LIVE Syrië - VN-topman Guterres wil eerste toegeving rond sancties, Irak stuurt gevluchte regimesoldaten terug naar Syrië

Irak gaat Syrische soldaten die eerder deze maand op de vlucht sloegen terug naar Syrië sturen. Dat heeft een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken gezegd. 

De Iraakse autoriteiten beginnen Syrische soldaten terug te sturen via de grensovergang bij Al-Qaïm na overleg met de autoriteiten in het buurland, liet de woordvoerder weten in een verklaring. Volgens militaire bronnen sloegen meer dan 2.000 Syrische soldaten op de vlucht naar Irak voor het offensief van de rebellen.

De Iraakse staatstelevisie meldde al dat Syrische militairen samen met milities voor het eerst sinds de val van Assad zijn ingezet bij de Syrische grensovergang Al-Bukamal, aan de andere kant van het Iraakse Al-Qaïm. 

Irak heeft de militaire aanwezigheid langs zijn grens met Syrië versterkt. Na de val het regime van Assad onthieven de rebellen alle soldaten van het staatsleger uit hun dienstplicht en kondigden ze een algemene amnestie af voor dienstplichtige militairen van het Syrische leger.

Na de val van het Assad-regime in Syrië ziet VN-secretaris-generaal António Guterres ondanks grote hoop ook risico's voor de toekomstige ontwikkeling van het land. "Hoewel de situatie in grote delen van Syrië gestabiliseerd is, is het conflict nog lang niet voorbij", zei Guterres in New York.

In verband met de sancties verwacht Guterres "een eerste toegeving die solidariteit met het Syrische volk toont". De sancties die momenteel tegen Syrië gelden, werden destijds genomen tegen het Assad-regime. Guterres zei dat de situatie intussen veranderd is. Voordat Syrië kan voldoen aan alle voorwaarden om de sancties op te heffen, verwacht Guterres alvast een "eerste gebaar" vanuit eigen kamp.

Guterres riep verder ook op tot een einde aan de gevechten in het noorden van het land, benadrukte het blijvende gevaar van de terreurmilitie Islamitische Staat en wil dat Israël zijn luchtaanvallen en offensief op de Golanhoogten stopzet.

"Dit is een beslissend moment, een moment van hoop en geschiedenis, maar ook van grote onzekerheid", aldus de Portugees. "Het Midden-Oosten wordt geteisterd door vele branden, maar vandaag is er een sprankel hoop in Syrië, en die hoop mag niet worden gedoofd."

De VN-topman kondigde ook aan dat de Mexicaanse Karla Quintana aan het hoofd komt van een instelling die het lot gaat onderzoeken van mensen die in Syrië zijn verdwenen.

Het Israëlische leger heeft opnieuw luchtaanvallen uitgevoerd op Syrië. Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten werden in de kustregio Tartous verschillende luchtverdedigingseenheden en raketopslagplaatsen aangevallen. Israël wil zo voorkomen dat de wapens en het materieel van het Syrische leger in handen vallen van de rebellen, die de Syrische president Assad hebben verdreven.

Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten gaat het om "de zwaarste aanvallen sinds 2012" in de kustregio Tartous, waar zich ook een Russische marinebasis bevindt.

De leider van rebellengroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS), die een week geleden het regime in Syrië ten val bracht, heeft een ontmoeting gehad met de speciale VN-gezant voor Syrië, Geir Pedersen. Dat meldt HTS in een verklaring op Telegram.

Leider Ahmed al-Sharaa, die tot voor kort bekendstond onder zijn schuilnaam Mohammed al-Jolani, zou Pedersen hebben verteld dat de "recente veranderingen op het politieke toneel" het noodzakelijk maken een resolutie van de VN-Veiligheidsraad uit 2015 te actualiseren die een routekaart voor een politieke regeling in Syrië uiteenzette, "om aan de nieuwe realiteit te voldoen", aldus de verklaring.

De Veiligheidsraad keurde destijds een stappenplan voor een vredesproces in Syrië goed, dat onder meer voorzag in door de Verenigde Naties gefaciliteerde gesprekken tussen de regering en oppositieleden.

Qatar heropent dinsdag na 13 jaar zijn ambassade in Syrië. Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Golfstaat aangekondigd. Een Qatarese delegatie had eerder vandaag een ontmoeting met vertegenwoordigers van de overgangsregering in Syrië. 

Turkije heropende zijn ambassade vandaag al in het land, nadat die sinds 2012 gesloten was. Beide landen sloten hun diplomatieke post na het begin van de Syrische burgeroorlog.

Oekraïne is bereid om humanitaire hulp te leveren aan Syrië. Dat heeft de Oekraïense president Volodimir Zelenski gezegd. "Nu kunnen we de Syriërs helpen met Oekraïense tarwe, meel en onze olie, onze producten die wereldwijd worden gebruikt om voedselzekerheid te garanderen", zegt hij in zijn dagelijkse videotoespraak.

De logistiek moet nog besproken worden met Syrische partners. Volgens Zelenski zijn de mogelijke leveringen onderdeel van het voedselhulpprogramma 'Graan uit Oekraïne'. "We zullen de regio zeker steunen, zodat de rust daar een fundament kan worden voor onze beweging naar echte vrede", klonk het. Zelfs in oorlogstijd behoudt Oekraïne, een van de grootste graanproducenten ter wereld, een aanzienlijke productiecapaciteit.

Het Oekraïense humanitaire programma, dat in 2022 van start ging, biedt donorlanden en andere organisaties de mogelijkheid om landbouwproducten rechtstreeks van Oekraïense producenten te kopen. Zij sturen het dan naar landen die op de rand van een hongersnood staan, voornamelijk in Afrika en Azië.

Een Qatarese delegatie is aangekomen in Syrië, waar ze vertegenwoordigers van de overgangsregering heeft ontmoet. Dat meldt het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken.

De diplomatieke delegatie is in Damascus om de nodige stappen te zetten voor de opening van de Qatarese ambassade, zegt Majed al-Ansari, woordvoerder van het ministerie. Hij herhaalt ook "dat Doha zich volledig inzet om het broederlijke Syrische volk te steunen".

Rusland heeft een deel van zijn ambassadepersoneel in de Syrische hoofdstad Damascus geëvacueerd. Dat maakte het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou bekend, een week na de val van de Syrische president Assad, een bondgenoot van het Kremlin.

Het personeel vertrok met een speciale vlucht van de Russische luchtmacht naar Moskou. Volgens het ministerie zaten er ook diplomaten uit Wit-Rusland, Noord-Korea en Abchazië, een door Moskou gesteunde separatistische regio in Georgië, op het toestel. Er werd niet vermeld hoeveel mensen er aan boord zaten. 

De Russische ambassade in Damascus blijft operationeel, zegt het ministerie. Er werd geen reden gegeven voor de gedeeltelijke evacuatie.

De Britse regering gaat 50 miljoen pond (60,1 miljoen euro) vrijmaken om de kwetsbaarste Syriërs in Syrië, Libanon en Jordanië te helpen. Dat heeft het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken aangekondigd. Het land legt ook "diplomatieke contacten" de rebellengroep HTS, die de macht heeft gegrepen in Syrië.

De Britse minister van Buitenlandse Zaken David Lammy zegt dat zijn land het Syrische volk wil steunen "bij het uitstippelen van een nieuw pad" na de val van president Bashar al-Assad. Het geld zal voornamelijk via VN-agentschappen worden uitbetaald. 

Eerder kondigden de Verenigde Staten al aan dat ze "direct contact" hebben gehad met de rebellengroep.

Israël heeft geen interesse in een confrontatie met Syrië. Dat heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gezegd. Een paar dagen geleden gaf hij zijn leger het bevel om de door de VN-gecontroleerde bufferzone op de Golanhoogten tussen de 2 landen te bezetten.

"We hebben geen belang bij een confrontatie met Syrië. We zullen het beleid van Israël tegenover Syrië bepalen op basis van de realiteit op het terrein", zegt hij in een video die door zijn kabinet werd gepubliceerd.

Sinds de val van het Syrische regime heeft Israël honderden aanvallen uitgevoerd op militaire infrastructuur in Syrië. Het Israëlische leger viel vandaag opnieuw militaire sites aan in het buurland. Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR) voerde Israël 35 raketaanvallen uit om tunnels onder bergen te vernietigen. In die tunnels bevinden zich opslagplaatsen voor ballistische raketten, munitie, mortiergranaten en andere militaire uitrusting, stelde het doorgaans goed geïnformeerde Britse observatorium.

De Israëlische regering heeft een plan goedgekeurd om ruim 10 miljoen euro te investeren in de uitbreiding van Joodse kolonies op de bezette Golanhoogte. De beslissing is genomen "in de context van de oorlog en het nieuwe front met Syrië", luidt het.

Na de val van de Syrische dictator Bashar al-Assad heeft Israël troepen verplaatst naar gebieden voorbij de demarcatielijn op de Golanhoogte. Die troepen zijn een zogenaamde bufferzone binnengetrokken, die volgens de afspraken van 1974 onder toezicht van de Verenigde Naties staat.

De Golanhoogte zelf houdt Israël al sinds 1967 bezet. Momenteel wonen er meer dan 50.000 mensen op het plateau, van wie iets meer dan de helft Joodse Israëliërs. De rest druzen en alawieten.

"De versterking van de Golan betekent de versterking van Israël, en is in deze tijd bijzonder belangrijk", zegt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Israël wil het plateau nar eigen zeggen "vasthouden, laten bloeien en bevolken". 

Turkije is bereid om buurland Syrië militair te steunen, als de nieuwe regering in Syrië, geleid door de islamistische rebellen van HTS, daarom vragen. Dat zegt de Turkse minister van Defensie Yasar Güler.

"We hebben nu al met veel landen akkoorden over opleiding en militaire samenwerking. We zijn klaar om de nodige steun te bieden als de nieuwe regering daarom vraagt."

Turkije heeft grote belangen in Syrië. Het steunt er milities die in het noorden van Syrië opereren tegen de Syrisch-Koerdische rebellen van YPG. Volgens Turkije is YPG een verlengstuk van de PKK, de Koerdische Arbeiderspartij, die in Turkije strijd voor de rechten van de Koerden en door de Turkse overheid als een terreurorganisatie wordt beschouwd.

Turkije wil voorkomen dat YPG te veel macht inneemt in Syrië. Want dat zou de Koerden in Turkije kunnen aanmoedigen.

"In dit nieuwe tijdperk zal de terroristische organisatie PKK/YPG vroeg of laat uit Syrië verdwijnen. De nieuwe Syrische regering wenst dat evenzeer als wij", onderstreept Güler de Turkse belangen in het buurland.

In de eerste 5 dagen na de val van de Syrische dictator Assad zijn zo'n 7.600 Syrische vluchtelingen vanuit Turkije naar hun land teruggekeerd. Dat meldt de Turkse minister van Binnenlandse Zaken Ali Yerlikaya.

Turkije ving sinds de start van de burgeroorlog in buurland Syrië meer dan 3 miljoen Syrische vluchtelingen op. Iets meer dan 40 procent daarvan is afkomstig uit de provincie Aleppo, in het noordwesten van Syrië. 

Velen van hen dromen ervan naar hun land te kunnen terugkeren. De Turkse overheid wil van haar kant zoveel mogelijk Syriërs overtuigen om terug te keren, omdat de publieke opinie in Turkije zich meer en meer opstelt tegen de aanwezigheid van de Syrische vluchtelingen.

Eerder deze week liet de Turkse minister van Binnenlandse Zaken al weten dat Turkije de capaciteit van zijn grensovergangen met Syrië verhoogd heeft van 3.000 naar 15.000 en 20.000 mensen per dag.

Turkije heeft een grens van zo'n 900 kilometer met Syrië. Er zijn momenteel 5 grensovergangen operationeel. Daar zou nog een zesde bij komen, om het grensverkeer vlotter te maken, klinkt het.

Israël heeft in enkele uren tijd meer dan 60 aanvallen uitgevoerd op militaire sites in Syrië, waaronder tunnels in Damascus en de buitenwijken van de Syrische hoofdstad, een week nadat het regime van Bashar al-Assad omvergeworpen werd. Dat meldt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten.

Sinds de vlucht van president Bashar al-Assad een week geleden, heeft Israël volgens de ngo al honderden aanvallen uitgevoerd tegen militaire sites in Syrië. De aanvallen zouden nu onder andere uitgevoerd zijn met als doel om tunnels onder de bergen te vernietigen. "Deze tunnels bevatten opslagplaatsen van ballistische raketten, munitie, mortiergranaten en andere militaire uitrusting", klinkt het.

De "beste oplossing" voor Libanon zou zijn dat de Syriërs die hun toevlucht vonden in het land, terugkeren naar huis nu het regime van Bashar al-Assad is omvergeworpen. Dat heeft premier Najib Mikati gezegd.

"De oorlog in Syrië heeft ertoe geleid dat Libanon wereldwijd het grootste aantal vluchtelingen per inwoner heeft opgevangen", aldus Mikati in Rome. De Libanees neemt er deel aan een jaarlijkse politieke bijeenkomst georganiseerd door de radicaal-rechtse Fratelli d'Italia van premier Giorgia Meloni. 

"De druk op onze hulpbronnen is aanzienlijk, heeft de bestaande economische problemen verergerd en heeft geleid tot een hevige concurrentie voor jobs en diensten", zegt de premier. "Vandaag, en na de politieke transformatie in Syrië, is de beste oplossing voor dit probleem dat de Syriërs terugkeren naar hun eigen land."

De leider van de rebellencoalitie Hayat Tahrir al-Sham (HTS), die de macht heeft gegrepen in Syrië, heeft de Israëlische inval in het zuiden van Syrië veroordeeld. "De Israëliërs hebben duidelijk de grenzen van de bufferzone overschreden in Syrië, waardoor een ongerechtvaardigde escalatie dreigt in de regio", zegt HTS-leider Aboe Mohammed al-Jolani via berichtendienst Telegram.

