"Groenland is het eerste buitenlandse avontuur van Trump waar echt onderhandeld wordt." Dat zegt correspondent Jeroen Visser over de gesprekken tussen de Verenigde Staten, Groenland en Denemarken. Voor het eerst klinken er signalen dat die onderhandelingen de goede kant op gaan.
Groenland-deal in zicht: na maanden stilte komen VS, Groenland en Denemarken dichter bij akkoord
Nora Eurlings
Gepubliceerd:
"We hebben stappen in de goede richting gezet", zei de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen tijdens de Copenhagen Democracy Summit, zonder veel details te geven. Vage, maar opvallende woorden.
Vooral omdat het de eerste keer is dat er iets naar buiten komt over de gesprekken waarmee de Verenigde Staten meer militaire aanwezigheid in Groenland, een semi-autonoom onderdeel van Denemarken, hopen te verkrijgen.
Serene onderhandelingen
"Het is heel lang stil geweest", reageert Jeroen Visser, correspondent in Scandinavië, in De Ochtend op Radio 1. "Na al het wapengekletter begin dit jaar, toen de spanning rondom Groenland hoog opliep, horen we nu al een tijdje stilte. En dat is dus blijkbaar goed geweest."
Volgens de BBC zijn er sinds januari 5 ontmoetingen geweest tussen de onderhandelingsteams van de VS, Groenland en Denemarken.
Groenland en VS: premier geeft eerste signalen over onderhandelingen extra militaire aanwezigheid
Een opmerkelijke ommezwaai dus. In januari verklaarde Trump nog dat de VS Groenland "in bezit" moet nemen. "Als het niet op de gemakkelijke manier gebeurt, zullen we het op de moeilijke manier doen", zei de Amerikaanse president, waarmee hij een militaire aanval impliceerde.
Die dreigende taal lijkt intussen plaats te hebben gemaakt voor diplomatie achter de schermen. "In dit geval is het het eerste buitenlandse avontuur waar echt onderhandeld wordt", aldus Visser. "En dan zie je dat dat in stilte moet gebeuren."
3 nieuwe bases
Met de gesprekken willen de Verenigde Staten 3 nieuwe militaire bases openen in het zuiden van Groenland. Wat de Amerikanen daarmee precies van plan zijn blijft onduidelijk.
Een doelstelling zou zijn om aanvallen met kernwapens of Chinese en Russische onderzeeërs vroegtijdig op te sporen, volgens Visser. Momenteel staat er 1 Amerikaanse basis op het eiland, de Pituffik-basis in het noorden.
"Die 3 bases zullen er wel komen", denkt onze correspondent in Scandinavië. Want dankzij een defensieverdrag uit 1951 mag de VS al installaties op Groenlands grondgebied uitbouwen, zolang de autoriteiten daar vooraf van op de hoogte worden gebracht.
VS wil grondgebied bezitten
Waar knelt het schoentje dan nog? "Dat de VS ook effectief eigenaar wil worden van de gronden onder de nieuwe bases gaat eigenlijk in tegen de rode lijn van Denemarken. Zij staan erop dat de Groenlanders zelf mogen beslissen over hun grondgebied. Maar dat betekent niet dat we de Amerikanen niet alle ruimte kunnen geven."
Bovendien moet de VS niet noodzakelijk in bezit zijn van het grondgebied om bijvoorbeeld onderzeeërs op te sporen. "Maar dat zou natuurlijk een mooie overwinning voor Trump zijn. Dus daar zal het nog wel even een tijdje over gaan."
Zeker nu je hoort dat de gesprekken de goede kant op gaan, lijkt het realistisch dat er dit jaar nog een akkoord komt
Jeroen Visser, correspondent in Scandinavië
Komt er binnenkort een einde aan de discussie? Eerder maakten de VS al duidelijk dat ze de onderhandelingen tegen het einde van het jaar willen afronden. Volgens Visser ligt er, behalve het twistpunt over het eigenaarschap van de grond, geen groot struikelblok meer op tafel.
"Het bestaande verdrag geeft de Amerikanen eigenlijk al alle ruimte om in Groenland militaire bases te hebben", zegt hij. "Tijdens het hoogtepunt van de hadden ze er 17, vandaag nog 1. Dat kan dus opnieuw naar 4 gaan. Zeker nu je hoort dat de gesprekken de goede kant op gaan, lijkt het realistisch dat er dit jaar nog een akkoord komt."
