Van handelsakkoord tegenhouden tot 'bazooka' bovenhalen: dit kan Europa doen tegen Amerikaanse dreiging

Er komt veel reactie van Europese leiders op de invoerheffingen waar de Amerikaanse president Donald Trump mee dreigt. De rode draad in de reacties is dat Europa zich niet laat intimideren en dat er een sterk antwoord zal komen als de Amerikanen de heffingen doorzetten.

Maar wat kan Europa doen als tegenreactie? Europakenner bij VRT NWS Rob Heirbaut overloopt de opties in De Ochtend op Radio 1.

"Een 1e concreet antwoord komt uit het Europees Parlement: Manfred Weber, de fractieleider van de Europese Volkspartij (de grootste fractie, red.), zegt dat het Europees Parlement in deze omstandigheden het handelsakkoord met de VS onmogelijk kan goedkeuren."

Dat akkoord werd vorige zomer gesloten. De VS legde een basistarief van 15 procent op op Europese producten. Europa beloofde onder meer miljarden dollars aan militair materieel en energie aan te kopen bij de Amerikanen en om de tarieven op hun industriële goederen te verlagen naar 0 procent.

"Een zeer onevenwichtig akkoord dus", schetst Heirbaut. "Het Europees Parlement moet dat echter nog goedkeuren en dat gaat nu dus niet gebeuren."

Wat straks ongetwijfeld ook op tafel zal liggen, is of Europa de zogenoemde 'bazooka' gaat bovenhalen, zegt Heirbaut. "Dat is het Europese antidwanginstrument: iets dat nog niet lang bestaat en ook nog nooit is gebruikt."

"Het instrument houdt in dat als een EU-land onder economische druk wordt geplaatst door een niet EU-land om iets af te dwingen, het de mogelijkheid heeft om als 1 blok op te treden om het EU-land te beschermen."

En dat gebeurt met een arsenaal aan maatregelen. "De EU kan bijvoorbeeld zelf invoerrechten opleggen aan het land dat die druk uitoefent, maar ook bedrijven uit dat land de toegang ontzeggen tot Europese openbare aanbestedingen", legt Heirbaut uit.

"De bedoeling is dat door hiermee te dreigen, het niet-EU-land zodanig onder de indruk is, dat het zijn eigen maatregelen intrekt."

Vraag is of dat tegen Trump ook werkt, of dat hij dan niet nog meer maatregelen tegen de EU neemt. "Dat is ook de reden waarom Europa de voorbije maanden altijd zo lauw heeft gereageerd: uit schrik dat Trump dan bijvoorbeeld Oekraïne zou laten vallen en Europa in de steek laat. Misschien gaat hij ons wel dwingen om te kiezen tussen Groenland en Oekraïne."

De dreigementen van Trump maken hoe dan ook veel los, zegt de Europakenner. "Een prominent Duits politicus van de CDU, Jurgen Hardt, zei deze week nog: als ultiem wapen om Trump op andere gedachten te brengen, zouden we ook het WK voetbal in de VS kunnen boycotten."

"Dat zegt veel over de emoties die Trump in Europa met zijn bedreiging van Groenland losmaakt en hoe dit echt wel een fundamentele bedreiging is voor bijvoorbeeld de NAVO."

Als het van Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit) afhangt, moet Europa een vuist maken tegen de VS. "De Europese lidstaten hebben Trump veel te lang proberen te sussen, in de hoop dat het wel zou overwaaien. Dat is niet gebeurd. Integendeel: de dreigementen worden brutaler, explicieter en gevaarlijker."

"In zo'n context is het onmogelijk om deze handelsdeal goed te keuren zoals die vandaag op tafel ligt. Dat zou niet 'pragmatisch' zijn, maar ronduit dom. Dit is het moment waarop Europa moet tonen dat het zichzelf ernstig neemt."

"Het wordt hoog tijd dat de Europese lidstaten zich beraden over hoe Europa haar economische macht kan inzetten om zich tegen Trump te verweren, onder meer met een activatie van het anti-dwanginstrument. Want als dit geen dwang is, wat dan wel?", zegt Van Brempt.

Om 17 uur komen de ambassadeurs van de 27 EU-lidstaten samen voor een spoedoverleg.