De Verenigde Naties spreken van een "schending" van het akkoord uit 1974 tussen Syrië en Israël. Volgens Israël is het akkoord van 1974 niet meer van kracht na de val van Assad.

Jolani stelde ook dat Syrië "te uitgeput" is door de oorlog om in een nieuw conflict verwikkeld te geraken. "De prioriteit voor Syrië is nu de heropbouw en stabiliteit", klinkt het.

Een week na de val van Bashar al-Assad in Syrië, kunnen heel wat Syrische Belgen nog altijd niet geloven dat er na 54 jaar een einde is gekomen aan de dictatuur. In Antwerpen kwamen enkele honderden mensen samen om dat te vieren. 

De Verenigde Staten hebben rechtstreeks contact gehad met Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de islamistische rebellengroep die vorig weekend samen met andere rebellen de Syrische dictator Bashar al-Assad van de macht heeft verdreven. Dat heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken bekendgemaakt.

HTS staat in verschillende landen op de terreurlijst. Nu de rebellen onder leiding van HTS Assad van de macht hebben verdreven, moet nog duidelijk worden wie de nieuwe machthebbers zullen worden in Syrië en in welke mate HTS de macht naar zich zal toetrekken. 

Blinken is momenteel in Jordanië, waar hij een ontmoeting had met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken en de ministers van Buitenlandse Zaken van verschillende Arabische landen. Ook Europees hoog vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid Kaja Kallas is daar aanwezig. Na de ontmoeting werd een gemeenschappelijke verklaring gepubliceerd, waarin de ministers duidelijk maken welke richting de politieke transitie in Syrië volgens hen moet uitgaan. Ze benadrukken daarbij het belang van inclusiviteit (alle bevolkingsgroepen moeten betrokken worden, red.) en het respect voor minderheden.

Turkije heropent morgen zijn ambassade in de Syrische hoofdstad Damascus. Die is al sinds 2012 gesloten. Dat zegt het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan.

Het team van de ambassade is gisteren aangeduid en is vandaag al vertrokken naar Damascus. De ambassade "zal morgen operationeel zijn", zegt Fidan in een interview.

Turkije heeft Rusland en Iran overtuigd om niet tussenbeide te komen in Syrië tijdens de operatie van de Syrische rebellen. Dat heeft de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan gezegd.

"Het belangrijkste dat we moesten doen, was praten met de Russen en de Iraniërs. We moesten er zeker van zijn dat ze militair niet tussenbeide zouden komen", benadrukt Fidan.

De Amerikaanse staatsburger Travis Timmerman is uit Syrië gevlogen, waar hij gevangen zat voordat hij deze week door rebellen werd vrijgelaten. Dat heeft een Amerikaanse functionaris laten weten, op voorwaarde van anonimiteit. Timmerman zou zich nu in Jordanië bevinden, waar hij wordt opgevangen door het personeel van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Timmerman werd volgens zijn ouders in juni vermist. Hij werd eerder deze week vrijgelaten uit de gevangenis nadat Syrische rebellengroepen de oude president van het land hadden verdreven. Het Witte Huis zei gisteren nog dat ze geen eerdere aanwijzingen hadden dat de man in Syrië was.

De Syrische rebellen die het regime van president Bashar al-Assad omver hebben geworpen, hadden hun operatie een jaar op voorhand voorbereid. Dat zei een van hun commandanten in een gesprek met de Britse krant TheGuardian. Pas eind november vonden ze dat het tijd was om effectief het regime omver te werpen. Eerst hadden ze tijd nodig om 25 verschillende rebellengroepen in Syrië te verenigen.

Toen de coalitie was gevormd, werden alle rebellen opgeleid. "En dan hebben we de vijand grondig bestudeerd en zijn tactieken geanalyseerd", benadrukt Abou Hassan al-Hamwi. De rebellen produceerden volgens hem hun eigen wapens, munitie en voertuigen.

Het regime van Bashar al-Assad werd vorig weekend omvergeworpen door een coalitie van rebellengroepen onder leiding van Hayat Tahrir al-Sham (HTS). Al-Assad nam de benen naar Rusland. 

Oostenrijk gaat Syrische vluchtelingen een "terugkeerbonus" van 1.000 euro bieden om terug te gaan naar Syrië. Dat heeft bondskanselier Karl Nehammer vrijdag medegedeeld op X. De conservatieve Oostenrijkse regering hoopt zo Syriërs te overtuigen om vrijwillig te vertrekken, na de val het regime van Bashar al-Assad.

Eerder vroeg kanselier Nehammer het ministerie van Binnenlandse Zaken als een van de eerste landen om alle asielaanvragen van Syriërs op te schorten. De veiligheidssituatie in Syrië moest volgens hem opnieuw worden beoordeeld, nu een coalitie van rebellen de macht heeft gegrepen. Oostenrijk wil eerst inzetten op vrijwillige terugkeer, maar bereidt ook "gedwongen terugkeer en deportatie" voor.

Syriërs zijn de grootste groep asielzoekers in Oostenrijk, waar migratie een belangrijk thema is. De radicaal-rechtse en islamkritische partij FPÖ werd de grootste bij de parlementsverkiezingen eind september. Omdat de andere partijen de FPÖ uitsluiten als coalitiepartner, probeert Nehammer nu weer een coalitie te vormen. 

Volgens de Duitse krant Bild heeft de Deense regering grotere bedragen over voor de terugkeer van Syrische vluchtelingen. Volwassenen zouden gemiddeld 200.000 Deense kroon (bijna 27.000 euro) krijgen, een kind 50.000 kroon (6.700 euro), zo zei de Deense minister van Integratie Kaare Dybvad aan de krant. Die regeling is evenwel niet nieuw.

"Het is pure horror. Dit is een van de ergste plekken ter wereld." Dat zegt VRT NWS-buitenlandjournalist Jens Franssen na een indringend bezoek aan de beruchte Sednaya-gevangenis in Syrië, ook wel "het menselijk slachthuis" genoemd. Onder het regime van Assad zaten er tot 20.000 mannen opgesloten, die er een onmenselijke behandeling en martelingen moesten doorstaan. Die littekens zijn nog steeds zichtbaar, zowel in de gevangenis als erbuiten.

Lees meer in het onderstaande artikel:

Oostenrijk gaat Syriërs die naar hun land willen terugkeren, steunen met een terugkeerbonus van 1.000 euro. Dat heeft de Oostenrijkse bondskanselier Karl Nehammer aangekondigd. De regering hoopt Syriërs zo te stimuleren om vrijwillig te vertrekken, nu het regime van Assad omvergeworpen is.

"Het land heeft zijn burgers nu nodig om herop te bouwen", zegt Nehammer op X.

Syriërs vormen in Oostenrijk de grootste groep binnen de asielzoekers. Oostenrijk heeft net als verschillende andere landen ook alle lopende asielprocedures van Syriërs opgeschort. 

De Europese Unie gaat een luchtbrug inleggen voor humanitaire hulp aan Syrië. Dat heeft de Europese Commissie aangekondigd. De hulp is afkomstig uit de voorraden van de Europese Unie in Dubai en zal via Turkije verstrekt worden. In totaal gaat het om 50 ton aan medische hulp. De komende dagen zou de hulp via de Turkse grens Syrië binnengebracht moeten worden.

In Syrië vieren tienduizenden mensen de val van dictator Bashar al-Assad op straat, tijdens het eerste vrijdaggebed sinds Assad is verdreven. De leider van rebellengroep HTS heeft het Syrische volk in een video opgeroepen om vandaag "de triomf van de revolutie te vieren".

Alleen al in de hoofdstad Damascus kwamen duizenden mensen samen bij de Umayyad-moskee. Ook interim-premier Mohammed al-Bashir was daar aanwezig. Ook in andere steden kwamen mensen bijeen op grote pleinen.

Na jaren oorlog moet er in Syrië heel wat opgebouwd worden. "Allerlei infrastructuur is kapot, maar ook de economie ligt aan de grond. Daar is nog maar 10 procent van over, dus de uitdaging is gigantisch", zegt Thea Hilhorst, hoogleraar Humanitaire Studies aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam. "Uit voorzichtige schattingen blijkt dat de kosten wel tot 250 miljard dollar kunnen oplopen."

"Veel van dat geld zal van internationale bronnen moeten komen, waarschijnlijk via een conferentie waarbij landen kunnen bijdragen. Het zal dan gemeenschappelijk beheerd worden in een soort fonds, om ervoor te zorgen dat de wederopbouw gestroomlijnd kan verlopen." Ook omdat bij grote aanbestedingen snel fraude meespeelt, is het belangrijk om te werken "via een fonds dat eenduidig kan opereren."

Toch is het volgens Hilhorst ook heel belangrijk dat Syrië zelf kan beslissen over de aanpak van de wederopbouw, "samen met de internationale gemeenschap, want daar komt het geld vandaan." Daarbij is vooral de balans heel belangrijk. "Zorgvuldig plannen en ook snel resultaat laten zien, zodat mensen zien dat het begonnen is", zegt ze. "Maar de wederopbouw moet ook eerlijk over het land verdeeld worden, anders geeft dat opnieuw onrust."

Beginnen doet Syrië best bij grote infrastructuur als wegen en het elektriciteitsnetwerk, aldus Hilhorst. "Dat zijn de voorwaarden voor de wederopbouw van onderop kan beginnen. Zo kunnen Syriërs zelf aan de slag gaan en hun huis heropbouwen of weer een bedrijfje beginnen. Je kan zo'n economie niet alleen aanslingeren met geld van bovenaf. Dat moet ook echt komen van de miljoenen Syriërs die daar zijn."

Jordanië organiseert zaterdag een top over de Syrische crisis met ministers van Buitenlandse Zaken van verschillende westerse en Arabische landen. Dat heeft het Jordaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt.

Eerder heeft de Jordaanse koning Abdoellah II al een telefoongesprek gehouden met de Duitse Bondskanselier Olaf Scholz. De koning benadrukte dat Syriërs de belangen van hun land de komende tijd voorop moeten stellen. Daarnaast zou Abdoellah II hebben aangegeven dat de veiligheid, stabiliteit en instellingen van Syrië behouden moeten worden.

Het Israëlische leger heeft 90 procent van de Syrische luchtafweerraketten en -systemen vernietigd. Dat heeft het leger laten weten in een statement. 

De Syrische luchtafweer behoorde lange tijd tot de beste in het Midden-Oosten. Israël spreekt dan ook van een "belangrijk succes voor de superioriteit van de Israëlische luchtmacht in de regio". Naast de luchtafweer werden ook andere raketten, drones en gevechtsvliegtuigen gebombardeerd en uitgeschakeld.

Sinds de val van het regime-Assad heeft Israël honderden bombardementen op doelwitten doorheen Syrië uitgevoerd. Het heeft ook zijn aanwezigheid aan de grens en op de bezette Golanhoogten verhoogd. Daarnaast heeft het Israëlische leger zich ook op het Syrische grondgebied, in het westen van het land, begeven.

De Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) heeft gewaarschuwd voor de gevaren van luchtaanvallen op locaties waar mogelijk chemische wapens worden opgeslagen in Syrië. Dergelijke aanvallen kunnen leiden tot besmettingsrisico's en het verlies van cruciaal bewijsmateriaal, klinkt het.

Sinds de val van het regime van president Bashar al-Assad zijn er internationale zorgen over de chemische wapenvoorraden in Syrië. Israël meldde al dat het "overgebleven chemische wapens en langeafstandsraketten" heeft aangevallen om te voorkomen dat die in handen van extremisten vallen.

OPCW-directeur-generaal Fernando Arias benadrukte dat zijn organisatie de situatie nauwlettend opvolgt, maar nog niet kan bevestigen of de luchtaanvallen potentiële chemische wapenlocaties hebben getroffen. Hij waarschuwde echter dat dergelijke aanvallen het risico op besmetting vergroten en bewijs kunnen vernietigen dat essentieel is voor internationale onderzoeken naar eerder gebruik van chemische wapens. "Het behoud van bewijsmateriaal blijft van cruciaal belang voor gerechtigheid en preventie van toekomstig misbruik", aldus Arias.

Daarnaast benadrukte Arias de gevaren van het ongecontroleerd achterblijven van chemische stoffen en apparatuur, wat een ernstige bedreiging vormt voor de veiligheid in de regio.

Sinds 2014 voert de OPCW onderzoeken uit naar het gebruik van chemische wapens in Syrië. In totaal zijn 74 vermoedelijke gevallen onderzocht, waarvan er 20 met zekerheid wijzen op het gebruik van chemische wapens.

Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken is aangekomen in de Turkse hoofdstad Ankara, om gesprekken te houden over situatie in het naburige Syrië.

"In Ankara zal minister Blinken ook de lopende bilaterale samenwerking bespreken, gaande van terrorismebestrijding tot regionale stabiliteit", liet het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken weten. De Amerikanen benadrukken ook dat Turkije een gewaardeerde NAVO-bondgenoot is.

In Syrië hebben de Amerikanen en de Turken niet altijd dezelfde belangen. De Verenigde Staten steunen al jarenlang de Koerdische SDF-troepen, terwijl Turkije net tegen de Koerden strijdt. Turkije biedt op zijn beurt dan weer steun aan de HTS- en SNA-rebellen. Blinken heeft al benadrukt dat de Amerikaanse steun aan de Koerdische rebellen "essentieel blijft".

Rusland heeft contact opgenomen met de rebellen van de islamitische terreurgroep Hayat Tahrir al-Sham. Dat heeft de Russische viceminister van Buitenlandse Zaken Mikhaïl Bogdanov laten weten tijdens een persconferentie. Het Russische regime probeert op die manier tot een compromis te komen, om de controle over zijn militaire basissen in Syrië te behouden.

Bogdanov zegt dat Rusland zijn basissen wil gebruiken om het "internationale terrorisme" in het Midden-Oosten te kunnen blijven bestrijden. "Iedereen weet dat de strijd tegen het terrorisme - en tegen wat nog overblijft van IS - nog niet voorbij is", zei de viceminister. De gesprekken met de HTS-rebellen zouden voorlopig op een constructieve manier verlopen.

