LIVE Amerikanen Michael Woodford en Robert Hall winnen Nobelprijs voor Economie

De Nobelprijs voor de Economie gaat dit jaar naar de Amerikanen Robert E. Hall en Michael Woodford. 

De laureaten ontwikkelden nieuwe economische modellen die volgens de Academie het stabilisatiebeleid van overheden en centrale banken sterk hebben verbeterd. Dankzij die modellen kunnen beleidsmakers beter inschatten hoe fiscale maatregelen en rentebeslissingen de economie beïnvloeden en zo economische schommelingen helpen afvlakken.

Hall en Woodford toonden aan dat macro-economische modellen sterker worden wanneer ze vertrekken van het gedrag van individuele gezinnen en bedrijven. Hun werk vormt nog altijd een belangrijke basis voor het moderne economische beleid.

De prijs heet officieel de "Prijs van de Zweedse centrale bank (Sveriges Riksbank) voor economische wetenschappen ter nagedachtenis aan Alfred Nobel". In tegenstelling tot de andere Nobelprijzen is deze onderscheiding niet gebaseerd op het testament van Alfred Nobel. Ze wordt pas sinds 1969 uitgereikt.

Nobelprijswinnares Navanethem Pillay, een oud-rechter van het Internationaal Strafhof (ICC), heeft de door de Verenigde Staten aangekondigde sancties tegen het ICC "onaanvaardbaar" genoemd. 

"Er is zoveel spanning en bezorgdheid over het voortbestaan van de internationale tribunalen, in het bijzonder het Internationaal Strafhof in Den Haag (...). Een land heeft sancties aangekondigd tegen rechters vanwege de beslissingen die zij hebben genomen. Dit is ongehoord en onaanvaardbaar," verklaarde Pillay, die via een videoverbinding vanuit Nurnberg in Duitsland deelnam aan een bijeenkomst in het Nobel Peace Center in Oslo.

De wereld is met de Zuid-Afrikaanse internationaal rechter Navi Pillay een Nobelprijswinnaar voor de Vrede rijker. Met de prijs ter waarde van ruim 1 miljoen euro wil het Nobelprijscomité de laureaten aanmoedigen om hun strijd voor vrede, democratie of mensenrechten voort te zetten. Maar lukt dat ook? Hoe is het de winnaars van de voorbije jaren vergaan na hun Nobelprijs? 

Donald Trump stelt dat hij nog nooit van Nobelprijswinnares Navanethem Pillay had gehoord. “Sterker nog: voor zover ik weet, heeft nog nooit iemand van haar gehoord, behalve dan dat ze – heel duidelijk – een hekel heeft aan Israël”, schrijft de president van de VS op Truth Social .

Vervolgens doet hij - net als vorig jaar - zijn beklag omdat hij zelf de vredesprijs niet gekregen heeft. Trump begon dit jaar samen met Israël de oorlog tegen Iran en liet de Venezolaanse president Nicolás Maduro oppakken, maar stelt dat hij de vredesprijs verdient, 8 zelfs. 

“Ik heb 8 oorlogen opgelost – waarbij presidenten en premiers van de landen die ik hielp brieven stuurden naar het Noorse Nobelcomité – en ik sta op het punt er nog 2 op te lossen (of te winnen): Iran en Rusland/Oekraïne”, maakt hij zich sterk.

"De Verenigde Staten, vertegenwoordigd door mij als jullie president, zouden de Nobelprijs voor de Vrede hebben moeten krijgen, maar dat was niet het geval. Dit is een onuitwisbare smet op Noorwegen en op de mensen die dit schandelijke en gênante besluit hebben genomen." 

"De Nobelprijs is voorgoed in diskrediet gebracht door een handjevol radicale ideologen die tegen de democratie zijn en in werkelijkheid vijanden van de beschaving zijn", besluit Trump zijn online litanie. 

De Verenigde Staten zijn duidelijk not amused met de winnaar van Nobelprijs voor de Vrede.

In een reactie kondigt VS-minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio aan dat zijn land het Internationaal Strafhof sancties oplegt. 

De concrete sancties zijn online te vinden op de website van het Office of Foreign Assets Control .

VN-secretaris-generaal António Guterres noemt de Nobelprijs voor de Vrede voor de Zuid-Afrikaanse juriste Navi Pillay een erkenning voor iedereen die zich inzet voor de verdediging van het internationaal recht.

In een verklaring „feliciteert hij van harte“ Pillay, die „zich heeft ingezet als voorvechtster van het internationaal recht en de mensenrechten, en een onwankelbare en onafhankelijke stem is geweest ten dienste van de gerechtigheid in het kader van enkele van de meest markante internationale rechtszaken van onze tijd“.

De Zuid-Afrikaanse juriste Navi Pillay (85) heeft de Nobelprijs voor de Vrede 2026 gewonnen. Het Noorse Nobelprijscomité prijst haar voor haar jarenlange inzet voor vrede en het internationaal recht. Pillay was onder meer VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten en rechter in het Internationaal Strafhof en het Rwanda-tribunaal. Een portret.

"Dit is een ode aan iemand die opkomt voor moraliteit, de VN-instituten en de internationale rechtsorde: een orde waarvan we allemaal weten dat ze zwaar onder vuur ligt." Dat zegt Amerika-kenner Björn Soenens in een reactie op de erkenning voor Navi Pillay.

"De internationale rechtsorde wordt onder de mat geschoven, de VN krijgt steeds minder middelen en heeft steeds minder macht. Het Nobelprijscomité zegt nu: 'Wij vinden rechtsregels die voor iedereen gelden wel nog belangrijk.'"

"Volgens het Nobelprijscomité is dit geen rechtstreekse aanval op de Amerikaanse president Donald Trump, maar het signaal is onmiskenbaar natuurlijk", gaat hij verder.

"Trump wilde die prijs zelf graag en hij zegt dat het Internationaal Strafhof anti-Amerikaans en een schertsvertoning is. Trump is ook nog eens uit meer dan 60 internationale organisaties gestapt. Hij heeft zelfs een achterstallige betaling van meer dan 1 miljard dollar bij de VN, dus dit is wel degelijk een signaal naar hem toe."

"En dan heb je nog het feit dat deze vrouw in de VN-commissie zat die zei dat het genocidale daden waren van Israël, waarvan de VS natuurlijk een belangrijke bondgenoot is. Dat zal dus niet op gejuich onthaald worden."

Navi Pillay kreeg in 2012 een eredoctoraat aan de KU Leuven, en dat uit handen van Inge Geerardyn. Zij was toen ondervoorzitter van de Leuvense studentenraad.

