Wat zijn invoerheffingen eigenlijk? En welke impact hebben ze op de prijzen in de winkel?

"Invoerheffingen zijn een belasting die geheven wordt op een product dat een land binnenkomt", legt Chris Sugira uit. Hij is financieel expert voor MNM en 'WinWin' en co-host van de VRT-podcast 'Money Time'.

"Concreet: een taks die betaald moet worden voor de Belgische chocolade die naar de VS wordt uitgevoerd."

Belangrijk om te weten: de taks geldt enkel op de waarde van het product op het moment dat het de VS binnenkomt. De producten die we kopen, ondergaan vaak nog verschillende stappen in het productieproces en/of hebben een hogere prijs omdat er bijvoorbeeld nog kosten voor opslag, logistiek en marketing bij komen.

Al voor de invoeringen van Trump golden wereldwijd heel wat invoerheffingen. "Tarieven worden onder andere afgekondigd voor producten die we als vervuilend beschouwen, zodat ze duurder worden en de overheid consumenten aanzet om ze minder te gebruiken."

"Veel jonge economieën gebruiken heffingen ook om hun industrie te beschermen zodat ze zich kan ontwikkelen. En vanuit de Europese Unie zijn er bijvoorbeeld invoerheffingen op Chinese wagens, om ervoor te zorgen dat die wagens niet op onze markten gedumpt worden en voor oneerlijke concurrentie zorgen", aldus Sugira.

De heffingen worden betaald door de importeur. Dat is het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de invoer van het product. Dat kan de producent zijn, als die de goederen zelf vervoert, of een ander bedrijf.

"Stel dat Leonidas geen productielijn heeft in de VS en chocolade met de boot naar de VS laat brengen, dan is het de importeur - het fictief bedrijf Chocolade Co. - die de chocolade aan de grens binnenhaalt en de heffing moet betalen aan de Amerikaanse overheid. Hoe Chocolade Co. beslist te reageren op de extra kosten, bepaalt het prijsverschil in de winkelrekken."

De importeur kan beslissen om de invoerheffing volledig zelf te dragen, of ze (deels) door te schuiven naar de producent, bijvoorbeeld via prijsdruk (korting) of heronderhandeling van inkoopvoorwaarden. "Maar de importeur kan er evengoed voor kiezen om de kosten (gedeeltelijk) door te rekenen aan de consument."

"De mate waarin hij dat kan of zal doen, hangt af van veel parameters, waaronder die van de substituten", vult Sugira aan. "Hebben de Amerikanen de Belgische chocolade écht nodig? En zo ja, zijn er alternatieven op de markt?"

De verwachting is dat de prijzen voor de Amerikanen zullen stijgen. Er zijn niet alleen de extra kosten van de heffingen, maar als bedrijven beslissen om minder uit te voeren naar de VS kunnen de resterende producten ook duurder worden. En binnenlandse, Amerikaanse concurrenten zullen de prijsstijgingen misschien aangrijpen om hun eigen prijzen ook omhoog te duwen.

Maar Trump zal geen extra taks heffen op producten van buitenlandse bedrijven die in de VS geproduceerd worden. Zo hoopt hij op de lange termijn meer bedrijven naar daar te krijgen, die moeten zorgen voor meer jobs en meer inkomsten in de Amerikaanse staatskas.

Het beleid van Trump leidt wereldwijd tot onzekerheid. "Een Belgische chocolatier die uitvoert naar de VS en net van plan was om nieuwe machines aan te kopen zal dat na de invoer van importtaksen misschien uitstellen, omdat hij niet zeker is of dat rendabel is."

"Hij kan zijn productie herlokaliseren naar de VS, maar dat kost tijd en middelen en het is niet zeker of die investering wel nuttig is. Daarom zullen sommige bedrijven op zoek gaan naar alternatieve afzetmarkten elders in de wereld."

In extreme gevallen kan protectionisme ertoe leiden dat landen zich minder gaan specialiseren en minder gebruikmaken van internationale productiepartners. "Daardoor gaan we voorbij aan de voordelen van comparatieve specialisatie: landen produceren dan niet meer waar ze relatief het efficiëntst in zijn"

"Dat leidt tot hogere kosten, minder efficiëntie en dus duurdere producten voor consumenten. Uiteindelijk tast dat onze koopkracht aan en kan het onze welvaart op lange termijn onder druk zetten."