Rusland heeft slechts 2 militaire basissen in het Midden-Oosten, die allebei in Syrië zijn gelegen. Er is de maritieme basis nabij de stad Tartous en de luchtmachtbasis nabij Jableh. Door het einde van het regime-Assad is Rusland de zekerheid over die basissen nu (tijdelijk) kwijt.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres is "uiterst bezorgd over de recente en uitgebreide schendingen van de soevereiniteit en territoriale integriteit van Syrië". Dat heeft zijn woordvoerder laten weten aan de pers.

Guterres maakt zich voornamelijk zorgen over de bombardementen die Israël momenteel uitvoert in Syrië. Het zou gaan over honderden aanvallen doorheen het land, met als doel resterende wapendepots en legerfaciliteiten uit te schakelen. Ook de Syrische vloot is al deels gezonken. Zo wil Israël naar eigen zeggen vermijden dat de wapens in de verkeerde handen vallen.

"De secretaris-generaal benadrukt de dringende noodzaak om het geweld op alle fronten in het land te deëscaleren", gaf zijn woordvoerder aan. 

De terugkeer van Syrische vluchtelingen uit Europa is niet aan de orde zolang de situatie in het land niet stabiel is. Dat zegt ontslagnemend premier Alexander De Croo (Open VLD).

"Als land heb je een opdracht om er op gecoördineerde manier voor te zorgen dat mensen veilig terug kunnen naar hun thuisland als de situatie daar stabiliseert. Maar vandaag is dat nog niet het geval", zei De Croo vandaag tijdens het vragenuurtje in De Kamer. België zou daar wel met andere Europese landen over overleggen.

Uittredend staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V) vertolkte eerder hetzelfde standpunt. Het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) behandelt tijdelijk geen Syrische asielaanvragen meer, omdat het risico op een eventuele terugkeer op dit moment te moeilijk is om in te schatten.

De nieuwe Syrische regering, onder leiding van interim-premier Mohammed al-Bashir, wil de grondwet en het parlement voor 3 maanden ontbinden. Dat heeft de nieuwe woordvoerder van de Syrische regering Obeida Arnaout gezegd.

"Er zal een rechterlijke commissie en mensenrechtencommissie worden opgericht om de grondwet te onderzoeken en vervolgens wijzigingen door te voeren. Deze overgangsperiode zal drie maanden duren", voegde hij eraan toe. "Onze prioriteit is het behouden en beschermen van instellingen."

In de Syrische hoofdstad Damascus vindt de uitvaart plaats van Mazen al-Hamada, één van de meest prominente activisten tegen het regime van Assad. Zijn zwaar toegetakelde lichaam werd enkele dagen geleden aangetroffen in de beruchte Sednaya-gevangenis. Duizenden mensen wonen de uitvaartstoet van Hamada bij. 

Lees alles over de strijd van Mazen al-Hamada in dit artikel: 

De leiders van de G7, een groep van zeven economische grootmachten (Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten) willen Syrië ondersteunen bij de machtsoverdracht. Dat schrijven ze in een verklaring.

"We staan ​​klaar om een ​​transitieproces te ondersteunen dat leidt tot geloofwaardig, inclusief en niet-sektarisch bestuur", staat er. "We willen respect voor de rechtsstaat, universele mensenrechten, inclusief vrouwenrechten, de bescherming van alle Syriërs, inclusief religieuze en etnische minderheden, transparantie en verantwoordingsplicht."

"De G7 zal samenwerken met en volledige steun verlenen aan een toekomstige Syrische regering die zich aan deze normen houdt en de resultaten van dat proces oplevert", aldus de verklaring.

Rebellen die door Turkije gesteund worden, zetten hun opmars verder in Noord-Syrië. Dat zegt een bron bij het Turkse ministerie van Defensie. Turkije wil op die manier "terrorisme opruimen", zeggen ze.

De door Turkije gesteunde rebellen strijden tegen de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF). Die staan onder leiding van de Koerdische militie in de regio. Turkije beschouwt die groepering als een terroristische organisatie.

Gisteren raakte bekend dat tussen de 5 en de 10 Belgen lid zijn van Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de rebellengroep die de macht heeft veroverd in Syrië. "We weten dat een 30-tal Belgen in vrijheid in Syrië zijn, waarvan er een 8-tal mensen aangesloten zijn bij HTS", zegt minister van Justitie Paul Van Tigchelt (Open VLD). "Het is niet duidelijk in hoeverre zij betrokken zijn bij de recente machtsovername in Syrië."

"We weten dat een aantal van die Belgen hun leven hebben hernomen. Ze hebben de jihadistische ideologie afgezworen en hebben, in de mate van het mogelijke in Syrië, een normaal leven", gaat hij verder. "Maar het is best mogelijk dat er nog een aantal zijn met een jihadistische ideologie. Dat is momenteel koffiedik kijken."

"Onze inlichtingendiensten proberen deze mensen op verschillende manieren te volgen om daar een klare kijk op te krijgen, met internationale partners en via sociale media bijvoorbeeld. We moeten alert zijn, maar er is uiteraard geen reden tot paniek. HTS heeft voorlopig, in tegen tegenstelling tot andere terreurorganisaties, geen internationale agenda."

HTS staat op dit moment nog op de terreurlijst van de EU, maar landen als Frankrijk riepen al op om HTS van die lijst af te halen. Van Tigchelt vindt het nog te vroeg om daar een uitspraak over te doen. "Wij gaan goed monitoren welke koers HTS de komende dagen zal varen", besluit hij. "Het is tijd dat de toestand in Syrië zich wat normaliseert en alles wat daaraan kan bijdragen, moeten wij misschien wel ondersteunen." 

In de Syrische hoofdstad Damascus kom het leven langzaamaan weer op gang, maar toch blijven veel Syriërs op hun hoede. "Ik denk niet dat dat snel zal verdwijnen", zegt VRT NWS-journalist Jens Franssen vanuit Damascus. "Syrië was een zeer autoritaire centraal geleide staat. Dat betekent dat er maar weinig mensen vandaag de dag op een lager niveau initiatief zullen nemen."

"Je merkt ook dat vooral minderheden met argusogen kijken naar de eerste wetten die zullen worden uitgevaardigd", vertelt hij. "Normaal heb je hier een aantal hotels die een overdaad aan kerstversiering hebben, maar de kerstbomen uit de hotels en op straat zijn allemaal weggehaald, wellicht uit angst voor mogelijke represailles."

"Je voelt dat er bijna een vorm van zelfcensuur is, waarbij mensen zeggen: 'Misschien is dit niet de periode waarin we christelijke symbolen moeten etaleren.' Dat is absoluut niet van hetzelfde niveau als een gewijzigde grondwet, maar het zijn natuurlijk wel signalen dat bijvoorbeeld de christenen voorzichtig afwachten."

Vandaag buigen de EU-ministers van Binnenlandse Zaken zich over de aanpak van de Syrische vluchtelingen in Europa. Zo zijn er in de hele Europese Unie meer dan 100.000 aanvragen van Syriërs die internationale bescherming willen in behandeling. "We zien dat veel landen, zoals België, nu beslissen om alle beslissingen over die aanvragen eventjes on hold te zetten", zegt Hanne Beirens, directrice bij het Migration Policy Institute Europe.

"Elk land heeft het recht om zelf te beslissen wie op het grondgebied mag blijven. Maar Europa heeft de laatste jaren wel een wettelijk kader uitgebouwd en op basis daarvan wordt beslist of iemand recht heeft op bescherming", vertelt Beirens.

Om ervoor te zorgen dat er binnen de EU nu ook op een gelijkaardige manier zal omgegaan worden met de situatie van de Syrische vluchtelingen, zal er volgens Beirens een grote rol weggelegd zijn voor het Europees Agentschap voor Asiel. "Dat agentschap is er om data te verzamelen, te analyseren en te interpreteren over de situatie in het thuisland", legt ze uit. "Moet die beschermingsstatus vernieuwd worden of niet? Dat zal de grootste vraag zijn."

"Daarnaast zal het agentschap alle soorten scenario's uitschrijven, zoals ook bij Afghanistan en Oekraïne gebeurde. Het gaat dan over wat we mogen verwachten in de komende weken en maanden en hoe we daar dan mee aan de slag moeten."

Tussen de 5 en de 10 Belgen zouden lid zijn van Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de rebellengroep die de macht heeft veroverd in Syrië. Dat schrijft RTBF en het nieuws wordt bevestigd door het OCAD, het orgaan voor de coördinatie en de analyse van de dreiging in ons land.

"In totaal zouden er nog altijd 89 Belgen in Syrië en Irak zitten", duidt VRT NWS-journalist Mieke Strynckx. "De meesten zijn in de jaren na de Arabische lente in 2011 vertrokken om als Syriëstrijder te gaan vechten tegen het regime van oud-president Assad. Velen sloten zich toen aan bij terreurgroep IS, maar ook bij andere groeperingen kwamen Belgen terecht."

"Een kleine 30 zouden in Idlib zitten, de regio die onder controle stond van HTS, de rebellengroep die de opmars tegen Assad de laatste weken leidde. 5 à 10 Belgen zouden zelfs aangesloten zijn bij HTS, maar of ze ook meegevochten hebben is niet duidelijk. 26 Belgen zitten in gevangenissen of kampen in Koerdisch gebied in het noordoosten van Syrië. De Koerden speelden een cruciale rol in de strijd tegen IS."

De Baath-partij van Assad, die meer dan 50 jaar de belangrijkste partij was in het land, gaat haar activiteiten "tot nader order" opschorten. "De centrale leiding van de partij besloot alle partijactiviteiten tot nader order op te schorten en alle apparatuur, voertuigen en wapens over te dragen aan het ministerie van Binnenlandse Zaken", zegt de plaatsvervangend secretaris-generaal van de partij, Ibrahim al-Hadid, in een verklaring. 

"Daarnaast zullen alle bezittingen en fondsen van de partij onder toezicht van het ministerie van Financiën worden geplaatst en zullen hun inkomsten worden gedeponeerd bij de Centrale Bank van Syrië", voegt hij eraan toe.

In het noordoosten van Syrië waren het de Koerden die jarenlang vochten tegen IS, daarbij gesteund door de Amerikanen. De Koerden hebben geen eigen land en leven verspreid over Turkije, Iran, Irak en Syrië.

De Turkse president Erdogan beschouwt de Koerden in zijn land als een bedreiging en houdt ze langs de Syrische kant van de grens ook liefst zo ver mogelijk bij Turkije vandaan. Ook nu, na de val van Assad, krijgen de Koerden te maken met aanvallen van verschillende kanten. 

In de hele Europese Unie waren eind oktober meer dan 100.000 aanvragen voor internationale bescherming in behandeling van Syriërs. Dat blijkt uit cijfers van het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA).

De cijfers zijn bekendgemaakt op een moment dat de autoriteiten in verschillende lidstaten, waaronder Duitsland, Italië, Zweden en ook België, hebben aangekondigd dat ze de behandeling van asielaanvragen van Syriërs opschorten na de val van de regering van Assad afgelopen weekend.

Meer dan 3 miljoen Syriërs zijn vanwege de burgeroorlog gevlucht naar Turkije. Turkije zegt dat per dag nu honderden van hen terugkeren. 

De bezittingen van de afgezette president Bashar al-Assad, zijn vrouw, en de ruimere familie Assad, worden genationaliseerd. Dat vertelt collega Jens Franssen die verslag uitbrengt vanuit Damascus.

"Ondertussen zijn er ook lijsten van aanhangers van Assad", vertelt Franssen. "We logeren in een rijkere wijk, waar wel veel van die aanhangers wonen. Er wordt op deuren geklopt, en die aanhangers worden ondervraagd, vertellen bronnen mij. Na 50 jaar Assad-regime staan er nog wat rekeningen open."

Er zal geen amnestie komen voor mensen die betrokken waren bij het folteren en executeren van gevangenen. Dat heeft HTS-rebellenleider Abu Mohammed al-Jolani gezegd. "Die mensen zullen vervolgd worden in Syrië", klinkt het. Al-Jolani vraagt ook dat andere landen gevluchte criminelen uitleveren, zodat ze kunnen in Syrië kunnen berecht worden.

Sinds president Bashar al-Assad Syrië vorig weekend ontvlucht is, zijn gruwelijke beelden van folterkamers in gevangenissen de wereld rond gegaan. Onder Assad werden duizenden tegenstanders van het regime gevangengezet en gefolterd. Velen zijn ook nog steeds vermist.

Rebellen hebben de graftombe van de vader van president Bashar al-Assad, Hafez al-Assad, in brand gestoken.

Hafez al-Assad was president van Syrië van 1971 tot aan zijn dood in 2000. Net als zijn zoon regeerde hij met ijzeren hand. 

De rebellen hebben het grafmonument, in de provincie Latakia, bestormd en hebben er brand gesticht. Het lijkt erop dat de rebellen de grafkist van vader Assad naar buiten hebben gebracht en die ook in brand hebben gestoken.

Het Kremlin staat in contact met "degenen die de controle hebben over de situatie in Syrië". Dat heeft woordvoerder Dmitri Peskov gezegd. Dat contact is belangrijk om de twee militaire basissen en de diplomatieke missie van Rusland in Syrië te beschermen, aldus Peskov.

Rusland heeft een luchtmachtbasis in de provincie Latakia en een marinebasis in Tartous. 

Maria Zacharova, de woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, roept tegelijk alle partijen op om op een verantwoordelijke manier en zo snel mogelijk de veiligheid en stabiliteit in Syrië te herstellen.

In Brussel zijn zo'n 200 aanhangers van de Koerdische rebellen bijeengekomen om te protesteren tegen de aanvallen op Koerdische gebieden in Noord-Syrië.

Volgens de betogers werkt de Turkse regering van president Erdogan samen met radicale Syrische rebellen om het huidige zelfbestuur van de Koerden in Syrië omver te werpen.

Mohammed al-Bashir, de interim-premier van Syrië, heeft Syriërs die gevlucht zijn voor het regime van de afgezette president Assad, opgeroepen om terug te keren naar hun land. Dat doet hij in een interview met de Italiaanse krant Corriere della Sera .