"Pillay heeft een ontzettend indrukwekkende levensloop achter de rug”, vertelt ze bij Nieuwe Feiten op Radio 1. "Ze is van Tamil-afkomst en groeide op in een bescheiden gezin in Zuid-Afrika. Haar vader was een buschauffeur. Doorheen haar leven heeft ze heel wat drempels overwonnen, niet in het minst racisme. Toen ze bijvoorbeeld wilde starten als advocaat, moest ze haar eigen praktijk opstarten, omdat er geen witte kantoren in haar provincie haar wilden aannemen."

"In de jaren nadien heeft ze heel veel anti-apartheidsactivisten verdedigd en aangeklaagd aan welke praktijken politieke gevangenen werden onderworpen. Ze heeft zelfs Nelson Mandela vertegenwoordigd, en toen hij president werd, werd zij de eerste vrouwelijke rechter van kleur aan het Grondwettelijk Hof van Zuid-Afrika."

"Nog datzelfde jaar werd ze door de VN benoemd tot rechter bij het Rwandatribunaal, dat zich boog over de genocide en oorlogsmisdaden in het land", gaat ze verder. "Ze werd uiteindelijk hoofd van het tribunaal. Een indrukwekkende prestatie daar: toen is voor het eerst uitgesproken dat verkrachting en seksueel geweld ook echt doelgerichte acties binnen een genocide kunnen zijn."

"Daarna werd ze rechter bij het Internationaal Strafhof, toen dat net was opgericht. Ze heeft dus ook de eerste jaren en de opstart van dat ICC meegemaakt, en de eerste veroordeling, die van een Congolese warlord, mee in goede banen geleid."

"Is het echt waar? Is dit een vroege aprilgrap?" Dat reageert Navi Pillay wanneer ze hoort dat ze de Nobelprijs voor de Vrede gekregen heeft. Agnès Callamard, topvrouw van Amnesty International, deelde die reactie op X.

"Het laatste dat ik deed was het rapport over Gaza afleveren, waar we wat er gebeurt bestempelen als genocide", zegt ze. "Mensen prezen mij voor mijn moed, maar waarom zou je moed nodig hebben om de waarheid te vertellen? Je interpreteert gewoon de wet en kijkt naar alle feiten."

Pillay maakt ook een grapje over de Amerikaanse president Donald Trump. Wanneer de aanwezigen voor haar blijven klappen, zegt ze: "Als jullie nog wat luider klappen, deel ik deze prijs met Trump." De vorige laureate, de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado, overhandigde haar prijs aan Trump.

Ursula von der Leyen, Europees Commissievoorzitter, feliciteert Navi Pillay met haar Nobelprijs. "Weinig mensen hebben zich hun hele leven zo  ingezet voor rechtvaardigheid, vrede en menselijke waardigheid als zij", stelt ze op X.

"Ze keek de brutaliteit van onrecht recht in de ogen, en keek nooit meer weg. Ze verdedigde wie vervolgd werd, wie kwetsbaar was, wie geen stem had en wie werd uitgesloten", klinkt het. "Ze koos voor de kracht van de rechtsstaat boven het recht van de sterkste."

"Steeds meer conflicten worden beslecht via diplomatie, verdragen en juridische procedures, in plaats van via dreigementen, geweld of oorlog. Het internationaal recht vormt een fundament voor een vreedzamere wereld." Dat meldt het Nobelcomité in een motivatie voor de toekenning van de Vredesprijs aan Navi Pillay.

"In een tijd waarin de wereld geconfronteerd wordt met existentiële uitdagingen, waaronder meer oorlogen en conflicten dan we in lange tijd hebben gezien, is internationaal recht niet langer een aanvulling op vrede en veiligheid. Het is een absolute noodzaak."

Tot voor kort stond Navi Pillay aan het hoofd van de onafhankelijke VN-onderzoekscommissie voor de bezette Palestijnse gebieden. Die stelde in 2025 dat Israël een genocide pleegt met de intentie om de Palestijnen in Gaza te vernietigen. Dat ze nu dus de Nobelprijs voor de Vrede krijgt, zal voor sommige landen gevoelig liggen.

Het onderzoek van de commissie stelde vast dat er 4 van de 5 genocidedaden – die onder het internationaal recht vallen – zijn gepleegd sinds het begin van het conflict. Israël verwerpt het rapport, dat "vertekend en onjuist" is.

Het Noorse Nobelcomité heeft Nobelprijswinnares Navi Pillay nog niet kunnen bereiken. Dat  zegt voorzitter Jørgen Watne Frydnes. 

 "Dus, als je een telefoontje krijgt van een Noors nummer, neem dan alsjeblieft op, want we willen je spreken.”

De Canadese schrijfster Anne Carson krijgt de Nobelprijs Literatuur voor haar "gedurfde en inventieve oeuvre dat, in een speelse dialoog met de klassieke traditie, nieuwe vormen heeft gecreëerd voor de hedendaagse literatuur".

Carson heeft haar hele carrière het schrijven van poëzie en essays, gecombineerd met vertaalwerk en lesgeven aan verschillende universiteiten.

"Carson werd al een aantal jaar genoemd als kanshebber", zegt VRT NWS-journalist Kristien Bonneure. "Ze heeft klassieke talen gestudeerd en tijdens haar carrière allerlei Griekse tragedies vertaald. In haar eigen werk schrijft ze een combinatie van verschillende genres, poëzie, essays, proza... Enkele bekende boeken zijn 'Eros, bitterzoet' en 'Rood."

Krijgen we, na de Nobelprijs voor Fysica, ook een Belgische winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur? De naam van auteur Stefan Hertmans (75) doet alvast de ronde.

Hij is voorgedragen vanuit Vlaanderen en Nederland.

Normaal gezien moet dat geheim worden gehouden. “In principe zijn die voordrachten discreet. Ik moet zeggen: Vlaanderen draagt mij al een aantal jaar voor en dat heb ik altijd stilgehouden. Maar dit jaar draagt ook Nederland mij voor en daar heeft iemand een beetje uit de school geklapt. Daar is die hele media-aandacht uit voortgekomen”, vertelt Hertmans in VRT NWS De Ochtend.

Dat zowel Vlaanderen als Nederland dezelfde persoon voordragen, is wel bijzonder. “Het is niet gebruikelijk dat twee landen dezelfde kandidaat voordragen, voor zover ik weet”, vertelt Hertmans.

Al is Hertmans natuurlijk niet de enige gegadigde. “Uit de hele wereld worden kandidaten voorgedragen”, zegt Hertmans, die de verwachtingen wil temperen.

“Er is in de pers een beetje verwarring ontstaan tussen wat een voordracht en wat een nominatie is. Nominaties zijn strikt geheim. Die kennen we pas over 50 jaar en het zijn er maar 5. Maar dit is een voordracht: elk land mag iemand voordragen. Ik blijf er dus realistisch bij”, besluit Hertmans.

