Is NAVO-baas Rutte de 'Trump-fluisteraar'? "Ik denk dat we zijn rol niet moeten overdrijven"

Tijdens een van de vele panelgesprekken in Davos over de trans-Atlantische spanningen kreeg de Finse president Alexander Stubb de vraag "wie of wat die kan doen afnemen". "Mark Rutte", verwees hij grappend naar zijn buurman. "Dankje Alex", lachte Rutte wat ongemakkelijk.

Het bleek geen slechte voorspelling van Stubb. Enkele uren later liet Trump weten dat er dan toch geen extra importheffingen komen voor Europese landen en dat er een "raamwerk is voor een toekomstige overeenkomst met betrekking tot Groenland". De mededeling volgde na een gesprek met NAVO-baas Rutte.

"Een zeer productieve ontmoeting", noemde Trump het. Wat ze precies hebben afgesproken is onduidelijk, maar de gemoederen zijn voorlopig bedaard.

"Trump-fluisteraar Rutte is de 'held van Davos'", kopte de Nederlandse krant De Telegraaf vandaag chauvinistisch. Ook in het buitenland klinkt lof voor de NAVO-baas. "Hij is uitgegroeid tot een sleutelfiguur voor een uitgeput Europa dat moeite heeft om tot de Amerikaanse president door te dringen", schrijft CNN. 

Rutte heeft al langer het imago van "Trump-fluisteraar". Dat dateert al van zijn tijd als Nederlandse minister-president. Rutte trok tijdens Trumps eerste termijn 2 keer naar het Witte Huis. "We zijn vrienden geworden", zei Trump in 2019.

In 2024 kon Rutte met goedkeuring van grootmacht Amerika - toen Joe Biden aan de macht was - secretaris-generaal worden van de NAVO. 

Rutte hanteert een duidelijke strategie: Trump vleien. Hij spreekt vaak met lof over de Amerikaanse president en speelt zo helemaal in op zijn behoefte aan erkenning.

Hoe ver Rutte daarin gaat, bleek toen Trump tot tweemaal toe berichten van Rutte op sociale media plaatste. "Je zal iets bereiken dat geen enkele president in decennia gelukt is", schreef Rutte hem voor de NAVO-top in Den Haag in juni. Vooral toen Rutte Trump tijdens de top 'daddy' noemde, nam de kritiek toe. 

Critici verwijten Rutte te slijmen en noemen zijn stijl "kruiperig". "Is het niet een beetje vernederend?", vroeg een journalist na de NAVO-top. "Komt u niet zwak over?". "Dat denk ik niet", antwoordde Rutte. "Het is een kwestie van smaak, maar hij is een goede vriend."

"Rutte is extreem flexibel. Rutte kan meebuigen met iedereen als hij weet dat hij daar iets mee kan bereiken", legt Petra De Koning uit in De Wereld Vandaag op Radio 1. Ze is politiek journalist bij de Nederlandse krant NRC en schreef een boek over Rutte.

Die flexibiliteit had hij al als Nederlands minister-president. "Hij is premier geweest van een regering met linkse partijen en met rechtse partijen. Hij heeft met zowat iedereen in het parlement deals gesloten."

"Rutte kan zich heel klein maken als hij weet dat hij iets kan bereiken", legt ze uit. "Hij heeft vast ook een groot ego, maar in ieder geval niet zo groot dat het hem in de weg zit om zo te spreken."

"Toen deze week opnieuw een berichtje openbaar werd gemaakt, dacht ik dat het misschien wel het slijmerige berichtje te veel was. Ik dacht dat het zijn geloofwaardigheid zou aantasten. Maar kijk, gisteren zat hij weer naast Trump om een deal aan te kondigen", aldus De Koning. 

Al twijfelen sommigen of we de afgenomen spanningen wel helemaal aan Rutte kunnen toeschrijven. 

"Ik denk dat we zijn rol niet moeten overdrijven", zegt Laurien Crump, expert internationale politiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen in Het Kwartier. 

"Ik denk dat de dreiging van de Europese landen om de handel stop te zetten is wat Trump in de hoek heeft gedreven. Waar Rutte vervolgens wel in geslaagd is, is om die hele belangrijke voorzet binnen te koppen. Dat heeft hij gedaan door te zorgen dat Trump hier met minimaal gezichtsverlies en nog zoveel mogelijk met opgeheven hoofd  uit kon komen", aldus Crump.

Rutte zelf blijft vasthouden aan zijn strategie. Na de aankondiging samen met Trump, zei de NAVO-baas in een interview met de NOS dat "Trump gelijk heeft over het Arctisch gebied". Bij Fox News benadrukte hij dat Trump "de leider van de vrije wereld is".