Liveblog verkiezingen - Caroline Gennez (Vooruit) en Jean-Marie Dedecker zijn het roerend eens: "We moeten over onze schaduw stappen"

De verkiezingsuitslagen bepalen niet alleen wie in het parlement zit, maar ook hoeveel belastinggeld de partijen krijgen. Open VLD verliest daardoor vanaf nu jaarlijks zo’n 2 miljoen euro, Les Engagés ziet zijn inkomsten bijna verdubbeld. 

Lees hier welke impact de verkiezingsuitslag heeft op de financiering van de verschillende partijen

Het Bureau van de Brusselse Federatie van de PS is vanavond samengekomen om de resultaten van de verkiezingen te analyseren. Vanwege het goede resultaat in Brussel liet de afdeling alvast doorschemeren dat ze haar sociale prioriteiten niet zal verloochenen.

De PS verliest in Wallonië, maar houdt redelijk stand in Brussel. De MR werd in Brussel aan Franstalige kant wel de grootste partij, met 20 zetels, gevolgd door de PS (16 zetels), PTB (15), Les Engagés (8), Ecolo (7) en DéFI (6). 

Het Bureau zegt nota te hebben genomen van de "progressieve boodschap van de kiezers, die in contrast is met de rechtse tendensen van bepaalde partijen. Dat is een boodschap waarnaar geluisterd moet worden."

PS-voorzitter Paul Magnette verklaarde eerder op de avond dat de partij op alles niveaus in de oppositie zal stappen, "maar hij constateerde ook dat het in Brussel moeilijk zal worden voor de andere partijen om het zonder de PS te doen". 

"Men zal rekening moeten houden met de Brusselse PS", klinkt het bij het Bureau.

Georges-Louis Bouchez wil zo snel mogelijk een Waalse regering vormen. "Het is eerder een kwestie van weken dan van maanden", zegt de MR-voorzitter in het journaal op RTBF. Volgens Bouchez zou er "de komende uren" nieuws moeten komen over de vorming van zo'n nieuwe regering.

De liberaal wil niet té overhaast een aankondiging doen, maar steekt het niet onder stoelen of banken dat zijn voorkeur uitgaat naar Les Engagés als partner. De twee zijn de grote winnaars in het zuiden van het land en hebben samen 43 van de 75 zetels binnengehaald in het Waals Parlement. Bouchez noemt een samenwerking op Waals niveau met Les Engagés "haalbaar en wenselijk". 

Heeft hij ambities om minister-president te worden? "We moeten eerst een partner kiezen, dan een coalitie. En dan gaan we posten verdelen. (...) Het feit dat we de bovenhand hebben, moet ons ertoe aanzetten ons programma uit te voeren, en dat is voor mij vandaag een prioriteit."

"Het roer moet duidelijk om", zegt Caroline Gennez in Terzake. Ook in Vlaanderen is het tijd voor iets nieuws, vindt ze. "De Vlaamse regering is afgestraft door de kiezer, nog meer dan Vivaldi."

Voor nieuw beleid wordt gekeken richting haar partij. Een coalitie tussen N-VA, Vooruit en CD&V behoort bijvoorbeeld tot de mogelijkheden in Vlaanderen. "Wij zijn bereid om te onderhandelen", zegt Gennez. "Maar wel voor een ander beleid. We willen investeren in onderwijs en zorg en jongeren en kinderen moeten opnieuw centraal staan."

Ook CD&V wil best mee aanschuiven aan de onderhandelingstafel met N-VA en Vooruit. Annelies Verlinden haalt dezelfde prioriteiten aan als Caroline Gennez: "Welzijn en onderwijs". "We moeten de Vlaming geven waar ze recht op hebben en niet aarzelen." 

Volgens Jean-Marie Dedecker - de onafhankelijk lijsttrekker van de West-Vlaamse N-VA-Kamerlijst - biedt de verkiezingsuitslag een unieke kans. "De teerlingen zijn nog nooit zo goed geworpen, in Vlaanderen én Wallonië." Ziet hij een samenwerking zitten met onder meer Vooruit? "Het zal moeten."

"Iedereen zal veto's moeten inslikken", denkt Dedecker. "We moeten een einde maken aan de profileringsdrang." Caroline Gennez sluit zich daarbij aan. "We moeten over onze schaduw kunnen stappen."

Dedecker voegt er nog aan toe dat het ook persoonlijk vlak moet klikken tussen mensen die samen een regering moeten vormen. "Tussen Bart De Wever (N-VA) en Conner Rousseau (Vooruit) is dat alvast zo."

