Of het in Syrië beter wordt nu het Assad-regime ten val is gebracht, wil Rudi Vranckx nog niet met zekerheid zeggen. Wel voelt hij dat de omwenteling in Syrië voor Iran betekent dat het land heel geïsoleerd komt te staan. "Als daar ook een opstand begint te broeien, gaat het hele Midden-Oosten mee op de schop", voorspelt hij.
Wat betekent omwenteling in Syrië voor Midden-Oosten? "Iran komt nu wel heel geïsoleerd te staan"
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Het bewind van Saddam Hoessein dat in Irak in 2003 omver wordt geworpen, het regime van Moa'mmar Khaddafi dat in 2011 op de schop gaat in Libië: het is niet de eerste keer dat een dictator aan de kant wordt gezet.
Toch vindt Rudi Vranckx het einde van het Assad-regime in Syrië extra historisch. "Dit is eigenlijk de voltrekking van de Arabische revoluties. De cirkel is rond, zeker nu het is afgerond in het land waar het altijd het meest gewelddadig was."
De as van het verzet gebroken
De val van Assad betekent niet enkel verandering in Syrië, het zorgt ook voor een nieuwe realiteit in het Midden-Oosten. "Met deze actie is de as van het verzet (zoals de strijdgroepen in het Midden-Oosten die steun krijgen van Teheran genoemd worden, red.) eigenlijk gebroken", stelt Vranckx in Terzake.
Hezbollah in Libanon en Hamas in de Gazastrook hebben de laatste tijd zware klappen gekregen door Israël. Daardoor kon Assad zich moeilijker en moeilijker standhouden, met de gekende gevolgen. "Dat zorgt ervoor dat Iran zijn steunpilaren mist. Geen Hezbollah, geen Hamas, geen Syrië meer om op te rekenen en de Houthi's in Jemen zijn te veraf om een meerwaarde te zijn."
Iran staat dus geïsoleerd en zit nu in een permanente staat van crisisberaad, denkt Vranckx. "Zeker omdat het regime van ayatollah Khamenei heel onpopulair is bij de jongeren in Iran. Als daar een idee begint te broeien en er opstanden komen, dan gaat het hele Midden-Oosten op de schop", voorspelt hij.
Daar komt nog eens bij dat leiders als Netanyahu uit Israël en verkozen Amerikaans president Trump niet positief staan tegenover Iran. "Het is nu de vraag of ze beiden een harde houding gaan aannemen tegen Iran en echt gaan doorduwen of niet."
Nieuwe Arabische Lente versus meer extremistische groepen
Of de kentering in Syrië kan betekenen dat het beter wordt in het land of in het Midden-Oosten, durft Vranckx niet zeggen. "Er zijn nog maar weinig omwentelingen geweest waar het niet uiteenvalt in een bittere, interne strijd."
De situatie in Libië en Irak heeft geleerd dat er soms ook heel radicale extremistische groepen ontstaan na een omwenteling. "En als je nu ziet hoe alle gevangenissen opengezet worden. Daar worden niet enkel onschuldigen bevrijd, maar ook mensen die ooit bij terreurorganisatie IS zaten bijvoorbeeld. Wat gaat er met hen gebeuren?"
Het blijft afwachten, maar vrije verkiezingen is wel het beste wat er zou kunnen gebeuren. Zo kan de VN misschien toch iets van stabiliteit creëren in de regio
Rudi Vranckx
Toch is niet alle hoop verloren. "Als er een land in het Midden-Oosten hoop kan geven, is dat wel Syrië. Het heeft een stadscultuur en een heel ontwikkelde bevolking, dus het zou wel eens het voorbeeld kunnen worden."
In Syrië wonen christenen, koerden, soennieten en sjiieten: alle breuklijnen die het Midden-Oosten verscheuren, komen samen in het land. "Dus als het daar lukt, kan het wel eens een model zijn van hoe het ook kan lopen. Maar dat valt nog af te wachten."
Vrije verkiezingen?
Vrije verkiezingen organiseren in het land zou een goede start kunnen zijn. In 2016, bij eerdere opstanden van Syrische rebellen, werd de VN-resolutie 2254 in het leven geroepen. Die is er om in Syrië vrije verkiezingen te organiseren.
"Het is nu of nooit om dat te organiseren", vindt Vranckx. "Het blijft afwachten, maar dat is wel het beste wat er zou kunnen gebeuren. Zo kan de VN misschien toch iets van stabiliteit creëren in de regio. Nu is het moment."