"De Verenigde Staten hebben Groenland gered tijdens de Tweede Wereldoorlog", "Canada bestaat door de VS" en "de NAVO zou ons waarschijnlijk niet te hulp schieten". Het zijn 3 uitspraken van Donald Trump tijdens zijn toespraak op het Wereld Economisch Forum in Davos, maar kloppen ze ook? Tijd voor een duik in de geschiedenis.
Heeft de VS Groenland gered in WO II? En bestaat Canada door de VS? Dit klopt (niet) van beweringen van Donald Trump
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
"De Verenigde Staten hebben Groenland gered tijdens de Tweede Wereldoorlog"
"De Verenigde Staten hebben Groenland gered, we hebben voor Denemarken gevochten en nadien Groenland opnieuw overgedragen aan de Denen. We waren zo dom om dat te doen: we hadden het beter gehouden."
Dat is wat Trump heeft gezegd tijdens zijn toespraak in Davos. Aangezien de Amerikanen Groenland iets meer dan 80 jaar geleden hebben beschermd, hebben zij nu het recht om dat gebied op te eisen, is zijn redenering. "We hebben met succes de vijand buitengehouden, anders hadden jullie nu misschien Duits of Japans gesproken."
Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakten de Verenigde Staten zich inderdaad zorgen dat nazi-Duitsland Groenland zou innemen. Zeker nadat Denemarken na slechts enkele uren door het Duitse leger was verslagen.
"Na WO II hebben we Groenland aan Denemarken teruggegeven": dit zei Trump in Davos
Om te vermijden dat Duitsland ook Groenland innam, besloot de VS om het eiland onder zijn hoede te nemen. De Amerikanen bouwden verschillende faciliteiten op het eiland, zoals weer- en radiostations, havendepots en landingsbanen voor vliegtuigen. Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog had de VS liefst 17 militaire basissen uitgebouwd op het eiland.
Na de nederlaag van nazi-Duitsland liet de VS de verdediging van Groenland opnieuw over aan Denemarken. De Amerikaanse president Harry Truman bracht een bod uit om het eiland te kopen, maar dat werd afgewezen. Later ondertekenden de 2 landen wel een akkoord om de militaire aanwezigheid van de Amerikanen op Groenland verder toe te laten.
VS probeert al meer dan 150 jaar Groenland te veroveren
"Canada bestaat door de VS"
Opvallend tijdens de toespraak: Trump zei dat Groenland niet alleen belangrijk is voor de VS, maar ook voor noorderbuur Canada. Met zijn Golden Dome-systeem - dat raketten en drones van vijanden moet tegenhouden - zou hij namelijk ook Canada willen beschermen.
Trump verweet de Canadese premier Mark Carney dan ook ondankbaarheid. Die had in Davos scherp uitgehaald naar Trump, die volgens de premier de wereldeconomie misbruikt om kleinere landen onder druk te zetten. Trump vindt dat niet kunnen, want "Canada bestaat eigenlijk door de VS", zei de president.
Het is niet meteen duidelijk waar Trump precies naar verwijst. Doorheen de geschiedenis heeft Amerika eerder geprobeerd om de Canadese gebieden te annexeren.
Een eerste voorbeeld is de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. De Founding Fathers hadden de Canadese leiders toen uitgenodigd om zich aan te sluiten bij de nieuwe natie. Dat aanbod werd afgewezen: de gebieden wilden liever neutraal blijven. Daarnaast waren ze niet te spreken over eerdere denigrerende uitspraken over het katholicisme, dat toen nog een belangrijke rol had onder de Franstaligen.
Dat brengt ons naar de Oorlog van 1812, toen de Verenigde Staten het Canadese gebied binnenvielen. De Britten hadden het toen druk met Napoleon Bonaparte in Europa, dus de Amerikanen dachten dat de inname van Canada probleemloos ging verlopen.
Niets bleek minder waar: tegen 1814 slaagden de Canadese troepen erin door te stoten tot Washington D.C., dat in de as werd gelegd. De Amerikaanse invasie draaide uit op een mislukking. De huidige grenzen tussen de 2 landen zijn wel grotendeels het gevolg van de oorlog.
Canada werd pas in 1867 een echt samenhangende natie. Onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk kwam in 1982, maar het land behoort nog steeds tot het Britse Gemenebest. We kunnen niet zeggen dat de Amerikanen actief hebben gepleit voor Canadese onafhankelijkheid. Waar de president dan naar verwijst, blijft dus onduidelijk.
"Ik weet niet zeker of de NAVO voor ons klaar zou staan"
Tot slot trok Trump het Europese engagement binnen de NAVO in twijfel. "Wij zouden er 100 procent zeker staan, maar ik ben niet zeker dat zij er ook voor ons zouden staan." Trump verwees daarbij naar Artikel 5 van de NAVO, dat stelt dat "een aanval op 1 een aanval op allen" is.
Nochtans is Artikel 5 nog maar 1 keer ingeroepen en zijn de Europeanen toen de Verenigde Staten te hulp geschoten. Dat gebeurde na de aanslagen van 9/11, waarbij terroristen met vliegtuigen onder meer de Twin Towers in New York binnenvlogen. Bijna 3.000 mensen lieten die dag het leven.
Toen bleek dat de aanval in het buitenland was voorbereid, werd Artikel 5 door de NAVO ingeroepen. De secretaris-generaal van de NAVO George Robertson noemde de bereidheid onder NAVO-landen om te helpen toen "een herbevestiging van de welwillendheid binnen de organisatie".
Onder meer Canada, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Italië en Duitsland hebben toen deelgenomen aan de militaire operaties in Afghanistan. Ook België stelde F-16's ter beschikking, samen met grondtroepen en opleiders. Het Belgische engagement in Afghanistan duurde maar liefst 20 jaar. Verschillende landen hebben in de nasleep van 9/11 ook patrouilles uitgevoerd binnen het Amerikaanse luchtruim.
Dat de Europeanen in het verleden geen bereidheid hebben getoond om de VS te steunen, klopt dus niet. Verschillende landen zijn lange tijd hun verplichtingen rond de 2 procent van het bbp aan defensie inderdaad niet nagekomen (tot frustratie van meerdere Amerikaanse presidenten), maar er zijn geen indicaties dat Europa militair zou twijfelen bij een buitenlandse aanval op een NAVO-bondgenoot.