Koen Wauters, expert van onze wetenschapsredactie, geeft meer uitleg in het journaal:

De Nobelprijs voor Scheikunde (of Chemie) gaat dit jaar naar onderzoek naar 'chemische spiegelbeelden': moleculen die uit 2 gespiegelde varianten bestaan, zoals onze linker- en rechterhand. De 2 varianten lijken erg op elkaar, maar hebben toch een andere werking. Vergelijk het met een linkerhandschoen die je over je rechterhand probeert te schuiven.

In geneesmiddelen werkt meestal maar één van de twee varianten. Het andere spiegelbeeld doet niets of kan zelfs schadelijke bijwerkingen veroorzaken.

In de natuur daarentegen, in levende organismen, komt maar één spiegelbeeld naar voren. Wetenschappers hebben zich lang afgevraagd hoe dat kon.

De Nobelprijswinnaars Henri Kagan en Kenso Soai zijn erin geslaagd om een chemische reactie te dwingen om maar één spiegelbeeld te maken. Wat een enorme doorbraak is voor de ontwikkeling van veilige geneesmiddelen.

De Nobelprijs voor Scheikunde gaat naar de Franse chemicus Henri Kagan (95) en de Japanse chemicus Kenso Soai (76) voor hun onderzoek naar 'chemische spiegelbeelden'.

Om 11.45 uur komen we te weten wie de Nobelprijs voor Scheikunde (of Chemie) krijgt. De winnaar wordt opnieuw bekendgemaakt door de West-Vlaamse professor Ellen Moons, die vanaf dit jaar secretaris-generaal van de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen is. Ze is de eerste vrouw en de eerste die niet Zweeds is, in die functie.

Zonder een beurs van het Vlaams Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) was Nobelprijswinnaar Francis Halzen waarschijnlijk leerkracht geworden. Dat zei hij in een interview in 2020, dat het FWO heeft gedeeld.

"Ik wist al heel snel dat ik deeltjesfysicus wilde worden, maar ik droomde van andere zaken. Ik wilde eigenlijk leerkracht worden", zei Halzen toen. "Er lag al een postje voor mij klaar aan de middelbare school van Landen. Gelukkig heeft het FWO me gered door me een doctoraatsbeurs aan te bieden (lacht)."

Francis Halzen startte zijn carrière in de jaren 60 in Vlaanderen, waar hij van 1966 tot en met 1983 persoonlijke financiering van het FWO (toen nog: NFWO) ontving.

"We feliciteren Francis Halzen van harte met het behalen van deze prachtige onderscheiding. Dat hij exact 60 jaar geleden zijn onderzoekscarrière startte als FWO-onderzoeker, daar mogen we terecht trots op zijn", zegt FWO-voorzitter Bruno Blondé.  "Dit is nogmaals een mooi bewijs dat investeren in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek de basis vormt voor toekomstige successen."

Het is niet toevallig dat het FWO het belang van geld voor wetenschappelijk onderzoek benadrukt. Uit de begrotingstabellen blijkt dat de Vlaamse regering volgend jaar 35 miljoen euro bespaart op wetenschappelijk onderzoek.

Collega-wetenschappers zijn vol lof over Nobelprijswinnaar Francis Halzen. "Het is een zeer terechte Nobelprijs, voor iemand die een grote impact gehad heeft en ons een andere manier heeft geleerd om naar het universum te kijken", zegt Dirk Ryckbosch, emeritus professor in de fysica aan de UGent.

"Maar Francis is een heel bescheiden persoon die zichzelf niet op de voorgrond gaat zetten", gaat Ryckbosch verder. "Hij is zelden iemand die luidop gaat spreken in vergaderingen. Meestal is hij heel stil, maar wanneer hij iets zegt, is het echt knal erop. Dan weet je: 'Dit is het inzicht dat we nodig hebben'".

"Hij heeft een enorm overzicht van het vakgebied, kan het helder visualiseren en kan mensen enthousiast maken voor iets wat zo gek klinkt als een telescoop een kilometer diep in het ijs", zegt Ryckbosch. "Ik ken Francis als iemand die blijft duwen aan nieuwe ideeën en de wetenschap verder helpt", vult Thomas Hertog, professor theoretische fysica aan de KU Leuven, aan.

"Toen IceCube in de steigers stond, was dat een gigantisch uitdagend huzarenstukje waar veel collega's niet in geloofden. Want steek maar eens een kubieke kilometer ijs vol met sensoren en dat een kilometer diep onder de Zuidpool."

86 kabels met 86 meetbollen op zo'n 2,5 kilometer onder het ijs van de Zuidpool: dat is de IceCube Neutrino Observatory, de gigantische telescoop waarmee fysicus Francis Halzen uit Tienen 'kosmische spookdeeltjes' ontdekte wat hem de Nobelprijs Fysica oplevert. Hoe werkt de installatie precies? En waarom is het onderzoek zo belangrijk?

Federaal minister van Wetenschapsbeleid Vanessa Matz (Les Engagés) reageert verheugd op de toekenning van de Nobelprijs voor Natuurkunde aan Francis Halzen. Ze spreekt van een "enorme trots voor ons land". 

De minister, die de fysicus haar "warmste gelukwensen" overbracht, liet bij Belga optekenen dat de onderscheiding "het uitzonderlijke parcours van Francis Halzen" bekroont en tegelijk "de langdurige steun van België aan het fundamenteel onderzoek belicht".

Het federaal wetenschapsbeleid heeft volgens haar "eveneens bijgedragen aan dit wetenschappelijke avontuur", onder meer via het programma van de Interuniversitaire Attractiepolen, aan de zijde van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) en haar Franstalige tegenhanger Fonds de la Recherche Scientifique (FNRS), klonk het.

Nog volgens Matz herinnert de onderscheiding ook aan de doorslaggevende rol van overheidsfinanciering in het wetenschappelijk onderzoek. "Deze erkenning benadrukt het belang van de steun van Belspo aan het onderzoek, wat België in staat stelt om deel te nemen aan grote internationale wetenschappelijke samenwerkingen." 

"Elk jaar rond deze tijd voelde ik me slecht, omdat ik de Nobelprijs niet had gewonnen", zegt Francis Halzen, die momenteel in Italië is. "Ik had telkens het gevoel dat ik mijn medewerkers en collega's teleurstelde en hen niet de erkenning kon geven die ze zo erg verdienen. Dat is bij deze opgelost. En daar ben ik erg dankbaar voor."

Professor Halzen benadrukte opnieuw heel erg dat de IceCube-detector voor neutrino's er nooit was gekomen zonder de samenwerking van vele collega's. "Het project kon op zo veel punten mislukken. We hebben altijd het geluk gehad dat de juiste mensen met de juiste talenten telkens op de juiste plaats waren. Zonder hen was dit nooit gelukt."

