Hoe zal het toekomstige Groenlandakkoord eruitzien? Dit weten we (nog niet) 

De Amerikaanse president Donald Trump en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte verrasten gisteravond door aan te kondigen dat ze afspraken hadden gemaakt over Groenland en het Noordpoolgebied.

Een volledig akkoord is er nog niet, maar er zou volgens Trump wel al een "kader voor een toekomstige overeenkomst" zijn afgesproken. Volgens Trump gaat het om een "complex" akkoord en moeten de details ervan nog worden uitgewerkt. Er zullen nu gesprekken worden opgestart die tot een definitief akkoord moeten leiden.

Volgens Rutte zou dat akkoord erop neerkomen dat de NAVO "gezamenlijk" Groenland en het Noordpoolgebied zal gaan verdedigen. Ook hij benadrukt dat er "nog heel veel werk" op de plank ligt. Een woordvoerder van de NAVO stelt dat het doel van onderhandelingen tussen Denemarken, Groenland en de VS is "om te verzekeren dat Rusland en China nooit voet aan de grond krijgen in Groenland, economisch noch militair".

Veel details wilden beide heren niet kwijt, maar het lijkt er op het eerste gezicht op dat de Verenigde Staten niet meer op de inlijving van het hele eiland zouden azen.

Volgens NAVO-chef Rutte kwam dat niet meer ter sprake in zijn gesprek met Trump. En een woordvoerder van de NAVO vertelde aan Reuters dat Rutte tijdens het gesprek geen enkel compromis over soevereiniteit heeft voorgesteld.

Trump van zijn kant wuifde de vraag weg in een interview met CNBC. 

Ook de Deense premier Mette Frederiksen zegt dat ze "geïnformeerd" is dat de "soevereiniteit van Groenland niet ter discussie" staat. Frederiksen heeft gisteren naar eigen zeggen 2 keer met Rutte gesproken, voor zijn ontmoeting met Trump en erna. 

Volgens Frederiksen is de NAVO er goed van op de hoogte dat Denemarken over heel wat zaken wil praten, zoals politieke kwesties, veiligheid, investeringen en economie. "Maar we kunnen niet onderhandelen over onze soevereiniteit."

Wat zijn dan wel de plannen met Groenland? Volgens de Britse krant The Telegraph zou een mogelijk scenario kunnen zijn dat de Verenigde Staten eigenaar worden van stukjes grondgebied waarop Amerikaanse basissen staan of komen te staan. Anonieme diplomatieke bronnen maken in de krant de vergelijking met de Britse militaire basissen op Cyprus, die als Brits grondgebied worden beschouwd.

In welke mate dat zou verschillen van het huidige akkoord tussen Denermarken en de VS over Groenland, moet nog blijken. De Verenigde Staten hebben namelijk nu al uitgebreide toegang tot Groenland voor militaire doeleinden. Ze hebben nu al de mogelijkheid om er meerdere basissen te bouwen en er militaire operaties te houden. Momenteel heeft de VS 1 basis op Groenland, in Pituffik, in het noorden van het eiland. En die speelt nu al een belangrijke rol in de Amerikaanse luchtverdediging.

Gaat het nieuwe plan dan om niet meer dan een poging van Rutte om Trump te sussen, oude wijn in nieuwe zakken, zeg maar? De toekomst zal het uitwijzen. Het zou in elk geval kunnen verklaren waarom Trump het over een "oneindige" deal heeft, omdat de VS bepaalde delen van Groenland mogelijk voorgoed in handen krijgen.

Anonieme bronnen vertellen dan weer aan AFP dat het aankopen van grondgebied niet ter sprake is gekomen. De VS en Denemarken zouden wel van plan zijn om hun defensieakkoord uit 1951 te heronderhandelen.

Waarover ook gesproken is, volgens Trump: de zogenoemde 'Golden Dome'. Die 'Golden Dome' is een ambitieus Amerikaans plan dat de VS moet beschermen tegen inkomende raketten van vijandige staten en andere bedreigingen. Het gaat om een gigantisch netwerk van sensoren, satellieten en luchtafweersystemen, een stevige update zeg maar van de huidige Amerikaanse luchtverdediging.

Volgens Trump is Groenland essentieel om het 'Golden Dome'-project te doen slagen. Na het overleg met Rutte zei Trump dat "ze betrokken zullen zijn bij de Golden Dome". Dat doet vermoeden dat er (vage) afspraken zijn gemaakt dat sommige delen ervan op Groenland geïnstalleerd kunnen worden. Maar ook daar is nog geen zekerheid over.

Trump zei ook dat de VS betrokken zal worden bij de "rechten op minerale grondstoffen". In zijn toespraak in Davos benadrukte hij gisteren nog dat de VS Groenland niet nodig heeft voor zijn grondstoffen. "Iedereen praat daar over, maar dat is niet de reden. We hebben Groenland nodig voor strategische nationale en internationale veiligheid."

Maar Trump zou Trump niet zijn als er ook geen stevige economische component in het akkoord zou zitten. In Groenland zitten heel wat interessante grondstoffen, zoals koper, goud, ijzer, nikkel en titanium, en zeldzame aardmetalen. Volgens The Telegraph zou een onderdeel van het akkoord kunnen zijn dat de VS toegang krijgt tot bepaalde gebieden en daar geen vergunningen meer voor zou moeten aanvragen.

Rutte van zijn kant zegt dan weer tegen Reuters dat de exploitatie van grondstoffen helemaal niet ter sprake is gekomen tijdens zijn gesprek met Trump. Maar mogelijk is het uiteindelijk wel een onderdeel van het definitieve akkoord. 

Tot slot valt ook nog een uitspraak van Rutte op. "Trump heeft gezegd dat we meer aanwezig moeten zijn in het Noordpoolgebied. We hadden een zeer goed gesprek over hoe we kunnen verzekeren dat de 7 landen in het gebied veilig blijven. We bespraken met Trump hoe we kunnen garanderen dat de NAVO kan instaan voor de veiligheid."

Dat kan erop wijzen dat het plan voor Groenland ook een verhoogde militaire aanwezigheid van de NAVO (of de VS) in andere landen in het Noordpoolgebied inhoudt. Denk naast Groenland (als deel van Denemarken) aan Canada, Noorwegen, Zweden, Finland of IJsland.

Maar echte zekerheid over dit alles hebben we dus nog niet. Uitgebreide officiële communicatie is er nog niet. Voorlopig moeten we het grotendeels doen met wat Rutte en Trump zelf hebben gezegd. En zoals eerder vermeld, zij benadrukken dat er nog veel werk aan het akkoord is.

Het enige wat we voorlopig kunnen zeggen is dat de druk even van de ketel lijkt te zijn gehaald. Al hebben zeker niet alle Denen en Groenlanders daar vertrouwen in.