoom gebied met veel zelfbestuur dat deel uitmaakt van Denemarken.

De Deense premier van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, reageerde gisteravond opgelucht na het nieuws over het plan voor een akkoord.

"De dag eindigt beter dan dat hij begon. Vanmorgen hadden we een president die nog altijd niet wilde zeggen of hij Groenland met geweld zou innemen, en we hadden een president die een handelsoorlog wilde starten tegen Europa. Nu heeft hij een toespraak gegeven waarin hij zegt dat hij Groenland niet met militaire macht zou overnemen", klonk het.

"Ik merk ook op dat hij heeft gezegd: 'Nu zal ik mijn vicepresident J.D. Vance en mijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vragen om dit verder te onderzoeken'. Dat is precies waar we vorige week in Washington over hebben gesproken."

"Het geeft een beetje hoop dat we kunnen terugkeren naar wat we wilden, namelijk dat we deze kwestie niet hoeven uit te vechten voor draaiende tv-camera's of op Truth Social of sociale media, maar dat we erover kunnen praten in een goed verlichte vergaderruimte."

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz is tevreden dat de Verenigde Staten de bedreiging van Rusland in het Noordpoolgebied ernstig neemt. Dat heeft hij gezegd op het Wereldeconomisch Forum in Davos, in een reactie op het nieuws over het plan voor een akkoord over Groenland. 

"We delen de overtuiging dat de NAVO meer moet doen om het Noordpoolgebied te beveiligen", aldus Merz. "We steunen gesprekken tussen Denemarken, Groenland en de Verenigde Staten over de principes van soevereiniteit en territoriale integriteit", zei Merz. "Denemarken en de bevolking van Groenland kunnen op onze solidariteit rekenen."

De bondkanselier waarschuwde ook voor "het gevaar van een wereld die uitsluitend op macht gebaseerd is. Mijn land, Duitsland, is in het verleden deze weg ingeslagen en heeft de wereld de afgrond ingesleurd. Laten we niet vergeten dat onze grootste kracht nog steeds het vermogen is om partnerschappen en allianties tussen gelijkgezinden te smeden."

Merz: "De oude wereldorde ontrafelt in een adembenemend snel tempo. De rollen van Rusland en China veranderen, de polepositie van de VS wordt uitgedaagd. We hoeven deze realiteit niet als lot te accepteren, we hebben een keuze. Europa en gelijkgezinde partners moeten meer samen optreden."

Ook de signalen die vanuit Europa gekomen zijn, hebben mogelijk impact gehad. "Er is een alert signaal gekomen dat dit too much was", zegt voormalig ambassadeur Johan Verbeke. Vanavond is er een extra Europese top in Brussel, maar volgens sommigen mag het gevoel van opluchting niet overheersen. 

"Ik denk dat we een afwachtende houding moeten aannemen, ook als Europa, wachten tot we duidelijk zien wat het plan juist behelst. Wat is de rol van Europa, maar ook van de Europese leden van de NAVO. Maar we kunnen nu niet reageren in die vage termen die we nu horen over de deal."

Verbeke vindt het belangrijk dat de Europese staatshoofden en regeringsleiders een stand van zaken opmaken. "Wat waren de mogelijkheden voor een reactie, waar staan we nu, waar zijn we sterk? De Europese markt bijvoorbeeld, met een bevolking van 450 miljoen, tegenover de Amerikaanse bevolking van 350 miljoen. Onze markt is groter dan die van hen, en dat speelt."

Verbeke gelooft niet dat de trans-Atlantische relatie zal ophouden te bestaan. "Die relatie is méér dan Trump. Denk aan het maatschappelijke weefsel, het middenveld, de zakenwereld, de academische wereld. Dat is de trans-Atlantische relatie. Die zal niet meer volledig hetzelfde zijn als in het verleden, dat is normaal, alles evolueert. Maar ze blijft ten gronde bestaan." 

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte kreeg in het verleden kritiek voor de manier waarop hij omging met Donald Trump, critici noemden het "kruiperig". Maar het lijkt erop dat er met die zachte diplomatie toch resultaten geboekt zijn. "Dit is nog eens een bewijs dat je in diplomatie moet blijven praten, praten en nog eens praten", zegt Johan Verbeke, gewezen ambassadeur voor ons land in de Verenigde Staten en voor de Verenigde Naties.

"Spreken is belangrijk, spreken in een zakelijke toon. Goed afgelijnde communicatie, dat is wat telt. En ik vermoed dat het in die richting is gegaan in dat gesprek tussen Mark Rutte en Donald Trump", zegt Verbeke. "Spreken is waar alles begint. Ontdaan van grote woorden, koel en afgelijnd. Weten dat onze situatie ook niet zo comfortabel is."

Als ambassadeur zou Verbeke in deze comunicatie "koel communiceren. Precies laten weten waar we staan. Heel goed weten wat onze marges zijn, maar hen ook duidelijk maken dat er ook bij hen marges zijn. En dat er toch een spelletje gespeeld is dat potentieel gevaarlijk is voor de wereldorde."

"Een groot woord, wereldorde, ik wil dat ook niet opblazen, maar ergens is het ook een gevaarlijk spel om iedereen voortdurend voor schut te zetten. Trump en zijn regering gooien elke regel overboord, maar ik ben er niet van overtuigd dat dit voor Amerika in het voordeel is. Die onberekenbaarheid, die onvoorspelbaarheid, die onbetrouwbaarheid, dat zou op termijn tegen de belangen van de Verenigde Staten kunnen spelen." 

Op het Wereldeconomisch Forum in Davos vertelde NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte vanmorgen dat hij "een zeer goed gesprek" heeft gehad met Donald Trump "over hoe het Noordpoolgebied veilig te houden."

"Trump heeft gezegd dat we meer aanwezig moeten zijn in het Noordpoolgebied. We hadden een zeer goed gesprek over hoe we kunnen verzekeren dat de 7 landen in dat gebied veilig blijven. We bespraken met Trump hoe we kunnen garanderen dat de NAVO kan instaan voor veiligheid."

"Verdere gesprekken zullen ervoor zorgen dat er voor Groenland duidelijkheid komt, dat we erop toezien dat China en Rusland geen toegang krijgen tot de Groenlandse economie, dat ze ook niet militair toegang krijgen."

De Deense premier Mette Frederiksen zegt dat Denemarken en Groenland "in constructieve dialoog zullen blijven gaan over veiligheid in het Noordpoolgebied, op voorwaarde dat dit gedaan wordt met respect voor de territoriale integriteit van haar land."

Daarmee reageert ze op het plan voor een akkoord over Groenland waarmee de Amerikaanse president Donald Trump en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte gisteravond naar buiten kwamen. "De veiligheid in het Noordpoolgebied is een zaak voor het hele NAVO-bondgenootschap. Daarom is het goed en natuurlijk dat dit ook wordt besproken tussen de secretaris-generaal van de NAVO en de president van de Verenigde Staten," zegt Frederiksen in een verklaring.

"Het Koninkrijk Denemarken wenst een constructieve dialoog met bondgenoten voort te zetten over hoe we de veiligheid in het Arctische gebied, inclusief de Golden Dome van de Verenigde Staten, kunnen versterken, mits dit gebeurt met respect voor onze territoriale integriteit", zei ze. 

Groenland is een autonoom gebied dat deel uitmaakt van Denemarken.

De extra Europese top in Brussel die voor vandaag gepland stond, gaat gewoon door. Ook na het plan voor een akkoord over Groenland dat gisteren afgesproken werd, ook nu Donald Trump zijn dreigement over invoertarieven heeft ingetrokken.

Trump stelde afgelopen weekend dat hij invoertarieven zou opleggen aan 6 Europese landen die een verkenningsmissie naar Groenland stuurden. Daarop beslisten de staatshoofden en regeringsleiders van de EU om vandaag een informele top te organiseren, met als thema de relaties met de Verenigde Staten. 

Die top gaat gewoon door, heeft een woordvoerder van de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, weten. De EU-leiders komen vanaf 19 uur bij elkaar.

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte kreeg bij Fox News ook een vraag over uitspraken die hij tijdens een panelgesprek op het Wereldeconomisch Forum in Davos had gedaan. "Ik ben niet populair nu omdat ik Donald Trump verdedig, maar ik geloof echt dat jullie blij kunnen zijn dat hij er is. Hij heeft ons in Europa gedwongen om onze verantwoordelijkheid te nemen en onder ogen te zien dat we meer voor onze eigen defensie moeten zorgen", had Rutte gezegd.

"Vorig jaar bereikten de lidstaten van de NAVO een akkoord om 5 procent van hun bruto binnenlands product te spenderen aan defensie. Zou dat ooit gebeurd zijn als president Trump niet was herverkozen? Absoluut niet", reageerde Rutte  bij Fox News.

"Het akkoord van vandaag om samen te werken over het Noordpoolgebied, daar kunnen we hem voor prijzen. Hij is de leider van het machtigste land ter wereld en de grootste bondgenoot van de NAVO. Dit is exact wat ik gehoopt had dat hij zou doen toen hij herverkozen werd."

