LIVE Inauguratiemis paus Leo XIV afgelopen, tienduizenden woonden inhuldiging bij

Zoals aangekondigd door het Vaticaan heeft de paus een ontmoeting gehad met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. De president liet op X weten dat hij dankbaar is voor de audiëntie.

"We danken het Vaticaan voor zijn bereidheid om als platform te dienen voor directe onderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland. We waarderen de steun voor Oekraïne en de duidelijke stem ter verdediging van een rechtvaardige en duurzame vrede."

"Voor miljoenen mensen over de hele wereld is de paus een symbool van hoop op vrede. Het gezag en de stem van de Heilige Stoel kunnen een belangrijke rol spelen bij het beëindigen van deze oorlog", klinkt het.

De inhuldigingsceremonie van paus Leo XIV is afgelopen. Vanmorgen reed de paus met de pausmobiel door een menigte van tienduizenden gelovigen om hen te groeten en te zegenen. Om 10 uur startte de inauguratiemis. Vervolgens gaf hij en toespraak en schudde hij de handen van alle genodigden, waaronder ook tal van wereldleiders.

De paus zal deze namiddag een privéontmoeting hebben met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Dat meldt het Vaticaan. In zijn toespraak sprak Leo XIV over het "martelaarsschap" van Oekraïne en riep hij op tot een "rechtvaardige en duurzame vrede".

Een opvallend beeld tijdens de inauguratiemis: de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en de Amerikaanse vicepresident JD Vance die elkaar de hand schudden.

Eind februari mondde een gesprek in het Witte Huis tussen Zelensky en de Amerikaanse president Donald Trump nog uit in een ongeziene ruzie. Vooral Vance trok toen fel van leer tegen de Oekraïense president.

Sindsdien zijn de plooien min of meer gladgestreken. Zelensky en Trump hadden een historische ontmoeting in de Sint-Pietersbasiliek tijdens de begrafenisplechtigheid van paus Franciscus. Begin mei tekenden Oekraïne en de VS ook een langverwachte grondstoffendeal.

"Ik wil het erfgoed van de kerk behouden, maar ik wil ook moderne uitdagingen aangaan." Dat heeft paus Leo XIV gezegd tijdens zijn preek tijdens zijn inauguratiemis. Wat die moderne uitdagingen precies inhouden, wordt niet gezegd.

Verder zegt de paus dat er in de kerk "geen plaats is voor religieuze propaganda of machtsspelletjes". De paus roept daarentegen op tot naastenliefde en eenheid.

Net zoals zijn voorganger paus Franciscus, veroordeelt ook de nieuwe paus "het economisch systeem dat de aarde uitbuit en de armen buitenspel zet".

Voor de start van de inauguratiemis trok paus Leo XIV door een menigte van tienduizenden gelovigen in zijn pausmobiel om hen te groeten en te zegenen.

Tijdens de inauguratie ontvangt de Leo XIV een reeks pauselijke symbolen. Zo krijgt de nieuwe paus een vissersring. Dat is een ring met de beeltenis van Petrus; met aan de binnenkant de naam van de paus en zijn wapenschild. Als de paus sterft, wordt de ring vernietigd.

Daarnaast krijgt de paus ook het pallium. Dat is een band met kruisjes die over de kazuifel wordt gedragen. De band is gemaakt van witte wol en staat symbool voor de herder die de kudde leidt.

De inauguratiemis wordt bijgewoond door tal van wereldleiders, onder wie de Oekraïense president Zelensky, de Italiaanse premier Meloni en de Amerikaanse vicepresident JD Vance. Amerikaans president Donald Trump is opvallend niet aanwezig.

Voor België tekenen koning Filip en koning Mathilde present, net als premier Bart De Wever.

Om 10 uur is de inauguratiemis van paus Leo XIV begonnen op het Sint-Pietersplein in Rome. De Amerikaanse kardinaal Robert Prevost wordt uitgeroepen tot bisschop van Rome en kan zich dus vanaf vandaag officieel paus noemen.

Daarbij krijgt hij ook de pauselijke vissersring en een speciaal pallium, een band die om de hals wordt gedragen. Bij de plechtigheid zijn veel staatshoofden en regeringsleiders aanwezig, zoals de Amerikaanse vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Rubio. Voor ons land is het koningspaar in Rome, net als premier Bart De Wever.

De Italiaanse openbare omroep RAI verwacht dat paus Leo XIV zijn intrek zal nemen in het pauselijk appartement van het Apostolisch Paleis. Wanneer een nieuwe paus zijn intrek neemt, wordt de woonst naar de smaak van de nieuwe bewoner ingericht. Dus met zijn meubels, andere verlichting en/of een nieuw likje verf. 

Het pauselijk appartement op de bovenste verdieping van het Apostolisch Paleis in Vaticaanstad is heropend. Camerlengo Farrell en kardinalen Parolin, Gallagher, Sapienza en Peña Parra waren erbij toen de zegel aan de deur verwijderd werd.  Het kenmerkende rode lint met zegel was aangebracht op 21 april, op de dag van het overlijden van paus Franciscus. Franciscus woonde niet op het appartement. Dat deed hij in het bescheiden Domus Santa Marta. Wel gebruikte hij het appartement om vanuit de vensters de menigte op het Sint-Pietersplein toe te spreken. Het pauselijk appartement omvat 10 kamers, inclusief een bibliotheek, een zorgunit met medische noodapparatuur en een privékapel.

Het Sint-Pietersplein stond afgeladen vol voor het eerste zondagsgebed van paus Leo XIV. Er waren naar schatting 100.000 gelovigen en nieuwsgierigen, schrijft het persagentschap AP op gezag van Italiaanse autoriteiten.

Onder de aanwezigen waren mensen van allerlei nationaliteiten. Vaticaanwatchers merkten op dat er veel Amerikanen waren, paus Leo XIV is een Amerikaan. Er was ook een grote delegatie uit Latijns-Amerika. De paus woonde en werkte jarenlang in Peru en kreeg in 2015 ook de Peruviaanse nationaliteit.

Er heerste een vrolijke sfeer, met veel fanfares en vendelzwaaiers. Die waren in Rome voor een speciaal jubileumweekend.

In veel landen wordt vandaag moederdag gevierd, en dat is paus Leo XIV niet ontgaan.

In eerste zondagsgebed van paus Leo XIV voor de gelovigen op het Sint-Pietersplein in Rome stond de boodschap van vrede centraal. De paus bracht in herinnering dat het deze week 80 jaar geleden was dat er een einde kwam aan Tweede Wereldoorlog, waar miljoenen mensen gestorven zijn.

Paus Leo XIV herhaalde de boodschap van zijn voorganger Franciscus, die het in zijn zondagsgebed dikwijls had over de conflicten in de wereld en soms sprak over "een opgesplitste Derde Wereldoorlog". "De wereld maakt vandaag het dramatische scenario van een Derde Wereldoorlog die stukje bij beetje uitgevochten wordt", zei paus Leo XIV. Hij sprak de wereldleiders aan en eiste "nooit meer oorlog."

"Ik draag het lijden van het geliefde Oekraïense volk in mijn hart", zei hij, en riep op tot onderhandelingen voor een "authentieke, rechtvaardige en duurzame vrede." Ook de oorlog in Gaza kreeg aandacht. "Ik ben diep geraakt door wat er gebeurt in Gazastrook. Hij vroeg een onmiddellijk staakt-het-vuren komt, humanitaire hulp in Gaza en de vrijlating van alle gijzelaars.

Paus Leo XIV verwelkomde ook het recente bestand tussen India en Pakistan en hoopt dat de onderhandelingen zouden leiden tot een duurzaam akkoord tussen de twee buurlanden, die beide kernwapens hebben.

De paus voegde er nog aan toe: "Maar er zijn nog zoveel andere conflicten in de wereld!"

Paus Leo XIV werd met veel enthousiasme onthaald door de duizenden gelovigen op het Sint-Pietersplein. Hij begroette iedereen met een grote glimlach.

Paus Leo XIV verschijnt op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek en wordt op veel gejuich van de gelovigen onthaald. "Broeders en zusters, zalige zondag!", waren zijn eerste woorden.

Over enkele minuten gaat paus Leo XIV zijn eerste zondagsgebed voor. Op het Sint-Pietersplein in Rome heerst een feestelijke sfeer.

Het is wachten op het eerste zondagsgebed van paus Leo XIV op het Sint-Pietersplein in Rome.

Om 12 uur gaat paus Leo XIV voor het eerst voor in het zondagsgebed voor de gelovigen op het Sint-Pietersplein. Dat doet hij van op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek, en niet, zoals gewoonlijk, van op het balkon van het Apostolisch Paleis er vlak naast. En daar is een goede reden voor, zegt Peter Decroubele.

Er is geen vaste richtlijn over hoe lang het duurt voordat het conclaaf van kardinalen een nieuwe paus kiest. De meest recente conclaven in 2005 en 2013 duurden 2 dagen. Het conclaaf dat paus Leo koos, duurde 1 dag. "Ik denk dat het een kort conclaaf was, deels omdat paus Franciscus ons een goede erfenis naliet", zegt de Britse kardinaal Vincent Nichols. "Hij liet een college van toegewijde kardinalen na, die de wens koesterden dat de kerk meer missionair zou zijn. Dat bracht ons eigenlijk heel gemakkelijk tot de beslissing die we hebben genomen."

Over paus Leo XIV zegt kardinaal Nichols dat hij "zeer besluitvaardig" is op een "stille manier". Hij voegde eraan toe dat hij hem "beslissingen heeft zien nemen die mensen teleurstellen, maar niet vernietigen". "Het mooie van een paus is dat hij 'nee' tegen je kan zeggen als hij denkt dat iets niet klopt en je vervolgens een knuffel kan geven zodat je niet beledigd wegloopt. Ik denk dat hij dat vermogen heeft, wat erg belangrijk is."

"Een heel rustig proces, een heel bijzondere ervaring." Zo vertelt kardinaal Vincent Nichols, leider van de rooms-katholieke Kerk in Engeland en Wales over het conclaaf aan de Britse openbare omroep BBC .

Nichols was een van de 133 kardinalen die woensdag in de Sixtijnse Kapel werden opgesloten om een paus te kiezen. Ze mogen geen contact met de buitenwereld hebben tot er een nieuwe paus is en moeten hun gsm's afgeven. "Ik merkte dat ik meer tijd had om gewoon te bidden, gewoon te reflecteren, gewoon stil te zijn, in plaats van constant geagiteerd te zijn... of aangespoord door wat er op mijn telefoon zou kunnen gebeuren".