"We moeten Syrië heropbouwen, het land weer op de been helpen, en daar hebben we de hulp van iedereen voor nodig", aldus al-Bashir.

Al-Bashir zal een overgangsregering leiden tot en met maart 2025. Internationaal is er nog wel veel argwaan over de plannen van de islamistische rebellen. Zo heeft de leider van de groep HTS, die de rebellen aanstuurde, een verleden bij terreurgroep Al Qaeda. Maar de interim-premier zegt dat in het 'nieuwe Syrië' de rechten van alle mensen en gemeenschappen gegarandeerd zullen worden. 

De minister van Buitenlandse Zaken van de VS Antony Blinken gaat vrijdag naar Turkije om daar met zijn Turkse collega Hakan Fidan de situatie in Syrië te bespreken.

De steun van de VS voor Koerdische strijders in Syrië zorgt al lang voor spanningen tussen de VS en Turkije. Dat ziet de Koerdische strijders daar als het verlengde van de Koerdische onafhankelijkheidsbeweging PKK. Die strijdt al sinds de jaren 80 voor meer autonomie voor de Koerden. De groep wordt onder meer door Turkije gezien als een terroristische organisatie.

Ayatollah Khamenei, de hoogste religieuze leider en de machtigste man van Iran, heeft gezegd dat Iran niet zal verzwakken na de val van het regime van Assad in Syrië.

Iran heeft Assad altijd gesteund, en machtsovername door de anti-Assad-rebellen is volgens analisten een zware klap voor Iran. Maar de ayatollah ontkent dat dus. "De as van het verzet (zo worden Iran en z'n bondgenoten genoemd, red.) zal weerbaarder en sterker worden", zegt Khamenei. 

Volgens ayatollah Khamenei is wat er gebeurd is in Syrië ook het resultaat van een samenzwering van de VS en Israël. Khamenei wees ook op de betrokkenheid van "een ander buurland", daarmee doelde hij waarschijnlijk op Turkije.

De val van Assad bracht optimisme, maar dus ook onduidelijkheid. "Voor het eerst in meer dan 50 jaar is er geen Assad aan de macht. Alles gaat anders zijn", zegt Jens Franssen. "De regering wordt helemaal omgegooid. De elite, hun denkkaders, ze zijn allemaal weg. Er zijn nieuwe heersers en er zullen misschien ook nieuwe wetten zijn."

"Mensen zijn ook bang want die rebellen zijn ook een extremistische beweging. Een paar jaar geleden zeiden ze te beginnen met Damascus en te eindigen met Jeruzalem. Vandaag hoor je meer gematigde gedachten. Maar in in het Midden-Oosten en zeker in Syrië weet men dat er een lang geheugen is, dat mensen niet altijd zomaar van ideologie veranderen zoals van kleren. Mensen zijn wel bang voor wat er gaat komen. Daarom proberen ze het land te verlaten."

"HTS heeft nu wel officieel de regering overgenomen, maar in die vele dorpen zijn het nog altijd de lokale mensen die instaan voor de veiligheid. Het is nu niet dat dat plots overal zal veranderen. Maar natuurlijk, het leger, de inlichtingendiensten die heel veel informatie hadden en de bevolking een stuk controleerden, die zijn allemaal weggevallen. De vraag is of daar al iets voor in de plaats gekomen is. Allicht nog niet veel."

VRT-journalist Jens Franssen maakt momenteel de oversteek van Libanon naar Syrië. "Voor ons zien we nu de Syrische grenspost, maar voor zover ik begrepen heb, zit daar niemand meer. En dat verklaart de chaos. Ik zie mensen die proberen om Syrië te voet binnen te geraken. Aan de andere kant zie je een paar duizend mensen die Syrië willen verlaten."

"Dat is opmerkelijk, want nu de dictatuur van Assad gevallen is, kan je je afvragen waarom mensen uit Syrië weg willen. Wellicht zitten daar aanhangers van het regime bij. Nog voor je iets aan hen vraagt, zeggen ze al onmiddellijk dat ze niets met het regime hadden en niet bij het leger zaten."

"Maar je hebt daar ook mensen bij die zeggen dat ze bang zijn. Zij wonen in de buurt waar Israël bombardeert. Er is heel veel onduidelijkheid en onzekerheid over wat hier de komende dagen en weken zal gebeuren, dus ze kiezen nu even het zekere voor het onzekere, zeggen ze."

Amnesty International vraagt dat regeringen asielaanvragen van Syrische vluchtelingen gewoon behandelen. De mensenrechtenorganisatie roept op om vluchtelingen niet "in nog meer onzekerheid te 'storten."

Enkele Europese landen hebben aangegeven dat ze voorlopig geen beslissingen zullen nemen over aanvragen van Syrische vluchtelingen. Ze willen afwachten hoe de situatie in het land evolueert na de val van president Assad.

Amnesty International wil dat regeringen de aanvragen op een case-by-case basis blijven beoordelen. "De veiligheid van vluchtelingen en asielzoekers moet centraal staan. Die mag niet opgeofferd worden aan de antivluchtelingenpolitiek die Europa momenteel in haar greep houdt", zegt Eve Geddie, de directeur van Amnesty's European Institutions Office.

"De situatie in Syrië is extreem onstabiel. Vijf decennia van wreedheid en repressie kunnen niet van de ene op de andere dag ongedaan worden gemaakt. Maar Europese regeringen wachten geen seconde met het stopzetten van asielaanvragen", zei Geddie. "In deze tijd van turbulentie en verandering moeten landen voorkomen dat Syrische vluchtelingen en asielzoekers in situaties van verdere onzekerheid en precariteit terechtkomen." Ook mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch zegt woensdag in een verklaring dat “geen enkele regering” Syrische vluchtelingen “onvrijwillig” terug naar het land zou moeten sturen, of van plan zou moeten zijn om dat te doen, na de val van Assad.

De Syrische bevolking heeft nu stabiliteit en kalmte nodig. Dat heeft Mohammed al-Bashir, die aangeduid is als interim-premier van Syrië, gezegd in een interview met nieuwszender Al Jazeera.

Al-Bashir is een ingenieur uit de noordwestelijke provincie Idlib, de plaats van waaruit de rebellengroep HTS gestart is met het offensief tegen het regime. In Idlib stond Al-Bashir al aan het hoofd van de lokale regering, aangesteld door HTS. Minstens tot maart 2025 zal hij de overgangsregering in Syrië leiden.

Gisteren leidde Al-Bashir al een vergadering in de hoofdstad Damascus. Die werd bijgewoond door leden van zijn nieuwe regering en die van het voormalige kabinet van president Assad. Op de agenda stond de overdracht van bevoegdheden en instellingen.

"We hebben leden van de vorige regering en enkele directeurs van de administratie in Idlib en de omliggende gebieden uitgenodigd om alle noodzakelijke werkzaamheden voor de komende 2 maanden te stroomlijnen. Tot we een grondwettelijk systeem hebben om het Syrische volk te kunnen dienen," vertelde Bashir na afloop aan Al Jazeera. "Er waren ook al andere vergaderingen om de instellingen opnieuw op te starten en zo ons volk in Syrië te kunnen dienen."

Het Israëlische leger zegt dat het de voorbije 2 dagen ongeveer 480 luchtaanvallen heeft uitgevoerd op militaire doelwitten in Syrië. De meeste van die aanvallen waren volgens het leger gericht op de strategische wapenvoorraden in Syrië.

Israël zegt het met de aanvallen op wapendepots wil "voorkomen dat ze in handen vallen van terroristen". De doelwitten waren onder andere 15 oorlogsschepen, luchtafweergeschut, vliegvelden en tientallen wapenproductielocaties in Damascus, Homs, Tartus, Latakia en Palmyra.

Gisteren liet de Israëlische minister van Defensie Israël Katz nog weten dat het Israëlische leger de Syrische militaire vloot had vernietigd.

De internationale ngo Reporters Zonder Grenzen (RSF) wil de voormalige Syrische president Bashar al-Assad voor de rechter brengen voor de moord op 181 journalisten sinds de start van de oorlog in 2011. RSF is ook bezorgd over de journalisten die momenteel nog in het land worden vastgehouden.

Volgens RSF zijn 161 journalisten gedood door het Syrische regime en zijn aanhangers, en 17 door Russische bombardementen. "Met meer dan 180 journalisten die sinds 2011 door het regime en zijn bondgenoten zijn gedood en geëxecuteerd, en verslaggevers die jarenlang in de gevangenissen zijn opgesloten en gemarteld, hebben Assad en zijn bondgenoten Syrië tot een van de slechtste landen ter wereld voor mediaprofessionals gemaakt, volgens de persvrijheidsindex 2024 van RSF", zei Jonathan Dagher, hoofd Midden-Oosten bij RSF.

"We eisen dat Bashar al-Assad berecht wordt voor zijn misdaden. En dat er gerechtigheid komt voor alle slachtoffers van zijn mishandelingen."

Maandag, een dag na de val van het regime, zaten volgens RSF "23 journalisten in de gevangenis en waren er 10 vermist, van wie 7 ontvoerd werden naar een onbekende locatie door het regime van Assad. Voor de overgrote meerderheid van hen is er tot op vandaag geen bewijs dat ze nog in leven zijn", aldus de organisatie.

RSF veroordeelt dat "verschillende rebellengroepen en gewapende facties ook hebben deelgenomen aan de onderdrukking van verslaggevers in het gebied dat onder hun controle staat". De alliantie Hayat Tahrir al-Sham (HTS), die Assad ten val bracht, "wordt ervan beschuldigd tussen 2012 en 2019 6 van hen te hebben vermoord." De organisatie roept op om ook die daders ter verantwoording te roepen.

RSF laat ook weten dat sinds de val van het Assad-regime 2 journalisten vrijgelaten zijn. Het gaat om Hanin Gebran, een journaliste die opgepakt werd in juni 2024, en de blogster Tal al-Mallohi, die al sinds 2009 werd vastgehouden.

De Syrische rebellen die het voorbije weekend de hoofdstad Damascus hebben ingenomen, zeggen dat ze nu ook de stad Deir ez-Zor hebben overgenomen. Deir ez-Zor ligt in het oosten van Syrië. De stad was tot voor kort in handen van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), een Koerdische militie die de steun krijgt van de Verenigde Staten.

Een vertegenwoordiger van de jihadistische groep Hayat al-Tahrir, die de rebellenllianie HTS leidt, zei in een opgenomen video dat de groep binnenkort "een grondige inspectie van de wijken van de stad" zou uitvoeren om het gebied veilig te stellen. Hij voegde er ook aan toe dat de strategische nabijgelegen stad Boukamal ook in hun handen is gevallen.

"We zullen oprukken richting Raqqa en Hasakah en andere gebieden in Oost-Syrië," zeiden de HTS-strijders nog.

Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR) in het Verenigd Koninkrijk hebben de Koerdische milities in Deir ez-Zor zich teruggetrokken in de buurt van de omliggende steden.

De Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), een door de Verenigde Staten gesteunde Koerdische militie, hebben in de stad Manbij een staakt-het-vuren bereikt het Nationale Syrische Leger (NSL), door Turkije gesteunde Syrische rebellen. 

Manbij is een stad in het noorden van Syrië die onder controle van de Koerden stond. Maandag werd de stad veroverd door pro-Turkse rebellengroepen. Het akkoord is bereikt door bemiddeling van de Verenigde Staten, zegt SDF-commandant Mazloum Abdi op X. Volgens Abdi was het bestand nodig "om de veiligheid van de burgers te waarborgen."

Abdi zegt dat de Koerdische strijders zich zo snel mogelijk uit het gebied zullen terugtrekken. De strijders zouden bereid zijn "om een politiek proces aan te gaan voor de toekomst van het land."

Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR) in het Verenigd Koninkrijk zijn de voorbije dagen minstens 218 doden gevallen bij gevechten tussen pro-Koerdische en pro-Turkse milities.

De Amerikaanse troepen die momenteel in Syrië zijn, zullen daar nog een tijdje blijven. Dat heeft nationaal veiligheidsadviseur Jon Finer gezegd aan het persagentschap Reuters. Ze zijn daar als onderdeel van een antiterreurmissie, gericht op het uitschakelen van IS-militanten.

"De troepen zijn hier voor een zeer specifiek en belangrijk doel, niet als een onderhandelingsmiddel", stelde Finer. "De VS is nog altijd vastberaden om IS te bestrijden, zoals we dat het afgelopen decennium hebben gedaan."

Finer zei ook dat de Amerikaanse regering het Syriëbeleid nog niet formeel gewijzigd heeft. Buitenlandse Zaken in de VS wil ook niet zeggen of de VS de aanduiding van HTS als terroristische organisatie zal aanpassen. HTS (Hayat Tahrir al-Sham) is de alliantie van rebellengroepen die Assad ten val bracht. Door die aanduiding als terreurorganisatie kan de VS de alliantie niet bijstaan.

"We hebben in de loop der jaren een aantal militante groepen gezien die de macht hebben gegrepen, die hebben beloofd dat ze minderheden zouden respecteren, die hebben beloofd dat ze de godsdienstvrijheid zouden respecteren, die hebben beloofd dat ze op een inclusieve manier zouden regeren, en vervolgens hebben gezien dat ze die beloften niet nakwamen," zei Matthew Miller, woordvoerder van Buitenlandse Zaken.

Gevechten tussen de door Turkije gesteunde milities en de Koerdische strijdkrachten hebben in 3 dagen 218 doden geëist in het noorden van Syrië, aldus het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR).

Volgens de ngo werden de afgelopen 3 dagen “218 leden van pro-Koerdische strijdkrachten en pro-Ankara facties gedood bij de gevechten in en rond Manbij”, een regio die eerder onder Koerdisch bestuur stond.

De door Turkije gesteunde facties lanceerden zondag een offensief dat “hen in staat stelde Manbij binnen te dringen". Het SOHR laat ook weten dat de gevechten in de regio rond Raqqa, in het noordoosten van het land, doorgaan.

