Onder zijn bevel verdreef de rebellengroep HTS, samen met andere rebellengroepen, na 50 jaar de familie Assad uit Damascus. De opmars duurde welgeteld een week. Wie is Abu Mohammad al-Julani, een voormalige leider van de Syrische tak van Al Qaeda, die probeert te vervellen tot een staatsman, maar wel nog met een prijs van 10 miljoen dollar op zijn hoofd rondloopt.
Van Al Qaeda-strijder tot staatsman: wie is Abu Mohammad al-Julani, het gezicht van de Syrische rebellen
Kevin Calluy
Gepubliceerd:
Maart 2003: een militaire coalitie onder leiding van de Amerikanen valt Irak binnen om het regime van Saddam Hoessein omver te werpen. De dan 20-jarige Abu Mohammad al-Julani besluit om zijn thuisland Syrië te verlaten en tegen de Amerikanen te gaan vechten als lid van Al Qaeda.
Al-Julani in het kort:
Geboren in 1982 in Saudi-Arabië (maar van Syrische afkomst)
Verhuisde in 1989 naar Syrië
Zoon van een Syrische ingenieur in de olie-industrie
Echte naam: Ahmed Hussein al-Sharaa
Oprichter van Hayat Tahrir al-Sham (HTS), een rebellengroep die op de terreurlijsten staat van de Verenigde Staten en de Europese Unie
3 jaar later wordt Al-Julani opgepakt door het Amerikaanse leger. Hij krijgt 5 jaar cel. Na zijn vrijlating keert hij terug naar Syrië, waar de burgeroorlog is begonnen. Hij richt de Syrische afdeling van Al Qaeda op, Jabhat al-Nusra. Het doel van Al-Julani is dan al duidelijk: het regime van Bashar al-Assad omverwerpen.
Het feit dat Al-Julani zich terugplooit op zijn thuisland typeert hem. Op een bepaald moment zet hij zich af tegen Al Qaeda. Hij gelooft niet in de visie om een kalifaat op te richten in moslimlanden. Om dezelfde reden brak hij al eerder met terreurgroep Islamitische Staat. Hij vecht zelfs tegen IS en steekt IS-strijders in de gevangenis.
Toch is Al-Julani in die beginjaren radicaal en extremistisch. Hij dweept met Osama bin Laden, de oprichter van Al Qaeda en voor velen het brein achter de terroristische aanslagen op 11 september 2001 in New York. Hij staat achter de hervorming van Syrië tot een land geleid onder de islamitische wetgeving, de sharia, al beweert hij vandaag steeds de belangen en vrijheid van alle Syriërs te beschermen.
Van strijder tot staatsman
De laatste 10 jaar voert Al-Julani een opvallend gematigder discours. Hij werpt zich meer en meer op als een valabel alternatief voor het regime-Assad. Hij verenigt een aantal rebellengroepen in Hayat Tahrir al-Sham of HTS. Met HTS bestuurt hij al een aantal jaren in de noordelijke regio Idlib in Syrië. Er is een zekere vorm van stabiliteit met gezondheidszorg, onderwijs en een rechtssysteem. Daarnaast bouwt hij verder aan een georganiseerde militaire macht.
Toch mag HTS niet worden onderschat. Zo zijn er berichten over activisten die verdwijnen en wordt er met scherp geschoten op demonstranten. Het gaat dan om minderheden die aanklagen dat ze geen of te weinig toegang krijgen tot de opgerichte instellingen in hun regio.
HTS wordt dan ook beschouwd als een terreurorganisatie door onder andere de EU, de VS en de Verenigde Naties. De Verenigde Staten hebben Al-Julani ook op hun most wanted-lijst staan. Wie een tip heeft die leidt tot zijn arrestatie, mag op een beloning van 10 miljoen dollar rekenen.
Vooral de afgelopen week, tijdens de snelle opmars van HTS in Syrië, probeert Jolani te vervellen tot staatsman. Zo kiest hij niet meer voor zijn strijdersnaam Abu Mohammad al-Julani, maar voor zijn echte naam Ahmed Hussein al-Sharaa. Zijn tulband en camouflagevest heeft hij al jaren geleden ingeruild voor een jeans met zwarte polo en kaki pet.
Zijn strijdersnaam verwijst trouwens naar de Golanhoogte, een strategisch Syrisch gebied dat jaren geleden eenzijdig geannexeerd werd door Israël. Al-Julani's grootvader zou daar door de Israëli's zijn verdreven.
Al-Julani lijkt ook niet meteen de macht te willen grijpen. Zo lijkt premier Mohamed al-Jalali in functie te blijven tot er een machtsoverdracht plaatsvindt. Al-Julani liet ook al weten dat de Syrische instellingen geen doelwit mogen zijn en dat vreugdeschoten uit den boze zijn.
Zet hij stappen als politicus? Of blijft hij een strijder?
VRT NWS-journalist Majd Khalifeh
Wanneer Al-Julani als 'bevrijder' in Damascus toekomt, houdt hij een opvallend gematigde speech in een van de belangrijkste moskeeën van de stad. VRT NWS-journalist Majd Khalifeh, die enkele jaren in Syrië heeft gewoond, kon de toespraak bekijken: "Hij sprak geen vijandige taal, hij sprak rustig en sereen." "Toch weet niemand wat er echt in zijn hoofd omgaat. Al-Julani beseft goed dat islamisten de afgelopen jaren genoeg vijanden hebben gemaakt in de Arabische wereld. Heel wat Arabische regeringen staan niet te springen om met een islamist samen te werken. In een interview met CNN afgelopen week liet hij weten dat HTS enkel als doel heeft om het regime van Assad te helpen doen vallen. Nu dat het doel bereikt is, zou hij zijn organisatie ontbinden? Dat moet de komende periode nog blijken." "Het blijft afwachten wie er nu aan zet is in Syrië. De politieke oppositie in ballingschap droomt al jaren van een democratisch, vrij Syrië als alternatief voor het autoritaire regime van Assad. Maar het is de islamistische strijder al-Julani, zijn HTS en andere gewapende groepen die uiteindelijk Assad richting Moskou stuurden en de poorten van de donkerste cellen in Damascus open deden. Ze hebben nu de macht. De vraag is in hoeverre ze die macht willen delen?"
"Snelle vrede is ook moeilijk te voorspellen, met vele vraagtekens rond de toekomstige rol van de Koerden in het noorden van Syrië en de militaire acties van Israël in het zuiden van het land. Heel veel vraagtekens dus."