"Er heerste een kalmte, een beetje plechtigheid", zei Nichols. Iedereen met wie hij sprak tijdens het conclaaf "was vreedzaam en wilde dit gewoon goed doen". "Niemand zei op wie wel of niet gestemd moest worden, er was geen wrok, er waren geen politieke spelletjes. Het was een veel rustiger proces."

In de kathedraal van Chiclayo, in het noorden van Peru, hebben duizenden gelovigen gisteravond hulde gebracht aan paus Leo XIV. De band tussen Peru en de nieuwe paus is sterk: hij heeft er jarenlang gewoond en gewerkt.

Robert Francis Prevost, zoals de paus echt heet, werd geboren in de Verenigde Staten, maar bracht een groot deel van zijn leven door buiten de VS. Van 1985 tot 1987, van 1988 tot 1998 en van 2014 tot 2023 woonde en werkte hij in Peru. In zijn laatste functie was hij bisschop van Chiclayo. In 2015 verkreeg Prevost de Peruviaanse nationaliteit.

De huidige bisschop, Edinson Farfan, de "nabijheid" van de paus voor "de armen, de meest kwetsbaren, de lijdenden, migranten en vluchtelingen. Hij is een man die zeer gevoelig is voor sociale rechtvaardigheid."

Hij vervolgde: "Zijne Heiligheid Leo XIV is een goed voorbereide, evenwichtige paus, met bestuurlijke capaciteiten, maar bovenal met een groot hart, die openstaat voor het verwelkomen van iedereen." Leo XIV hield heel veel van Chiclayo, dat hij altijd in zijn hart draagt, en "we zullen hem zeker uitnodigen om ons te bezoeken."

Buiten op het plein woonden massa's gelovigen de dienst bij. Die werd ook uitgezonden op twee grote schermen.

Vandaag gaat paus Leo XIV voor het eerst voor in gebed op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad. Dat doet hij vanuit het raam van zijn werkkamer in het Apostolisch Paleis, het officiële woon- en werkpaleis van de paus vlak naast de Sint-Pietersbasiliek.

Traditioneel wordt op zondag om 12 uur het angelus (Angelus domini) gebeden voor alle gelovigen op het Sint-Pietersplein. Dat is een kort Latijns gebed dat de aankondiging van de geboorte van Jezus aan Maria herdenkt en de symboliek van een gebed om vrede heeft. In de paastijd wordt dat vervangen door het Regina caeli.  

Al tientallen jaren is het de gewoonte dat de paus elke zondag om 12 uur het gebed voorgaat. Dan volgt een korte reflectie over het liturgische thema van die zondag, groet  hij de gelovigen in meerdere talen en/of spreekt zich uit over gebeurtenissen in de wereld. Elke zondag verzamelen zich heel wat gelovigen op het Sint-Pietersplein om het angelusgebed (of zoals nu, het Regina caeli) door de paus bij te wonen. Omdat het de allereerste keer is dat paus Leo XIV zal voorgaan, worden dit keer extra veel mensen verwacht.

De nieuwe paus heeft het graf van zijn voorganger bezocht. Paus Franciscus werd op eigen verzoek begraven in zijn favoriete basiliek, de basiliek van Santa Maria Maggiore in Rome. Hij is de eerste kerkleider in meer dan een eeuw die buiten het Vaticaan wordt begraven.

Paus Leo XIV heeft zich voor het eerst buiten Rome begeven sinds hij tot de nieuwe kerkleider werd verkozen. Dat meldt het persagentschap AFP. Hij trok naar een augustijnse basiliek niet zo ver van de Italiaanse hoofdstad.

De donderdag verkozen paus, die zelf een augustijn is, ging naar het 'Santuario Madre del Buon Consiglio' in Genazzano, een 40-tal kilometer ten oosten van Rome. Op de Italiaanse televisie werden beelden getoond van de paus die uit een zwarte auto stapt en de basiliek binnengaat.

Paus Leo XIV heeft een groot deel van zijn leven in Peru doorgebracht, waar hij missionaris was. Net zoals de Amerikanen, waar hij geboren is, zijn de Peruvianen bijzonder trots op de nieuwe paus. “Hij heeft in ons land veel mensen geholpen en zich vooral voor de armen ingezet. Hij was er echt geïntegreerd. Het maakt me fier dat hij nu Peru op de kaart zet”, reageert een Peruviaanse in VRT NWS Laat.

"Geschrokken", "vlug" en "onverwacht". Studenten theologie reageren verschillend op de verkiezing van paus Leo XIV. Over 1 iets zijn ze het wel eens: ze denken niet dat er onder paus Leo XIV een progressieve koers gevaren zal worden.

In de uren na de bekendmaking van de nieuwe paus was er meteen heel wat teleurstelling bij (Belgische) slachtoffers van seksueel misbruik binnen de Kerk. Ze noemen de aanstelling van Prevost als paus "een kaakslag". De Kesel weerlegt die kritiek nu.

"We hebben ons huiswerk goed gemaakt. Ik heb in mijn carrière als bisschop veel slachtoffers gesproken. Ik blijf ervan overtuigd dat, wat die kwestie betreft, er nultolerantie moet zijn. Ik weet dat hij (de paus) daarover denkt zoals ik daarover denk. Ik heb 100 procent vertrouwen in deze paus."

In de media verschijnen ook enkele minder inclusieve uitspraken die Prevost ooit gedaan heeft over vrouwen en holebi's. Toch betekent dat volgens De Kesel niet meteen een stap achteruit voor de katholieke kerk. 

"Ik denk zelfs dat we vooruit zullen gaan in thema's als vrouwen en holebi's in de Kerk. Dat moet ook. Het is een verstandige, open man, maar hij zal natuurlijk de eenheid moeten bewaren", klinkt het.

In een exclusief interview met VRT NWS vertelt kardinaal Jozef De Kesel over wat er allemaal achter de gesloten deuren van het conclaaf is gebeurd. "Op wie ik heb gestemd, mag ik niet zeggen", zegt hij lachend. "Daarvoor heb ik een eed afgelegd."

Maar over de emoties die De Kesel tijdens de bijeenkomst heeft gevoeld, wil hij wel wat kwijt. "Ik was zeer ontroerd. Ik had voor de laatste stemming al het gevoel dat het Prevost zou zijn. Op donderdagnamiddag wist ik: 'Vanavond hebben we een paus'."

En zo geschiedde. De Kesel is erg tevreden met het resultaat van het conclaaf. "Ik ken Prevost al van voor het conclaaf. Het is een zeer goede man, die goed kan luisteren en respectvol is. In tegenstelling tot sommige kardinalen vroeger doet hij niet alsof hij alles weet."

De Kesel is nog steeds onder de indruk van de snelheid waarmee de kardinalen de nieuwe paus hebben gekozen. "Al tijdens het pre-conclaaf, een korte periode voor het echte conclaaf, was er consensus over welke richting we uit willen met de kerk. Ik was ontroerd dat zo'n diverse groep kardinalen, uit alle uithoeken van de wereld, daar zo snel overeenstemming over vond. Allemaal willen we een nederige kerk, die niet zelfzeker is en niet veroordeelt en met het vingertje wijst."

Trump noemt de benoeming van een Amerikaanse paus een hele eer voor de VS, maar het zal nog moeten blijken of de 2 mannen elkaar wel mogen. Dat zegt Amerikacorrespondent Thomas De Graeve vanuit Washington.

"Het begint al met de naamkeuze Leo, naar Leo de 13e, die sociaal beleid heel erg belangrijk vond. Deze paus lijkt toch andere sociale standpunten te hebben dan de regering van Donald Trump. Er is de laatste uren ook heel wat te doen over de laatste tweets van Prevost, tweets waarin kritiek werd geuit op het deportatie- en migratiebeleid van Trump."

"Ook zijn missiewerk in Peru, waarin hij minderbedeelden een stem probeerde te geven, lijkt haaks te staan op het beleid van Donald Trump, die de ontwikkelingshulp fel heeft teruggeschroefd. Het zou tot spanning kunnen leiden tussen deze 2 heel erg machtige Amerikanen."

De pausverkiezing is wereldnieuws. En dan rijst de vraag: voor welke sportclubs supportert hij ?

In Chicago, de stad waar paus Leo XIV geboren is, zwaaien twee baseballclubs de plak. In het noorden heb je de Chicago Cubs, onderaan de stad zitten de Chicago White Sox. Fans van beide teams claimen dat de paus een van hen is. De woordvoerster van de Chicago Cubs zei dat ze niet kon bevestigen of paus Leo XIV een fan was, maar verwelkomde hem wel mocht hij eens willen komen kijken.

Niet veel later verscheen evenwel de aankondiging dat de kerkleider een Cubs-fan was op een groot bord aan het stadion Wrigley Field.

Dat bleek niet waar te zijn. Het definitieve antwoord kwam van de broer van de paus. "Ik weet niet waar dat gerucht vandaan komt, maar de paus is nooit een Cubs-fan geweest", vertelde John Prevost aan een lokaal nieuwsmedium.

"Onze moeder supporterde voor de Cubs, omdat haar familie uit het noorden van Chicago kwam. Maar mijn broer is fan van de White Sox."

De paus zou ook een groot voetballiefhebber zijn. Volgens broeder Giuseppe Pagano, die in 1983 met de paus heeft gestudeerd, is de paus een AS Roma-fan.

De inauguratiemis van paus Leo XIV zal plaatsvinden op 18 mei op het Sint-Pietersplein in Rome. Dat staat in een verklaring van het Vaticaan.

Tijdens die speciale eucharistieviering zal Leo XIV officieel aangesteld worden als paus. In deze mis wordt de nieuwe functie plechtig ingehuldigd en wordt er gebeden om zegen en leiding voor de paus.

De kersverse paus was in september nog in ons land. Hij kwam toen mee met paus Franciscus, die 4 dagen België bezocht. De toenmalige paus was ingegaan op een vraag en uitnodiging van de KU Leuven, die haar 600-jarig jubileum vierde. Wij hebben de beelden nog eens opgesnord.

Paus Leo XIV, zal een nultolerantie hanteren tegenover seksueel misbruik in de Kerk. Dat heeft de huidige aartsbisschop van Mechelen-Brussel, Luc Terlinden, tijdens een persconferentie.

De aartsbisschop reageerde met die uitspraak op een vraag over wat hij vond van de uitspraken van priester op rust Rik Devillé, schrijft Belga. Die verwees eerder vandaag naar de brief van de Amerikaanse organisatie van slachtoffers in de Kerk SNAP. De organisatie is zeer bezorgd over de verkiezing van Robert Prevost tot paus Leo XIV. Volgens SNAP heeft de paus immers in het verleden misbruik van slachtoffers toegedekt.