Rutte ging niet verder in op wat hij eerder in Davos had gezegd, nog voor zijn gesprek met Trump. "De hoofdkwestie is niet Groenland. De hoofdkwestie nu is Oekraïne. Ik ben bang dat we de bal missen door ons zozeer op die andere kwesties te concentreren. Oekraïne moet voorrang krijgen, omdat het cruciaal is voor onze Europese en Amerikaanse veiligheid."

Volgens Mark Rutte, de secretaris-generaal van de NAVO, was de mogelijkheid dat de VS Groenland zou overnemen, geen thema in zijn overleg met Donald Trump. "Dat is niet meer ter sprake gekomen in mijn gesprekken met de president", zei Rutte aan Fox News .

"Hij is vooral gefocust op wat we moeten doen om ervoor te zorgen dat we dat enorme Arctische gebied, waar momenteel veranderingen plaatsvinden en waar de Chinezen en Russen steeds actiever worden, kunnen beschermen."

Trump besliste na het overleg met Rutte om de invoertarieven waarmee hij afgelopen weekend gedreigd had, niet in te voeren, "en dat was echt de focus van onze gesprekken", zegt Rutte.

Volgens Rutte had Trump ook "volledig gelijk" over de noodzaak om de veiligheid in het Noordpoolgebied te versterken. Hij prees ook Trump bij het overtuigen van andere NAVO-landen om meer geld bij te dragen aan defensie.

"Ik zou hier willen betogen dat hij degene was die heel Europa en Canada zover kreeg om die beroemde uitgavenorm van 5 procent te betalen," benadrukte Rutte. "Dat is wat cruciaal is om onze uitgaven gelijk te trekken, maar ook om onszelf te beschermen. En dit is het kader dat u in zijn bericht ziet en waar we aan zullen werken."

Over de inhoud "kan ik niet veel zeggen", blijft Trump vaag bij CNBC. "We zullen het gaandeweg uitleggen. Ik denk dat het een goede deal zal zijn voor de Verenigde Staten, en ook voor hen. Het gaat over het hele Noordpoolgebied, ook Groenland. Het heeft te maken met de veiligheidsdreiging en met andere zaken.

"Ze zullen betrokken zijn bij de Golden Dome", ze zullen betrokken zijn bij de rechten op minerale grondstoffen. En wij ook", zei Trump. De Golden Dome, de 'gouden koepel', is een luchtverdedigingssysteem dat raketten van vijandige staten moet tegenhouden. Wie de 'ze' in kwestie zijn, wordt verder niet duidelijk.

Wanneer interviewer Joe Kernen probeert te polsen naar de contouren van het akkoord, antwoordt Trump dat de overeenkomst "levenslang" zal gelden. "Het zal voor eeuwig duren." 

Het is op dit moment nog altijd gissen naar de inhoud van het plan voor Groenland dat de Amerikaanse president Donald Trump heeft afgesproken met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte. Trump herhaalde in een interview met de Amerikaanse zender CNBC dat het gaat om een concept of a deal, een concept of een plan voor een akkoord.

Omvat dat plan eigenaarschap, want Trump wilde met de Verenigde Staten Groenland toch bezitten? "Het is een beetje complex, maar we zullen het gaandeweg uitleggen. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte, ik en nog wat andere mensen hebben gepraat, en het is een soort deal die ik wilde kunnen maken", zei Trump.

En Denemarken, waartoe Groenland behoort, heeft dat land iets kunnen bijdragen over wat ze wilden of waar ze akkoord mee konden gaan? "Ik veronderstel van wel, want hij (Mark Rutte) vertegenwoordigt hen. Hij is een erg sterke leider. Ik veronderstel dat hij met hen gesproken heeft, dat hij met iedereen gesproken heeft."

De plotse wending in het Groenland-verhaal heeft ook politici in de Verenigde Staten verrast, zegt VRT NWS-correspondent Thomas De Graeve vanuit Washington.

"Je hoort wel wat Republikeinen die Donald Trump prijzen omdat hij het belang van Groenland nog eens heeft benadrukt en de NAVO heeft gedwongen om het gevaar van Rusland en China in het Noordpoolgebied terug te dringen. Hen hoor je zelfs zeggen dat de NAVO nu sterker staat dan ooit." 

"Maar lang niet iedereen is die mening toegedaan, ook niet onder de Republikeinen. Er was vooral veel verbazing over hoe Trump niet alleen de tarieven maar ook zijn claim op Groenland plots liet varen. De vraag is heel erg wat de Amerikaanse president hier heeft uitgehaald, wat hij niet gekregen zou hebben zónder de dreiging met militair ingrijpen en invoertarieven."

"Critici vrezen ook dat het imago van de VS zwaar is aangetast , en dat het vertrouwen tussen de VS en NAVO-bondgenoten onherstelbare schade heeft opgelopen hierdoor." 

De aandelenbeurzen in New York zijn met duidelijke winsten gesloten. Op de markten overheerste opluchting over een de-escalatie in het conflict tussen de Verenigde Staten en Europese landen over Groenland.

President Donald Trump kondigde aan geen extra importheffingen meer op te leggen aan landen die militairen stuurden naar het eiland in het Noordpoolgebied, omdat er zicht zou zijn op een deal.

De belangrijkste graadmeters op Wall Street maakten duidelijk een sprong op het moment dat Trump zijn bericht de wereld instuurde. 

De NAVO-landen zullen "gezamenlijk" Groenland en het Noordpoolgebied gaan verdedigen. Daarop zijn de besprekingen gericht die de Verenigde Staten en Denemarken nu gaan aanknopen.

Dat heeft NAVO-topman Mark Rutte verduidelijkt, nadat de Amerikaanse president Donald Trump melding had gemaakt van een kader voor "een toekomstige overeenkomst met betrekking tot Groenland". 

Trump en de secretaris-generaal van de NAVO bespraken op het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse Davos de ruzie die tussen de VS en Denemarken was uitgebroken over Groenland. Een tevreden Trump verklaarde na afloop dat er nu gesprekken worden opgestart, die moeten leiden tot een deal over dat eiland. 

De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, heeft opgelucht gereageerd op intrekking van Amerikaanse importheffingen tegen Europese landen die meededen aan een verkenningsmissie op Groenland.

"De dag is beter geëindigd dan hij is begonnen", zei hij in een tv-interview met de Deense publieke omroep DR. 

Donald Trump heeft "positieve boodschappen" afgegeven door zijn dreigementen met importheffingen op te schorten en af te zien van een militaire aanval, zei de Deense minister, zonder zich uit te spreken over het door de Amerikaanse president aangekondigde akkoord.

Denemarken hoopt dat Amerikaanse troepen betrokken zullen worden bij de NAVO-oefeningen die moeten plaatsvinden in het Noordpoolgebied. Dat heeft de Deense minister van Defensie Troels Lund Poulsen woensdag verklaard tijdens een gezamenlijke persconferentie met zijn Britse ambtgenoot John Healey.

Denemarken heeft zijn militaire aanwezigheid op Groenland opgevoerd en het land heeft ook een meer algemene uitbreiding van zijn militaire aanwezigheid in het Noordpoolgebied aangekondigd.

De Deense minister benadrukt dat de ontplooiing van de troepen in alle transparantie gebeurt en dat Washington geïnformeerd werd.

De samenwerking met bondgenoten heeft effect gehad. Dat schrijft Maria Stenergard op X, de minister van Buitenlandse Zaken van Zweden. "Het is goed dat Trump nu ook is teruggekomen op de tarieven die hij had ingesteld tegen wie Denemarken en Groenland steunt. De eisen voor het verplaatsen van de grenzen hebben terecht felle kritiek gekregen. Dat is ook de reden waarom we hebben herhaald dat we ons niet laten chanteren."

De ingelaste EU-top over de situatie in Groenland gaat nog steeds door, zo laat een woordvoerder van de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, weten.

De EU-leiders komen donderdagavond alsnog bij elkaar, ook nu de Amerikaanse president Donald Trump afziet van importheffingen voor Europese landen die meededen aan een verkenningsmissie in Groenland.

Trump zegt de heffingen af te blazen, omdat er een akkoord zou zijn voor een Groenland-deal, zo zei hij na een gesprek met secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte. Details over dat akkoord zijn nog niet bekend.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft na zijn onderhoud met NAVO-topman Mark Rutte gereageerd op het raamakkoord dat hij heeft gesloten over de verdediging van Groenland.

"We hebben een oneindige oplossing gevonden. Het is de ultieme langetermijnovereenkomst, die goed is voor alle betrokken partijen", klinkt het in de wandelgangen van het Wereld Economisch Forum.

In het raamakkoord met de NAVO komt onder meer het raketschild 'Golden Dome' aan bod, maar ook een overeenkomst over de ontginning van mineralen op Groenland.

"De details worden nu volop uitgewerkt", besluit Trump in zijn reactie.

De belofte van Trump om geen geweld te gebruiken in Groenland is nog geen geruststelling. Dat zegt VRT NWS-journalist Bert De Vroey. "Wat verstaat Trump onder geweld? En wat gaat de VS doen als Europa en Denemarken blijven weigeren? Een scenario met Amerikaanse troepen in Groenland is nog niet uit te sluiten."