PS kiest op alle niveaus voor de oppositie. Dat heeft voorzitter Paul Magnette vanavond aangekondigd na het slechte verkiezingsresultaat van de Franstalige socialisten. "Op die manier wordt de rode loper als het ware uitgerold voor een Waalse regering met MR en Les Engagés", zegt Michaël Van Droogenbroeck in het VRT NWS Journaal.

"Ook federaal zal gekeken worden naar die 2 partijen, de winnaars van de verkiezingen in Wallonië." De kans dat zij zullen moeten samenwerken met N-VA is zeer reëel. "En die 2 partijen hebben vanmorgen al aangegeven dat ze geen bezwaar hebben tegen besturen met N-VA en Bart De Wever."

De Wever wil graag premier worden en op dit moment lijkt geen van beide partijen ronduit 'neen' te zeggen tegen zo'n scenario. Al heeft de voorzitter van Les Engagés, Maxime Prévot, wel al lichte bedenkingen geuit en heeft MR met Sophie Wilmès zelf ook een potentiële premier in de rangen.

Open VLD'er Jean-Jacques De Gucht uit Aalst stopt met politiek. Hij zal in oktober niet op de lijst staan voor de gemeenteraadsverkiezingen in Aalst. Dat heeft hij beslist na de verkiezingsnederlaag van zijn partij gisteren en zijn slechte persoonlijke score. Ondanks 8.000 voorkeurstemmen raakte hij niet verkozen.

"Ik ben overtuigd dat een sterke liberale partij noodzakelijk is en ik zal van aan de zijlijn mijn bijdrage leveren", zo klinkt het bij Open VLD'er Jean-Jacques de Gucht. Hij blijft geloven in de liberale ideologie, maar stopt omdat "de politiek een harde stiel is".

Meer in dit artikel:

De verkiezingsmarathon op VRT 1 heeft gisteren meer dan 2,2 miljoen kijkers bereikt, met een piek van ruim 1 miljoen kijkers 's avonds. De website en app van VRT NWS kregen 1,8 miljoen bezoekers en 5,75 miljoen bezoeken in totaal. 

Ook de verslaggeving van VTM Nieuws op tv werd massaal gevolgd door de Vlamingen. DPG Media meldt dat ruim 1,5 miljoen mensen keken naar De Grote Verkiezingsshow.

Meer in dit artikel:

De Franstalige liberalen hebben de komende legislatuur geen twintig Kamerzetels, maar negentien. Uittredend staatssecretaris Alexia Bertrand raakte immers in Brussel verkozen op de liberale lijst, maar zal voor Open VLD zetelen.

MR haalt in de eindafrekening 20 zetels in het federaal parlement. Dat zijn er evenveel als Vlaams Belang. Maar dat zullen er de facto maar 19 zijn. Staatssecretaris Bertrand raakte van op de 4e plaats verkozen op de liberale lijst in Brussel, maar zal de eed in het Nederlands afleggen, bevestigt haar woordvoerster. Het betekent meteen dat Open VLD 8 zetels telt in plaats van 7.

Eenzelfde situatie doet zich voor bij de groenen. Uittredend minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) raakte verkozen op de groene lijst in Brussel, maar zal dus ook tot de Nederlandse taalrol horen. Het maakt dat Groen 7 zetels heeft en Ecolo slechts 2. In de praktijk verandert dat niet, want de groenen vormen één fractie in de Kamer.

Koning Filip is vandaag begonnen aan een consultatieronde met politieke kopstukken met het oog op de vorming van een volgende federale regering. Premier Alexander De Croo (Open VLD) mocht de spits afbijten. Daarna was het de beurt aan Senaatvoorzitter Stéphanie D'Hose (Open VLD) en Kamervoorzitter Eliane Tillieux (PS).

De eerste partijvoorzitter die op de koffie mocht bij de koning was Bart De Wever (N-VA). Ook Tom Van Grieken (Vlaams Belang) en Georges-Louis Bouchez (MR) mochten vandaag al op audiëntie gaan. 

Morgen en overmorgen zet de koning zijn consultatieronde verder. Morgenochtend om 9.15 uur is het de beurt aan PS-voorzitter Paul Magnette. Nadien komen achtereenvolgens voorzitter Raoul Hedebouw (PVDA), Maxime Prévot (Les Engagés), Melissa Depraetere (Vooruit), Sammy Mahdi (CD&V) en Tom Ongena (Open VLD) langs.

Woensdag worden de groene covoorzitters Jeremie Vaneeckhout en Nadia Naji verwacht. Nadien is het de beurt aan hun collega's van Ecolo, Jean-Marc Nollet en Rajae Maouane. DéFI-voorzitter François De Smet sluit de rij.

Morgen start de Vlaamse informateur Bart De Wever (N-VA) met verkennende gesprekken om na te gaan welke mogelijkheden er zijn voor een nieuwe Vlaamse regering. 