Volgens Terlinden zal de nieuw paus de lijn van zijn twee voorgangers verderzetten. "Hij zal het Belgische beleid van preventie van seksueel misbruik en opvolging van de daders steunen", zegt Terlinden. "In de keuze voor de nieuwe bisschoppen was dat thema ook een prioriteit voor hem."

De 69-jarige paus, geboren in Chicago als Robert Prevost, sprak kort in het Engels voordat hij overging op het Italiaans. Hij dankte God en zei dat hij hoopt dat zijn verkiezing licht kan brengen "in de donkere nachten van deze wereld".

Leo heeft de komende dagen een strak schema. Zondag om 12 uur verschijnt hij voor het publiek op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek, waar hij het middaggebed Regina Coeli voorzit.

De nieuwe paus Leo XIV heeft in de Sixtijnse Kapel in het Vaticaan zijn eerste mis gehouden. Hij ging voor in het gebed voor alle kardinalen, die hem in dezelfde zaal kozen als leider van de katholieke kerk.

Hij betreurde hij het verval van het geloof ten gunste van "andere zekerheden zoals technologie, geld, succes, macht en plezier". Hij riep ook op om Jezus niet te reduceren tot "een soort charismatische leider of superman".

China heeft Leo XIV gefeliciteerd met zijn benoeming. Peking hoopt de "constructieve dialoog" met het Vaticaan voort te zetten, en rekent op een "diepgaande communicatie over internationale kwesties van gemeenschappelijk belang". Dat heeft de woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken laten weten.

De relaties tussen China en het Vaticaan zijn lange tijd gespannen geweest. In 1951 verbrak het nieuwe communistische China de banden, waardoor de katholieken in het land moesten kiezen tussen lidmaatschap van de door de staat geleide Chinese Katholieke Patriottische Vereniging en de niet door de communistische partij goedgekeurde kerken die trouw zijn aan de paus.

Onder paus Franciscus, de voorganger van Leo XIV, tekenden Peking en het Vaticaan in 2018 een akkoord dat beiden inspraak gaf bij de benoeming van bisschoppen, in een poging om een einde te maken aan het schisma binnen China's 12 miljoen inwoners tellende katholieke gemeenschap. Het Vaticaan betuigde in 2022 en 2023 "spijt" nadat Peking eenzijdig twee bisschoppen had benoemd, van wie één in Shanghai, het grootste katholieke bisdom van China. Onrechtstreeks werd China er van beschuldigd het akkoord van 2018 te hebben geschonden, maar in 2024 werd de overeenkomst verlengd.

167.360. Dat is het aantal Belgen dat naar de zondagsmis gaat, volgens de recentste cijfers van de kerk. Zoveel katholieken zijn er volgens de recentste cijfers in België. VRT NWS-journalist Tim Pauwels gaat daar in Het Cijfer verder op in.

Om 11 uur draagt paus Leo XIV zijn eerst mis op in de Sixtijnse Kapel, met de kardinalen. Wat er de rest van de dag staat te gebeuren, is nog onduidelijk. Volgens VRT NWS-journalist Peter Decroubele, die ter plekke is, zal er vandaag vooral achter de schermen een hoop gebeuren om alles in orde te brengen. 

Vanop het Sint-Pietersplein in het Vaticaan overloopt VRT NWS-journalist Willem Van Mullem de Italiaanse kranten. 

"Ik voel shock, ongeloof en trots", reageert John Prevost, de broer van de kersverse paus. "Dit is een geweldige verantwoordelijkheid. Ik denk dat hij het leuk zou hebben gevonden om terug te gaan naar Peru. Hij neemt het op voor kansarme mensen, voor mensen zonder stem. In die zin zal hij in de voetstappen treden van Franciscus."

"Sommige kinderen spelen graag met poppen of bootsen een oorlog na, maar als kind verkleedde hij zich al als priester. Hij pakte de strijkplank van onze moeder en hing er een tafelkleed over. We deden dan alsof we naar dat we naar de mis gingen. Hij kende de gebeden in het Latijn en in het Engels. Toen hij 7 was, zei een buurvrouw al dat hij ooit de paus zou worden." 

Het is een grote eer." Zo reageerde de Amerikaanse president Donald Trump gisteren nog tijdens een persbriefing aan het Witte Huis op de komst van de nieuwe paus. Maar paus Leo XIV, of kardinaal Robert Prevost zoals hij tot gisteren door het leven ging, lijkt niet meteen een fan van de Amerikaanse machthebbers.

Kerkjurist Rik Torfs vindt dat de nieuwe paus, Leo XIV, een eerlijke kans moet krijgen. Dat zegt hij als reactie op priester Rik Devillé, die zegt ontgoocheld te zijn in de nieuwe paus, omdat hij door een Amerikaanse slachtofferorganisatie beschuldigd wordt van het toedekken van misbruik. Devillé, die zich inzet voor Belgische slachtoffers van seksueel misbruik in de Kerk, vindt het een achteruitgang dat zo iemand paus wordt.

Op Radio2 nuanceert Torfs die beschuldigingen van geheimhouding. "Ze worden geuit door eerder rechts conservatieve groepen die zijn kansen als pauskandidaat wilden beschadigen. Het kan niet dat iemand die kans maakt om paus te worden, niet op voorhand gescreend wordt. Als er ook maar iets van die beschuldigingen waar zou zijn, is het een te groot risico om zo iemand aan het hoofd van de Kerk te zetten. Ik denk dus niet dat die geruchten waar zijn."

"Paus Franciscus heeft over heel veel onderwerpen heel veel gedachten gelanceerd”, zegt bisschop Johan Bonny van het Bisdom Antwerpen. “Hij heeft veel mensen aan het werk gezet. Er ligt nu een grote erfenis waar we veel respect voor hebben, maar Franciscus was niet de grote meester van het concretiseren van zijn beleid.”

“Al heel snel toen hij paus werd, kwam er een grote kloof tussen hem en het apparaat van de katholieke kerk. Daardoor is er veel niet omgezet in daden. De nieuwe paus zou die kloof kunnen overbruggen.”

“Er liggen verschillende dossiers op tafel. Ik hoop dat hij daar enkele van in beweging zet. Het is tijd om die inzichten uit de wazigheid te halen waarin ze zijn blijven hangen. Ik ben alleszins hoopvol.”

Voor het eerst heeft de paus de Amerikaanse nationaliteit. "Dat wordt op veel enthousiasme onthaald in de VS", zegt Kurt Martens, professor kerkelijk recht aan de Catholic University of America, in Washington D.C., in De Ochtend.

"Al klinkt er ook al meteen heel wat kritiek vanuit conservatieve hoek. De nieuwe paus is geregistreerd als Republikein, maar dat zegt op zich niet veel over zijn stemgedrag. Als je kijkt naar zijn account op X - àls het zijn account is - neemt hij heel duidelijke standpunten in op vlak van immigratie bijvoorbeeld.

"Zo is hij voor een opengrenzenbeleid en tegen het deportatiebeleid. Hij spreekt zich ook uit tegen andere gevoelige standpunten van de huidige administratie. En dat ligt niet goed bij aanhangers van president Donald Trump, die zelf trouwens wel trots heeft gereageerd."

Priester Rik Devillé, die zich inzet voor Belgische slachtoffers van seksueel misbruik in de Kerk, is zeer ontgoocheld dat Robert Francis Prevost gekozen is als nieuwe paus. Prevost wordt door een grote Amerikaanse slachtofferorganisatie beschuldigd van het toedekken van misbruik.

"Dit is pijnlijk en vele stappen terug in de geschiedenis", zegt hij. "Het is hopeloos nog te geloven in een rechtvaardige, correcte behandeling van slachtoffers."

"Ik ken de nieuwe paus als een zeer voorzichtige en teruggetrokken man met een grote dossierkennis", dat zegt professor emeritus theologie Karlijn Demasure (Saint Paul University in Canada) in De Ochtend. Ze is gespecialiseerd in kindermisbruik in de katholieke kerk en heeft met de kersverse paus samengewerkt in een werkgroep die paus Franciscus had opgesteld om problemen in de kerk aan te pakken.

Ook zij denkt dat de nieuwe paus op sociaal vlak de lijn zal verderzetten van zijn voorganger, maar vermoedt dat hij ook zijn eigen accenten zal willen leggen. "Veel weten we nog niet, juist omdat hij zo'n discrete man is. Ik ben voorlopig voorzichtig positief en afwachtend."

Al vielen haar wel enkele dingen op. "De kledij die hij gisteren droeg bijvoorbeeld. Franciscus droeg altijd witte kleding. Hij maakte er een punt van om eenvoudig gekleed te zijn. Paus Leo XIV was dan weer opvallender gekleed. Ook zijn naam heeft hij niet toevallig gekozen. Het is een duidelijke verwijzing naar paus Leo XIII, die een grote invloed heeft gehad op onze theologie en zich bekommerde om sociale zaken."

Gisterenavond waren alle ogen gericht op de bekendmaking van de nieuwe paus. Het is dan ook niet verbazend dat paus Leo XIV, de opvolger van paus Franciscus, wereldwijd op de voorpagina’s van kranten prijkt.

Italiaanse krantenkoppen houden het opvallend eenvoudig, van 'Il Papa americano' tot 'Een paus voor de vrede'. Over het algemeen focussen kranten wereldwijd op hetzelfde: de nieuwe paus is Amerikaans, een gematigde figuur en zal de lijn van paus Franciscus verderzetten. 

In de Verenigde Staten is het nog nacht, dus daar zijn de ochtendkranten nog niet ter beschikking, maar online zie je daar een grote trots op de Amerikaanse nationaliteit van de paus. Ook in Peru, waar het nu ook nog nacht is en waar de paus jarenlang heeft gewerkt, weerklinkt heel wat fierheid. 

Wat kerkhistoricus Jürgen Mettepenningen vooral bijblijft, is hoe vlot het conclaaf is verlopen. "Het is het grootste aantal kardinalen ooit dat in conclaaf ging: 133 mannen die op 2 dagen tijd tot een verkiezing komen van een nieuwe paus, dat vind ik een sterk teken. Op voorhand had men gezegd: hoe langer een conclaaf duurt, hoe meer de verdeeldheid in de Kerk tot uiting komt. Wel, op 2 dagen is het geklonken en dat toont toch wel dat de Kerk verenigd is rond die figuur. Provost stond bij de bookmakers niet als topfavoriet. Maar als je zijn toespraak op het balkon hebt beluisterd: ik vond dat wel treffend hoor."