"De Verenigde Staten hebben Groenland gered tijdens de Tweede Wereldoorlog", "Canada bestaat door de VS" en "de NAVO zou ons waarschijnlijk niet te hulp schieten". Het zijn 3 uitspraken van Donald Trump tijdens zijn toespraak op het Wereld Economisch Forum in Davos, maar kloppen ze ook? Tijd voor een duik in de geschiedenis.

De Groenlandse regering heeft een brochure voorgesteld met advies voor de bevolking in geval van een crisis. Dat gebeurt nu Donald Trump zijn dreigementen om het Deense autonome gebied te annexeren opdrijft. 

De brochure roept inwoners op om vijf dagen zelfredzaam te zijn. Ze raadt aan om voedsel en water in huis te halen, maar ook een radio op batterijen. En opvallend: de overheid vraagt aan zijn burgers ook om wapens, munitie en vismateriaal in te slaan.

Volgens minister van Zelfredzaamheid Peter Borg is het document "een verzekering". "We verwachten niet dat ze nodig zal zijn", zei hij op een persconferentie in Nuuk. De brochure werd vorig jaar voorbereid, na langdurige stroomonderbrekingen.

Groenland telt zowat 57.000 inwoners, van wie bijna 90 procent Inuit is. Jacht en visserij blijven voor hen essentieel. "Voorbereid zijn is beter dan niets doen", aldus Borg.

Gisteren zei De Wever dat er nog wat twijfel was of het gesprek met koning Filip en Trump zou doorgaan, maar nu blijkt dat het gesprek nog niet geannuleerd is, zegt VRT NWS-journalist Michaël Van Droogenbroeck vanuit Davos.

"Men gaat ervan uit dat het nog steeds doorgaat", zegt hij. Dat zou dan na de toespraak van Trump zijn, in de vroege avond. "Maar 100 procent zeker is dat nog niet."

Het vliegtuig van de Amerikaanse president Trump is met een vertraging van net geen 3 uur geland in Zürich, in Zwitserland. 

Vermoedelijk verplaatst hij zich nu met een helikopter naar Davos.

Het Pentagon, het hoofdkantoor van het Amerikaanse ministerie van Defensie, heeft geen bevel gekregen om plannen op te stellen rond een mogelijke invasie van Groenland. Dat meldt de Amerikaanse krant The New York Times. 

Topfiguren binnen het leger zouden bovendien gewaarschuwd hebben dat een aanval op een NAVO-bondgenoot grote gevolgen kan hebben voor het bondgenootschap. 

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zegt dat hij zich niet publiekelijk wil uitspreken over de spanningen tussen de Verenigde Staten en hun Europese bondgenoten over de eis van president Donald Trump om Groenland over te nemen.

"U kunt erop vertrouwen dat ik achter de schermen aan deze kwestie werk, maar ik kan dit niet in het openbaar doen", zegt Rutte op het Wereld Economisch Forum in Davos.

Waarop de debatleidster schamper opmerkte dat dergelijke opmerkingen tegenwoordig via andere wegen de openbaarheid vinden, verwijzend naar het tekstberichtje van Rutte dat Trump online zette. 

"President Trump en andere leiders hebben gelijk. We moeten daar meer doen. We moeten het Noordpoolgebied beschermen tegen Russische en Chinese invloed", zegt hij.

"Daar werken we aan, zodat we er gezamenlijk voor zorgen dat we de Arctische regio kunnen verdedigen."

"Ze weten zelf niet zo goed wat die bazooka precies inhoudt." Het zijn de woorden van de Amerikaanse president Donald Trump tijdens een interview met het nieuwsmedium News Nation. "Kijk, alles wat ze tegen ons naar boven halen, zal ik gewoon zelf meteen counteren. Het gaat ze slechter uitkomen. Maar ik wil het niet zo ver laten komen."

Trump heeft het over de Europese 'handelsbazooka', een economisch antidwang- en afschrikkingsmiddel als een niet-Europese staat de Europese Unie onder druk zet. Met die bazooka kan Europa hogere invoertarieven opleggen aan het land dat dreigt. Of het land kan worden uitgesloten van openbare aanbestedingen voor Europese projecten. Europa zou de Amerikaanse techbedrijven in de EU ook kunnen treffen, die hier grote winsten maken.

De Amerikaanse president blijft herhalen dat hij Groenland nodig heeft voor de "nationale en internationale veiligheid". Volgens Trump doet Denemarken te weinig om het gebied te beschermen, dus moet de VS Groenland in handen krijgen. Zo zouden Rusland en China geen bedreiging meer kunnen vormen. Analisten geloven dat Trump ook toegang wil krijgen tot de vele grondstoffen die Groenland rijk is, zoals goud en uranium.

President Donald Trump zal het Wereld Economisch Forum in Davos met ongeveer 3 uur vertraging bereiken, zo maakt minister van Financiën Scott Bessent bekend.

"Ik denk dat president Trump ongeveer 3 uur later zal aankomen", zegt Bessent tegen journalisten in Davos. Het eerste vliegtuig waarmee Trump naar Zwitserland zou vliegen, moest wegens een technisch probleem terugkeren. Uiteindelijk kon de president tweeënhalf uur later dan gepland vertrekken met een ander toestel.

Het is onduidelijk of de geplande meeting met onder andere premier De Wever en koning Filip kan plaatsvinden. Gisteren gaf De Wever al aan dat hij het signaal gekregen had "dat het uur niet paste".

Het vliegtuig dat de Amerikaanse president Donald Trump naar het Wereld Economisch Forum (WEF) in Zwitserland moest brengen, is kort na vertrek teruggekeerd naar Washington door een "klein elektrisch probleem". Dat liet woordvoerder Karoline Leavitt weten aan de meereizende journalisten. 

Air Force One keerde om uit voorzorg en zou landen op een militaire basis in de buurt van Washington. Daar stapten de president en zijn team over op een ander vliegtuig, klinkt het. 

Trump zal door de problemen waarschijnlijk met vertraging aankomen in het Zwitserse Davos. 

In het Witte Huis gaf de Amerikaanse president Donald Trump een persbriefing, ter gelegenheid van de eerste verjaardag van zijn 2e ambtstermijn. Daarbij vroegen journalisten naar zijn plannen met Groenland. "Dat zal je nog wel zien", liet Trump kort weten, zonder het achterste van zijn tong te laten zien.    

De pers wilde ook graag weten of de VS nog onderdeel zal uitmaken van het NAVO-bondgenootschap. "Ik denk dat we wel iets zullen uitwerken waarbij zowel de NAVO als wij heel gelukkig zullen zijn." Al heeft hij ook een duidelijke boodschap. "Zonder ons is de NAVO niet heel sterk."

Tijdens een panelgesprek op het Wereld Economisch Forum haalde premier Bart De Wever een bekende quote van Vladimir Lenin aan. "Er zijn decennia waarin er niets gebeurt en er zijn weken waarin decennia gebeuren." Een quote die volgens hem ook in deze tijdsgeest past. "Ik denk toch dat het Atlantisme aan het evolueren is naar iets anders dan wat we 80 jaar hebben gekend", zegt hij tegen Michaël Van Droogenbroeck in het VRT NWS Journaal.

Betekent dat dan het einde van het NAVO-bondgenootschap? "Ik ben Atlantist tot in de kist, maar de vraag is of men dat ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan denkt. Een bondgenootschap vergt een minimum aan respect. Dat krijgen we de laatste tijd niet, tot op een punt dat je wordt bedreigd door een bondgenoot met een invasie op NAVO-grondgebied. Dan worden er zoveel rode lijnen overschreden dat je het denkbaar moet achten dat het Atlantisme acuut zou stoppen. Al denk ik niet dat dat zal gebeuren."

Toch vindt hij dat Europa de Verenigde Staten moet loslaten. "We spreken daar al over, maar laat het ons nu ook doen. Laat ons stoppen met zeuren over Trump en onze eigen zwakheden aanpakken." Bij de vele Europese leiders die hij al in Davos heeft ontmoet, hoort hij dezelfde visie. "Al zullen we donderdag in Brussel zien hoe die ertegenover staan." Dan vindt er een bijzondere Europese Raad plaats.

De hoge vertegenwoordiger van het buitenlandse beleid van de Europese Unie, Kaja Kallas, heeft de EU opgeroepen om kalm en verenigd te blijven en "vast te houden aan haar standpunten" tegenover de dreigementen van Trump om Groenland in te lijven.

Ze benadrukte ook dat de NAVO "goed geplaatst is om een antwoord te bieden op veiligheidsvraagstukken" als dat nodig zou zijn.  "De uitspraken van Trump van zaterdag hebben een ongeziene situatie gecreëerd. Ons antwoord moet zijn om kalm en standvastig te blijven en eensgezind op te treden", aldus Kallas in het Europees Parlement in Straatsburg. 

De Estse herinnerde eraan dat de EU met Groenland samenwerkt op vlak van onderwijs, opleiding en duurzame ontwikkeling. En dat de Commissie heeft voorgesteld om de fondsen voor Groenland te verdubbelen in de volgende meerjarenbegroting. 