"Toen ik deze ochtend het telefoontje van het Nobelcomité kreeg, was ik een onderzoeksvoorstel aan het schrijven. Ik hoop dat deze Nobelprijs dit voorstel vooruithelpt", zegt hij droogjes. "Ik heb veel geluk dat ik op dit moment in Italië ben. Mocht ik in de VS zijn geweest, hadden ze me wakker moeten bellen."

Ook op de vraag hoe hij zijn bekroning gaat vieren, antwoordt Halzen gevat: "Ik hoop dat ik zo lang mogelijk op mijn hotelkamer kan blijven tot de aandacht is gaan liggen. Je hoeft mij op geen enkele manier te proberen te bereiken. Mijn telefoon rinkelt onophoudelijk en mijn inbox zit al vol."

De Belgische Natuurkundige Vereniging (Belgian Physical Society of BPS) reageert verheugd op de Nobelprijs voor Francis Halzen, en meent dat dit geen toeval is. "Het getuigt ongetwijfeld van de kwaliteit van het wetenschappelijk onderwijs aan Belgische universiteiten en van onze sterke traditie in de fundamentele fysica." 

De organisatie wijst erop dat België een lange geschiedenis kent van zowel theoretische als experimentele deeltjesfysica. Bijvoorbeeld met François Englert - die in 2013 de Nobelprijs voor de Fysica kreeg - nadat hij samen met landgenoot Robert Brout de theoretische basis legde voor het elementaire deeltje 'higgsboson'.

BPS verwijst daarnaast ook naar het "baanbrekende werk" van Georges Lemaitre in de jaren 1920-1930, de grondlegger van de oerknaltheorie. Ook de tot Belg genaturaliseerde Rus Ilya Prigogine wordt aangehaald, die in 1977 de Nobelprijs Chemie ontving, maar wiens werk "sterk gerelateerd is aan de fysica".

"België was in 1954 bovendien een van de oprichtende lidstaten van CERN, en sindsdien zijn Belgische onderzoeksgroepen actief betrokken bij de grote experimenten. Die jarenlange inzet voor internationale samenwerking in fundamenteel onderzoek heeft bijgedragen aan de opleiding van generaties fysici die zich thuis voelen in grootschalige, ambitieuze projecten", klinkt het.

Puur toeval: dat zegt Ellen Moons over het feit dat een Belg de Nobelprijs Fysica wint net wanneer zij als eerste Belg ooit de winnaar mag bekendmaken als secretaris-generaal van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen in Zweden.

KU Leuven feliciteert alumnus Francis Halzen met zijn Nobelprijs voor Natuurkunde. Hij studeerde ooit fysica aan de universiteit, behaalde er zijn masterdiploma in 1966 en doctoreerde in 1969. 

"De Nobelprijs voor Francis Halzen is een uitzonderlijke erkenning voor een wetenschapper die met visie, vastberadenheid en internationale samenwerking onze blik op het heelal heeft verruimd", zegt rector Severine Vermeire. "Dat zijn wetenschappelijke vorming in Leuven begon, maakt ons bijzonder trots. Namens de hele universitaire gemeenschap feliciteren we hem van harte met deze historische onderscheiding."

Met Halzen telt KU Leuven een vierde Nobelprijswinnaar onder haar alumni. Eerder kregen August Beernaert (Vrede, 1909), Dominique Pire (Vrede, 1958) en Christian de Duve (Geneeskunde, 1974) een Nobelprijs. 

In Tienen wordt met fierheid gereageerd op het nieuws dat Francis Halzen de Nobelprijs voor Natuurkunde in de wacht mocht slepen. Hoewel de deeltjesfysicus al geruime tijd in de Verenigde Staten woont en werkt, bracht hij zijn jeugd door in de Vlaams-Brabantse suikerstad. "Hij was een uitmuntende leerling."

De Universiteit van Wisconsin-Madison, waar de Belg Francis Halzen onderzoek kon voeren naar neutrino's, is bijzonder fier op de Nobelprijs voor hun medewerker. "Er is geen andere wetenschapper zoals Francis Halzen, en IceCube is zoals geen enkele andere telescoop in de wereld", klinkt het in een reactie op de website van de instelling.

Ze noemen de telescoop "de grootste en misschien wel vreemdste" ter wereld.  "Het was zijn idee om een neutrino-detector te creëren bijna een mijl (ongeveer 1,6 kilometer) diep onder het ijs, die geleid heeft tot een opmerkelijke wetenschappelijke samenwerking tussen vele landen en instellingen, en tot een fundamentele verschuiving in ons denken over het universum", klinkt het.

Halzen zelf is zeer te spreken over de "unieke onderzoeksinfrastructuur van de universiteit". Hij geeft toe dat er met zijn project ook wat geluk gemoeid was, maar prijst zich dankbaar dat hij verbonden was met de universiteit van Wisconsin, "waar onconventionele ideeën kunnen gedijen en waar ik de steun had van een opmerkelijke gemeenschap van getalenteerde ingenieurs aan de Physical Sciences Laboratory, tot jarenlange collega's aan de faculteit en ondersteunende bestuurders."

Zowel Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) als federaal minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) heeft op X enthousiast gereageerd op de Nobelprijs voor Natuurkunde van de Belg Francis Halzen.

Diependaele wees op de Vlaamse roots van de wetenschapper en benadrukte de sterkte van de Vlaamse kenniseconomie. "Van Tienen tot de Zuidpool: Francis Halzen verlegt de grenzen van onze kennis", schreef hij. "Vlaamse wetenschap van wereldformaat. Daar mogen we trots op zijn."

Prévot legde dan weer de nadruk op de internationale wetenschappelijke samenwerking op Antarctica. Hij noemde de prijs voor Halzens baanbrekende onderzoek naar neutrino's en het IceCube-observatorium "een opmerkelijke wetenschappelijke prestatie". Volgens hem toont de onderscheiding aan wat internationale samenwerking kan opleveren.

Als een van de oorspronkelijke ondertekenaars van het Antarctisch Verdrag heeft België volgens Prévot een bijzondere band met het continent. "Vandaag kunnen we bijzonder trots zijn om te zien dat een landgenoot op het allerhoogste niveau van de wetenschap wordt geëerd."

Francis Halzen viel naar eigen zeggen compleet uit de lucht toen hij het nieuws hoorde: "Het was een grote verrassing, ik had het totaal niet verwacht", zei Halzen via telefoonverbinding tijdens de persconferentie.

"Ik was vorig weekend nog op een wetenschapsfestival in Bergamo (Italië), waar werd geopperd dat ik de Nobelprijs zou winnen. Ik kon dat niet geloven en ik kan het eigenlijk nog altijd niet geloven", zegt hij.