Volgens Mettepenningen mogen we het belang van het preconclaaf niet onderschatten, dat zijn de gesprekken die de kardinalen met elkaar voeren tussen de dood van de vorige paus en de start van het conclaaf. De kardinalen komen dan dagelijks samen om een profiel te schetsen van wat de Kerk nodig heeft. Daarna merk je toch dat men heel gericht gaat stemmen, dat kunnen we alleen maar concluderen na gisteren."

Volgens Mettepenningen heeft men ook echt voor een profiel gestemd en niet voor een nationaliteit. "We hebben het hier niet over een Eurovisiesongfestival, waar een land wint. Het gaat over een paus kiezen, iemand uit de geloofswereld die die wereld ook gaat leiden. We kiezen daar een leider van een universele Kerk. Het is misschien zelfs de minste Amerikaanse Amerikaan als kardinaal. Hij is zeer verbonden met Latijns-Amerika. Hij is in 2015 door paus Franciscus tot bisschop genoemd in Peru. Die continuïteit met paus Franciscus is wel heel helder, dat bleek ook uit zijn toespraak op het balkon gisteravond."

Wat staat er nu vandaag op het programma van de nieuwe paus? Om 11 uur is er een mis in de Sixtijnse kapel met de kardinalen. "Daar kunnen wij niet bij zijn", vertelt onze journalist Peter Decroubele in De Ochtend. "Meer is nog niet gezegd, het lijkt erop dat het vandaag een beetje rustiger wordt."

"De kardinalen en de nieuwe paus zullen misschien wat uitslapen. Gisteravond na de balkonscène op de Sint-Pietersbasiliek was er nog een etentje samen en een gebedsmoment."

Zondagmiddag verschijnt de nieuwe paus dan weer om de gelovigen op het Sint-Pietersplein te groeten, zoals elke zondag. Maandag ziet hij voor de eerste keer de pers en praat hij met de journalisten.

Een nieuwe paus gisteravond, dat vraagt om extra duiding in De Ochtend op Radio 1. Van 6 tot 9 uur gaan ze er verder op door met onder meer kerkhistoricus Jürgen Mettepenningen, professor kerkelijk recht in Washington Kurt Martens, professor emeritus theologie Karlijn Demasure, bisschop Johan Bonny en Geert De Cubber van bisdom Gent. 

VRT NWS-journalist Willem Van Mullem blikt vanuit Vaticaanstad terug op de afgelopen weken. Sinds de paasboodschap van paus Franciscus op Pasen, en zijn dood een dag later, bracht hij verslag uit van op het Sint-Pietersplein. “Sinds iets over 18 uur vanavond was het een zottenkot, een gekke rollercoaster. Super om te doen", zegt hij in een video op zijn sociale media.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, heeft paus Leo XIV gefeliciteerd en benadrukt dat zijn verkiezing komt op een moment dat "de wereld de sterkste stemmen voor vrede, sociale rechtvaardigheid, menselijke waardigheid en mededogen nodig heeft".

"Ik kijk uit naar de voortzetting van de langdurige samenwerking tussen de Verenigde Naties en de Heilige Stoel om solidariteit te bevorderen, verzoening te stimuleren en te bouwen aan een rechtvaardige en duurzame wereld voor iedereen", zei hij in een verklaring. Volgens Guterres zijn die principes "geworteld in de eerste woorden van paus Leo".

De hele wereld had niet verwacht dat een Amerikaan paus zou worden, vooral de Verenigde Staten zelf niet. Veel Amerikanen in Rome zijn dan ook compleet verrast met de aanstelling van Robert Prevost als paus Leo XIV. "Ik had het nooit verwacht, omdat ik dacht dat Amerika al te veel macht had", klinkt het vanuit Vaticaanstad.

Hoewel de nieuwe paus voor het eerst uit de Verenigde Staten komt, zijn toch niet alle Amerikanen even blij met zijn aanstelling. President Trump liet eerder al weten trots te zijn op de nieuwe paus, zijn aanhangers denken daar anders over. “In het verleden heeft Prevost als kardinaal heel wat kritische berichten op het beleid van Trump geretweet op X. Die berichten duiken nu terug op”, zegt VS-correspondent Thomas De Graeve.

De nieuwe paus had eerder ook al kritiek op JD Vance. “De vicepresident is katholiek, maar volgens Prevost draagt hij niet de juiste katholieke waarden uit.” De paus en Trump zitten duidelijk niet op dezelfde lijn en dat laten Trump-aanhangers ook merken. “Maak kennis met de nieuwe Amerikaanse paus. Hij is anti-MAGA, anti-Trump en woke ”, dat zegt Laura Loomer, een vertrouweling van de president, op X.

Maar voorlopig blijft de president zelf nog wel positief over de aanstelling van paus Leo XIV. “Al hangt er al wel onmiddellijk spanning tussen de nieuwe paus en de regering van Trump”, concludeert Thomas De Graeve.

Het jongerennetwerk van de Katholieke Kerk in Vlaanderen, Kamino, is zeer tevreden met de aanstelling van Robert Prevost als paus. “We hadden vorige week al een brief geschreven in naam van de jongeren dat deze paus voldoet aan onze verwachtingen”, zegt directrice Sofi Van Ussel in VRT NWS Laat.

En daar heeft Van Ussel duidelijke redenen voor. “Franciscus heeft de zaadjes geplant en daar moeten we nu de vruchten van dragen. Leo XIV heeft de ervaring om die lijn door te trekken, om het dialoog verder te zetten, machtsmisbruik aan te pakken, enzovoort.” En daarnaast is het ook een krachtig signaal naar de wereld, vindt de directrice. “Hij is een vredestichter en een bruggenbouwer. We hopen dat hij het kan waarmaken.”

Van Ussel is alvast zeer positief. “Op het balkon zag ik iemand van vlees en bloed, die geëmotioneerd was en zijn tranen in bedwang moest houden. Hij is een medepelgrim en medegelovige. Ik verwacht dat hij aandacht zal hebben voor armen en kwetsbaren. Hij zei ook dat de kerk er is voor iedereen. Voor de rest moeten we nu samen op weg gaan. Dit is het mooiste wat we hebben kunnen zien vandaag.”

Heel wat Europese leiders hebben de nieuwe paus Leo XIV gefeliciteerd. De Britse premier Keir Starmer verwelkomde de "belangrijke" verkiezing van paus Leo XIV en zei dat hij uitkeek naar de samenwerking met de nieuwe paus. "De verkiezing van paus Leo XIV is een moment van diepe vreugde voor katholieken in het Verenigd Koninkrijk en over de hele wereld, en opent een nieuw hoofdstuk voor het leiderschap van de kerk", zei Starmer in een verklaring. 

De Franse president Emmanuel Macron zei dat hij hoopt dat het pontificaat van paus Leo XIV "vrede en hoop" brengt. De nieuwe Duitse bondskanselier en katholieke Friedrich Merz zei dan weer dat de mensen in Duitsland het nieuwe pontificaat met "vertrouwen en positieve verwachtingen" tegemoet zien. "Voor veel mensen bent u een anker voor gerechtigheid en verzoening", aldus Merz.

De Italiaanse premier Giorgia Meloni noemde de eerste toespraak van de nieuwe paus een "krachtige oproep tot vrede, broederschap en verantwoordelijkheid". "Een spirituele erfenis die in de lijn ligt van paus Franciscus en waar Italië met respect en hoop naar kijkt", schreef ze nog op het sociale netwerk X. 

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft paus Leo XIV succes gewenst met het verzoenen van alle religies. "Ik wens de eerste paus van de Verenigde Staten succes bij het bevorderen van hoop en verzoening tussen alle religies", zei Netanyahu op zijn officiële X-account. 

De nieuwe paus Leo XIV draagt vrijdag om 11 uur zijn eerste grote mis op in aanwezigheid van de kardinalen in de Sixtijnse Kapel. Dat meldt de persdienst van het Vaticaan.

Zondag om 12 uur verschijnt hij voor het publiek op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek, waar hij het middaggebed Regina Coeli voorzit. Maandagochtend spreekt hij voor het eerst met de pers.

4 stemrondes en iets meer dan 24 uur lang heeft het geduurd. Het conclaaf waar Robert Prevost als paus Leo XIV naar buiten kwam. 2 keer verscheen er zwarte rook op het Sint-Pietersplein, maar om 18.08 uur was de witte rook eindelijk daar. Een uur later verscheen paus Leo XIV op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek. Bekijk hier de samenvatting van het conclaaf.

De Belgische bisschoppen zijn heel opgetogen met de verkiezing van de nieuwe paus. Dat zegt hun woordvoerder, Geert De Kerpel, vanuit Rome. "Het feit dat hij zo snel is gekozen, is een teken van eenheid binnen de Kerk", klinkt het.

Volgens De Kerpel zal Prevost als paus Leo XIV de lijn van zijn voorganger paus Franciscus voortzetten. "Franciscus kijkt toe vanuit de hemel en knipoogt", aldus De Kerpel. De vorige paus haalde de Amerikaanse geestelijke naar Rome en plaatste hem aan het hoofd van de afdeling die bisschoppen benoemt.

Prevost vergezelde Franciscus vorig jaar tijdens zijn bezoek aan België. De Belgische bisschoppen kennen hem dan ook goed.

De Israëlische president Isaac Herzog hoopt dat na de verkiezing van de nieuwe paus de band tussen zijn land en het Vaticaan kan worden versterkt. Dat heeft hij gezegd. Paus Franciscus was tot vlak voor zijn dood kritisch over de oorlog in Gaza, wat ergernis opwekte bij de Israëlische autoriteiten. 

In de Verenigde Staten zijn de Amerikanen totaal verrast dat er voor het eerst een paus uit de VS komt. “Er heerst veel blijdschap en trots, maar net zoals de hele wereld is het ook hier een grote schok. Het is onverwacht, omdat de VS al een zodanig grote rol speelt in de wereld. Moet daar dan nog een paus uit de VS bijkomen? Dat er op dit moment op veel plaatsen in de wereld een anti-Amerikaans gevoel heerst, maakt de schok nog groter.”

Maar aan die “Amerikaanse” paus hangt ook een keerzijde. “Eigenlijk is hij ook al lang weg uit de Verenigde Staten. Hij heeft lang in Peru gewoond, waar hij gewerkt heeft als missionaris en dan heeft Franciscus hem naar Rome gehaald.”

Ook president Trump is zeer trots. “Hij noemt het een prachtig moment voor het land en kan niet wachten om hem te ontmoeten.” Al is het wachten op de reactie van de paus. “Trump heeft de katholieke kerk de afgelopen weken kwaad gemaakt, met zijn berichten en die foto van zichzelf als paus. En toen Prevost nog kardinaal was, deelde hij veel berichten op X waarin het beleid van Trump bekritiseerd werd. Het is dus duidelijk geen paus die op dezelfde lijn zit als Trump.”