"We zijn niet geïnteresseerd in een conflict, maar we zullen voet bij stuk houden", aldus Kallas nog. "Europa beschikt over een reeks instrumenten om zijn belangen te verdedigen", voegde ze toe, zonder in detail te treden. 

Wat de bezorgdheden over de veiligheid van Groenland betreft, "is de NAVO goed geplaatst om te reageren", aldus Kallas. "We zien momenteel echter geen acties van Rusland of China met betrekking tot Groenland. Dat moet heel duidelijk zijn. Maar we moeten ons daarop voorbereiden."

Als de VS zich zorgen maken over hun veiligheid of over kritieke grondstoffen, kan er samen naar een oplossing gezocht worden, aldus Kallas nog. "We moeten deze uitdaging eensgezind en vastberaden aanpakken.

Volgens de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen is een militaire operatie tegen Groenland "onwaarschijnlijk", maar moet het gebied wel "voorbereid" zijn.

"Het is onwaarschijnlijk dat militair geweld zal worden gebruikt, maar het is ook niet uitgesloten. De andere partij (de Amerikaanse president Donald Trump, red.) heeft dat duidelijk gezegd", zei Nielsen tijdens een persconferentie in Nuuk, de hoofdstad van Groenland.

"Daarom moeten we op alle mogelijkheden voorbereid zijn, maar laten we wel benadrukken dat Groenland deel uitmaakt van de NAVO en dat een escalatie ook gevolgen zou hebben voor de rest van de wereld."

Het multilateralisme staat momenteel onder druk in een wereld "waar de wet van de sterkste lijkt te tellen". Dat zei de Franse president Emmanuel Macron dinsdag op het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse Davos. "Hoe fijn is het om hier te zijn in deze tijden van vrede en onvoorspelbaarheid", opende Macron ironisch.

Macron pleitte ook voor een onafhankelijker Europa. Tegelijk wil hij een einde zien aan de handelstarieven tussen de Verenigde Staten en Europa. Hij betreurt ook het eventuele gebruik van het zogenaamde "antidwanginstrument" als Trump zijn extra heffingen effectief doorvoert.

De Franse president stelde als eerste Europese regeringsleider voor om de "bazooka" te gebruiken als reactie op de extra Amerikaanse importtarieven tegen Europese landen die troepen naar Groenland hadden gestuurd.

"We moeten als Europa aan Trump zeggen: tot hier en niet verder. 'Back down' of we gaan 'all the way'." Dat zegt premier Bart De Wever (N-VA) aan VRT NWS-journalist Michaël Van Droogenbroeck op het Wereld Economisch Forum in Davos.

Na de dreigementen van president Trump over Groenland is een forse reactie nodig, stelt de premier. "De druk die hij zette op de bondgenoten was tot nog toe nog ergens rationeel verklaarbaar: we gaven te weinig uit aan defensie. Daar had hij een punt."

"Maar het bedreigen van NAVO-bondgenoten met een militaire interventie op NAVO-gebied, dat is dusdanig du jamais vu dat je echt een breekpunt nadert."

"We zullen de kwestie donderdag bespreken op de Europese Raad, maar het lijkt me evident dat het mes nu wel op tafel moet worden gelegd", aldus De Wever. Want ook al is ons land voorlopig niet vernoemd in de dreigementen van Trump, die gelden volgens hem voor heel Europa. "Het zal één tegen allen zijn, maar ook allen tegen één wat mij betreft."

"Een handelsoorlog zou catastrofaal zijn, maar evenzeer voor de VS als voor Europa", besluit de premier, die erop wijst dat Trump rekening moet houden met de binnenlandse Midterm-verkiezingen later dit jaar. 

De Europese Unie zal op een "vastberaden, eensgezinde en proportionele" manier reageren op de Amerikaanse bedreigingen rond Groenland. Dat heeft Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gezegd op het Wereld Economisch Forum in Davos. 

Von der Leyen benadrukt dat de EU en de VS dezelfde doelstellingen hebben als het gaat over de veiligheid van het Noordpoolgebied. "Daarom zijn de voorgestelde extra tarieven een vergissing, zeker tussen twee oude bondgenoten." 

Von der Leyen stelt ook de betrouwbaarheid van Donald Trump in vraag, omdat hij vorig jaar akkoord is gegaan om geen bijkomende invoerheffingen op te leggen voor lidstaten van de EU.

Lees meer in dit artikel:

Amerikaans president Donald Trump verwacht "niet te veel verzet" van de Europese leiders als het gaat over Groenland. Dat heeft hij gezegd aan enkele journalisten, voor hij aan boord ging van de Air Force One op weg naar Washington. 

"Kijk, wij moeten dit hebben. En zij willen dat dit achter de rug is. Ze kunnen het niet beschermen. Denemarken, het zijn prachtige mensen, en ik ken de leiders, het zijn heel goeie mensen. Maar ze gaan er zelfs niet naartoe. En het is niet omdat er 500 jaar geleden een boot naartoe ging en weer vertrok, dat dat dan je eigendom is."

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft tijdens een ontmoeting met een delegatie van het Amerikaanse Congres op het World Economic Forum in Davos benadrukt dat de soevereiniteit van Groenland en Denemarken "ondubbelzinnig moet worden gerespecteerd".  

"Dit is van kapitaal belang voor onze trans-Atlantische relatie. Tegelijkertijd blijft de Europese Unie bereid om nauw samen te werken met de Verenigde Staten, de NAVO en andere bondgenoten, in nauwe samenwerking met Denemarken, om vooruitgang te boeken op het gebied van onze gemeenschappelijke veiligheidsbelangen", aldus de Duitse op sociale media.

"De invoerrechten (van de Amerikaanse president Trump, red.) zijn in strijd met de gemeenschappelijke belangen" van de EU en de Verenigde Staten, klinkt het nog.

Volgens professor internationale politiek Hendrik Vos zou Trump zich mogelijk gewoon vergist kunnen hebben over de reden waarom enkele Europese landen militairen hebben gestuurd naar Groenland.

"Trump zou aan Starmer (de Britse premier red.) hebben toegegeven dat het om een misverstand ging, en dat hij verkeerd geïnformeerd is geweest", zegt Vos. Het is Britse zender Sky News die dat meldt op basis van zijn eigen bronnen.

In zijn bericht op Truth Social van zaterdag, waarin Trump de dreiging met invoerheffingen aankondigde, zei hij nog dat de Europese troepen waren ingezet 'om onbekende redenen'.

Hij noemde de landen die militair personeel hadden ingezet voor de vergeldingsmaatregelen in de vorm van invoerheffingen.

Starmer probeerde Trump volgens Sky News ervan te overtuigen dat de militaire inzet bedoeld is om de veiligheidsbelangen van de VS te waarborgen, en net niet om Amerikaanse belangen tegen te gaan. 

In Groenland is een vliegtuig met extra militairen uit Denemarken aangekomen, meldden de Deense zenders TV2 en DR. Het is niet duidelijk om hoeveel militairen het gaat, maar het leger had het eerder over een "substantiële bijdrage". Ook de Deense legerleider Peter Boysen is volgens DR naar Nuuk afgereisd. 

De troepen maken deel uit van het Deense voornemen om de veiligheid rond Groenland te versterken. Volgens het Deense arctische commando zijn de voorbije weken 100 Deense soldaten aangekomen in Nuuk. Nog eens zoveel militairen kwamen in Kangerlussuaq aan. Zij zullen de door Denemarken geleide oefening Arctic Endurance opstarten, waaraan ook militairen uit andere NAVO-landen deelnemen. 

In het Zwitserse Davos gaat vandaag de 56e editie van het Wereld Economisch Forum van start. Tot en met vrijdag wordt daar de wereldeconomie en de toestand van die economie besproken. "Het is nu al, bij de start, de meest bijzondere editie", zegt financieel journalist Michaël Van Droogenbroeck in het VRT NWS Journaal.

Op het forum staat niet alleen de economie zelf centraal, maar ook hoe de wereld er op dat moment aan toe is en hoe die economie daarop reageert. Denk maar aan de oorlog in Oekraïne en de coronacrisis. "Davos wordt nu het decor van alle branden in de wereld en hoe die de economie beïnvloeden, zoals de tarievenoorlog en wat er gaande is in Groenland."

"En die hoofdrolspelers komen hierheen. Woensdag zal de Amerikaanse president Trump het forum hier toespreken en er komt nog een hele stoet aan regeringsleiders en staatshoofden. Het thema van deze editie is ‘de geest van dialoog’. Het valt nog maar te zien of dat thema in de informele ontmoetingen wordt doorgetrokken", aldus Van Droogenbroeck.

Donald Trump blijft de druk verhogen in verband met Groenland en de link die hij legt met de misgelopen Nobelprijs voor de Vrede "geeft een beetje inzicht in de psyche van Trump", zegt VS-correspondent Thomas De Graeve in VRT NWS Journaal. "Hij voelt zich niet erkend voor zijn verwezenlijkingen."

Maar Trump wil Groenland ook echt hebben en hij wil daar geen toestemming voor vragen, geeft De Graeve aan.

Of de mogelijke Europese tegenmaatregelen invloed zullen hebben, moet nog blijken. "De zachte aanpak heeft nog niet gewerkt, misschien helpt een stevige uithaal wel."