Professor Halzen bedankte meermaals de mensen en wetenschappers die aan de bouw van de IceCube-detector hebben meegewerkt. "Zeker de moedige mensen die er vanaf het begin in hebben geloofd en cruciale beslissingen hebben genomen."

"Toen we eraan begonnen, wisten we nog niet of dit ooit zou lukken. Er was geen garantie op succes. Door samen te werken met talentvolle mensen en met een portie geluk zijn we er uiteindelijk toch in geslaagd."

Francis Halzen is de twaalfde Belgische Nobelprijswinnaar in de geschiedenis en de tweede die de Nobelprijs voor Natuurkunde krijgt, na François Englert in 2013. De Nobelprijzen worden sinds 1901 uitgereikt. 

Een overzicht:

1. Het Instituut voor het Internationaal Recht (Institut de Droit International) uit Gent ontving de Nobelprijs voor de Vrede in 1904.

2. Auguste Beernaert, eerste minister van 1884 tot 1894, kreeg in 1909 de Nobelprijs voor de Vrede. Tijdens zijn regeerperiode werden belangrijke sociale wetten goedgekeurd, zoals de beperking op vrouwen- en kinderarbeid.

3. Maurice Maeterlinck was de winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur in 1911. Die Franstalige schrijver (1862-1949) was een van de vooraanstaande figuren van het symbolisme in de literatuur.

4. Henri La Fontaine kreeg de Nobelprijs voor de Vrede in 1913 voor zijn aandeel in de stichting van het Internationaal Bureau voor de Vrede, waar hij ook voorzitter van was.

5. Jules Bordet ontving de Nobelprijs Geneeskunde in 1919. Hij was stichter van het Pasteurinstituut in Brussel en ontdekte de bacterie die kinkhoest veroorzaakt.

6. Corneille Heymans was de winnaar van de Nobelprijs Geneeskunde in 1938. Hij legde de rol van de aorta en de sinus voor de ademhaling bloot.

7. Georges Pire, ook bekend als Dominique Pire, een Dominicaanse pater geboren in Dinant, ontving de Nobelprijs voor de Vrede in 1958. Pire zette zich in voor vluchtelingen na de Tweede Wereldoorlog. Hij stond mee aan de wieg van Vredeseilanden.

8. Christian de Duve, Nobelprijswinnaar Geneeskunde in 1974, werd gelauwerd voor zijn werk met het lysosoom en peroxisoom. Hij richtte ook het International Institute of Cellular and Molecular Pathology op, tegenwoordig bekend als het de Duve Institute.

9. Albert Claude deelde samen met Christian de Duve de Nobelprijs Geneeskunde in 1974. Hij verrichtte baanbrekend werk in de moleculaire biologie. Claude was professor aan de ULB en was directeur van het Bordetinstituut.

10. Ilya Prigogine won de Nobelprijs Chemie in 1977. De fysicus en chemicus met Russische roots ontving de Nobelprijs voor zijn introductie van het onevenwicht in de thermodynamica.

11. François Englert kreeg in 2013 samen met zijn Britse collega Peter Higgs de Nobelprijs voor Natuurkunde. Ze werden gelauwerd voor hun voorspelling van een nieuw elementair deeltje, het Higgsboson.

12. De Belgisch-Amerikaanse deeltjesfysicus Francis Halzen krijgt in 2026 de Nobelprijs voor Natuurkunde voor zijn bijdragen aan het neutrino-observatorium IceCube en aan de ontdekking van hoogenergetische neutrino's van astrofysische oorsprong. Neutrino's zijn spookachtige deeltjes die met zeer veel tegelijk door de aarde racen en slechts zelden interactie aangaan met andere materie.

Francis Halzen is geboren op 23 maart 1944 in Tienen, Vlaams-Brabant. Hij studeerde fysica en wiskunde aan de KU Leuven/UC Louvain en werkte tussen 1969 en 1971 als wetenschapper voor CERN, het Europese onderzoekscentrum dat bekend is om zijn grote deeltjesversneller. 

Sinds 1972 is Halzen professor aan de Amerikaanse universiteit van Wisconsin-Madison.

Francis Halzen kwam op het idee om een grote detector te bouwen op de Zuidpool, om neutrino's, 'spookdeeltjes uit het heelal', op te sporen. Hij leidde het project tijdens de bouw en wetenschappelijke ontwikkeling. Het observatorium werd gebouwd tussen 2005 en 2010.

Francis Halzen heeft ontdekt dat ijs op de Zuidpool kan worden gebruikt om neutrino's op te sporen. Neutrino's zweven overal door het heelal, maar omdat ze met bijna niets interageren, kan je ze bijna niet detecteren. 

Als een neutrino botst met een ijsdeeltje ontstaat er echter wel een zwakke flits van blauw licht. Halzen besloot dat er daarom een gigantische detector op Antarctica moest komen om die lichtflitsjes te kunnen detecteren.

"De ontdekking en het wetenschappelijke leiderschap van Francis Halzen zijn van fundamenteel belang geweest voor het IceCube Neutrino Observatorium, een kubieke kilometer ijs die is uitgerust met lichtsensoren", zegt het Nobelcomité van de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen.

"Met behulp van IceCube kunnen onderzoekers neutrino's opvangen die afkomstig zijn van extreem energierijke processen in het verre heelal."

Francis Halzen krijgt de Nobelprijs voor Natuurkunde voor zijn baanbrekend onderzoek naar neutrino's, ook wel 'spookdeeltjes uit het heelal' genoemd. Neutrino's zijn hoogenergetische, elementaire deeltjes die bijna geen massa hebben en door alles heen vliegen, bijvoorbeeld ook door ons lichaam.

Neutrino's zijn interessant om het heelal te leren begrijpen, zoals sterrenstelsels en zwarte gaten.

Wie wint dit jaar de Nobelprijs Natuurkunde? Rond 11.45 uur kennen we de naam of namen. En die worden voor het eerst aangekondigd door een Belg. De eer gaat naar de West-Vlaamse professor Ellen Moons, die sinds begin dit jaar de nieuwe secretaris-generaal is van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen (KVA). Ze is de eerste vrouw ooit die de Nobelprijzen voor Natuurkunde, Chemie en Economie zal aankondigen.

Lees meer:

De ontdekking van de optogenetica, de nieuwe techniek om de hersenen te onderzoeken, begon bij de nieuwsgierigheid van de Duitse biofysicus Peter Hegemann. Hij wilde weten waarom een groene alg zo snel reageert op licht.

Lees meer:

Karl Deisseroth, Peter Hegemann en Georg Nagel hebben ontdekt hoe je zenuwcellen in de hersenen lichtgevoelig kan maken. Uit hun onderzoek bij muizen en ratten bleek dat ze op die manier hersencellen kunnen aan- en uitschakelen.