De Libanese militie Hezbollah heeft de wens uitgedrukt dat de nieuwe leiders in buurland Syrië "de Israëlische bezetting" van hun land verwerpen. De militie was jarenlang een bondgenoot van de Syrische leider Bashar al-Assad, die afgelopen weekend verdreven werd door rebellen.

"We hopen dat Syrië stabiliseert (...) en zich krachtig opstelt tegen de Israëlische bezetting en buitenlandse inmenging in zijn aangelegenheden voorkomt", zei de door Iran gesteunde organisatie in een verklaring. Israël bezet sinds 1967 een deel van de Golanhoogten in Syrië.

Het regime van Assad was belangrijk voor de doorvoer van wapens van Iran naar de Libanese organisatie. Hezbollah is het voorbije jaar zwaar gehavend door een intense oorlog met Israël, dat maandag en dinsdag ook luchtaanvallen uitvoerde in Syrië.

De Syrische president Bashar al-Assad bevindt zich in Rusland. Dat bevestigde de Russische onderminister van Buitenlandse Zaken, Sergej Rjabkov, in een interview op de Amerikaanse zender NBC, dat dinsdag uitgezonden werd.

"Hij werd in veiligheid gebracht. Het toont dat Rusland handelt zoals het hoort in een dergelijke buitengewone situatie."

"Ik heb geen idee hoe hij het nu stelt. Het zou heel verkeerd zijn als ik zou uitweiden over wat er is gebeurd en hoe het is opgelost."

Het was al even duidelijk dat Assad met zijn familie naar Rusland was gevlucht, waar hij asiel kreeg van de Russische president Poetin, maar voorlopig heeft het Kremlin daar nog niet openlijk over gesproken. Het is niet geweten waar in Rusland Assad zich zou bevinden.

Rusland steunde het regime van Assad in Syrië sinds het begin van de burgeroorlog in 2011. Er waren sinds 2015 ook Russische troepen in Syrië. Na het uitbreken van de oorlog in Syrië werd hun mankracht beperkt.

De terroristische organisatie IS heeft 54 Syrische soldaten die wegvluchtten tijdens het rebellenoffensief geëxecuteerd in de woestijn in het centrum van het land. Dat zegt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, een organisatie die op basis van een informantennetwerk in Syrië de burgeroorlog monitort.

IS hield de soldaten tegen in de woestijn in de provincie Homs. "Ze sloegen op de vlucht toen het regime van dictator Bashar al-Assad ten val kwam", zegt het Observatorium. IS executeerde hen uiteindelijk.

Correspondente Daisy Mohr trok van Libanon naar Damascus en merkt er dat het dagelijkse leven weer op gang is gekomen. "Er zijn best wel veel mensen op straat en er zijn ook best wel wat winkeltjes open waar je dingen kan kopen. Het zag er gek genoeg weer vertrouwd uit, zoals vroeger."

De mensen lijken "wakker te zijn geworden uit een boze droom", zegt Mohr. "Het is zo onwerkelijk nog voor zoveel mensen. Veel blijdschap, opluchting, maar ook angst en onzekerheid over familieleden in gevangenissen."

"Dit is de nieuwe realiteit. Er zijn verschillende checkpoints van de mannen van HTS, maar die laten ons wel gewoon doorrijden en lijken ons te verwelkomen. Iedereen is aan het aftasten wat er nu gaat gebeuren. Je proeft wel nog die onzekerheid."

De Verenigde Staten zullen een nieuwe Syrische regering erkennen en steunen als die terrorisme afzweert, de voorraden chemische wapens vernietigt en de rechten van minderheden en vrouwen beschermt. Dat heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken gezegd.

Blinken zei ook dat de VS zal samenwerken met groepen in Syrië en regionale partners om ervoor te zorgen dat de overgang vlot verloopt. Hij specifieerde niet met welke groepen de VS zou samenwerken, maar het ministerie van Buitenlandse Zaken sluit gesprekken met de belangrijkste rebellengroep HTS niet op voorhand uit, ook al staat die groep op de Amerikaanse terreurlijst.

De Europese Unie maakt zich zorgen over het uitbreken van sektarisch geweld in Syrië. "Er zijn legitieme zorgen over de risico's daarop", zegt Europees hoog vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid Kaja Kallas.

Turkije heeft in het noorden van Syrië een aanval uitgevoerd op de Syrisch-Koerdische militie YPG. Dat zegt een bron binnen de Turkse veiligheidsdiensten. Turkije zou 12 vrachtwagens met raketten en zware wapens hebben vernietigd. Ook 2 tanks en enkele munitieopslagplaatsen werden vernietigd.

Volgens dezelfde bron zouden de wapenvoorraden achtergelaten zijn door troepen van het regime van Assad toen ze zich uit de regio terugtrokken. De YPG zou de wapens in beslag hebben willen nemen.

Volgens Ambrey, een wereldwijde expert in maritiem risicomanagement, zijn bij de Israëlische aanval op de Syrische militaire vloot zeker 6 Syrische schepen geraakt. 5 daarvan zouden zijn gezonken, 1 maakte slagzij. Volgens Ambrey moet uit beelden blijken dat er verder geen schade is aan de haveninfrastructuur van Latakia.

Mohammed al-Bachir zal al zeker tot 1 maart 2025 de overgangsregering in Syrië leiden. Dat is aangekondigd op televisie na een bijeenkomst van de leider van de HTS-rebellen met ministers van de huidige regering. Gisteren was al-Bachir al aangeduid om een nieuwe regering te vormen.

Al-Bashir is een ingenieur uit de noordwestelijke provincie Idlib, het rebellenbolwerk van waaruit de rebellengroep HTS haar snelle opmars heeft gestart. Al-Bashir stond in Idlib al aan het hoofd van de lokale regering.

Turkije moet er alles aan doen opdat Syrië "niet opnieuw verdeeld wordt". Dat zegt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. "Bij elke aanval tegen de vrijheid van het Syrische volk, de stabiliteit van de nieuwe regering en de integriteit van het grondgebied, zullen wij aan de kant van het Syrische volk staan", zei Erdogan in een tv-toespraak.

"De lessen die we getrokken hebben uit wat in Syrië is gebeurd, uit de tragedie van de Palestijnen en de oorlog ten noorden van ons land (Oekraïne, red.), tonen aan dat we op die manier moeten handelen", voegde hij eraan toe.

Mogelijk verwijst Erdogan onder meer naar de Israëlische aanvallen op het zuiden van Syrië en het binnentrekken van de gedemilitariseerde zone. Eerder had de Turkse minister van Buitenlandse Zaken de "bezettingsmentaliteit" van Israël al veroordeeld. 

Een opvallende terechtwijzing, aangezien Turkije 6 jaar geleden in het noorden van Syrië zelf ook bepaalde gebieden is binnengetrokken, om er de Koerdische rebellen te verdrijven. Die gebieden zijn nu nog altijd onder controle van door Turkije gesteunde Syrische milities.

Libanon mag geen vrijhaven worden voor Syrische politici en andere hooggeplaatsten die verantwoordelijk zijn voor misdaden. Dat zegt de Progressief Socialistische Partij, een van de belangrijkste partijen in Libanon. De voorbije dagen waren er berichten dat hooggeplaatste figuren uit de entourage van Assad naar Libanon zouden zijn gevlucht. De PSP roept de Libanese overheid op om dat te voorkomen, om te vermijden dat Libanon daarvan de "juridische en politieke gevolgen" zou dragen.

De Syrische president Bashar al-Assad heeft zelf de beslissing genomen om zijn functie neer te leggen. Dat zegt althans Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov. "De terugtrekking uit het proces waarbij hij de taken van het staatshoofd uitoefende, was een individuele beslissing van Assad", zei Peskov aan Russische nieuwsagentschappen.

Rusland was jarenlang samen met Iran de belangrijkste bondgenoot van Assad. Teheran en Moskou hebben zich wel afzijdig gehouden toen de rebellen in sneltempo oprukten richting Damascus.

De woordvoerder gaf geen verdere uitleg over de rol die Rusland nog heeft gespeeld na de val van het Syrische regime. Assad is met zijn familie naar Rusland gevlucht, waar hij ook asiel heeft gekregen. Er is ook niet medegedeeld waar Assad zich juist bevindt.

De Israëlische minister van Defensie zegt dat de Israëlische marine in de nacht van maandag op dinsdag de Syrische militaire vloot heeft vernietigd. De minister zegt ook dat hij het leger heeft opgedragen om een "steriele verdedigingszone" te creëren in het zuiden van Syrië, zonder de bedoeling om er permanent te blijven.

Eerder vandaag waren er berichten over Israëlische tanks die zouden oprukken naar Damascus. Een woordvoerder van het leger benadrukt dat dat niet het geval is. Israël zou naar eigen zeggen niet verder oprukken dan de gedemilitariseerde zone tussen Israël en Syrië, op "een aantal bijkomende punten" na.

Israël heeft geen belangen in Syrië, enkel het beschermen van de grens en de bevolking, klinkt het. De vele Israëlische luchtaanvallen zijn dan weer bedoeld om te voorkomen dat strategische wapens in vijandige handen vallen. 

In een militair ziekenhuis in Harasta, niet ver van Damascus, zijn meerdere lichamen ontdekt in een koelruimte. Er wordt nu onderzocht of de lichamen afkomstig zijn uit de beruchte gevangenis van Sednaya, in dezelfde regio.

Volgens een reporter van Al Jazeera die toegang kreeg tot het militaire hospitaal, heeft een voormalige medewerker van het hospitaal de rebellen ingelicht over de lichamen. Hij zou ook verteld hebben dat het ziekenhuis door het regime gebruikt werd als verzamelpunt voor slachtoffers van folteringen. Om de zoveel tijd zouden lichamen vanuit Sednaya naar Harasta zijn gebracht wanneer de gevangenis haar limiet had bereikt.

Volgens de reporter van Al Jazeera vertoonden meerdere lichamen tekenen van foltering. Medische bronnen binnen het ziekenhuis vertelden hem ook dat sommige lichamen in het ziekenhuis afkomstig waren van mensen die pas de afgelopen dagen waren overleden, kort voor de rebellen Damascus innamen.

Het Syrische Nationale Leger (SNA), een rebellengroep die steun krijgt van Turkije, heeft na zware gevechten de stad Manbij in Noord-Syrië veroverd op Koerdische milities. 

De voorbije 2 weken hebben het SNA en de Koerdische milities hevige gevechten geleverd om de controle over de stad, die zich in vogelvlucht op een dertigtal kilometer van de Turkse grens bevindt. SNA is er nu in geslaagd om de stad onder controle te krijgen. 

Turkije beschouwt alle Koerdische milities in het noorden van Syrië als zijtakken van de PKK, en dus als terroristische organisaties. De Turkse president Erdogan had gisteren nog beklemtoond dat hij de aanwezigheid van zulke milites in de grensregio niet zou tolereren.

In de Syrische hoofdstad Damascus is een onderzoekscentrum dat afhing van het ministerie van Defensie gebombardeerd en volledig vernield. Dat heeft een journalist van het Franse persbureau AFP vastgesteld. Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, dat over een uitgebreid netwerk aan bronnen ter plaatse beschikt, viseerden Israëlische luchtaanvallen het onderzoekscentrum.

Het centrum was in april 2018 al eens het doelwit van westerse luchtaanvallen. Volgens de Verenigde Staten is het verbonden met het Syrische programma voor chemische wapens. Volgens een werknemer waren er vroeger weliswaar militaire activiteiten in het onderzoekscentrum, maar was het nu bedoeld om er de productie van geneesmiddelen op te starten.

Geir Pedersen, de VN-gezant voor Syrië, heeft Israël intussen opgeroepen om te stoppen met zijn aanvallen op Syrië. Hij noemde de aanvallen dinsdag vanuit Genève "zeer verontrustend".

Bronnen bij de Syrische veiligheidsdiensten melden dat Israëlische troepen tot op 25 kilometer van Damascus zijn opgerukt na een reeks zware luchtaanvallen. Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten voerden Israëlische gevechtsvliegtuigen meer dan 300 luchtaanvallen uit, waarbij ook doelwitten in Damascus zouden zijn getroffen. Grondtroepen zouden intussen verder het land zijn ingetrokken.

Israël ontkent de bewering stellig. Volgens een woordvoerder van het Israëlische leger bevinden de troepen zich niet buiten de bufferzone in de Golanhoogten. "De berichten over een grotere invasie zijn onjuist", klinkt het.

Het is te vroeg om te zeggen dat de Europese Unie in gesprek zal gaan met HTS, de Syrische rebellengroep die Assad uit Damascus heeft verdreven. Dat zegt Bernard Quintin (MR), de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken. HTS staat momenteel op de lijst van terreurorganisaties.

“Wij steunen de boodschap van de Verenigde Naties. De territoriale integriteit en eenheid van Syrië moet worden gewaarborgd, de veiligheid van burgers moet worden beschermd en er moet militaire hulp komen.”

Hoe dat precies moet gebeuren, weet hij dus nog niet. “Het is te vroeg om grote conclusies te trekken. Zoals de VN ook zegt: we moeten nu observeren wat er gebeurt. Volgende week zitten we met de EU samen en kunnen we bekijken hoe we met de rebellengroepen kunnen werken.”

Sinds het vertrek van Assad heeft Israël – met hulp van de Verenigde Staten – al meer dan 100 doelwitten in Syrië bestookt. “In 2013 werd Syrië gedwongen om zijn chemische wapens op te geven. Bij Israël is echter het vermoeden blijven bestaan dat Assad wapens achter de hand heeft gehouden. Daarom vallen ze nu plekken aan waar wapens opgeslagen liggen”, verklaart Nasrah Habiballah, correspondente in Israël, in De Ochtend op Radio 1.

Bovendien is terreurgroep IS in bepaalde delen van Syrië nog steeds actief. “Ze willen er een stokje voor steken dat overgebleven IS-strijders gebruikmaken van het machtsvacuüm dat er nu is ontstaan.”