"Trump lijkt soms onoverwinnelijk, maar er zijn wel degelijk risico's voor hem, want dit Groenland-dossier is niet populair bij Amerikanen. Hun belangrijkste bezorgdheid is nog altijd koopkracht, gevolgd door economie. Op een bepaald moment zal Trump die druk misschien wel beginnen te voelen."

Frankrijk nodigt de ministers van Financiën van de G7 uit om woensdag de spanningen rond Groenland en de steun aan Oekraïne te bespreken. Frankrijk is dit jaar voorzitter van de G7.

"De minister heeft de eerste bijeenkomst van de G7-ministers van Financiën bijeengeroepen en al zijn collega's uitgenodigd voor een videoconferentie op woensdag", meldt het Franse ministerie van Financiën.

In de G7, de top van de rijkste industrielanden, zitten de Verenigde Staten, Frankrijk, Duitsland, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Japan, Canada. Ook de Europese Unie sluit aan. 

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz wil proberen om de Amerikaanse president Donald Trump woensdag in de marge van het World Economic Forum in Davos te spreken over de escalatie van het conflict over Groenland. 

"We willen dit probleem gewoon samen proberen op te lossen en de Amerikaanse regering weet dat wij van onze kant ook kunnen reageren", zei hij in Berlijn. "Ik wil dit niet, maar als het nodig is, zullen we natuurlijk ook onze Europese belangen en onze Duitse nationale belangen beschermen.” 

Duitsland is één van de 8 Europese landen tegen wie Trump dreigt met een invoertarief van 10 procent. Volgens Merz zullen eerst en vooral de Amerikaanse consumenten hinder ondervinden van hogere invoertarieven.

Maar hij erkende dat ook de Europese economie in het algemeen en de Duitse economie in het bijzonder schade zou lijden. "Daarom willen we een oplossing.” 

De Groenlandse minister van Buitenlandse Zaken en de Deense minister van Defensie spreken vandaag met NAVO-baas Mark Rutte. Dat zegt Jens-Frederik Nielsen, de premier van Groenland, op Facebook.

Over de recente Amerikaanse aankondigingen, waaronder de dreiging met handelstarieven, schrijft hij dat "Groenland een democratische samenleving is met het recht om zijn eigen beslissingen te nemen." "We aanvaarden geen druk. We houden voet bij stuk wat betreft dialoog, respect en het internationaal recht", besluit Nielsen.

Vertegenwoordigers van de Deense regering hebben beslist om toch niet naar de jaarvergadering van het Wereld Economisch Forum (WEF) in Davos af te zakken. Ze doen dat omdat de toenemende spanningen rond Groenland de relatie met de Verenigde Staten onder druk zetten. Ook de Amerikaanse president Donald Trump komt deze week naar Davos. 

Het WEF bevestigt de afwezigheid van de Denen. "Ze waren uitgenodigd, maar het is aan hen om te beslissen."

De Europese Commissievoorzitter Von der Leyen en de Duitse bondskanselier Merz zakken dan weer wel af naar Davos. Ze hopen Trump daar te kunnen spreken, al is er nog geen ontmoeting ingepland.

De Europese Unie dreigt ermee om de zogenoemde 'bazooka' boven te halen om de Verenigde Staten weerwerk te bieden in het conflict rond Groenland. Wat is die bazooka precies en kan die indruk maken? Want Trump kan ook Oekraïne in het hele verhaal gaan betrekken als pasmunt. 

Duitsland is "vastbesloten om te antwoorden met effectieve tegenmaatregelen, inclusief vergeldingstarieven" tegen de Verenigde Staten, zegt een woordvoerder van de Duitse regering in Berlijn. "Indien nodig zullen we ook verdere economische beleidsmaatregelen voorbereiden." Die tegenmaatregelen zouden volgende maand al van kracht kunnen zijn.

Nog volgens de woordvoerder bestaat er daarover "een brede consensus onder de EU-lidstaten". Donderdagavond komen de Europese regeringsleiders samen om de relaties met de Verenigde Staten te bespreken.

Eerder vandaag zei de Britse premier Keir Starmer dat Groot-Brittannië géén tegentarieven zou aankondigen.

De staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie houden donderdagavond vanaf 19.00 uur speciaal topoverleg in Brussel over de relaties met de Verenigde Staten. Dat heeft de woordvoerster van de Europese Raadsvoorzitter Antonio Costa bevestigd.

Gisteren was al duidelijk geworden dat Costa de Europese leiders deze week zou bijeenroepen om de recente escalatie rondom Groenland te bespreken. Het was alleen afwachten wanneer het precies zou zijn.

De 2 Nederlandse officieren in Groenland keren vandaag terug naar Nederland. Ze hebben "hun werkzaamheden volgens planning afgerond", zegt de Nederlandse Defensie.

Het team van het Duitse leger heeft zondag het eiland al verlaten. De verkenningsmissie onder Deens commando was bedoeld om "de opties voor een gezamenlijke oefening in kaart te brengen", aldus de Nederlandse Defensie. "De voorbereidende werkzaamheden worden de komende periode vanuit Denemarken en Nederland voortgezet."

Een mogelijke volgende stap is een grotere NAVO-ontplooiing. Daarover zal binnen de NAVO de komende tijd worden gesproken, klinkt het nog. Ook België kondigde aan 1 officier naar het gebied te sturen. De verkenningsmissie is een antwoord op het dreigement van de Amerikaanse president Trump dat hij Groenland zal inlijven.

Deze week staan er heel wat belangrijke ontmoetingen op de agenda tussen wereldleiders. Dit is wat we nu al weten over de ontmoetingen over de kwestie-Groenland.

• Voor vandaag staan er een aantal gesprekken gepland, onder andere tussen NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte en de leiders van Groenland en Denemarken.

• Woensdag wordt heel belangrijk want dan spreekt Rutte met VS-president Donald Trump tijdens het Wereldeconomisch Forum in Davos. Trump zou daar mogelijk ook Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zien, al is er volgens haar woordvoerder nog geen ontmoeting gepland. Zij zou ‘s ochtends eerst nog een toespraak houden in het Europees Parlement in Straatsburg.

• Donderdagavond vindt ten slotte in Brussel een extra ingelaste EU-top plaats. Tijdens een diner zullen de Europese regeringsleiders de uitkomst van de ontmoetingen in Davos bespreken en de EU-reactie daarop.

Groot-Brittannië zal geen extra of verhoogde handelstarieven heffen op Amerikaanse producten, nadat president Trump de handelstarieven op Britse producten verhoogd heeft. Dat zegt de Britse eerste minister Keir Starmer op een persconferentie.

"Handelstarieven zouden niet ingezet mogen worden tegen bondgenoten. Een tarievenoorlog is in niemands belang. Mijn focus is ervoor te zorgen dat we daar niet in belanden", zo beantwoordt hij een vraag van de Britse openbare omroep BBC.

"De juiste manier om zo'n serieus probleem op te lossen, is met kalme discussie tussen bondgenoten", zei hij eerder al. "Groot-Brittannië is een pragmatisch land. We verkiezen oplossingen boven slogans. En we gaan ons niet te buiten aan commentaar en symboolpolitiek die de Britse bevolking schaden."

Een dialoog met de VS over Groenland? Graag, zegt minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés), maar dan wel zonder chantage en dreigementen. Als de VS dat niet kan, moet Europa zijn 'bazooka' - een pakket stevige economische vergeldingsmaatregelen - inzetten. "Onze reactie moet krachtig, eensgezind en evenredig zijn."

De Britse premier Keir Starmer heeft zondag met de Amerikaanse president Donald Trump getelefoneerd en beklemtoond dat het verkeerd is om invoertarieven op te leggen aan Europese landen die militairen op verkenning naar Groenland sturen.

Starmer heeft gezegd dat hij het oneens is met de beslissing om "heffingen op te leggen aan bondgenoten die streven naar de collectieve veiligheid van de NAVO-bondgenoten", volgens een woordvoerder van Downing Street 10. "De beveiliging van het hoge noorden is een prioriteit voor alle NAVO-bondgenoten, om de Europees-Atlantische belangen te beschermen."

Volgens Starmers kabinet heeft hij gisteren ook gebeld met de Deense premier Mette Frederiksen, de Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en met NAVO-topman Mark Rutte. Later vandaag geeft de Britse premier nog een persconferentie in Downing Street 10.

Het Verenigd Koninkrijk is een van de zes landen aan wie Trump vanaf 1 februari een invoertarief van 10 procent wil opleggen omdat het militairen op verkenning naar Groenland stuurt. Vanaf 1 juni kan dat oplopen naar 25 procent, als de kwestie-Groenland tegen dan nog niet geregeld is, volgens Trump.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft op zijn netwerk Truth Social zijn dreigement ten opzichte van Groenland nog eens herhaald. "De NAVO waarschuwt Denemarken al 20 jaar dat "jullie de Russische dreiging van Groenland moeten weghalen." Helaas heeft Denemarken daar niets aan kunnen doen. Nu is het tijd, en het zal gebeuren!!!", schreef hij vannacht.