Deze techniek betekende een doorbraak in het hersenonderzoek en wordt nu de optogenetica genoemd. De optogenetica helpt om heel precies de functie van specifieke hersengebieden te onderzoeken. Het helpt ook om bepaalde aandoeningen beter te begrijpen, zoals depressie, verslaving en dementie.

De Amerikaanse neuroloog Karl Deisseroth en de Duitse biofysici Peter Hegemann en Georg Nagel voor hun onderzoek naar de optogenetica. Met die techniek kunnen wetenschappers zenuwcellen aan- en uitzetten met licht.

Deze week worden de Nobelprijzen uitgereikt. Die prestigieuze prijzen gaan elk jaar naar mensen die een opmerkelijke prestatie hebben geleverd op het gebied van geneeskunde, natuurkunde, scheikunde, literatuur en vrede. Per Nobelprijs wordt 12 miljoen Zweedse kroon uitgereikt, iets meer dan 1 miljoen euro.

Rond 11.30 uur wordt de winnaar of worden de winnaars van de Nobelprijs voor Geneeskunde bekendgemaakt.

• Dinsdag staat de Nobelprijs Natuurkunde op het programma.

• Woensdag kennen we de winnaar van de Nobelprijs Chemie.

• Donderdag is de Nobelprijs Literatuur aan de beurt.

• Vrijdag wordt de Nobelprijs voor de vrede uitgereikt.

De Prijs van de Zweedse Rijksbank voor Economische Wetenschappen - ook wel de Nobelprijs Economie genoemd - gaat dit jaar naar de Amerikaans-Israëlische Joel Mokyr (79), de Franse Philippe Aghion (69) en de Canadese Peter Howitt (79).

Mokyr, die overigens in Nederland geboren werd, is een economische historicus van de Amerikaanse Northwestern University die onderzoek voerde naar de voorwaarden voor duurzame economische groei via technologische vooruitgang. Aghion (Collège de France, INSEAD en London School of Economics) en Howitt (Brown University) werkten een theorie uit rond groei via creatieve destructie, het proces van voortdurende innovatie waarbij nieuwe technologie oude vernietigt.

De Nobelprijs Economie bekroont dus het economische onderzoek naar de manier waarop technologie economische groei stuwt. Mokyrs punt was dat technologische vooruitgang niet alleen economische groei kan verklaren. Hij zocht uit wat er dan wel nog nodig was.

Aghion en Howitt kwamen wat later met een wiskundig model rond groei, waarmee je het economische groeitempo kon berekenen, aan de hand van tal van variabelen. Creatieve destructie was daar een belangrijk deel van.

Straks om 11.45 uur wordt de Nobelprijs Economie uitgereikt. De winnaar is altijd moeilijk te voorspellen, maar vaak circuleren er verschillende namen van kanshebbers. Onder hen deze keer ook een Belg: arbeidseconomie Marianne Bertrand.

Momenteel is Bertrand hoogleraar aan de Universiteit van Chicago. Haar opleiding volgde ze aan de Université Libre de Bruxelles (ULB). 

Bertrand wordt naar voren geschoven door het Britse onderzoeksbureau Clarivate, dat jaarlijks lijstjes maakt van onderzoeken die "van Nobelklasse" zijn. Ze wordt opgemerkt omwille van haar onderzoek naar ongelijkheid op de werkvloer.

Strikt genomen mogen we trouwens niet spreken over een Nobelprijs Economie, maar over de Prijs van de Zweedse Rijksbank voor Economische Wetenschappen. Het is dus eigenlijk een prijs van de Zweedse Centrale Bank, maar hij wordt wel uitgereikt met de andere Nobelprijzen. 

De Franse president Emmanuel Macron prijst "de moed en het vastberaden engagement" van María Corina Machado, de winnares van de Nobelprijs voor de Vrede, "voor de democratie en de vrijheid in Venezuela". Hij voegt eraan toe dat Frankrijk haar werk erkent.

"In deze tijden waarin de vrijheid in gevaar is en meer en meer bedreigd wordt, verpersoonlijkt María Corina Machado op schitterende wijze de hoop van een heel volk, een universeel ideaal", zegt Macron.

María Corina Machado noemt het feit dat ze de Nobelprijs voor de Vrede heeft gekregen, een "immense erkenning voor de strijd van alle Venezolanen om vrijheid te veroveren". Ze zegt ook dat de prijs de vrijheid in haar land zal ondersteunen. "We staan op de drempel van de overwinning."

"Meer dan ooit rekenen we op president Trump, de bevolking van de Verenigde Staten, de volkeren in Latijns-Amerika en de democratische landen in de wereld als onze belangrijkste bondgenoten om vrijheid en democratie te bereiken", voegt ze eraan toe.

Ze draagt de prijs ook op aan het Venezolaanse volk én aan president Trump "voor zijn vastberaden steun aan onze zaak".

De Amerikaanse president Donald Trump, die zelf ook gehoopt had de Nobelprijs voor de Vrede te winnen, lijkt op het eerste gezicht niet tevreden met de beslissing van het Nobelprijscomité om de prijs aan de Venezolaanse oppositieleidster María Corina Machado te geven. 

"Dit is het bewijs dat het Nobelprijscomité politiek boven vrede plaatst", klinkt het in een eerste reactie van het Witte Huis. Het laat ook weten dat Trump zich zal blijven inzetten om akkoorden te sluiten die tot vrede moeten leiden.

Trump zal allicht ontgoocheld zijn, maar de reactie van het Witte Huis is toch opvallend, omdat de Amerikaanse regering Machado steunt in haar strijd tegen het regime van de Venezolaanse president Maduro.

María Corina Machado (58) staat aan het hoofd van Plataforma Unitaria Democrática de Venezuela (PUD) of het Democratisch Eenheidsplatform van Venezuela. Dat is een alliantie van oppositiepartijen die zich verenigd hebben in de strijd tegen de radicaal-linkse president Nicolás Maduro. In die hoedanigheid zet Machado zich al jaren in voor de democratie in haar land.

Lees hier het volledige portret:

De Nobelprijs voor María Corina Machado is een sterk signaal tegen "toenemende antidemocratische krachten". Dat is de reactie van het Vlaams Vredesinstituut op de nominatie van de Venezolaanse oppositieleider. 

"Wereldwijd staat democratie onder druk. Die evolutie zorgde zelfs voor stevige politieke druk op het Nobelprijscomité", klinkt het in een eerste reactie van directeur Nils Duquet. Daarmee verwijst hij naar de Amerikaanse president Donald Trump, die de laatste weken opperde dat hij de Nobelprijs voor de Vrede verdiende. 