Ook opvallend is dat de Israëlische premier Netanyahu extra troepen heeft gestuurd naar de UNDOF-zone. Dat is een bufferzone waarin wordt gepatrouilleerd door de Verenigde Naties en is ingesteld tussen Israël en Syrië in de Golanhoogten. “In eerste instantie zei Israël dat ze enkel extra troepen stuurden om de bufferzone extra te bewaken, en dat dit tijdelijk zou zijn. Inmiddels zijn er berichten dat Syrische burgers uit dat grensgebied zouden zijn gearresteerd. Het is onduidelijk wat er precies gaande is.”

Verder kijkt Israël met gemengde gevoelens naar de omwenteling in Syrië, aldus Habiballah. “Assad was een bondgenoot van Iran, en Israël en Iran zijn aartsvijanden. Onder Assad konden Iraanse milities zich in Syrië vestigen, de Syrische rebellen willen de Iraanse invloeden net kwijt. Die Iraanse milities steunen dan weer Hamas. Netanyahu hoopt dat Hamas hiermee verder geïsoleerd geraakt – en zo een deal wil sluiten.” Voor een groot deel komt de situatie in Syrië Israël dus goed uit. “Tegelijkertijd: wat gaat er in de plaats van Assads beleid komen?”

De Brits-Syrische vrouw van de Syrische dictator Bashar al-Assad, die naar verluidt naar Rusland gevlucht is, is niet welkom in het Verenigd Koninkrijk. Dat zegt de Britse minister van Buitenlandse Zaken, David Lammy.

Eerder zei de Britse premier Keir Starmer dat het te vroeg was om te overwegen het Britse staatsburgerschap van Asma al-Assad in te trekken. Asma al-Assad werd in 1975 in Londen geboren en groeide op in de Britse hoofdstad.

Na de val van het Syrische regime zitten er geen gevangenen meer in de beruchte militaire Sednaya-gevangenis. Dat melden activisten van de Syrische Civiele Bescherming (SCD), ook bekend als de Witte Helmen, na een systematische zoektocht met honden en geluidssensoren.

De Witte Helmen betuigden hun medeleven met de vele families die tevergeefs hoopten dat vermiste familieleden levend zouden worden teruggevonden in de gevangenis.

Volgens het hoofd van de Witte Helmen, Raid Al Saleh, zaten in totaal ongeveer 150.000 mensen in de gevangenis, die onder Syriërs bekendstaat als het "slachthuis" vanwege het brutale optreden van de bewakers en de beruchte martelmethoden. 

5 zoekteams hebben het hele complex uitgekamd, aldus de Witte Helmen. "Alle in- en uitgangen, luchtkanalen, rioleringen, waterleidingen, kabelgoten en bewakingscamera's zijn gecontroleerd. Ondanks die uitgebreide inspanningen zijn er geen verborgen of geheime plaatsen ontdekt." De zoektocht naar de vermiste slachtoffers van het regime gaat door. Ook buiten de gevangenis zijn er massagraven en liggen er talloze lijken.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is bijeengekomen voor een spoedvergadering over de situatie in Syrië. De vergadering, die achter gesloten deuren plaatsvond, was aangevraagd door Rusland, een bondgenoot van Assad.

"De Raad was het grotendeels eens over de noodzaak om de territoriale integriteit en eenheid van Syrië te waarborgen, de veiligheid van burgers te beschermen en ervoor te zorgen dat er humanitaire hulp komt", aldus de Russische VN-ambassadeur Vasili Nebenzja na afloop. Hij benadrukte dat er nog veel onduidelijk is over de situatie in Syrië. "Iedereen is verrast door de gebeurtenissen, ook de leden van de Raad. We moeten afwachten, observeren en evalueren."

Volgens Nebenzja is niet besproken of de VN rebellengroep HTS van de lijst van terroristische groeperingen zal halen. Sinds het begin van de burgeroorlog in Syrië in 2011 was de Raad grotendeels verlamd wat de Syrische kwestie betrof omdat Rusland geregeld zijn vetorecht gebruikte om het regime van Assad te beschermen.

Rebellengroep Hay'at Tahrir al-Sham (HTS) gaat beloningen uitloven voor informatie over hoge leger- en veiligheidsofficieren die dienden onder de gevluchte Syrische leider Bashar al-Assad. HTS zegt met een lijst te komen "met de namen van de hoogstgeplaatste functionarissen die verantwoordelijk waren voor de marteling van het Syrische volk".

"We zullen niet aarzelen om deze criminelen, moordenaars en veiligheids- en legerofficieren ter verantwoording te roepen", aldus rebellenleider Abu Mohammed al-Jolani (die weer zijn echte naam Ahmed al-Sharaa gebruikt). Ook zegt hij dat de nog te vormen nieuwe regering om uitlevering zal vragen als personen die op de lijst staan naar het buitenland vluchten.

De Verenigde Staten hebben een gezant naar het Midden-Oosten gestuurd om informatie te verzamelen over de Amerikaanse journalist Austin Tice, die in 2012 werd ontvoerd in Syrië.

Tice werkte voor McClatchy News, de Washington Post en het Franse persagentschap AFP en deed verslag van de oorlog in Syrië. Hij werd ontvoerd in Darayya, een voorstad van Damascus, waar het leger een zoekactie uitvoerde.

De toen 31-jarige verscheen in september 2012 geblinddoekt in een video. De identiteit van zijn ontvoerders is tot op de dag van vandaag onbekend en sinds zijn ontvoering is er weinig informatie openbaar gemaakt.

De Verenigde Staten is bereid "samen te werken met elke groep die mogelijk informatie heeft over de verblijfplaats van Austin Tice", aldus Matthew Miller, woordvoerder van Buitenlandse Zaken. "We zullen niet rusten voordat hij veilig thuiskomt bij zijn dierbaren."

De Duitse bondskanselier Olaf Scholz heeft met de Franse president Emmanuel Macron gebeld over Syrië. Volgens de Duitse regering hebben de 2 uitgesproken dat ze bereid zijn samen te werken met de nieuwe machthebbers, nu de rebellen het regime van Bashar al-Assad omver hebben geworpen.

Scholz en Macron "verwelkomen" de val van Assad, omdat hij "het Syrische volk verschrikkelijk lijden heeft toegebracht en heeft gezorgd voor grote schade aan zijn land".

Een eventuele samenwerking met de nieuwe regering zou wel "op basis van de fundamentele mensenrechten" moeten gebeuren, waarschuwen de Europese leiders. Etnische en religieuze minderheden moeten beschermd worden.

De Verenigde Staten zijn vastberaden om niet toe te staan dat terreurgroep Islamitische Staat (IS) zich opnieuw kan installeren of toevluchtsoorden kan oprichten in Syrië. Dat heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken maandag gezegd in Washington.

Hij riep ook op om alles in het werk te stellen om "een versnippering van het land te vermijden" na de val van dictator Bashar al-Assad.

Blinken wijst erop dat IS van deze periode zal profiteren om haar slagkracht te herstellen. "Zoals de precisie-aanvallen die we dit weekend hebben uitgevoerd aantonen zijn we vastberaden om dat te voorkomen", zei de Amerikaanse minister. 

"Israël zal alle middelen voor handen gebruiken om zijn veiligheid te garanderen na de val van Assad." Dat heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gezegd aan reporters. Volgens de premier is het einde van het Assad-regime te danken aan de hevige verliezen die Hamas, Hezbollah en Iran geleden hebben door Israël.

In die zin hoopt Netanyahu dat de val van Assad kan leiden tot een staakt-het-vuren met Hamas. "Ze zijn meer geïsoleerd dan ooit. Ze verwachtten hulp van Hezbollah, we hebben dat weggenomen. Ze verwachtten hulp van Iran en het Assad-regime, we hebben dat weggenomen."

"Mogelijk opent dit deuren voor een overeenkomst voor een gevangenenruil, maar het is nog te vroeg om te zeggen."

De Syrische rebellen hebben Mohammed al-Bashir de opdracht gegeven een overgangsregering te vormen. Dat meldt de Syrische televisie. Al-Bashir zal een regering vormen om de overgangsperiode te leiden en "te voorkomen dat het land afglijdt naar chaos", aldus het bericht. Dit is wat we van hem weten:

• Hij is 41 jaar oud en komt uit de Idlib-provincie in Noord-Syrië

• In januari werd hij benoemd tot hoofd van het rebellenbestuur in Idlib

• Daarvoor was hij minister van Ontwikkelingssamenwerking binnen dat bestuur

• Hij werkte ook bij het Syrische staatsgasbedrijf, en heeft diploma's in bouwkunde, de leer van de strenge islamitische wet sharia en recht

De beslissing om al-Bashir te belasten met de vorming van een overgangsregering kwam na een ontmoeting tussen die laatste, HTS-leider Ahmed Al-Sharaa (de echte naam van al-Jolani nvdr.) en de huidige premier Ghazi al-Jalali, volgens Arabiya TV.

Al-Jolani blijft als militair leider het gezicht van HTS en zal waarschijnlijk een grote rol spelen bij het opzetten van een nieuwe regering.

De Turkse president Erdogan zal de Yayladagi-grens met Syrië openen. Dat heeft hij gezegd tijdens een persmoment. Turkije hoopt dat veel Syrische vluchtelingen in Turkije daardoor de terugkeer naar hun thuisland zullen overwegen.

"De donkere periode in Syrië is voorbij, nu begint een tijd van licht", zegt hij. "Ik geloof dat deze wind van verandering voordelig zal zijn voor het Syrische volk. De veilige en vrijwillige terugkeer zal enkel toenemen naarmate de stabiliteit terugkeert. Alleen Syriërs zullen de toekomst van de Syrië bepalen."

Erdogan biedt ook zijn hulp aan om de stabiliteit te doen terugkeren.

Ook in Limburg wordt de val van de Syrische president Bashar al-Assad gevierd. De Hasseltse restaurantuitbater Chaal Faissal reageert euforisch en ontroerd op de historische omwenteling van dit weekend. Over een paar jaar gaat Chaal met pensioen en wil hij terugkeren naar zijn vaderland. "Na al die jaren van onderdrukking ga ik mijn familie terugzien", vertelt hij aan VRT NWS.

De Syrische rebellen verlenen amnestie aan alle eenheden van het Syrische leger. Dat meldt internationaal persagentschap Reuters. Het betekent dat de rebellen deze soldaten de mogelijkheid bieden om zonder vervolging of vergelding over te lopen naar de oppositie.

Amnestie is een instrument dat de dynamiek van de strijd kan veranderen. Dit soort aanbiedingen kan de loyaliteit van troepen die mogelijk twijfelen aan hun steun aan het regime van president Assad beïnvloeden​.

Volgens woordvoerder van het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) Olivier Brasseur is de situatie in Syrië momenteel te onduidelijk om een risico op eventuele terugkeer in te schatten. "We hebben beslist om tijdelijk geen Syrische asielaanvragen behandelen, behalve van personen die een statuut hebben in een andere EU-lidstaat, want dan is er geen vrees tegenover het land van herkomst", klinkt het.

Verschillende Europese landen, waaronder Frankrijk, Oostenrijk, Zweden en Duitsland, namen soortgelijke beslissingen.

Lees er meer over in onderstaand artikel:

Syrische burgers en rebellen verkennen de gangen en cellen van de beruchte gevangenis van Sednaya, bijgenaamd "het slachthuis", waar gevangenen gisteren bevrijd werden. Het geeft een beeld van de erbarmelijke omstandigheden waarin de gevangenen werden vastgehouden. Dat waren gestrafte misdadigers, maar ook dienstweigeraars en opposanten van het regime. Volgens het Syrisch Netwerk voor Mensenrechten belandden hier alleen al sinds 2011 130.000 mensen. Zij werden massaal gefolterd en geëxecuteerd.

Intussen wordt er verder gezocht naar de toegang naar een verborgen en afgesloten afdeling van de gevangenis. Voor die gevangenen tikt de tijd, nu hun bewakers weggevlucht zijn.

De Syriërs vieren feest nu de voormalige president Bashar al-Assad verdreven is. Maar hoe moet het verder? Welke toekomst wacht de Syriërs die gevlucht zijn, bijvoorbeeld naar Europa? Wat met hen die gebleven zijn? En welke rol kan de internationale gemeenschap spelen? Conflictjournalist Rudi Vranckx denkt dat de heropbouw van Syrië "een enorme klus wordt, maar ik heb hoop".

Lees meer in dit artikel:

De opmars van Israëlische troepen naar Syrië in de bufferzone aan de rand van het door Israël bezette en geannexeerde deel van de Golanhoogte is "een beperkte en tijdelijke maatregel". Dat zegt de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar.

"Ik benadruk dat dit een beperkte en tijdelijke maatregel is die we om veiligheidsredenen hebben genomen", aldus Saar op een persconferentie in Jeruzalem. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu kondigde gisteren aan dat hij het leger de opdracht had gegeven om de bufferzone "in handen te nemen" na de val van de Syrische president Bashar al-Assad.

De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN, Volker Türk, heeft ervoor gepleit dat de personen die tijdens het regime van de Syrische dictator Bashar al-Assad gewelddaden hebben gepleegd, ter verantwoording worden geroepen. Dat moet gebeuren als onderdeel van het komende politieke overgangsproces, zo zei hij.

"Elke politieke transitie moet erover waken dat de daders van ernstige schendingen ter verantwoording worden geroepen voor hun daden. Het is noodzakelijk dat al het bewijsmateriaal zorgvuldig wordt bewaard voor toekomstig gebruik", verklaarde Türk op een persconferentie.

De VN riep ook op om "alle nodige maatregelen te nemen om minderheden in Syrië te beschermen en om represailles en wraakacties te voorkomen". Mensenrechten moeten centraal staan in de nationale dialoog, aldus de VN-topman, die verder ook het belang aanhaalde van de veiligheidsapparaat en van de zoektocht naar vermiste personen.

Intussen zijn in Syrië activisten van de Syrische Burgerbescherming (SCD), ook bekend als de Witte Helmen, na de val van Assad in een berucht militair detentiecentrum ten noorden van Damascus op zoek naar politieke gevangenen, meldt het hoofd van de organisatie op X. 