De ambassadeurs van de Europese Unie zijn overeengekomen om eerst nog de dialoog met Trump een kans te geven vooraleer ze vergeldingsmaatregelen nemen. Dat melden diplomatieke bronnen aan Reuters.

Vergeldingsmaatregelen zouden ten vroegste voor februari zijn. Er liggen verschillende mogelijkheden op tafel: gaande van de maatregelen ter waarde van 93 miljard euro waar eerder vanavond al sprake van was tot de zogenoemde 'bazooka', het Europese antidwanginstrument dat nog nooit is gebruikt.

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft gesproken met NAVO-topman Mark Rutte, de Franse president Emmanuel Macron, de Britse premier Keir Starmer, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Italiaanse premier Georgia Meloni. Dat meldt ze op X.

"Samen zijn we vastberaden om de soevereiniteit van Groenland en het Koninkrijk Denemarken te handhaven", schrijft ze. "We zullen onze strategische economische en veiligheidsbelangen altijd beschermen."

Als er geen akkoord wordt gesloten met de VS, zouden de Europese tegenmaatregelen ter waarde van 93 miljard euro op 6 februari al kunnen ingaan. Dat melden diplomatieke bronnen aan het persagentschap Reuters. Het gaat om de vergeldingsmaatregelen die eerder vanavond al werden gemeld door The Financial Times.

Het zou gaan om de maatregelen die de Europese Unie van plan was vorig jaar te nemen tegen de handelstarieven die Trump toen wilde heffen. Het pakket is in de ijskast beland nadat een handelsakkoord met de VS werd afgesloten.

Dat akkoord staat nu op het spel door de nieuwe escalatie van Trump rond Groenland. Europa-expert Hendrik Vos (UGent) noemde het eerder vandaag "onhaalbaar" dat dit akkoord nog goedgekeurd raakt.

De voorzitter van de Europese Raad, Antonio Costa, roept de leiders van de EU-landen de komende dagen samen. Dat meldt hij op X. Wanneer de Europese leiders zullen bijeenkomen is nog niet definitief vastgelegd, maar volgens persagentschap Reuters zou de bijeenkomst komende donderdag plaatsvinden in Brussel.

Daarnaast bevestigt Costa dat Europa zal blijven inzetten op steun en solidariteit met Denemarken en Groenland. Ook zegt hij dat Trumps aangekondigde tarieven "de trans-Atlantische betrekkingen zouden ondermijnen en onverenigbaar zijn met de EU-VS-handelsovereenkomst" en bevestigt hij onder meer "de bereidheid om ons te verdedigen tegen elke vorm van dwang."

De escalatie van de Amerikaanse president Trump over Groenland kan een kantelpunt zijn voor Europa. Dat zegt professor Europese politiek Hendrik Vos (UGent). "Het voorbije jaar was bij momenten vernederend, met 'daddy' hier en 'daddy' daar. We waren op een bepaald moment onszelf in de put aan het praten: 'We worden overklast door de Amerikanen'. Dit zou het kantelpunt kunnen zijn."

Volgens Vos onderschat Europa zijn macht. "Europa bestaat uit 450 miljoen best welvarende consumenten waar Amerikaanse bedrijven veel geld aan verdienen. Europa kan dat bemoeilijken", zegt hij. "Het zou het signaal geven aan de Amerikanen dat ze zich niet alles kunnen permitteren."

"De VS heeft heel wat bases in Europa die het gebruikt voor bijvoorbeeld missies in het Midden-Oosten", gaat Vos voort. "Europa zou kunnen zeggen dat de tijd dat ze die ongelimiteerd kunnen gebruiken voorbij is."

Vandaag zijn opnieuw Deense militairen aangekomen in de haven van Nuuk op Groenland. Het Deense ministerie van Defensie heeft al enkele keren aangekondigd dat het zijn aanwezigheid op het eiland gaat opdrijven, samen met andere NAVO-partners.

De Canadese premier Mark Carney is bezorgd over de recente escalatie. Dat zegt hij op X. "Canada onderschrijft de principes van soevereiniteit en territoriale integriteit, ook als het over Groenland en het Koninkrijk Denemarken gaat. Zoals we al herhaaldelijk hebben gezegd: alleen Groenland en Denemarken bepalen de toekomst van Groenland."

Daarnaast noemt hij de veiligheid van het Arctische gebied essentieel voor de NAVO. "Canada is ervan overtuigd dat de beste manier om die veiligheid te verzekeren, samenwerking binnen de NAVO is", schrijft hij. "We zullen blijven samenwerken met onze bondgenoten om deze regio te beschermen, want samen staan we sterker."

De Deense en Noorse ministers van Buitenlandse Zaken gaven zonet een gezamenlijke persconferentie. De Deen Lars Løkke Rasmussen en de Noor Espen Barth Eide hadden vanmiddag een crisisbijeenkomst in de Noorse hoofdstad Oslo.

Rasmussen benadrukte het belang van dialoog, in het echt en niet op sociale media. “Die hebben we vorige week gehad en we zullen ermee doorgaan”, maakt hij zich sterk. Rasmussen herinnert eraan dat hij hierover een afspraak gemaakt heeft met VS-vicepresident JD Vance.

Daarnaast zei Rasmussen te wachten op een gemeenschappelijke reactie van de Europese Unie. Hij wil daar nu niet op vooruitlopen en wacht op een mogelijke bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken. 

De Deen merkt op dat  zijn gesprekspartner van vandaag, Noorwegen, geen lid is van de EU, maar wel van de eengemaakte markt en bovenal de NAVO. “Want dit gaat vooral over de NAVO-bondgenoten”, zo luidt zijn besluit.

Nadat wereldleiders op X hun standpunt over Groenland de afgelopen tijd wereldkundig hebben gemaakt, laten de Waalse kemphanen Paul Magnette (PS) en Georges-Louis Bouchez (MR) ook van zich horen op het sociale medium. 

Magnette drijft de spot met het feit dat de Belgische regering een militair naar Groenland stuurt. “.Heureusement, le ridicule ne tue pas”, schrijft Magnette . Oftewel: “Zot zijn doet geen zeer.”

Volgens Magnette is het tijd om te erkennen dat de Atlantische alliantie, de NATO dus, niet meer bestaat en dat de Europeanen alleen nog op zichzelf kunnen rekenen.

“Als we hiermee rekening houden, zoals jij zegt, dan staan we vanaf morgen naakt in Oekraïne”, reageert Bouchez . “Tweets zijn leuk en aardig, maar de realiteit kennen is nuttiger.”

De Noorse premier Jonas Gahr Støre reageert scherp op het dreigement van VS-president Donald Trump. Noorwegen is 1 van de 8 landen tegen wie Trump dreigt hogere handelstarieven in te voeren omdat ze militairen naar Groenland hebben gestuurd.  

“Ik ben van mening dat dergelijke dreigementen onacceptabel zijn en niet passen tussen bondgenoten”, aldus Jonas Gahr Støre op een persmoment .

De Noorse premier zegt dat hij bij zijn standpunt blijft en Denemarken blijft steunen. “De toekomst van Groenland moet worden beslist door de bevolking van Groenland en Denemarken.” En dus niet door de VS.

Gevraagd of Noorwegen, dat geen lid is van de Europese Unie, eventuele tegenmaatregelen overwoog, antwoordde de Noorse premier dat dat niet iets is wat het land "momenteel" van plan is.

De Deense premier Mette Frederiksen reageert scherp op de dreiging van de Amerikaanse president Donald Trump met hogere importtaksen voor Europese landen die militairen naar Groenland hebben gestuurd.

“Wij willen samenwerken en wij zijn niet degenen die op zoek zijn naar conflicten”, zo stelt ze in een bericht op Facebook . “En ik ben blij met eensgezinde boodschappen uit de rest van het continent: Europa laat zich niet chanteren.”

Frederiksen schrijft dat ze in nauw contact staat met haar bondgenoten, sinds de Amerikaanse president Trump gedreigd heeft met hogere importtarieven.

Ze zegt gesproken te hebben met de Duitse bondskanselier Merz, de Franse president Macron en de Britse premier Starmer. Frederikssen zegt dat Denemarken ruim gesteund wordt.

"Denemarken ervaart een grote steun", maakt ze daaruit op. "Tegelijkertijd wordt het nu nog duidelijker dat het om iets gaat dat onze grenzen ruim overschrijdt." Daarom is het volgens de Deense premier belangrijk om vast te houden aan de Europese waarden.

De landen die door de zaterdag aangekondigde Amerikaanse tariefverhoging getroffen worden, waarschuwen in een gemeenschappelijke verklaring voor het risico op escalatie.

"Dreigingen met invoerheffingen ondermijnen de trans-Atlantische betrekkingen en brengen het risico van een gevaarlijke neerwaartse spiraal met zich mee", stellen de 8 landen. 

Binnen de NAVO zeggen ze zich in te zetten voor "het versterken van de veiligheid in het Noordpoolgebied als een gedeeld trans-Atlantisch belang". De oefening Arctic Endurance waarvoor de betrokken landen troepen sturen, "beantwoordt aan deze noodzaak" en "deze oefening vormt voor niemand een bedreiging", stellen ze. 