De Oekraïense president Zelensky feliciteert de nieuwe paus en zegt dat hij hoopt op “morele en spirituele steun van het Vaticaan voor de inspanningen van Kiev om gerechtigheid en een duurzame vrede te herstellen”.

Op X schrijft Zelensky dat hij hoopt dat de Kerk haar standpunt blijft verdedigen "tegenover het internationale recht, het veroordelen van de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne en het beschermen van de rechten van onschuldige burgers."

De Amerikaanse Robert Prevost zal vanaf nu door het leven gaan als paus Leo XIV. Hoe kiest een nieuw verkozen paus zijn nieuwe naam? Wat is de betekenis achter de naam Leo? En wat zijn de verwezenlijkingen van de pausen die eerder die naam droegen?

Premier Bart De Wever reageert op X: "Veel wijsheid en kracht aan paus Leo XIV. Doe goed en je zal ervoor geprezen worden." 

De Russische president Vladimir Poetin zendt op zijn beurt felicitaties naar de nieuwe paus. Poetin heeft er vertrouwen in dat de paus zal “voortbouwen op de constructieve dialoog, gebaseerd op christelijke waarden”.

Het Sint-Pietersplein wachtte geduldig af tot er rond 19.15 uur eindelijk een nieuwe paus te zien was op het Sint-Pietersbasiliek. “Toen de naam van Prevost werd uitgesproken, was er toch eerst wat aarzeling te zien”, analyseert Steven Decraene in het VRT NWS Journaal. “Rond mij stonden er veel Italianen en die waren eerst ontgoocheld. Is de keuze voor Prevost niet toegeven aan de druk vanuit de VS, dachten velen.”

Maar paus Leo XIV maakte onmiddellijk een eerste goede indruk. “Hij was duidelijk geëmotioneerd, sprak onmiddellijk over vrede en barmhartigheid. Daarmee heeft een goede snaar geraakt. Ook dat hij paus Franciscus bedankte en de bisschop van Rome groette, kwam goed binnen bij de toeschouwers. De eerste woorden zijn goed onthaald.”

Toch zullen velen nog wat overtuiging nodig hebben. “Ja, het is een Amerikaan en Washington blijft het machtscentrum van de wereld waar de Amerikaanse president zit. Is een Amerikaanse paus dan niet teveel van het goede? De nieuwe paus heeft hen hier toch al een beetje overtuigd.”

De bisschop van Antwerpen Johan Bonny is tevreden met de keuze van de nieuwe paus. “Robert Prevost was een van de kandidaten waar we onze hoop op hadden gesteld. Als onze 2 Belgische kandidaten voor hem hebben gestemd, ben ik hen echt dankbaar.”

Bonny kent Prevost vooral als een rustige, luisterende man. “Hij is niet de grote, charismatische figuur die allerlei ideeën zal lanceren, maar wel iemand die ernstig luistert, zich inleeft, relativeert, maar de zaken ernstig neemt.”

Volgens Bonny is Prevost ook de ideale paus om de ideeën van wijlen paus Franciscus verder uit te werken en door te voeren. “Paus Franciscus heeft veel ideeën gelanceerd die nu concreet gemaakt moeten worden en die in het apparaat van de Kerk moeten worden opgenomen. Paus Leo is de geschikte figuur daarvoor. Hij kent de machinekamer van de Kerk van binnenuit.” 

Door analisten werd hij een outsider genoemd, maar Robert Prevost raakt wel snel verkozen tot nieuwe paus. Hij wordt Leo XIV.  Wie is hij? En hoe heeft hij het geschopt tot de belangrijkste figuur van de katholieke wereld? Lees het hier. 

In de studio van het VRT NWS Journaal luisterde kerkhistoricus Jan Devolder naar de toespraak van de nieuwe paus. “We hebben heel vaak vrede gehoord”, duidt Devolder. “Hij zei ook dat het kwade niet zal overwinnen. Die nadruk op de vrede was zeer opvallend.” Paus Leo XIV sprak ook over bruggen bouwen. “Daarmee wil hij duidelijk de lijn van Franciscus voortzetten, maar hij heeft ook oog voor de wereld waar veel oorlog is.”

En dat is zeer betekenisvol, vindt Devolder. “Ik heb een zeer mooie toespraak gehoord. Het is een man die oog heeft voor drama die er in de wereld is, voor diegenen die in nood zijn.”

Opvallend is dat het een Amerikaanse paus is. Naast de Amerikaanse president Trump zal er dus nog een Amerikaanse wereldleider zijn. “Daarom was iedereen ervan overtuigd dat de paus geen Amerikaan zal zijn.” Al relativeert Devolder die keuze. “Hij werkt in de Romeinse curie en wanneer je in de curie werkt, heb je geen nationaliteit meer.” 

Onze journalist in Vaticaanstad, Willem Van Mullem, heeft zich duidelijk goed voorbereid. In het VRT NWS Journaal geeft hij meer uitleg over Robert Prevost. "Hij is een machtig man in Vaticaanstad. Hij is lid van de Romeinse Curie, het pauselijke bestuursapparaat, ofwel de ministers van Vaticaanstad."

"Hij is ook de man die de bisschoppen benoemt, dus hij heeft duidelijk veel macht. En dat zegt misschien ook veel over zijn benoeming. Hij kende daardoor heel veel mensen en dat kan misschien geholpen hebben."

De Amerikaanse president Donald Trump is vereerd dat er voor het eerst een Amerikaanse paus is.

Hij feliciteert Robert Prevost via zijn socialemediakanaal Truth Social. "Wat een grote eer voor ons land. Ik kijk er naar uit om paus Leo XIV te ontmoeten. Het wordt een zeer betekenisvol moment."

Robert Prevost verschijnt als paus Leo XIV op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek. "Vrede zij met u allen", zijn de eerste woorden van de nieuwe paus. "Ik hoop dat deze boodschap jullie families, jullie volk en de hele wereld bereikt."

Vaticaanstad wacht in spanning af tot de nieuwe paus verschijnt op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek. Moeten we nog lang wachten tot we de nieuwe paus te zien krijgen? In 2013 zat er 55 minuten tussen het moment waarop de witte rook verscheen en het moment wanneer paus Franciscus op het balkon te zien was. Op dit moment zijn we een uur verder. Het blijft dus onduidelijk hoelang we nog moeten wachten. 

De mensenmassa stroomt toe op het Sint-Pietersplein, in afwachting tot de nieuwe paus verschijnt. Het blijft voorlopig nog speculeren over wie straks op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek zal verschijnen. Lees hier het artikel over welke kardinalen de favorieten zijn om paus Franciscus op te volgen. 

VRT NWS-journalist Willem Van Mullem staat in Vaticaanstad. Daar spreekt hij met Geert De Kerpel van de Belgische Bisschoppenconfederatie. De Kerpel was net op tijd op het Sint-Pietersplein toen de witte rook verscheen. "Ongelofelijk. Ik kwam net op het plein en hoorde de mensen juichen en roepen. Een fantastische sfeer", aldus De Kerpel, in het VRT NWS Journaal.

Na nog geen 2 dagen is er een nieuwe paus gekozen. "De kardinalen maken een duidelijk statement dat ze snel tot een consensus gekomen zijn, ondanks dat ze een verschillende mening hebben en uit 70 verschillende landen komen. Ze hebben er maar 1 nachtje over moeten slapen." En wie wordt het, volgens De Kerpel? "Daar ga ik niet over speculeren. Het wordt afwachten."

Volgens Luc Van Looy, voormalig bisschop van Gent, wordt de nieuwe paus eerst uitgebreid gefeliciteerd door de 132 overige kardinalen in het conclaaf.  "Daarna trekt de nieuwe paus een witte soutane aan. Dat gebeurt in een kamertje naast de Sixtijnse kapel, dat ze de ‘kamer van de tranen’ noemen. Daar gaat de paus even rusten, misschien even wenen, vandaar de naam."

"Daarna is het een kwestie van zo snel mogelijk naar het balkon te gaan, waar de wereld voor de eerste keer de naam te horen krijgt van de nieuwe paus." 

Van Looy is tevreden dat er een nieuwe paus is gekozen, ongeacht wie het geworden is.

Op donderdag 8 mei, 18.08 uur, was het eindelijk zover. De witte rook verscheen uit de schouw van de Sixtijnse Kapel en alle toeschouwers op het Sint-Pietersplein begonnen luid te applaudisseren.

VRT NWS-journalist Willem Van Mullem was op het Sint-Pietersplein toen de witte rook verscheen. "Dit is wereldgeschiedenis", zegt hij in het VRT NWS-Journaal. "We zaten op een bankje met een Italiaan te praten, toen we plotseling mensen hoorden applaudisseren. We zijn toen recht gesprongen. En toen zagen we het: fumata bianca."

Toch was het nog niet helemaal duidelijk. "Het leek er even grijs uit te zien, maar het tijdstip zegt alles. Als het zwarte rook was, zou het normaal rond 19 uur pas geweest zijn. Maar het is dus al na die 4e stemronde gebeurd."

De vreugde in Vaticaanstad is groot. "De mensenmassa stroomt toe. Van alle kanten komen ze allemaal richting het Sint-Pietersplein. "Habemus", roepen ze allemaal. Die woorden zullen ze straks ook uitgeroepen."

Volg nu het extra journaal op VRT 1 en VRT MAX met Riadh Bahri. We gaan live naar Vaticaanstad waar binnenkort de nieuwe paus zal verschijnen.

Na de witte rook, zijn de klokken van de Sint-Pietersbasiliek beginnen te luiden. Wat gebeurt er nu? Het verhaal gaat dat er vlak bij het bordes van de basiliek de 'kamer der tranen' is. Een ruimte waarin de paus nog even alleen kan zijn voordat hij aan zijn onmetelijke opdracht begint, en waar hij zich klaarmaakt om op het bordes te verschijnen. Maar eigenlijk is het de sacristie van de Sixtijnse Kapel. 

Daar hangen 3 maten van pauselijke, witte soutanes, van klein tot groot. Ook enkele ornamenten die de paus al dan niet kan aandoen. En van daaruit stapt de paus naar de 'loggia' van de basiliek, om voorgesteld te worden aan de gelovigen. Met als aankondiging de legendarische "Habemus papam", uitgesproken door de kardinaal-protodiaken, de Fransman Mamberti. Daarna geeft de nieuwe paus zijn eerste zegen, 'Urbi et orbi' ('voor de stad en de wereld'). Naar schatting zou binnen een uur de nieuwe paus verschijnen.