Met behulp van honden en geluidssensoren wordt gespeurd naar geheime cellen in de kelder van de gevangenis. "We worden begeleid door mensen die alle details van de gevangenis kennen", schreef Raid Al Saleh. De zoektocht bleef voorlopig zonder resultaten, maar het werk gaat door, aldus Al Saleh.

Lange tijd werd Asma al-Assad, echtgenote van de nu verdreven Syrische president Bashar al-Assad, op handen gedragen. Pas toen de burgeroorlog in Syrië losbarstte, ontdekten velen hoe gekleurd hun beeld was geweest. Lees hier een portret van de - sinds kort voormalige - first lady van Syrië.

Reinoud Leenders, expert Midden-Oosten aan het King’s College in Londen, heeft goede hoop in de omwenteling in Syrië. Dat zegt hij in De Ochtend op Radio 1. “In een paar dagen tijd is er een einde gemaakt aan den vreselijke dictatuur waar zoveel Syriërs het slachtoffer van zijn geweest. Ze verdienen onze sympathie om met hen mee te vieren.”

“Bovendien”, zegt hij, “zijn alle doemscenario’s waarvan sprake was vooralsnog geen werkelijkheid geworden. Er was veel vrees voor HTS,  de voormalige jihadistische beweging die de opmars heeft geleid en het regime ten val heeft gebracht. Misschien moeten we hen nog steeds vrezen, maar er is vooralsnog geen sprake van bloedbaden of afrekeningen. Ze klinken heel gematigd.”

Leenders roept dan ook op om het pessimisme “in te dammen en het momentum te appreciëren”. “Vooralsnog heeft HTS zich voorbeeldig gedragen. Op militair vlak hebben ze een ongelooflijke professionaliteit laten zien. Nadat ze vorige week Aleppo hadden ingenomen, was er meteen een plan om het burgerlijk bestuur over te nemen, om mensen gerust te stellen en om basisvoorzieningen te herstellen. Het contact met de oude regering verloopt eveneens vlekkeloos.”

Al dienen er zich heel wat uitdagingen aan, erkent hij. “Hoe gaat HTS zich bijvoorbeeld opstellen ten aanzien van minderheden of tenzij ten aanzien van hun eigen jihadistische verleden? Dat valt nog te bezien. Het enige waaruit we iets kunnen afleiden, is hoe HTS zich heeft opgesteld in Idlib, waar ze sinds 2020 de lakens uitdelen. Daar moeten we geen doekjes om winden: dat is een autoritair bestuur, zij het wel een pragmatisch en redelijk gematigde vorm van islamitisch geïnspireerd bestuur. Als dat de blauwdruk wordt voor wat ze in heel Syrië willen doen, is dat veelbelovend.”

De vlag van de Syrische oppositie is gehesen op de ambassade van Syrië in Moskou. Dat kon een journalist van het Franse nieuwsagentschap AFP ter plaats vaststellen.

Enkele mannen hesen 's ochtends de vlag. "De ambassade is open en werkt normaal onder de nieuwe vlag", zegt een bron binnen de Syrische ambassade aan het Russische staatsagentschap Tass. 

De symboliek van de actie is groot, want volgens de Russische staatsagentschappen kreeg de Syrische dictator Bashar al-Assad asiel in Moskou. Het Russische regime van president Vladimir Poetin was samen met Iran de belangrijkste bondgenoot van Assad.

Bij een Turkse droneaanval op een huis in het noorden van Syrië, dat onder Koerdisch bestuur staat, zijn 11 burgers omgekomen. Het gaat om allemaal leden van dezelfde familie. Dat meldt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, dat de burgeroorlog in het land monitort.

Volgens het Observatorium zijn er 6 kinderen onder de doden. De aanval gebeurde bij An Issa, ten noorden van de stad Raqqa. Syrisch-Koerdische strijders proberen er aanvallen af te weren van gewapende groepen die gesteund worden door Ankara.

De Amerikaanse luchtmacht heeft naar eigen zeggen enkele tientallen luchtaanvallen uitgevoerd op de terroristische organisatie IS in Syrië. "De aanvallen op IS-leiders, -strijders en -kampen in het centrum van het land zijn onderdeel van een lopende missie om IS te verzwakken en te bestrijden", klinkt het.

Bedoeling is "om te vermijden dat de terroristische organisatie operaties kan uitvoeren". Ook "wil de VS garanderen dat IS de huidige situatie niet uitbuit om zich in het centrum van Syrië te herlanceren".

Er werden meer dan 75 doelwitten aangevallen. Momenteel wordt onderzocht wat de impact is. Op dit moment zijn er geen aanwijzingen van burgerdoden.

Amerikaans president Joe Biden noemde de val van de Syrische leider Bashar al-Assad gisteren in een speech een "historisch moment" en beloofde het land en zijn buren te zullen steunen tegen elke bedreiging. "Eindelijk is het regime van Assad gevallen"

Biden beloofde samen te werken met partners en belanghebbenden in Syrië om "hen te helpen een kans te grijpen om het risico te beheersen". De Amerikaanse president zei ook dat hij hoge functionarissen naar de regio zal sturen, zal helpen om stabiliteit te garanderen en Amerikaans personeel te beschermen en met Syrische groeperingen zal samenwerken om "een overgang van het regime van Assad naar een onafhankelijk en soeverein Syrië" tot stand te brengen. 

Biden zei ook dat Assad "ter verantwoording moet worden geroepen" voor de "honderdduizenden onschuldige Syriërs" die zijn "mishandeld, gemarteld en gedood". 

De president zei scherp in de gaten te zullen houden of IS de macht niet zal proberen grijpen. Hij verzekerde dat niet te zullen laten gebeuren. Volgens Biden heeft de VS al luchtaanvallen uitgevoerd op kampen van IS.

Hij riep oppositiegroepen op om een rol te zoeken in het besturen van Syrië en te laten zien dat ze zich willen inzetten voor het Syrische volk, de rechtsstaat en de bescherming van minderheden. 

Verkozen president Donald Trump dringt er intussen bij de VS op aan om zich niet te bemoeien met de situatie. Hij zei zaterdag (nog voor de val van Assad) in een bericht op sociale media dat "Syrië een puinhoop is, maar niet onze vriend".

De afgezette Syrische president Assad heeft "nooit" om hulp gevraagd aan Iran, zijn belangrijkste bondgenoot samen met Rusland, om het rebellenoffensief te bestrijden. Dat zei het hoofd van de Iraanse diplomatie, Abbas Araghchi, op de staatstelevisie. Hij zei ook "verrast" te zijn door de "snelheid" van het rebellenoffensief en het "onvermogen" van het Syrische leger om het af te weren.

De VN-Veiligheidsraad zal vanavond dringend bijeenkomen over Syrië, na de val van president Assad. Dat zeggen verschillende bronnen aan het persagentschap AFP. Het overleg, dat rond 21 uur onze tijd achter gesloten deuren zal plaatsvinden, werd aangevraagd door Rusland.

Syrische rebellen die de steun krijgen van Turkije hebben de controle veroverd op grote gebieden bij de stad Manbij in het noorden van Syrië, die onder controle stond van de Koerden. Dat zegt het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten, dat zich baseert op een netwerk aan informanten.

Bij de gevechten zouden minstens 26 doden zijn gevallen, aan beide kanten van het front.

Vorige week werd ook al de Koerdische enclave Tal Rifaat veroverd.

Volgens het Observatorium wordt er nog altijd hevig gevochten in het centrum van Manbij. De bevolking zou op de vlucht zijn geslagen richting Aleppo.

Voor Turkije zijn de Koerdische strijders in Syrië (SDF) bondgenoten van de PKK.

De VS heeft zondag meer dan 75 doelen bestookt in Syrië. Dat meldt het U.S. Central Command (CENTCOM) in een mededeling.

Met de actie willen de Verenigde Staten vermijden dat terreurgroep IS de macht zou proberen te grijpen in Syrië, nu het regime van president Assad is verdreven. Daarom werden er luchtaanvallen uitgevoerd tegen bekende kampen en personen van de organisatie.

De Amerikaanse president Joe Biden heeft op een persconferentie gereageerd op de situatie in Syrië en wat er met de Syrische leider Bashar al-Assad is gebeurd. "De VS is niet zeker waar Assad is, maar volgens berichten zou hij in Moskou zijn", zei de Amerikaanse president. Hij voegde eraan toe dat de VS "partners in Syrië" zal helpen om deze "opportuniteit" te grijpen. "Ik heb de uitspraken van rebellenleiders gezien. We zullen hun woorden en daden nu beoordelen", klonk het nog.

Rusland heeft een dringende bijeenkomst van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties gevraagd over de situatie in Syrië. "In verband met de jongste gebeurtenissen in Syrië, waarvan de gevolgen voor dit land en de hele regio nog niet duidelijk zijn, heeft Rusland dringend overleg gevraagd van de VN-Veiligheidsraad achter gesloten deuren", zegt plaatsvervangend VN-vertegenwoordiger Dmitri Poliansky op Telegram.

Het nieuws dat Assad met zijn familie in Moskou is, komt van een bron in het Kremlin, het Russische machtscentrum.

"Assad en zijn familieleden zijn aangekomen in Moskou. Rusland heeft hen asiel verleend op basis van humanitaire overwegingen", meldt de bron aan de overheidsagentschappen TASS en Ria Novosti. 

De voormalige Syrische leider Bashar al-Assad zou in Moskou zijn aangekomen. Dat meldt het Russische persbureau TASS. Hij en zijn familie zouden daar asiel krijgen. 

Israël heeft de controle overgenomen over de Syrische zijde van de Hermonberg op de Golanhoogte. Dat meldt The Times of Israel. De troepen zouden daarbij geen tegenstand hebben ervaren.

Volgens de krant werd de operatie in de bufferzone tussen Israël en Syrië uitgevoerd door speciale eenheden. Het gebied wordt cruciaal geacht in de bescherming tegen rebellen uit Libanon.

De Hermonberg ligt op de grens tussen Libanon en Syrië en wordt deels gecontroleerd door Israël, dat al op de Golanhoogte aanwezig is sinds 1967. Het gaat met 2.814 meter om de hoogste berg van Syrië. Israël beschouwt de zuidelijke hellingen als haar territorium.

Israël is sinds vanochtend officieel aanwezig in de bufferzone met Syrië. Volgens eerste minister Benjamin Netanyahu gaat het om een tijdelijke maatregel, als antwoord op de ontwikkelingen in Syrië. Netanyahu bracht een bezoek aan het gebied, samen met zijn minister van Defensie Israël Katz, en verklaarde de akkoorden van 1974 "feitelijk beëindigd".

De Europese Unie staat klaar om de eenheid van Syrië te beschermen en de staat weer op te bouwen als het land alle minderheden beschermt. Dat zei Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op X.

"De wrede dictatuur van Assad is ingestort", schreef von der Leyen. "Deze historische regimewissel biedt kansen, maar heeft ook risico's."

De Commissievoorzitter verzekerde dat ze contact houdt met staatshoofden in Europa en in de regio en de ontwikkelingen volgt.

Ook Oekraïne toont zich tevreden met de val van het Assad-regime in Syrië. Die toont de zwakte van het regime van Vladimir Poetin in Rusland, vinden ze in Kiev.

"Assad is gevallen. Het is altijd zo geweest en het zal altijd zo blijven voor dictators die op Poetin wedden. Hij verraadt altijd degenen die op hem rekenen", zei de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha op X.

"De gebeurtenissen in Syrië tonen de zwakte van het regime van Poetin, dat niet in staat is om op 2 fronten te vechten en zijn naaste bondgenoten in de steek laat ten gunste van zijn agressie tegen Oekraïne", voegde zijn ministerie eraan toe in een verklaring.

Volgens Kiev zal de val van Bashar al-Assad "het expansionisme van Rusland in het Midden-Oosten aanzienlijk verzwakken", aangezien Moskou momenteel 2 militaire bases in Syrië heeft.

Sybigh zei dat Kiev "de weg wil vrijmaken voor het herstel van de betrekkingen (met Syrië) in de toekomst".

Rusland, samen met Iran de belangrijkste bondgenoot van Bashar al-Assad, kondigde aan dat de omvergeworpen president "ontslag heeft genomen" en Syrië heeft verlaten.

Moskou gaf ook aan dat de Russische militaire bases in Syrië in een "staat van paraatheid" verkeren en verzekerde dat er momenteel geen ernstige dreiging boven hen hangt, ondanks het bliksemoffensief van rebellengroepen onder leiding van radicale islamisten.

Het Israëlische leger heeft strategische posities ingenomen in de Golan-hoogte. Israël bezet die vlakte sinds 1967, al is het officieel Syrisch grondgebied. Israël "zal niet toestaan dat gelijk welke vijandige macht zich aan onze grens vestigt", zegt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.

Het Israëlische leger heeft ook de inwoners van 5 steden in het zuiden van Syrië gewaarschuwd dat ze "tot nader order" thuis moeten blijven, omwille van gevechten in de regio. De Syrisch-Israëlische grens ligt op amper een 100-tal kilometer van Damascus.

In veel Europese steden verzamelen euforische Syriërs zich op straten en pleinen. Dat is onder andere het geval in Oostenrijk, Frankrijk, Zweden, Groot-Brittannië en Duitsland. Ook in Turkije vierden Syriërs feest. Overal wapperde de groene vlag van de Syrische oppositie.

Tientallen Syriërs zijn in Damascus de luxueuze residentie van de verdreven en gevluchte president Bashar al-Assad binnengetrokken, nadat die geplunderd was. In het presidentieel paleis, in een andere wijk van de hoofdstad, werd brand gesticht. Dat stelden journalisten van het Franse persbureau AFP vast.

Mannen, vrouwen en kinderen wandelden rond in de vertrekken van Assads residentie in de wijk Malki. "Ik ben gekomen om wraak te nemen, omdat hij ons op een onwaarschijnlijke manier onderdrukt heeft", zegt de 44-jarige Abou Omar, die zijn familienaam niet wil vrijgeven. "Ik neem foto's want ik ben zo gelukkig dat ik binnenin zijn huis sta."

