De Nobelprijs voor Natuurkunde wordt straks voor het eerst aangekondigd door een Belg. De eer gaat naar de West-Vlaamse professor Ellen Moons, die sinds begin dit jaar de nieuwe secretaris-generaal is van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen (KVA). Ze is de eerste vrouw ooit die de Nobelprijzen voor Natuurkunde, Chemie en Economie zal aankondigen.
Eerste vrouw ooit die straks Nobelprijs Natuurkunde aankondigt is een Vlaamse: "Nooit verwacht dat ik dit zou mogen doen"
Dit artikel werd oorspronkelijk op 1 januari 2026 gepubliceerd, maar werd herwerkt naar aanleiding van de Nobelprijzen.
Voor het eerst sinds de oprichting van de Nobelprijzen in 1901 worden de namen van de laureaten van de Nobelprijzen voor Natuurkunde, Chemie en Economie bekendgemaakt door een Belg.
Het nieuwe hoofd van het comité dat die 3 Nobelprijzen toekent, is Ellen Moons. Ze stond al aan het hoofd van het Nobelcomité voor Natuurkunde, maar heeft begin dit jaar nog een stapje hogerop gezet. Ze zal de functie 4 jaar lang uitoefenen, en dat als eerste vrouw in die positie.
"Ik vind het een hele eer en heel speciaal dat ik dit mag doen", vertelde professor Moons enkele maanden geleden aan VRT NWS . "Ik had nooit durven dromen dat ik in deze positie zou terechtkomen."
"Het is belangrijk dat vrouwelijke wetenschappers beseffen dat er deuren voor hen openstaan", zegt Ellen Moons
Wat is de KVA? De KVA, de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen, is een van de 4 comités die een Nobelprijs mogen uitreiken. De KVA mag dat doen voor de 3 wetenschappen chemie, economie en natuurkunde.
De Nobelprijs voor Geneeskunde wordt dan weer toegekend door het Karolinska Instituut in Stockholm, en die voor literatuur door de Zweedse Academie. Het Noorse Nobelcomité reikt dan weer de Nobelprijs voor de Vrede uit.
Moons woont al 25 jaar in Zweden, maar werd geboren in ons land. "Na mijn middelbare schoolcarrière in Veurne ben ik natuurkunde gaan studeren aan de UGent. Daarna ben ik naar Israël getrokken, waar ik bijna 5 jaar heb gedoctoreerd aan het Weizmanninstituut."
Moons specialiseert zich verder in het onderzoek naar nieuwe materialen voor zonnecellen en doet onderzoek aan zowel de TU Delft in Nederland, die van Lausanne in Zwitserland en de Universiteit van Cambridge in Engeland.
Uiteindelijk belandt ze in 2000 aan de Zweedse universiteit van Karlstad, waar ze sinds 2011 hoogleraar natuurkunde is. Sinds een jaar zetelt ze ook in de Zweedse Wetenschapsraad die de overheid adviseert over wetenschappelijk onderzoek.
Advies voor vrouwelijke wetenschappers
Moons heeft er dus al een indrukwekkende carrière in de wetenschappen op zitten. In maart vorig jaar gaf ze nog advies aan andere vrouwen die geïnspireerd zouden zijn om in haar voetsporen te volgen.
"Je moet een manier vinden om te doen wat je goed kan, en wat je energie geeft. Maar veel jonge mensen, ook jonge vrouwen, voelen zich soms oncomfortabel om de grote keuzes te maken die daarvoor nodig zijn", vertelde ze in een interview met de Europese intercampus-universiteit Eunice.
Veel jonge mensen, ook jonge vrouwen, voelen zich oncomfortabel om grote keuzes te maken
Ellen Moons, secretaris-generaal Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen
"Ik herken mezelf daarin. Een grote stap zetten, is soms een beetje griezelig. Daarom zeg ik: doe het in kleine stapjes. Zelfs al voelt het wat ongemakkelijk om die eerste e-mail te sturen, dat eerste contact te leggen of je onderzoeksresultaten voor de eerste keer te presenteren."
"Zet die kleine stap, want die zal je de energie geven om de volgende stap te zetten."
