"De grote meerderheid is het erover eens: wij zijn niet te koop!" Dat zegt Vlaming Stan Teerlynck (29) die al 4 jaar in Groenland werkt. Nu de Amerikaanse president Donald Trump steeds explicieter zijn ambitie uitspreekt om het land in te lijven, groeit de onrust. Al staan Groenlanders wel degelijk open voor een mogelijke samenwerking, zelfs met de VS. "Alleen moet die gebeuren op basis van gelijkwaardigheid", klinkt het.
Vlaming Stan werkt in Groenland: "Groenlanders zijn eensgezind: wij zijn niet te koop!"
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
Ook in Groenland zelf staat het nieuws dagelijks bol van berichten over Trumps mogelijke plannen om het eiland op te kopen of zelfs militair in te nemen. Stan Teerlynck uit Gent werkt er al 4 jaar en kent de plaatselijke gemeenschap goed. "De eerste keer dat Trump dat zei, werd er eens goed mee gelachen. Maar naargelang de retoriek verhardt, maken mensen zich meer zorgen", zegt hij.
Na studies in België vertrok hij 7 jaar geleden naar Denemarken om er arctische studies te starten. In Groenland verdiepte hij zich in de leefwereld van inheemse volkeren in de regio.
4 jaar geleden vond hij er een job als projectleider van een bedrijf dat onder meer de Deense overheid als klant heeft en IT-platformen ontwikkelt. "Ik woonde zelf 2 jaar in het land. De laatste jaren woon ik in Denemarken met mijn Deense vriendin en zoontje, maar ik pendel nog regelmatig op en af naar Groenland."
De steeds dreigendere toon van Donald Trump baart Groenlanders dus wel degelijk zorgen, weet Stan. "Voor veel inwoners is dit geen gemakkelijk onderwerp, zeker gezien hun lange en complexe geschiedenis van zelfbeschikking. Dat proces heeft diepe sporen nagelaten. Bij mijn collega’s merk ik duidelijk dat de sfeer gespannen is."
Eensgezind over onafhankelijkheid
Volgens Stan zijn de meningen over de plannen van Trump vrij eenlijnig. "Vrijwel iedereen staat achter de Groenlandse premier en de regering. De boodschap is duidelijk en breed gedragen: Groenland wil geen deel worden van de Verenigde Staten, en zeker niet op deze manier. Wij zijn niet te koop. Daarover is de grote meerderheid het eens."
De grootste regeringspartij, Demokraatit, had als belangrijk campagnepunt de economische onafhankelijkheid van Groenland. Dat blijft ook meteen de belangrijkste ambitie van het land. "De meerderheid van de bevolking wil onafhankelijkheid, maar beseft ook dat het daar misschien nog te vroeg voor is", zegt Stan.
Economisch gezien is de afhankelijkheid van Denemarken immers nog te groot. De Denen geven jaarlijks ook een flinke subsidie van 500 miljoen euro aan Groenland. Demokraatit pleitte dan ook voor een "geleidelijke onafhankelijkheid", waarbij er wordt samengewerkt met Denemarken.
Groenland is een autonoom gebied binnen het koninkrijk Denemarken, de voormalige kolonisator van het eiland. Nu heeft het een speciale status met veel zelfbestuur, maar het blijft wel officieel onderdeel van Denemarken.
Belang van grondstoffen
Vooral grondstoffen en kostbare aardmetalen spelen een sleutelrol in de plannen van de Amerikaanse president. "Dat besef leeft sterk in Groenland", zegt Stan. "Toen het voor het eerst duidelijk werd hoeveel verschillende mineralen er in grote hoeveelheden aanwezig zijn, voelde dat voor veel mensen als een opluchting: het bood een perspectief op échte onafhankelijkheid, de potentiële winsten kunnen het land op eigen benen doen staan."
Bekijk: niet meer zo strak bij Denemarken, maar ook niet bij de VS, vinden de Groenlanders
Sinds 2009 heeft Groenland de bevoegdheid om zelf te beslissen wie mineralen mag ontginnen en onder welke voorwaarden dat gebeurt. "Dat was een cruciaal moment", zegt Stan. "Men wil zelf de regels bepalen en de voorwaarden vastleggen. In overleg met Denemarken zijn sindsdien ook vergunningen uitgereikt. Daar profiteert Groenland van."
De kennis zit voor een groot deel bij de inwoners zelf. "Ze kennen uiteraard hun land, de omstandigheden en weten perfect hoe ze daar mee om moeten", gaat Stan verder. "Maar Groenlanders hebben geen of minder ervaring met het ontginnen van grondstoffen, daarom zijn ze volledig afhankelijk van buitenlandse investeringen."
Samenwerken is dus op termijn de boodschap. "Als dat op een evenwaardige manier kan met anderen, ook met de Verenigde Staten, dan staan Groenlanders daar open voor."
Gastvrijheid
Er doen nog heel wat verhalen de ronde over Groenland, vindt Stan. "Weinig mensen in België hebben echt voeling met het land."
Wat Groenland bijvoorbeeld echt typeert, maar zelden in het nieuws komt? "Hoe de schoonheid van Groenland in de kleine dingen zit, ondanks de immense schaal van het landschap", geeft Stan als voorbeeld.
En dan is er ook nog de gastvrijheid. "Groenlanders zijn uitzonderlijk vriendelijk, ondersteunen elkaar en zijn sterk op elkaar gericht. En dat merk je in het dagelijkse leven voortdurend. Mensen zijn open, onthalen je met warmte en laten je snel thuis voelen."
"En omdat de omgeving zo onherbergzaam is, en het weer soms erbarmelijk, brengt dat mensen samen. Dat was voor mij zelf ook niet anders toen ik er 4 jaar geleden voor het eerst aankwam."
Ook al waaien er momenteel geopolitieke stormen over het eiland, de Groenlanders blijven meestal kalm. "We hebben daar een Groenlands woord voor: 'Ajungilaq'", zegt Stan. "Dat betekent: 'We zien wel', het zal wel gaan. Of: we nemen het zoals het op ons afkomt. Dat is typerend voor een maatschappij waarin weer en natuur onverbiddelijk kunnen zijn, en men zich aan de omstandigheden aanpast."