Duitsland, Finland, Frankrijk, Nederland, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk en Zweden zeggen in een gemeenschappelijke verklaring , die samen met Denemarken werd opgesteld, dat ze "volledig solidair" zijn met Denemarken en de Deense bevolking. Ze zijn bereid de dialoog aan te gaan "op basis van de beginselen van soevereiniteit en territoriale integriteit". 

"Dreigingen met invoerheffingen ondermijnen de trans-Atlantische betrekkingen en brengen het risico van een gevaarlijke neerwaartse spiraal met zich mee", zeggen ze nog. "Wij zullen eensgezind en gecoördineerd blijven reageren. Wij zijn vastbesloten vast te houden aan onze soevereiniteit." 

Het verkenningsteam van het Duitse leger in Groenland zal het eiland vandaag alweer verlaten. De 15 soldaten verlaten Groenland met een vlucht richting de Deense hoofdstad Kopenhagen.

Dat bevestigt een woordvoerder van het operationele commando van het leger aan het Duitse persbureau dpa. Op foto's van internationale persbureaus is te zien hoe de militairen in Nuuk op een vliegtuig richting IJsland stappen.

Het Duitse team was vrijdagavond aangekomen in de hoofdstad Nuuk om de omstandigheden voor de militaire oefening te verkennen.

Een legerwoordvoerder zegt nu dat het team zijn opdracht vervuld heeft. "De resultaten van de verkenning zullen de komende dagen geëvalueerd worden."

Donald Trumps aankondiging over de verhoogde invoertarieven voor landen die militairen naar Groenland sturen, valt ook bij bondgenoten niet in goede aarde."De tarieven zijn een vergissing" vertelde de rechts-populistische Italiaanse premier Giorgia Meloni aan journalisten tijdens een tweedaags bezoek aan Zuid-Korea.

Meloni, die wordt beschouwd als een van Trumps nauwste bondgenoten in Europa, zegt dat ze met de Amerikaanse president over de tarieven gesproken heeft. "Ik heb een paar uur geleden gesproken met Donald Trump en hem gezegd wat wat ik ervan vind."

"De inzet van een klein aantal troepen door enkele Europese landen wordt door de VS verkeerd begrepen, klonk het. "Het is geen actie tégen de VS, maar bedoeld om de veiligheid te waarborgen tegen andere actoren". Die "andere actoren" noemde Meloni niet bij naam. 

Meloni heeft ook met Mark Rutte, de secretaris-generaal van de NAVO, gesproken. "Die bevestigde mij dat de NAVO aan deze kwestie werkt. De NAVO is het forum waar we samen moeten streven naar afschrikkingsmaatregelen tegen elke vijandige inmenging in een duidelijk strategisch gebied, en ik denk dat het feit dat de NAVO aan deze kwestie is beginnen te werken een goed initiatief is."

De Franse president Emmanuel Macron zal vandaag de hele dag in contact staan met zijn Europese collega's, zo is door AFP in zijn entourage vernomen. Macron zal "de activering van het antidwanginstrument" van de EU vragen indien Amerikaans president Donald Trump de daad bij het woord voegt en de extra invoerheffing doorvoert voor Europese landen die deelnemen aan de militaire missie in Groenland. 

Het antidwanginstrument, dat nog nooit ingeroepen is, staat ook bekend als de 'bazooka'. Voor de activering ervan is een gekwalificeerde meerderheid nodig. De maatregel geldt als een wapen tegen economische intimidatie. De maatregel maakt het onder meer mogelijk om de toegang tot de Europese publieke markten te bevriezen of bepaalde investeringen te blokkeren. 

Meer over die 'bazooka' in onderstaand artikel:

De Amerikaanse president Donald Trump, die dreigt met invoertarieven voor Europese landen, heeft ook veel te verliezen. Dat zegt de Franse minister van Landbouw, Annie Genevard.

"Met deze escalatie van importheffingen heeft hij ook veel te verliezen, waaronder zijn eigen boeren en fabrikanten", zei ze in het programma "Grand Rendez-vous" op Europe 1/Les Echos/CNews. Ze voegde eraan toe dat een Amerikaanse overname van het uitgestrekte autonome Deense gebied "onaanvaardbaar en ondenkbaar" is.

Minder lichtpuntjes ziet VRT NWS-journalist Bert De Vroey voor de NAVO, het westerse militaire bondgenootschap onder leiding van secretaris-generaal Mark Rutte. "Trump heeft Rutte hier toch eigenlijk voor schut gezet."

"Rutte had begin deze week aangekondigd dat de NAVO zelf initiatief zou nemen om eenheden naar Groenland te sturen om te kijken hoe die verdediging versterkt kan worden. Dat is dan gebeurd, maar mocht dan geen NAVO-missie meer genoemd worden. Het is nu op vraag van Denemarken. Je hebt Rutte sindsdien niet meer gehoord. Er zou nog wel gebeld zijn over de hele zaak."

"Maar Rutte wordt een beetje voor schut gezet. Hij heeft geprobeerd om tegemoet te komen, en nu krijgt hij zonder zelf bij naam genoemd te worden, het deksel op de neus. Het wordt heel moeilijk voor Rutte om het allemaal bij elkaar te houden."

Volgende week is er in Davos, Zwitserland, het Wereldeconomisch forum, waar veel grote bedrijfsleiders bijeenkomen, maar ook staatshoofden en regeringsleiders. Ook Trump zal daar zijn. "Davos is een geopolitieke hoogmis geworden. Daar zal zeker informeel overleg zijn, over Oekraïne, en over Groenland."

Het zou De Vroey niet verbazen als Trump die twee thema's aan elkaar koppelt. "Hij suggereert dat ook op zijn sociale media. Hij verwijst naar alles wat de VS voor Denemarken en Europa heeft gedaan, en nu is het tijd voor Denemarken om iets terug te doen en dus Groenland af te staan. Daarmee suggereert hij dat de steun van de VS aan Oekraïne, aan de veiligheid van Europa, misschien in vraag gesteld kan worden als hij zijn zin niet krijgt in Groenland.”

Trump heeft al vaker tussen neus en lippen laten vallen dat hij invoertarieven kon invoeren, een grote verrassing vind ik het niet", zegt VRT NWS-journalist Bert De Vroey. in 'De ochtend' op Radio 1. Hij volgt de Verenigde Staten en maakte in Groenland de documentaire 'Grondstoffenjagers '.

Trump zette al vaker tarieven in om zijn doelen te bereiken. "In het begin van zijn ambtstermijn deed hij dat tegen Mexico en China in verband met immigratie en fentanyl. Onlangs heeft hij er op zijn minst nog mee gedreigd tegen Brazilië in verband met het proces rond Bolsonaro. Hij gebruikt alles als pasmunt."

Het lijkt vreemd dat Trump met tarieven dreigt tegen landen die doen wat hij vraagt: Groenland beter beveiligen. "Dat is omdat hijzelf niet de leiding heeft", zegt De Vroey. "Hij wil Groenland bezitten. Het idee van 'we gaan doen wat Trump vraagt en Groenland beter verdedigen en we laten dat zien', dat werkt niet. Trump wil dat zélf doen."

De Vroey ziet toch lichtpuntjes in Trumps boodschap. "Er is geen vermelding van een mogelijke militaire inname. Er komt een invoertarief van 10 procent vanaf 1 februari en van 25 procent vanaf 1 juni als hij Groenland dan nog niet heeft kunnen kopen, zegt hij. Trump lijkt daarmee toch te suggereren dat, als hij al denkt aan een militaire inname, het niet voor morgen is."

"Misschien is dat ook omdat het in deze winterse omstandigheden logistiek gezien moeilijker zou worden voor de VS om troepen te ontplooien over het hele eiland. Fjorden zijn niet ijsvrij. Dat zou kunnen, ik probeer ook maar de dingen wie we kennen aan elkaar te knopen. Maar wat we nooit echt kennen bij Trump, en wat hij zelf ook niet kent, is welk humeur hij volgende week zal hebben."

Voormalig Belgisch premier Yves Leterme kijkt 'met verbijstering' naar de escalerende situatie met de VS en de aangekondigde invoertarieven van Trump. "Ik denk dat de Europese Unie tot nu toe heel voorzichtig heeft gereageerd", zegt hij in De Ochtend. "Ik stel vast dat dit bijzonder weinig uithaalt. Zowel in de discussie over de handelstarieven als het dossier van Groenland: ik denk dat het nu tijd is om strakker te reageren. De tactiek die tot nu toe gevolgd is, heeft alleen een minachtende reactie uitgelokt bij Trump."

"Ik heb gelezen dat een van mijn voorgangers, Guy Verhofstadt, een voorstel formuleert waar men vanuit Europa handelstarieven oplegt. Ik denk dat dat één mogelijkheid is. We moeten op de lange termijn veel alternatieven uitbouwen voor de handel met de VS, vrijhandelsakkoorden maken met andere blokken in de wereld en allianties zoeken. De hele Amerikaanse techwereld en de defensie-industrie heeft hier veel bij te verliezen naar Europa als klant toe."

En wat met een Europees leger? "Op termijn is dat denk ik zeker een deel van de oplossing, maar dat is op termijn. We zijn daar de komende weken en maanden niet aan toe en er moet rond Groenland de komende dagen, weken en maanden een forser antwoord komen."