Het beeld van de dag (tenzij er nog witte rook zal verschijnen): De meeuwen die de show stelen op het dak van de Sixtijnse Kapel. Al de hele dag hangen en vliegen ze rond de schouw. "Vaticaanstad ligt op 30 kilometer van de kust. Voor een volwassen meeuw is het dus makkelijk om naar daar te vliegen", zegt meeuwenkenner Eric Stienen.

Op dag 2 van het conclaaf nog geen nieuwe paus hebben, is niet abnormaal. Dat stelt VRT NWS-journalist Peter Decroubele vast wanneer hij naar de geschiedenis kijkt. “De vorige paus, Franciscus, is na 5 rondes (2 dagen) verkozen”, zegt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1. “De paus ervoor, Benedictus XVI, na 4 rondes (2 dagen). Dat was eigenlijk redelijk lang, want hij was torenhoog favoriet.”

Bij paus Johannes Paulus II (1978-2005) duurde het iets langer. “Daar had het conclaaf 8 rondes en dus 3 dagen voor nodig. Bij zijn voorganger, paus Johannes Paulus I, die maar 1 maand heeft geleefd als paus, was het na 4 rondes (2 dagen) beklonken.”

Dat we nu nog geen nieuwe paus hebben, is dus vrij logisch, besluit Decroubele. “Als we niet vandaag, maar wel morgen witte rook zien, ligt dat in de lijn van de vorige conclaven. Als we morgenavond nog steeds geen nieuwe paus hebben, dan is het eerder een conclaaf dat lang duurt.”

Voor VRT NWS-journalist en expert van de Katholieke Kerk is het geen verrassing dat er na 24 uur nog geen paus is verkozen. “Dat was het scenario dat dat de meeste kenners en volgers wel verwacht hadden”, zegt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1. “Sommigen dachten wel dat het tegen de middag voorbij zou zijn. Maar het is geen mirakel dat er na 3 rondes nog geen paus is.”

Op dit moment zijn de kardinalen aan de 4e stemronde bezig. Zullen we vandaag een nieuwe paus kennen? “Dat is uiteraard speculeren, maar velen gaan ervan uit dat het vandaag kan gebeuren.” Ook Peter waagt een gokje. “Ik durf zelf te gokken dat het niet na de 4e stemronde beklonken zal zijn, maar wel straks na de 5e ronde.” Als dat klopt, zullen we rond 19 uur witte rook zien. 

Rond 16.30 uur zijn de kardinalen aan de 4e stemronde begonnen. Als er bij deze ronde een paus wordt vorkozen, zal er vrij snel witte rook verschijnen uit de schouw. Zijn de kardinalen nog niet tot een besluit gekomen? Dan is het wachten op een 5e stemronde. Tussen 19 uur en 20 uur zal er na die stemronde witte of zwarte rook verschijnen.

Bovenaan deze liveblog kan u livebeelden bekijken van de schouw op de Sixtijnse Kapel.

Alle ogen van de wereld zijn gericht op de schouw van de Sixtijnse Kapel. Wanneer er zwarte of witte rook uit die schouw komt, zullen nieuwsmedia over de hele wereld daar verslag over uitbrengen aan hun thuisfront. Naar schatting zouden er 5.300 journalisten en medewerkers aanwezig zijn op het Sint-Pietersplein. Karrewiet-anker Jelle Mels ging een kijkje nemen bij die journalisten in Vaticaanstad. 

Om 16.30 uur stemmen de kardinalen opnieuw over een nieuwe paus. Het is dan al de derde stemming vandaag.

Als er een tweederdemeerderheid wordt gevonden, verwachten we witte rook rond 17.30 uur. Als die meerderheid er nog niet is, dan krijgen we geen rook te zien en wordt er nogmaals gestemd. Afhankelijk of er tijdens die vierde stemming een paus gevonden wordt, krijgen we rond 19.30 uur witte of zwarte rook te zien.

Als er vandaag geen paus gekozen wordt, gaan de stemmingen morgen gewoon verder.

"Sommige gelovigen reageren teleurgesteld op de zwarte rook van vanmiddag", vertelt VRT-journalist Steven Decraene.

"Zo zijn er mensen die van heel ver komen, uit Zuid-Amerika, het Midden-Oosten of Afrika bijvoorbeeld, en die willen dat moment natuurlijk meemaken. Sommigen hebben al tickets om terug naar huis te vliegen in het weekend."

Wie de livestream van de schouw van de Sixtijnse Kapel volgt, heeft naast de zwarte rook vast al verschillende meeuwen zien passeren. 

De nonchalante dieren, die natuurlijk niet beseffen dat alle ogen op hen gericht zijn, zijn een hit op sociale media. 

"We hebben opnieuw zwarte rook gezien. Dat betekent dat er vanmorgen al 2 stemrondes geweest zijn, maar dat er nog altijd geen tweederdemeerderheid is", zegt VRT-journalist Willem Van Mullem in Vaticaanstad.

"Het plein loopt nu weer leeg, maar ongetwijfeld lopen alle restaurants en bars in de buurt vol. Ook de kardinalen gaan nu lunchen. Na de middag gaan ze nog 2 keer stemmen."

De hele wereld kijkt nu naar de schouw van de Sixtijnse kapel in Vaticaanstad. De kardinalen die in conclaaf zitten, zouden om 10.30 uur namelijk voor een 2e keer stemmen.

Als 1 van hen daarbij een tweederdemeerderheid van de stemmen kreeg en dus als volgende paus verkozen is, zal er binnenkort witte rook uit de schouw komen. Als er nog geen nieuwe paus is, zal er geen rook te zien zijn. Na de 2e stemming vandaag, die om 12 uur zou plaatsvinden, zullen we dan pas witte of zwarte rook zien.

Voor Monseigneur Karel Kasteel, eresecretaris van de Pauselijke Raad 'Cor Unum', is dit het 7e conclaaf uit zijn carrière. "Het 1e conclaaf dat ik heb meegemaakt was in 1958, toen Paus Johannes XXIII gekozen werd", vertelt hij. "Sindsdien waren het steeds mannen van groot kaliber. Gelukkig bestaat het college van kardinalen ook nu uit mannen die zeer geschikt zijn om paus te worden."

Kasteel was zelf een van de organisatoren van het conclaaf van 2005. "Gelukkig hebben ze mij deze keer, op 90-jarige leeftijd, met rust gelaten. Al krijg ik af en toe wel eens een telefoontje waarbij ze me vragen hoe we bepaalde zaken toen gedaan hebben."

"Ik hoop dat we een krachtige paus krijgen in deze bijzondere tijd", voegt hij toe. "2025 is anders dan 2013, bijvoorbeeld op vlak van populisme, ecologische problemen en geloofsvermindering in sommige delen van de wereld. De paus moet iemand zijn die kennis van zaken heeft en goed weet hoe hij met mensen moet omgaan, maar hij moet ook echt kunnen inspireren."

"Maar ik denk dat het snel beklonken zal zijn", zegt Kasteel. "Vergeet niet dat alle kardinalen, ook zij die niet mogen stemmen, voor het conclaaf algemene vergaderingen hebben gehouden. Ik denk dus dat de kardinalen het nu wel weten en overtuigd zijn van welke richting we op moeten gaan. Volgens mij mogen we vandaag al hopen op een nieuwe paus."

"Bij de vorige 2 conclaven was er op de 2e dag al witte rook. Bij paus Franciscus na 5 stemrondes en bij paus Benedictus XVI na 4 stemrondes", vertelt VRT NWS-journalist Mieke Strynckx vanuit Vaticaanstad. "Het kan deze keer wat langer duren, maar de meesten denken toch dat er voor zaterdag een nieuwe paus zal zijn. Het is al van 1958 geleden dat er meer dan 10 stemrondes nodig waren."

"Vandaag zijn er 4 stemrondes, maar normaal gezien komt er maar 2 keer per dag rook uit de schouw: rond de middag en rond 19.00 uur. Als er een paus gekozen wordt bij de 1e of 3e stemronde, kan de witte rook er wel al wat vroeger komen."

Strynckx stond gisteren al op het op het Sint-Pietersplein toen er 2 uur later dan voorzien rook uit de schouw van de Sixtijnse Kapel kwam. "Dat was een heel bevreemdende ervaring. Ik kan me niet herinneren dat dat ooit al gebeurd is. De mensen werden een beetje ongeduldig en begonnen op de duur ook weg te gaan."

Waarom er vertraging was? "Dat is op dit moment een mysterie. Ik denk niet dat het Vaticaan daar uitleg over zal geven. Misschien komen we het te weten na het conclaaf, maar er wordt al volop over gespeculeerd. Zo kan het dat de vele nieuwe kardinalen nog niet goed wisten hoe het conclaaf zou verlopen. Ik hoorde dat verschillende kardinalen zelfs de film 'Conclave' hebben bekeken om te zien hoe het in zijn werk zou gaan." 

"De 1e stemronde van de dag zal, door de vertraging van gisteren, pas om half 11 beginnen. Dat heeft het Vaticaan laten weten", vertelt VRT NWS-journalist Peter Decroubele. "Het duurde gisterenavond dan ook heel lang voor er zwarte rook verscheen aan het Sint-Pietersplein, waar volgens de Vaticaanse media 45.000 mensen naar die fameuze schoorsteen van de Sixtijnse Kapel stonden te kijken."

"Pas om klokslag 21 uur kwam er dikke zwarte rook, maar de reden van die vertraging is onbekend", gaat hij verder. "Het is niet ondenkbaar dat de procedure vertraging heeft opgelopen door die vele nieuwe kardinalen die er nooit eerder bij waren."

Dat er gisterenavond nog geen witte rook was, is volgens Decroubele geen verrassing. "Na een 1e ronde meteen al een nieuwe paus? Dat zou eigenlijk een mirakel geweest zijn."

Na de dood van paus Franciscus en in aanloop naar het conclaaf zijn de kijkcijfers van de Oscarwinnende film 'Conclave' fors de lucht ingeschoten. De film gaat over de politieke intriges, corruptie en rivaliteit die schuilgaan achter de benoeming van een nieuwe paus.

Maar hoe waarheidsgetrouw is de film écht? Vaticaan-kenners Rik Torfs en Emmanuel Van Lierde onderscheiden feit van fictie in dit artikel.

Vandaag kunnen er 4 stemrondes volgen om een nieuwe paus aan te duiden: 2 in de voormiddag en 2 in de namiddag.