"Met de nominatie geeft het comité rugwind aan moedige burgers die een vrije democratische samenleving verdedigen. María Corina Machado doet dat door in te zetten op de bescherming van vrije meningsuiting, faire verkiezingen en een eerlijk overheidsapparaat."

Het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Mensenrechten (OHCHR) feliciteert María Corina Machado met haar Nobelprijs voor de Vrede.

"Deze erkenning weerspiegelt het doel van het Venezolaanse volk om vrije en eerlijke verkiezingen te houden, voor burger- en politieke rechten en voor de rechtsstaat", klinkt het vanuit het Bureau. 

De oppositieleider María Corina Machado "heeft zich jarenlang ingezet voor de vrijheid van het Venezolaanse volk". Dat schrijft het comité van de Nobelprijs voor de Vrede op X, als verduidelijking waarom Corina Machado de prijs kreeg.

"De manier waarop het Venezolaanse regime de macht vasthoudt en het volk onderdrukt, is niet uniek in de wereld", klinkt het op X. "We zien een globale trend: de machtshebbers misbruiken het rechtssysteem, beknotten de vrije media, zetten tegenstanders en critici gevangen en duwen de samenleving naar autoritarisme en militarisme."

"We leven in een wereld waar democratie het moeilijk heeft en waar steeds meer autoritaire regimes de huidige normen onder druk zetten en geweld gebruiken. In 2024 waren er meer verkiezingen dan ooit tevoren, maar steeds minder verkiezingen verlopen eerlijk en vrij."

Wie kan de Nobelprijs voor de Vrede winnen en hoe wordt de uiteindelijke winnaar gekozen? Je leest het in onderstaand artikel.

Dat president Trump genomineerd is voor de Nobelprijs voor de Vrede is zo goed als zeker. Maar wint hij die ook? 

Straks wordt de 4e Nobelprijs van de week bekendgemaakt, die voor literatuur. Stipt om 13 uur gaat een witte deur in de Zweedse Academie open en horen we wie de uitverkorene is. 

"Het is onmogelijk te voorspellen wie het wordt", zegt Kristien Bonneure, cultuurjournalist bij VRT NWS. "Bookmakers zitten er meestal naast. Dit jaar zetten ze de Chinese experimentele schrijfster Can Xue op kop. Er zijn de traditionele grote kleppers als Salman Rushdie, Haruki Murakami, Margaret Atwood of Ian McEwan, van wie net ‘Wat we kunnen weten’ is vertaald."

"Oost-Europeanen als László Krasznahorkai (Hongarije) en Mircea Cărtărescu (Roemenië) worden (al jaren) getipt. Net als de Australiër Gerald Murnane."

"Misschien is het tijd voor een Spaans- of Duitstalige auteur, wat alweer een poos geleden is? En niet vergeten: nog nooit heeft een Nederlandstalige schrijver de Nobelprijs gekregen. Wél 1 Belg, Maurice Maeterlinck in 1911, die in het Frans schreef."

"Het is de 118e keer dat de belangrijkste literatuurprijs wordt uitgereikt. Slechts 18 keer aan een vrouw. Sinds enkele jaren is er wel afwisselend een mannelijke en een vrouwelijke laureaat. Vorig jaar won de Zuid-Koreaanse schrijfster Han Kang. Opnieuw een man dus straks?"

Nee, dit is geen wafeltje, maar wel een metaal-organisch rooster, het materiaal dat de Nobelprijswinnaars voor Chemie hebben ontdekt. Het materiaal bestaat uit metaalionen en organische moleculen. Zo krijg je een kristal dat tegelijk poreus en stevig is, zegt bio-ingenieur Rob Ameloot van de KU Leuven. 

Het metaal-organisch rooster op de foto is ontwikkeld aan het Centrum voor Membraanscheidingen, Adsorptie, Katalyse en Spectroscopie van de KU Leuven, samen met onderzoekscentrum Imec:

De Japanse professor Susumu Kitagawa won in 2017 ook al de Solvayprijs voor de ontwikkeling van zijn metaal-organische roosters (afgekort MOFs). Hij kreeg toen in Brussel de prijs overhandigd van koning Filip.

Herlees het artikel van toen:

De Nobelprijs voor Chemie gaat dit jaar naar 3 wetenschappers die metaal-organische roosters hebben uitgevonden. Dat zijn nieuwe materialen die je kan vergelijken met een soort spons of een rooster vol gaatjes die bepaalde stoffen kunnen vangen. Die materialen kunnen helpen bij klimaat- en milieuproblemen, bijvoorbeeld door het broeikasgas CO2 op te vangen of water te zuiveren.

De laureaten zijn de Japanse chemicus Susumu Kitagawa, de Brit Richard Robson en Omar Yaghi uit Jordanië. Ze winnen samen een bedrag van 11 miljoen Zweedse kroon, ongeveer 1 miljoen euro.

John Clarke, een van de laureaten van de Nobelprijs voor Natuurkunde gisteren, noemt de plannen van Amerikaans president Donald Trump om te besparen op wetenschap, een "extreem ernstig probleem". Dat zei de 83-jarige Britse wetenschapper gisteren op een persconferentie.

De Amerikaanse regering heeft onder Trump al fors gesnoeid in de financiering van wetenschappelijk onderzoek. Ook zijn al duizenden webpagina's van overheidsdiensten offline gehaald, onder meer data over de klimaatopwarming zijn van het internet gehaald.

"Het zal veel wetenschappelijk onderzoek in de VS verlammen", zei Clark. Hij voegde er nog aan toe dat zijn onderzoek en dat van zijn collega's in de jaren 80 niet mogelijk was geweest zonder aanzienlijke middelen.

"Het wordt een ramp als er niets verandert. Als de ambtstermijn van Trump er eindelijk op zit, kan het 10 jaar duren om terug te keren naar het niveau waar we nu staan."

Ook de Amerikaanse immunoloog Mary Brunkow, die maandag de Nobelprijs Geneeskunde won, benadrukte toen het belang van financiering voor wetenschappelijk onderzoek.

Om 11.45 uur maakt het Nobelcomité van de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen bekend wie dit jaar de Nobelprijs voor Scheikunde krijgt.

Het Britse data-analysebedrijf Clarivate voorspelt dat de prestigieuze wetenschapsprijs gaat naar:

• de Fransman Jean-Marie Tarascon, voor zijn onderzoek naar slimme batterijen. 

• Of naar 3 wetenschappers (de Brit Anthony Hyman en de Amerikanen Clifford Brangwynne en Michael Rose) voor hun onderzoek naar celbiologie en de structuren in cellen. 

• Of naar de Chinese scheikundige Tao Zhang, voor de ontwikkeling van de "single-atom katalyse", een techniek om geïsoleerde metaalatomen te gebruiken om chemische reacties op gang te brengen.