En ziet Leterme de NAVO in 2026 overleven? "Dat denk ik wel, ik mag het hopen. Ik blijf ervan overtuigd dat er binnen de Amerikaanse bevolking en in de Amerikaanse politiek heel wat mensen zijn die willen vasthouden aan die Noord-Atlantische alliantie. Het is het meest succesvolle bondgenootschap van de afgelopen eeuwen. Dit zomaar lossen, gaan de Amerikanen denk ik niet doen. Maar het is tijd dat de mensen in de VS die wel gehecht zijn aan de alliantie, politiek actiever worden. Ik vond het vrij verheugend dat die stemmen de afgelopen dagen alsmaar luider gaan klinken, ook vanuit de Republikeinen."

De Democraten willen de extra heffingen tegenhouden waarmee de Amerikaanse president Donald Trump dreigt voor Europese landen die militairen sturen naar Groenland. Dat kondigde Chuck Schumer aan, de leider van de Democraten in de Amerikaanse Senaat. 

"Donald Trumps roekeloze tarieven hebben de prijzen al opgedreven en onze economie beschadigd, en nu maakt hij het nog erger", aldus Schumer in een statement . "Het is ongelooflijk dat hij wil volharden in domheid door heffingen op te leggen aan onze nauwste bondgenoten in zijn onrealistische plan om Groenland over te nemen."

De Democraten in de Senaat zullen nu wetgeving indienen om de tarieven te blokkeren. Ze willen naar eigen zeggen verdere schade aan de Amerikaanse economie en voor de Europese bondgenoten verhinderen.

Democraten en bondgenoten zijn met 47 van de 100 zetels in de minderheid in de Senaat. Als een stemming de partijlijnen volgt, is het initiatief bij voorbaat kansloos. 

Maar niet alle Republikeinen in de Senaat zijn het eens met Trumps nieuwste zet in de Groenlandstrijd. Zo reisde een delegatie van 10 parlementsleden reeds af naar Kopenhagen om hun steun te betuigen aan Denemarken en Groenland. Onder hen ook twee Republikeinen, de senatoren Thom Tillis en Lisa Murkowski. 

Invoertarieven aan andere landen opleggen of verhogen als er een politiek geschil is, het lijkt een handelsmerk te worden van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat zegt professor internationale economie Jan Van Hove (KU Leuven) in 'De ochtend' op Radio 1.

"Je gebruikt geen economische instrumenten om politieke discussies op te lossen, om partners te straffen. Het is belangrijk dat er een duidelijk politiek signaal richting Trump gaat dat dit niet kan", zegt Van Hove. "De Europese leiders moeten met één stem spreken."

Zelf tarieven opleggen aan de VS zolang Trumps tarieven gelden, zoals Guy Verhofstadt opperde, vindt Van Hove geen goed idee. "We moeten een opbod vermijden. Een betere reactie van de EU zou zijn om duidelijk aan te geven dat ze voor meer internationale handel gaan, bijvoorbeeld door meer handelsakkoorden te sluiten."

Hij verwijst naar Mercosur, het akkoord met Latijns-Amerikaanse landen dat gisteren ondertekend werd, maar ook naar Canada, dat deze week een handelsakkoord sloot met China. "Kan je een duidelijker signaal sturen naar de VS om te zeggen dat je voor internationale handel staat?"

Naaja Nathanielsen, de Groenlandse minister van onder meer Handel, Energie en Justitie, is positief verrast over de Europese reacties op de nieuwe invoerheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat schrijft ze op LinkedIn .

"We leven in buitengewone tijden die niet alleen fatsoen, maar ook grote moed vereisen. Ik ben verbaasd over de eerste reacties van de betrokken landen en ik ben dankbaar en hoopvol dat diplomatie en bondgenootschap zullen zegevieren."

"Als NAVO-leden een gezamenlijke missie op Groenland houden, is dat net om aan te tonen dat we ons allemaal zorgen maken over de veiligheid in het Arctische gebied", meldt minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) op X. "En om aan te tonen dat we bereid zijn onze rol daar te spelen, binnen het kader van de NAVO en samen met Denemarken."

Prévot benadrukt dat de territoriale integriteit en soevereiniteit van Denemarken "onder geen enkele omstandigheid aan chantage mag worden onderworpen". "De oplossing zal via dialoog tot stand komen", besluit hij. "We blijven openstaan om samen te werken om onze veiligheidsproblemen samen en op een niet-vijandige manier aan te pakken."

Groenland en Denemarken hebben het beiden al duidelijk gemaakt: Groenland is niet te koop en de soevereiniteit en territoriale integriteit moeten gerespecteerd worden. Dat zegt Roberta Metsola, de voorzitter van het Europees Parlement. "Geen enkel dreigement met heffingen kan daar verandering in brengen."

"Maatregelen nemen tegen NAVO-bondgenoten gaat de veiligheid in de arctische regio niet verbeteren", schrijft ze nog. "Het riskeert het omgekeerde te bereiken."

"China en Rusland hebben een topdag", meldt Kaja Kallas, de hoge buitenlandvertegenwoordiger van de Europese Unie. "Zij zijn degenen die hiervan profiteren." Als de veiligheid van Groenland echt in gevaar is, moet dat binnen de NAVO bekeken worden, zegt Kallas nog.

"Tarieven riskeren Europa en de VS te verarmen en ondermijnen onze gedeelde welvaart. Het mag ons ook niet afleiden van onze kerntaak: het beëindigen van de oorlog in Oekraïne."

Europa moet hard terugslaan, vindt Guy Verhofstadt, voorzitter van The European Movement, het grootste netwerk van pro-Europese organisaties. De Open VLD-politicus en voormalig premier van België doet enkele voorstellen op X, nu Trump nieuwe invoertarieven heeft aangekondigd voor landen die militairen naar Groenland hebben gestuurd.

Volgens Verhofstadt moet Europa tarieven van 10 procent invoeren op alle Amerikaanse producten, oplopend tot 25 procent als de Amerikaanse tarieven blijven gelden. Hij pleit onder meer ook voor een Europese Defensie-unie met een eigen leger.

De ambassadeurs van de 27 EU-lidstaten komen morgen bijeen voor een spoedoverleg over de invoerheffingen die Trump heeft aangekondigd op enkele landen. Cyprus, momenteel voorzitter, heeft die bijeenkomst aangekondigd. Het spoedoverleg begint morgennamiddag om 17 uur.

De Europese Volkspartij (EVP) zal de handelsdeal tussen Europa en de VS niet steunen, zegt fractievoorzitter Manfred Weber. Het Europees Parlement moet nog instemmen met de verlaging van de tarieven op Amerikaanse producten naar 0 procent. Nu de grootste fractie zich terugtrekt, lijkt het erop dat het akkoord geen meerderheid zal halen.

"De EVP is voorstander van de EU–VS-handelsdeal, maar gezien de dreigingen van Donald Trump met betrekking tot Groenland is goedkeuring op dit moment niet mogelijk. De 0%-tarieven op Amerikaanse producten moeten voorlopig worden opgeschort", schrijft Weber op X.

Eerder deze week waren de verschillende fracties het oneens over hoe hard Europa moet reageren op de nakende dreiging van de VS tegenover Groenland. De sociaaldemocraten pleitten voor uitstel van de stemming, net als de liberalen van Renew Europe. Het waren net de christendemocraten van de EVP die wél voor het goedkeuren van het akkoord waren.

Kathleen Van Brempt, lid van de sociaaldemocratische fractie in het Europees Parlement, reageert fel op de aangekondigde tarieven. "Het is ronduit schandalig hoe Donald Trump invoerheffingen en economische dreigementen inzet om een ongeoorloofde territoriale claim af te dwingen. Groenland is geen pasmunt."

De Britse premier Keir Starmer noemt de dreiging van de VS om nieuwe invoerheffingen op Europese landen in te stellen "volledig verkeerd".

"Het opleggen van invoerheffingen aan bondgenoten omdat ze de collectieve veiligheid van NAVO-bondgenoten nastreven, is volledig verkeerd. Uiteraard zullen wij dit rechtstreeks met de Amerikaanse administratie bespreken", zegt Starmer.

Hij benadrukt dat de toekomst van Groenland moet worden beslist door Denemarken en Groenland zelf.

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen waarschuwt dat invoerheffingen de trans-Atlantische relaties zouden kunnen ondermijnen. "Europa zal verenigd en gecoördineerd blijven, en vastberaden zijn soevereiniteit te verdedigen", schrijft ze ook op X na de aangekondigde invoertarieven van Trump. 

Volgens Von der Leyen vormt de oefening om militairen naar Groenland te sturen "geen bedreiging voor wie dan ook" en draagt ze bij aan "de noodzaak om de veiligheid in het Noordpoolgebied te versterken."

Europa staat volledig achter Denemarken, benadrukt de Commissievoorzitter nog. "De EU betuigt haar volledige solidariteit met Denemarken en met de bevolking van Groenland. Dialoog blijft essentieel, en we engageren ons om voort te bouwen op het proces dat vorige week al is opgestart tussen het Koninkrijk Denemarken en de Verenigde Staten."