"We verwachten rookmomenten rond 12.30 uur en rond 19 uur, maar het is niet duidelijk of die timing gerespecteerd zal worden", vertelde VRT NWS-journalist Willem Van Mullem gisteren. "Als er na de eerste stemronde of de derde stemronde al een paus verkozen is, dan kan er witte rook komen doorheen de dag." 

Nooit eerder hebben 133 kardinalen deelgenomen aan een conclaaf. "Het is het drukstbezochte conclaaf ooit. En 108 kardinalen zijn door paus Franciscus gecreëerd. Die zitten daar voor de eerste keer", zoekt Willem Van Mullem naar een verklaring waarom het resultaat van de eerste stemronde pas omstreeks 21 uur bekendgemaakt is.

Er komt zwarte rook uit het schouwtje op de Sixtijnse Kapel. Na de eerste stemronde van het conclaaf is er dus nog geen nieuwe paus verkozen. Twee derde van de 133 kardinalen moet namelijk voor dezelfde kandidaat kiezen.

De kardinalen gaan nu in het gastenverblijf Domus Sanctae Marthae de nacht doorbrengen.

Morgenvoormiddag volgt de eerste van mogelijk 4 nieuwe stemrondes in de Sixtijnse Kapel.

Vaticaan-kenner Tom Zwaenepoel (Universiteit Gent) hoopt dat het conclaaf niet te lang duurt. "Het is de wens van veel kardinalen", zegt hij in Terzake. "Een lang conclaaf wijst erop dat er veel verdeeldheid is, dat er veel spanningen tussen de iets conservatieveren en de iets progressieveren zijn."

Duizenden mensen zijn naar Vaticaanstad gereisd om de zwarte of witte rook uit de schouw van de Sixtijnse Kapel te zien komen.

"Het zou echt een record zijn, mocht er vanavond na de eerste stemronde al witte rook uit de schouw komen", zegt Willem Van Mullem in Terzake.

Nu de kardinalen in conclaaf zitten, is het voor de rest van de wereld wachten op het resultaat van de eerste stemronde. Die wordt vanavond nog gehouden. Tussen 19 uur en 20 uur zou de rook uit de schouw van de Sixtijnse Kapel verschijnen.

Onthoud: bij witte rook hebben de kardinalen een paus verkozen. De kans is echter groter dat er zwarte rook te zien zal zijn: in dat geval geen 'Habemus papam' dus. In dat geval volgt de eerstvolgende stemronde morgenochtend.

Peter Decroubele schuift enkele kanshebbers onder kardinalen naar voren. "Een grote outsider is de Japanse kardinaal Kikuchi", zegt hij in Het Journaal.

Veel experten verwachten dat de 267e paus een Aziaat wordt. "Dat is de regio waar het katholieke geloof groeit en blijft groeien. Dan is het niet onlogisch dat je een paus uit die regio haalt."

Kikuchi is een man die letterlijk en figuurlijk zijn wereld kent. "Als Japanner kent hij de oosterse wereld. Hij werkte ook vaak in Rome en heeft missiewerk verricht in Ghana. Hij kent het hele wereldje en is ook geliefd bij andere kardinalen", besluit Decroubele.

De 132 kardinalen zijn aan hun conclaaf in de Sixtijnse Kapel begonnen. Aan de stemming ging eerst nog een eed van geheimhouding vooraf. Daarna werden de deuren gesloten voor al wie geen kardinaal is. Voor iedereen buiten de kapel is het nu wachten op het eerste rooksignaal.

Hoewel de stemming nu pas echt begint, is er de voorbije dagen al veel gepraat onder kardinalen over wie de nieuwe paus zou moeten worden. "Ik durf te stellen dat er bij het binnengaan van de Sixtijnse kapel al een shortlist vastligt van namen die het zouden kunnen worden", zegt VRT NWS-journalist Peter Decroubele in De Wereld Vandaag op Radio 1.

"Er wordt continu gepraat. Na deze eerste en enige ronde vandaag zullen ze opnieuw praten. Dit is onderhandelen op het hoogste niveau, dit is toppolitiek, dit is heel veel meer dan alleen maar een paus kiezen denk ik."

En de ceremonie is officieel voorbij. De deur van de Sixtijnse Kapel is gesloten en de kardinalen zullen dus niet meer naar buiten komen voor een nieuwe paus is gekozen. De eerste stemronde vindt vandaag nog plaats. Rond 19 uur zou het publiek voor het eerst witte of zwarte rook te zien krijgen.

Alle kardinalen hebben de eed van geheimhouding afgelegd en het 'Extra Omnes' is uitgesproken. Dat betekent dat iedereen - behalve de kardinalen - de Sixtijnse Kapel moeten verlaten.

Normaal gezien hadden op dit moment 133 kardinalen aan het conclaaf moeten deelnemen. Toch zijn er maar 132 aanwezig in de Sixtijnse kapel. Een van de kardinalen is namelijk ziek. "Hij blijft in het gastenverblijf, is bedlegerig en zou van daaruit stemmen", zegt VRT NWS-journalist Peter Decroubele vanuit Rome.

Ook de tweede Belgische kardinaal Dominique Mathieu heeft net de eed afgelegd. Daarmee zijn alle Belgische kardinalen in beeld verschenen. 

De kardinalen leggen momenteel om de beurt de eed van geheimhouding af. De Belgische kardinaal Jozef De Kesel heeft net zijn eed afgelegd. 

De beelden van de Sixtijnse Kapel tonen ook 1 van de 3 urnen waar de kardinalen hun stemmen in zullen verzamelen. 

De urnen zijn sinds het pontificaat van Johannes Paulus II in gebruik. Er is er 1 voor de stemmen van de kardinalen in de Sixtijnse Kapel, 1 voor de stemmen van de zieke kardinalen die in de verblijfplaats Domus Sanctae Marthae blijven en een urne om de stemmen naar de kachel te brengen.

De lengte van een conclaaf varieert, maar de laatste decennia duurde een conclaaf gemiddeld 2 tot 3 dagen.

Er zijn echter enkele extreme gevallen. Om Gregorius X tot paus te verkiezen, waren er in totaal 3 jaren nodig. Dat conclaaf vond plaats tussen 1268 en 1271.

Het kortste conclaaf duurde dan weer 10 uren. Dat vond plaats in het jaar 1503, waarna Julius II tot paus werd benoemd.

Rond 16:30 uur beginnen de kardinalen aan een processie van de Cappella Paolina (Paulina-kapel, red.) naar de Sixtijnse Kapel.

Rond 17:30 uur moet iedereen - behalve de kardinalen - de Sixtijnse Kapel verlaten. Het moment waarop 'Extra Omnes' (letterlijk: 'iedereen buiten') wordt uitgesproken, markeert het begin van de afzondering van de kardinalen en het begin van het conclaaf.

Rond 19:00 uur komt er een rookwolk na de eerste stemronde. De livestream van de schoorsteen is bovenaan deze liveblog terug te vinden.

"Ik zal jullie niet meer kunnen spreken tot de witte rook verschijnt. Denk aan ons tijdens het bidden!" Dat is de boodschap van de kardinaal uit New York Timothy Dolan, die ook deelneemt aan het conclaaf om een nieuwe paus te verkiezen. De kardinalen zullen binnen enkele ogenblikken richting de Sixtijnse Kapel trekken.

De kardinaal gaf sinds de begrafenis van de paus elke dag een update over de situatie in het Vaticaan, waarbij hij ook uitleg gaf over de procedures van de katholieke kerk en leuke feitjes meegaf. Met de start van het conclaaf komt er een einde aan die updates, aangezien de kardinalen volledig worden afgesloten van de buitenwereld.

Niet alleen in Rome, maar ook in ons land komen mensen samen om te bidden voor een nieuwe paus. Dat gebeurde onder meer in de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen. Een conclaaf onder de aanwezigen zou even hebben geduurd: over wie de nieuwe paus moet worden, is er namelijk geen consensus.

De kardinalen moeten een nieuwe paus kiezen die de diversiteit binnen de kerk respecteert. Dat heeft kardinaal Giovanni Battista Re verklaard in zijn preek tijdens de laatste misviering in de Sint-Pietersbasiliek voor de start van het conclaaf. "Eenheid betekent niet uniformiteit, maar een stevige en diepe gemeenschap in verscheidenheid."

Giovanni Battista Re, de 91-jarige kardinaal die ook de begrafenis van paus Franciscus heeft geleid, gaat de viering voor. Zelf is Battista Re te oud om nog te stemmen in het conclaaf. In zijn preek herinnert hij de kardinalen eraan dat een conclaaf "de hoogste menselijke en kerkelijke verantwoordelijkheid" vertegenwoordigt, en dat ze "elke persoonlijke overweging" opzij moeten zetten. De nieuwe paus moet volgens de kardinaal "de gemeenschap en eenheid" binnen de kerk bevorderen.

VRT NWS-journalist Mieke Strynckx volgt het conclaaf in Rome en kon gisteren nog even spreken met kardinaal Jozef De Kesel, een van de 2 Belgische kardinalen die de komende dagen mee zullen stemmen over de opvolger van paus Franciscus. "Hij wilde niet veel zeggen, en hij leek een klein beetje nerveus, maar dat was misschien gewoon wat gezonde spanning." 

"Het leek wel alsof hij toch wel vertrouwen had in het conclaaf. Een van de belangrijkste kwesties tijdens dit conclaaf is of de lijn van paus Franciscus verder wordt gezet. De Kesel antwoordde daarop dat Franciscus toch wel een pad heeft gemarkeerd waar niet meer van af te wijken valt." Jozef De Kesel is een van de 100 kardinalen op het conclaaf die door paus Franciscus werden benoemd. Het lijkt er dan ook op dat Franciscus met die benoemingen voor een deel zijn opvolging mee heeft bepaald. "Dat een conservatieve paus dat roer weer helemaal zou omgooien, lijkt niet meer mogelijk." 

"Misschien zal het conclaaf daarom ook niet zo lang duren, en komt er geen grote verrassing uit de bus. Al blijft zo'n conclaaf nog altijd notoir moeilijk om te voorspellen."

De Sixtijnse Kapel werd de voorbije dagen volledig omgebouwd om tijdens het conclaaf 133 kardinalen te ontvangen. De kardinalen zullen in de kapel dagelijks stemmen over een nieuwe paus. 

In de sacristie van de Sixtijnse Kapel hangen alvast drie maten van pauselijke, witte soutanes klaar. Het kamertje wordt ook wel de 'kamer der tranen' genoemd, een ruimte waar de paus nog even alleen kan zijn voor hij aan zijn opdracht begint, en waar hij zich klaarmaakt om op het bordes te verschijnen. 