De voorspellingen die Clarivate maakte voor de Nobelprijs Geneeskunde en die voor Natuurkunde waren niet juist. Maar het bedrijf heeft sinds 2002 wel al 83 laureaten kunnen voorspellen. Dus misschien is het vandaag wel raak.

Het werk van de drie onderzoekers in de kwantummechanica legt de basis voor een nieuw soort computers. In het Leuvense onderzoeksinstituut Imec wordt elke dag gewerkt aan die computers van de toekomst. Ze bouwen er voort op de experimenten van de Nobelprijswinnaars.

De Amerikaanse immunoloog Fred Ramsdell is een halve dag nadat hij de Nobelprijs Geneeskunde gisteren heeft gewonnen, intussen op de hoogte. Het Nobelcomité kon Ramsdell gisteren niet bereiken. Het was op dat moment nog nacht aan de westkust van de VS.

Maar ook in de loop van de dag lukte het niet om contact met hem op te nemen. Pas 's avonds wist het hoofd van zijn laboratorium de wandelende wetenschapper te bereiken. Ramsdell heeft zijn trektocht in de natuur afgebroken en is nu op weg naar huis, zo meldt een woordvoerder van de immunoloog.

Ook de andere Amerikaanse laureaat, Mary Brunkow, kon niet onmiddellijk worden bereikt. "De telefoon ging en ik zag een Zweeds nummer. Ik dacht dat het spam of zoiets was. Ik heb mijn telefoon uitgeschakeld en ben weer gaan slapen", klinkt het. Brunkow werd later wakker gemaakt door de journalisten die aan haar deur stonden.

Ramsdell, Brunkow en Sakaguchi wonnen gisteren de Nobelprijs Geneeskunde voor hun onderzoek naar zogenoemde perifere immuuntolerantie, het mechanisme dat ervoor zorgt dat het immuunsysteem het eigen lichaam niet aanvalt.

Meteen na de bekendmaking werd de Britse natuurkundige John Clarke (83) opgebeld om een reactie te geven. "Het is de verrassing van mijn leven, ik ben compleet verbaasd", zei hij. "Ik had nooit gedacht dat we hiermee een Nobel konden winnen."

"Het was nooit in ons opgekomen dat onze ontdekking zo'n grote impact zou hebben", zegt Clarke nog.

Clarke wint samen met de 2 andere laureaten een geldprijs van 11 miljoen Zweedse kroon, zo'n 1 miljoen euro.

John Clarke, Michel Devoret en John Martinis hebben een reeks experimenten uitgevoerd om de "bizarre eigenschappen van de kwantummechanica" concreet te maken. De kwantummechanica is het vakgebied van de allerkleinste deeltjes, deeltjes kleiner dan atomen. Die kwantumdeeltjes kunnen tegelijk op meerdere plaatsen zijn.

De Nobelprijslaureaten bouwden in de jaren 80 een supergeleidend elektrisch systeem waarin de deeltjes van de ene toestand naar de andere kunnen 'tunnelen', alsof ze dwars door een muur kunnen vliegen. Ze toonden daarmee aan dat de theorie ook in de praktijk kon worden omgezet en niet alleen op de allerkleinste schaal.

Die experimenten hebben de weg geplaveid voor de ontwikkeling van supersnelle kwantumcomputers, die werken met bits die tegelijk 0 en 1 kunnen zijn.

De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat naar 3 wetenschappers voor hun onderzoek naar kwantummechanica, de tak van de natuurkunde die de allerkleinste deeltjes beschrijft. De laureaten zijn de Franse natuurkundige Michel H. Devoret, de Britse natuurkundige John Clarke en de Amerikaanse natuurkundige John M. Martinis.

De Amerikaanse wetenschapper Fred Ramsdell heeft gisteren de Nobelprijs voor Geneeskunde gewonnen, maar hij weet het blijkbaar zelf nog niet. "Ik denk dat hij op trektocht is in de wildernis van Idaho", laat zijn bedrijf weten aan persbureau AFP.

Lees het volledige artikel:

Vandaag kennen we de laureaten van de Nobelprijs voor Natuurkunde. Om 11.45 uur maakt het Nobelprijscomité van de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen de namen bekend. 

"Er is een waterkansje dat de Nobelprijs Fysica dit jaar naar de Belgische sterrenkundige Conny Aerts (KU Leuven) gaat", zegt wetenschapsjournalist Koen Wauters.

Conny Aerts doet onderzoek naar sterbevingen en is een van de grondleggers van dat vakgebied. Ze won al verschillende prestigieuze wetenschapsprijzen voor haar onderzoek.

Aerts werd vorig jaar ook al bij de kanshebbers gerekend, maar won toen niet. De Nobelprijs Natuurkunde ging toen naar John Hopfield en Geoffrey Hinton, de grondleggers van AI en zelflerende computers.

Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell en Shimon Sakaguchi hebben het mechanisme blootgelegd dat maakt dat ons immuunsysteem niet overactief wordt. Ons immuunsysteem helpt ziektes bestrijden, maar als het te actief wordt, kan het auto-immuunziekten veroorzaken. Ons afweersysteem gaat dan het eigen lichaam zelf aanvallen, zoals bij diabetes type 1, multiple sclerose (MS) of artritis.

Deze onderzoekers ontdekten de rem op dat systeem. Met die kennis worden nieuwe behandelingen uitgevonden, onder meer ook tegen kanker.

Lees meer in dit artikel:

Mary Brunkow, Fred Ramsdell en Shimon Sakaguchi winnen de Nobelprijs voor Geneeskunde 2025. Ze winnen de prijs voor hun onderzoek naar zogenoemde perifere immuuntolerantie. Dat is het mechanisme dat ervoor zorgt dat het immuunsysteem het eigen lichaam niet aanvalt.

Mary Brunkow en Fred Ramsdell zijn Amerikaanse immunologen. Shimon Sakaguchi is een immunoloog uit Japan.

Er wordt deze week elke dag een prijs uitgereikt:

• Vandaag wordt de Nobelprijs voor Geneeskunde uitgereikt.

• Dinsdag staat de Nobelprijs voor Fysica op het programma.

• Woensdag kennen we de winnaar van de Nobelprijs Chemie.

• Donderdag is de Nobelprijs voor Literatuur aan de beurt.

• Vrijdag wordt de Nobelprijs voor de vrede uitgereikt.

Deze week worden de Nobelprijzen uitgereikt. Die prestigieuze prijzen gaan elk jaar naar mensen die een opmerkelijke prestatie hebben geleverd op het gebied van geneeskunde, natuurkunde, scheikunde, literatuur en vrede. Per Nobelprijs wordt 11 miljoen Zweedse kroon uitgereikt.

Rond 11.30 uur wordt de winnaar of worden de winnaars van de Nobelprijs voor Geneeskunde bekendgemaakt.