De residentie, die bestaat uit drie gebouwen van elk zes verdiepingen hoog, was eerder op de dag geplunderd, nadat Damascus in de handen van de rebellen gevallen was. Documenten liggen er over de trappen verspreid en aan een ingang ligt een portret van Assad op de grond.

Twee kilometer verderop in het presidentieel paleis, waar Assad zijn gasten ontving, is een ontvangstzaal volledig in vlammen opgegaan. Beide gebouwen waren verboden terrein voor de doorsnee Syriër onder het Assad-bewind.

Bekijk hieronder enkele foto's uit de privéresidentie van Assad:

Hieronder enkele foto's uit het presidentieel paleis:

Abu Mohammad al-Julani, de leider van de rebellen in Syrië, is aangekomen in hoofdstad Damascus, enkele uren nadat die stad in handen van de rebellen is gevallen. Dat heeft de rebellencoalitie aangekondigd op Telegram.

"Leider Ahmed Hussein al-Shar'a (de echte naam van Julani) knielde en kuste de grond bij zijn aankomst in Damascus", is te lezen en te zien op Telegram.

De oppositietroepen die de controle over Damascus hebben overgenomen, hebben een avondklok afgekondigd in de hoofdstad, enkele uren nadat ze het einde van het bewind van Bashar al-Assad uitgeroepen hadden.

De avondklok ging in om 16 uur lokale tijd (14 uur bij ons) en duurt tot 5 uur lokale tijd, zo lieten de troepen weten in een korte onlineverklaring. Het is nog niet duidelijk hoe lang de avondklok van kracht zal blijven.

Libanon zegt extra troepen te sturen naar de grens met buurland Syrië. "In het licht van de snelle ontwikkelingen en de precaire omstandigheden waar het land mee te maken heeft, zijn er versterkingen gestuurd naar de eenheden die de noordelijke en oostelijke grenzen bewaken. Ook zijn de veiligheidsmaatregelen aangescherpt", aldus het Libanese leger in een verklaring.

De Libanese premier Najib Mikati laat weten deze stap te hebben besproken met de legerleider en de hoofden van de veiligheidsdiensten.

De controle over de situatie aan de grenzen versterken is prioritair, net als ervoor zorgen dat Libanon "zich ver houdt" van "repercussies van de ontwikkelingen in Syrië", aldus zijn communicatieteam.

Een verslaggever van het Franse persbureau AFP zegt dat er tientallen Syrische gezinnen met hun auto bij de Libanese grensovergang Masnaa staan, om terug te keren naar Syrië. Er zou daar een menigte op de been zijn die juicht en anti-Assad-slogans scandeert.

Volgens de autoriteiten in Libanon herbergt het land ongeveer 2 miljoen Syrische vluchtelingen. Velen ontvluchtten hun land nadat in 2011 een burgeroorlog was uitgebroken. Die volgde nadat anti-Assad-protesten de kop waren ingedrukt.

De woning van de gevluchte Syrische president Bashar al-Assad in een chique wijk van Damascus is geplunderd. Tientallen Syriërs drongen de residentie van Assad binnen, zo meldt een journalist van het Franse persagentschap AFP.

Mannen, vrouwen en kinderen zwierven door het zes verdiepingen tellende gebouw. Een schilderij met een afbeelding van Assad was op de grond gegooid aan de ingang van de woning, aldus de journalist.

De Syrische president Bashar al-Assad heeft het land verlaten en de opdracht gegeven voor een vreedzame machtsoverdracht. Dat verklaart het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Het ministerie zegt niet te weten waar de Syrische president zich nu bevindt, en ontkent dat Rusland Assad geholpen heeft met zijn vertrek. 

“Als gevolg van onderhandelingen tussen Assad en een aantal deelnemers aan het gewapende conflict op het grondgebied van de Arabische Republiek Syrië, besloot Assad ontslag te nemen van het presidentschap en verliet hij het land. Daarbij gaf hij instructies voor een vreedzame machtsoverdracht. Rusland nam niet deel aan deze onderhandelingen”, aldus het ministerie.

Het ministerie liet ook weten dat Rusland zich grote zorgen maakt over de gebeurtenissen in Syrië, en dat het "er bij alle partijen op aandringt om af te zien van het gebruik van geweld." Rusland zou volgens de verklaring van het ministerie "met alle groepen van de Syrische oppositie" in contact staan. 

De Syrische rebellen in Damascus hebben een avondklok afgekondigd in de hoofdstad. Die avondklok gaat vanavond rond 16 uur lokale tijd in, en zou duren tot 5 uur de volgende ochtend. 

Nu het regime van Assad is ingestort, kunnen miljoenen ontheemde Syriërs terugkeren. Dat heeft de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan verklaard op een persconferentie in Doha, Qatar. Turkije heeft de afgelopen jaren miljoenen Syrische vluchtelingen opgevangen. 

De Syrische leider Bashar al-Assad heeft volgens Fidan vermoedelijk het land verlaten, maar Turkije zou geen contact met hem hebben gehad. 

De Turkse minister waarschuwde ook dat Syriërs niet in staat zijn hun land opnieuw op te bouwen zonder hulp. Terreurorganisaties mogen niet de kans krijgen om misbruik te maken van de situatie, voegde Fidan er nog aan toe. 

"De val van het regime van Assad geeft veel nieuwe opportuniteiten." Dat zegt diplomaat en kersvers ontslagnemend minister van Buitenlandse Zaken Bernard Quintin (MR). 

"Het is het einde van het regime van Assad, dat verantwoordelijk was voor talloze vreselijke misdaden. Maar er zijn wel veel rebellengroepen, dus er zullen verschillende voorwaarden zijn om naar een mooie toekomst te kunnen gaan", zegt Quintin in De Zevende Dag. 

Quentin benadrukt dat de rebellengroepen het internationaal recht en internationaal humanitair recht moeten respecteren. "Ze moeten ook de rechten van alle Syrische gemeenschappen respecteren, pas dan kunnen we Syrië heropbouwen." 

Lees en bekijk meer in dit artikel:

De Israëlische krijgsmacht was volgens bronnen van de Israëlische krant Haaretz verrast door de snelle ineenstorting van het leger van de Syrische leider Bashar al-Assad. Israël zou maatregelen nemen om te voorkomen dat wapens van het Syrische regeringsleger in handen vallen van rebellen.

De krant schrijft dat de militaire inlichtingendienst zich realiseerde dat de situatie in Syrië instabiel was. Maar dat het leger van Assad zo snel zou bezwijken "verbaasde iedereen".

Israël zou de afgelopen dagen al aanvallen hebben uitgevoerd op munitievoorraden en luchtverdedigingssystemen die in handen van de opstandelingen dreigden te vallen.

De militaire bronnen van Haaretz zeggen dat de krijgsmacht niet van plan is om doelen in Syrië aan te vallen, behalve als Israël zelf wordt bedreigd. Er zou onder meer worden gevreesd dat extremisten een bufferzone tussen de landen binnentrekken. Israël heeft daar zelf troepen naartoe gestuurd.

China heeft de hoop uitgesproken dat de situatie in Syrië snel stabiliseert. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt Chinese burgers te hebben geholpen het land te verlaten.

"Relevante Syrische partijen" worden opgeroepen de veiligheid te garanderen van Chinese instellingen en medewerkers van die instellingen, aldus het ministerie. De Chinese ambassade zou nog openblijven.

Dat geldt niet voor alle ambassades. Een diplomatieke bron zegt tegen AFP dat personeel van de Iraakse ambassade in Damascus naar Libanon is vertrokken vanwege de onrust in Damascus.

Assad bezocht China vorig jaar nog. Hij kondigde toen met president Xi Jinping aan dat een "strategisch partnerschap" tussen de landen was gesloten.

Het is nog altijd niet duidelijk waar Bashar al-Assad momenteel is. Zijn vrouw en kinderen zouden enkele dagen geleden al naar Rusland zijn gevlucht, hij zou Syrië pas vanochtend vroeg hebben verlaten.

Het persagentschap Reuters meldt dat een vliegtuig is opgestegen op de luchthaven van Damascus rond de tijd dat rebellen de hoofdstad innamen. Het toestel vloog eerst richting de kust, een bolwerk van de Alawieten waartoe Assad behoort, maar maakte plots een scherpe bocht om in de tegenovergestelde richting verder te vliegen. Na enkele minuten verdween het van de radar. Het is niet duidelijk wie precies aan boord was, zegt Reuters.

De Verenigde Staten blijven in Syrië om te voorkomen dat terreurgroep Islamitische Staat (IS) weer aan kracht kan winnen. Dat heeft topfunctionaris Daniel Shapiro van het Amerikaanse ministerie van Defensie gezegd op een veiligheidsconferentie in Bahrein. Shapiro riep alle partijen op om burgers en minderheden te beschermen en internationale normen te respecteren.

De VS hebben ongeveer 900 militairen gestationeerd in Syrië, vooral in het oosten en noordoosten. Zij maken deel uit van een missie om een terugkeer van IS te voorkomen. Shapiro zei dat de huidige chaos in Syrië de terreurgroep ruimte kan geven om actiever te worden en nieuwe operaties te plannen.

De speciale VN-gezant voor Syrië heeft de gebeurtenissen in het land een "waterscheiding" genoemd. Geir Pedersen sprak de hoop uit dat nu een nieuwe tijd kan aanbreken van "vrede, verzoening, waardigheid en inclusie voor alle Syriërs". Hij omschreef de slepende burgeroorlog in het land als een "zwarte bladzijde" in de Syrische geschiedenis die diepe littekens heeft achtergelaten.

De mededeling van Pedersen volgt op berichten dat de Syrische leider Bashar al-Assad zijn land is ontvlucht na een bliksemoffensief van opstandelingen. De diplomaat drong er bij alle Syriërs op aan prioriteit te geven aan een dialoog en internationale humanitaire wetgeving te respecteren bij het opbouwen van hun land. Pedersen zei klaar te staan om de Syriërs te steunen op hun pad naar een stabiele toekomst.

Koerdische milities in Syrië zien nieuwe kansen voor hun land, nu president Bashar al-Assad gevlucht is. "Deze verandering biedt de mogelijkheid om een nieuw Syrië te bouwen, waar democratie en rechtvaardigheid centraal staan", zegt commandant Mazloum Abdi van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF). Dan kunnen volgens hem "de rechten van alle Syriërs worden gegarandeerd".

"Het zijn historische momenten in Syrië, nu we de val zien van het autoritaire regime in Damascus", aldus Abdi. De Koerdische SDF controleert grote gebieden in Syrië, maar maakt geen deel uit van de coalitie van rebellengroepen die Assad heeft verdreven. De SDF werkte ook nauw samen met de Verenigde Staten bij de strijd tegen terreurgroep Islamitische Staat, die op een eerder punt in de Syrische burgeroorlog een eigen 'kalifaat' had gesticht in Syrië en Irak.

In Damascus is de ambassade van Iran bestormd en vernield. Volgens het Iraanse persbureau heeft Iran de ambassade ontruimd en het personeel overgebracht naar Libanon. Iran gold als een belangrijke bondgenoot van Assad. 

Correspondent Geert Groot Koerkamp vertelt vanuit Moskou hoe het nieuws over Syrië in Rusland binnenkomt. Hij noemt de val van het regime van Assad "een groot verlies voor Rusland". 

Bovendien zijn er geruchten dat president Assad op weg is naar Rusland. "Volgens de laatste berichten van de Russische persbureaus is er een gerucht dat Assad naar de Russische luchtmachtbasis Khmeymim is gevlogen in het westen van Syrië. Als hij daar echt zou zijn, is de verwachting groot dat hij van daaruit verder koers zal zetten naar Moskou." 

Naar verluidt zouden de vrouw en enkele kinderen van Assad al enkele dagen geleden naar Moskou zijn gevlogen, zegt Groot Koerkamp. De zoon van Assad werkte onlangs zijn doctoraat af in de Russische hoofdstad. 

Rusland was lang een bondgenoot van het regime in Syrië. Dat het regime van Assad nu gevallen lijkt te zijn is voor de Russen heel pijnlijk, aldus Groot Koerkamp. "In 2015 hebben de Russen Assad nog geholpen om aan de macht te blijven. Rusland kreeg als beloning de luchtmachtbasis Khmeymim in het westen van Syrië. Maar dat staat nu allemaal op losse schroeven. Rusland verliest niet alleen een bondgenoot, maar ook een belangrijke militaire scharnier." 

Volgens Groot Koerkamp zijn er verschillende factoren die ervoor gezorgd hebben dat Rusland de afgelopen jaren niet meer zo sterk aanwezig was in Syrië. "Rusland heeft natuurlijk de handen vol aan Oekraïne, maar ook de ontwikkelingen in Libanon zorgen ervoor dat Rusland niet meer de armslag heeft die het in 2015 wel nog had." 

In 2022 maakten VRT NWS-journalisten Rudi Vranckx en Inge Vrancken de documentairereeks "Syrië, de giftige oorlog". In de reeks onderzochten Rudi Vranckx en Inge Vrancken een van de grootste oorlogsmisdaden van de afgelopen decennia: het systematische gebruik van verboden chemische wapens in Syrië. Je kan de reeks nog altijd bekijken op VRT MAX .

Daisy Mohr is correspondent in Libanon, een buurland van Syrië. Zij sprak de voorbije dagen met verschillende Syriërs. 

"Velen zeggen dat dit de dag is waarop ze zo lang hebben gewacht", vertelt Mohr. "Zij zijn een hele nacht wakker gebleven om te begrijpen wat er gebeurt. Er wordt gehuild, er wordt gedanst, je hoort vreugdeschoten."  

Maar volgens Mohr wachten ook heel wat Syriërs bang af voor wat er hen nu te wachten staan. "Er zijn mensen die gisteren besloten om Damascus te ontvluchten uit angst voor wat er komt. Zij staan nu grotendeels vast bij de gesloten grenzen met buurlanden zoals Libanon."

"Voor veel mensen is er bovendien ook geen manier om het land te verlaten, dus zij zitten gewoon thuis, in afwachting van wat er nu komt."