Trump bereikt akkoord met Denemarken over Groenland: "Maar hij heeft niet heel veel gewonnen"

Het akkoord volgt op een maandenlange dreiging van president Trump om Groenland met geweld in te nemen. Groenland is een autonoom gebied van EU-lidstaat Denemarken. En Denemarken is ook een NAVO-bondgenoot van de Verenigde Staten. 

Begin dit jaar kwamen in Denemarken nog duizenden mensen op straat uit solidariteit met Groenland. Ook in Groenland werd er gedemonstreerd.

De Amerikanen hebben volgens Trump samengewerkt met vertegenwoordigers van Denemarken en Groenland "om te garanderen dat de Verenigde Staten voor altijd de volledige bevoegdheid zullen hebben om in Groenland te doen wat nodig is om de veiligheid van Groenland en de Verenigde Staten te verdedigen". Dat meldt hij op Truth Social . 

"Bovendien mag vanaf nu geen enkele tegenstander van de VS ooit een basis in Groenland hebben, een militaire aanwezigheid in Groenland hebben of gevoelige investeringen in Groenland doen, zonder onze uitdrukkelijke schriftelijke toestemming", zegt de Amerikaanse president.

Het akkoord moet verhinderen dat China en Rusland militaire bases bouwen op het eiland. Dat bevestigt een anonieme bron binnen het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken aan persbureau AFP. 

Volgens experts zijn er ook andere redenen waarom Trump interesse heeft in Groenland. Zo heeft het eiland een belangrijke strategische ligging. 

"Maar het gaat dan ook bijvoorbeeld over kritieke mineralen en andere grondstoffen waar Trump zijn oog op heeft laten vallen", legt buitenlandjournalist Bert De Vroey uit in VRT NWS De Ochtend. "Hij denkt daar veel te kunnen halen en hij wil niet dat China er investeringen doet, ook niet op het vlak van infrastructuur." 

De Deense premier Mette Frederiksen bevestigt de overeenkomst en zegt dat die "de veiligheid in het Arctische gebied en de Noord-Atlantische Oceaan versterkt", maar ze gaat niet in op de specifieke details van de overeenkomst waar Trump het over heeft.

Volgens haar zullen ook de soevereiniteit van Denemarken en van de inwoners van Groenland gerespecteerd worden. 

De overeenkomst zou tijdens de komende Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (volgende week in New York) ondertekend worden. Ze moet ook nog worden goedgekeurd door het Deense parlement.

Voor die goedkeuring zal volgens De Vroey veel afhangen van de details van het akkoord. "Dat vetorecht in verband met investeringen en grondstoffen zullen zij mogelijk niet willen. Voor de Denen zal het er dus ook van afhangen wat er precies in de kleine letters staat." 

"Volgende week zou een goede week kunnen worden (...) voor Groenland, Denemarken en de Verenigde Staten", laat de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Lokke Rasmussen weten in een bericht op sociale media.

"Hopelijk zal een lange periode van onzekerheid plaatsmaken voor een bindende overeenkomst die de veiligheid in het Arctische gebied en de Noord-Atlantische Oceaan zal versterken, en daarmee ook onze gemeenschappelijke veiligheid binnen de NAVO en in Europa."  

Trump zegt dat de VS "onmiddellijk" het proces starten om samen met Groenland een "grote militaire aanwezigheid" op te bouwen op het eiland.

"We kijken ernaar uit om samen met de geweldige bevolking van Denemarken en Groenland te werken aan een schitterende toekomst met betrekking tot dit uitgestrekte en uiterst strategische stuk land. We zullen het zorgvuldig beschermen", schrijft de president. "Dit is een droom die uitkomt voor de Verenigde Staten."

Volgens verschillende media wil de VS 3 nieuwe militaire bases in het zuiden van Groenland. In het noordelijke Pituffik hebben de Amerikanen al een basis.

Volgens De Vroey zal het echter niet om "massaal veel militairen gaan". "We zullen nog moeten zien wat het wordt, maar dat zullen geen supergrote bases worden, denk ik, maar ze zullen er wel meer troepen ontplooien."  

Een defensieovereenkomst uit 1951, die in 2004 werd geactualiseerd, gaf de Amerikaanse defensie al vrijwel carte blanche voor installaties in Groenland. Voorwaarde was dat het leger de autoriteiten daarvan op de hoogte bracht.

Volgens De Vroey verandert dit akkoord dan ook niet zo veel aan de situatie zoals die nu al is. "Trump heeft niet zo heel veel gewonnen. Groenland is (via Denemarken) lid van de NAVO, niet van de Europese Unie, dus in de praktijk zou het niet zo snel gebeuren dat er een andere vijandige mogendheid militair aanwezig zou zijn. De VS kan daar altijd een veto tegen stellen als lid van de NAVO.   

"Dus je zou kunnen denken: waar was al die heibel, al die spanning tussen de VS, Denemarken en de Europese Unie voor nodig?"

"Als deze deal de VS keihard garandeert dat ze controle krijgen over de veiligheid in Groenland, dan betekent dat ook dat dat zo zou zijn wanneer de VS ooit niet meer in de NAVO zou zitten. Maar dan denken we natuurlijk al heel ver vooruit. Je zou zelfs kunnen zeggen dat deze deal Trump 1  reden minder geeft om in de NAVO te blijven." 

De aankondiging is vooral belangrijk omdat Trump goed nieuws nodig heeft. "Zijn populariteit is heel diep weggezakt", legt De Vroey uit. "Er komen midterms aan op 3 november, hij zit vast in het Midden-Oosten, in Iran, hij weet niet goed welke richting hij uit moet in de bemiddeling rond Oekraïne en Rusland. En hij houdt ervan om dingen heel groot voor te stellen."