Onder de 133 stemgerechtigde kardinalen die vanaf vandaag zullen stemmen over een nieuwe paus, zijn ook 2 Belgen: Jozef De Kesel en Dominique Mathieu. De twee werden beiden recent tot kardinaal benoemd door paus Franciscus en mogen nu meebeslissen over zijn opvolger.

Jozef De Kesel (77) was van 2015 tot 2023 aartsbisschop van Mechelen-Brussel, de hoogste kerkelijke positie in België. In 2016 werd De Kesel tot kardinaal benoemd, waarmee hij ook een stem kreeg binnen de wereldkerk. De Kesel profileerde zich vooral als een progressieve aartsbisschop, die open stond voor dialoog. Hij vond dat de kerk zich moest aanpassen aan de veranderende tijdgeest, en dat daarbij plaats moest zijn voor vrouwen en leden van de lgbtq-gemeenschap.

Dominique Mathieu (61) is een opvallende figuur binnen de Katholieke Kerk. In 2021 wordt hij door paus Franciscus benoemd tot aartsbisschop van Teheran-Isafhan, het enige katholieke bisdom in het overwegend islamitische Iran. De benoeming kwam als een verrassing: Mathieu is een West-Europeaan met een leidende rol in een kwetsbare oosterse kerkgemeenschap, in een regio die gekenmerkt wordt door oorlog en religieuze vervolging. Dominique Mathieu ziet zichzelf als een bruggenbouwer tussen culturen en religies. In 2024 werd hij benoemd tot kardinaal.

Deze namiddag zullen de 133 stemgerechtigde kardinalen voor de eerste keer hun stem uitbrengen voor een nieuwe paus, de opvolger van Franciscus.  De dag start met een misviering om 10 uur in de Sint-Pietersbasiliek. De viering wordt voorgegaan door Giovanni Battista Re, de 91-kardinaal die ook de begrafenis van paus Franciscus heeft geleid. Verwacht wordt dat Battista in zijn preek ook zal beschrijven wat voor soort paus de katholieke kerk moet krijgen.  Rond 16.15 uur vertrekken alle kardinalen in een processie naar de Sixtijnse Kapel. Daar leggen ze een voor een de eed van geheimhouding af. Zodra de woorden "Extra Omnes" weerklinken, wordt de Sixtijnse kapel afgesloten. Daarna start de eerste stemronde. Rond 19 uur vanavond zal er voor de eerste keer rook uit de schoorsteen verschijnen. Wit als er een nieuwe paus is gekozen, zwart als er nog een nieuwe stemronde moet volgen. De komende dagen zullen de kardinalen vervolgens 4 keer per dag stemmen: 2 keer 's ochtends en 2 keer 's middags. De uitkomst van die stemmingen wordt ook twee keer per dag gedeeld, rond de middag en rond 19 uur 's avonds. Het conclaaf gaat door tot een van de kandidaten twee derde van de stemmen weet te bemachtigen. 

Vanaf morgen zullen er 133 kardinalen achter gesloten deuren beslissen wie de nieuwe paus wordt. Morgen zien we voor het eerst rook uit de schoorsteen komen. Dat die rook snel wit zal kleuren, betwijfelt VRT NWS-journalist Willem Van Mullem. 

"Het wordt een onvoorspelbaar conclaaf", zegt hij vanuit Vaticaanstad. "Dat heeft veel te maken met de samenstelling. Het is het conclaaf met het grootste aantal stemgerechtigde kardinalen. Daar komt nog eens bij dat 100 van de 133 kardinalen benoemd of gecreëerd werden door de vorige paus Franciscus. Ze hebben dus nog nooit eerder in een conclaaf gezeten." 

Het is moeilijk in te schatten hoelang het zal duren voor we een nieuwe paus hebben. "Sommige kardinalen zeggen dat er al witte rook kan zijn binnen 2 of 3 dagen. Anderen geloven dat het een tijdje kan duren." 

In het Vaticaan is, zoals de traditie het voorschrijft, de zegelring van paus Franciscus vernietigd. 

Die ring is namelijk uniek en verbonden aan één paus. De volgende paus krijgt een nieuw exemplaar.

Hoe word je nu eigenlijk paus? Eerst en vooral moet je katholiek en gedoopt zijn en komen enkel mannen in aanmerking. Maar het zijn ook enkel kardinalen die kandidaat zijn en stemmen over een nieuwe paus. Bekijk hier de video over hoe die pausverkiezing verloopt en wie die ideale paus kan zijn.

Morgen vanaf 15 uur zal het telefoonsignaal in Vaticaanstad uitgeschakeld worden. Dat laat de overheid van de kleine stadstaat weten. “Alle transmissiesystemen van het telecommunicatiesignaal voor mobiele telefoons die aanwezig zijn op het grondgebied van Vaticaanstad worden gedeactiveerd.” De beslissing zal geen gevolgen hebben voor alle bezoekers op het Sint-Pietersplein.

“Het signaal zal pas worden hersteld, na de aankondiging van de verkiezing van de nieuwe paus.” Door het telefoonsignaal uit te schakelen, wil Vaticaanstad verhinderen dat er nieuws over het conclaaf in de Sixtijnse Kapel naar buiten wordt gelekt.

Dominique Mathieu, 1 van de 2 Belgische kardinalen die volgende week mee de nieuwe paus mogen kiezen, is afkomstig uit Damme, waar Joachim Coens (CD&V) burgemeester is. Hij kent Mathieu en zijn familie goed, zegt hij in De Zevende Dag. "Hij is opgegroeid in Brugge en heeft in Damme gewoond, vlak onder de kerktoren, waar hij torenwachter was."

"Volgens zijn vader had Dominique al van jongs af de ambitie om priester te worden", zegt Coens. In december vorig jaar werd Mathieu in het Vaticaan in Rome tot kardinaal in Iran benoemd. Ook Coens was aanwezig bij de benoeming. "Ik vond het mijn taak als burgemeester van Damme om onze Damse kardinaal daar te steunen."

Opvallend was dat de mensen die tot kardinaal benoemd werden vooral uit de periferie kwamen: "Japan, Peru, Iran. De paus had duidelijk een strategie om heel breed te gaan en ook in ongekende gebieden kardinalen te benoemen."

Of Mathieu tot paus verkozen wordt, is afwachten. "De kans is 1 op 133. Hij is natuurlijk nog maar recent kardinaal, dus ik weet niet hoe gekend hij is onder de andere kardinalen. Maar mocht hij paus worden, zouden we uiteraard heel fier zijn."

De ogen van de wereld zijn de komende dagen gericht op één bijzondere plek in Rome: de Sixtijnse Kapel. Daar zitten vanaf woensdag meer dan 130 kardinalen samen om een opvolger te kiezen voor paus Franciscus. Waarom gebeurt dat juist daar? En is dat altijd zo geweest?

De Italiaanse kardinaal Angelo Becciu, die veroordeeld is voor fraude, zal niet deelnemen aan het conclaaf om de nieuwe paus te kiezen. Dat heeft hij via zijn advocaat laten weten aan het Franse persagentschap AFP. In 2020 was Becciu al uit zijn functies ontheven wegens zijn betrokkenheid bij een fraudezaak in vastgoed.

De kardinalen die vandaag bijeengekomen zijn, hebben een aantal onderwerpen behandeld, waaronder de kwestie van seksueel misbruik in de Kerk, als onderdeel van de uitdagingen die de opvolger van Franciscus te wachten staan. Dat meldt de Heilige Stoel.

"De interventies richtten zich op onderwerpen die van bijzonder belang zijn voor de toekomst van de Kerk: de relatie met de hedendaagse wereld (...), evangelisatie, de relatie met andere confessies en de kwestie van seksueel misbruik", aldus een persbericht.

"Er werd ook gesproken over de kwaliteiten die de nieuwe paus moet hebben om efficiënt te kunnen reageren op deze uitdagingen".

De Algemene Congregatie van de Kardinalen zit op dit moment samen. Het is de eerste keer sinds de begrafenis van paus Franciscus dat ze vergaderen. Normaal gezien zullen de kardinalen zo meteen bepalen wanneer het conclaaf begint. 

De Algemene Congregatie van de Kardinalen komt om 9 uur samen om de startdatum van het conclaaf te bepalen.

Het conclaaf start ten vroegste op de 15e dag na het overlijden van de paus, ten laatste 20 dagen na zijn dood. De startdatum ligt dus tussen 5 en 10 mei. De verwachting is dat het conclaaf zo vroeg mogelijk zal beginnen, op 5 of 6 mei.

Tijdens het conclaaf worden de 133 kardinalen afgeschermd zodat er geen inmenging kan zijn van buitenaf. Hoe het conclaaf net in zijn werk gaat, lees je in onderstaande artikel.  

Het Vaticaan heeft de Sixtijnse kapel gesloten in voorbereiding van het conclaaf. Tijdens dat conclaaf komen kardinalen samen om de volgende paus te kiezen. Om 9 uur wordt duidelijk wanneer dat conclaaf zal starten, maar in afwachting daarvan worden er enkele voorbereidingen getroffen. 

Een van de belangrijkste taken is het installeren van de schoorsteen waar 2 keer per dag de stembiljetten zullen worden verbrand na de stemming. Wanneer er een nieuwe paus gekozen wordt, zal dat resulteren in witte rook. 

Het is niet duidelijk hoelang het zal duren voordat de Sixtijnse Kapel opnieuw toegankelijk zal zijn voor publiek. Alles is afhankelijk van de stemming voor de nieuwe paus. 

Op het Sint-Pietersplein, de plek waar de paus vorige week nog de gelovigen toesprak voor Pasen, zijn vanochtend naar schatting zo’n 200.000 mensen bijeengekomen. 

Vanochtend was er namelijk een eerste rouwmis, na de uitvaart van gisteren. Het was de eerste mis in de Novemdiales, de periode van 9 dagen van officiële rouw na het overlijden van de paus.

De komende dagen zal er elke dag zo’n mis zijn, legt verslaggever Willem Van Mullem uit. Daarbij wordt het interessant om te luisteren wat elke kardinaal zegt, met het oog op het conclaaf waarop bepaald zal worden wie de volgende paus zal worden. 

Morgen zullen we precies weten wanneer dat conclaaf zal plaatsvinden, vertelt Van Mullem vanop het Sint-Pietersplein. Een week geleden stond hij op dezelfde plek, om verslag uit te brengen voor de journaals. 

Een week geleden had hij paus Franciscus net gezien, "maar in een week tijd is er heel veel gebeurd", blikt Van Mullem terug op deze bewogen week in Rome. "Het is een week voor de geschiedenisboeken."