De Wever start zijn informatieronde morgennamiddag. Hij zal alle partijvoorzitters uitnodigen voor een gesprek van 45 minuten. Morgen mogen er 4 voorzitters langskomen, woensdag zijn de laatste 2 welkom.

De voorzitters komen langs in volgorde van grootte van de partij. Tom Van Grieken (Vlaams Belang) is dus als eerste aan de beurt, morgen om 13.30 uur.

De Wever hoopt snel zicht te krijgen op een Vlaamse formatieronde.

Een blik op de voorkeurstemmen, de vloek van de overwinningsnederlaag en hoe zit het in de EU? 'Het kwartier', onze dagelijkse podcast, staat vandaag volledig in het teken van de verkiezingen.

Vooruit heeft op het partijbureau de onderhandelingsteams voor de federale en Vlaamse formaties samengesteld. Voorzitter Melissa Depraetere en Conner Rousseau zullen in beide teams een cruciale rol spelen. Federaal krijgen ze versterking van Frank Vandenbroucke, op het Vlaamse niveau zit Caroline Gennez mee aan tafel.

Voor aanvang van de vergadering gaf Depraetere nog wat inzicht in de onderhandelingsposities. "Ik heb mij nooit aan iemand vastgeklikt, maar heb wel altijd gezegd: liever met de PS." Dat zal moeilijk worden, want de PS zelf geeft aan dat het op alle niveaus voor de oppositie kiest. 

Wat de Vlaamse regering betreft, vindt Depraetere dat N-VA, Vooruit en CD&V samen een werkbare meerderheid kunnen vormen, ook al heeft die met 65 zetels maar een nipt overschot. In Vlaanderen moet volgens haar de nadruk liggen op een sterker onderwijs en het wegwerken van de wachtlijsten bij welzijn.

Na Bart De Wever (N-VA) en Tom Van Grieken (Vlaams Belang), mag ook MR-partijvoorzitter Georges-Louis Bouchez op audiëntie bij de koning. De MR is sinds gisteren de grootste Franstalige partij. De partij stoot de PS van de troon.

De PS kiest na de verkiezingsnederlaag van gisteren op alle bestuursniveaus voor een oppositiekuur. Dat heeft voorzitter Paul Magnette gezegd na een bijeenkomst van het partijbestuur. Magnette had ook aan het bestuur gevraagd of hij kon aanblijven als voorzitter, maar het antwoord bleek unaniem: de partij wil dat hij die taak verderzet. 

PVDA staat "op alle niveaus open voor uitnodigingen" om met verkenners en formateurs te praten. Dat zegt voorzitter Raoul Hedebouw. Hij beseft wel dat de akkoorden niet voor het grijpen liggen. "Het zal niet evident zijn om met rechtse partijen een akkoord te vinden. Wij gaan onze miljonairstaks en het terugbrengen van de pensioenen naar 65 jaar op tafel leggen."

Hedebouw roept vooral op tot meer samenwerking tussen de linkse partijen. Dat PS en Ecolo in Wallonië de voorbije maanden de deur hebben gesloten voor PVDA, lag volgens hem aan de basis van de verliezen voor die partijen.

PVDA/PTB is volgens Hedebouw een van de winnaars van de verkiezingen. In Vlaanderen en Brussel ging de partij er op vooruit. In Wallonië was er een kleine terugval.

Morgenochtend wordt Hedebouw op het paleis verwacht voor een audiëntie bij de koning. Die is op zoek naar een formateur en nodigt alle partijvoorzitters uit voor een gesprek

Als voorzitter van de grootste partij van Vlaanderen ligt het initiatief om te peilen naar de verwachtingen van alle Vlaamse partijen bij Bart De Wever van N-VA. Morgennamiddag vinden de eerste fysieke ontmoetingen plaats in het kader van die Vlaamse 'informatie'. 

Na Bart De Wever (N-VA) is het de beurt aan Tom Van Grieken. Vlaams Belang eindigde als 2e op het federale niveau en is dus ook als 2e partijvoorzitter ontvangen door koning Filip.

"Ik sta hier met een duidelijk mandaat van ongeveer 1 miljoen kiezers", zei van Grieken bij aankomst aan de verzamelde pers. "Wij zijn dé winnaar van de verkiezingen." Het gesprek met de koning duurde ongeveer 20 minuten.

Het is logisch dat de PS in Wallonië in de oppositie stapt. Dat hebben partijkopstukken Eliane Tillieux en Christophe Collignon gezegd bij hun aankomst aan het partijhoofdkwartier in Brussel voor het partijbureau.

De Franstalige socialisten zijn gisteren voor het eerst sinds 2007 van de troon gestoten in Wallonië, door de MR. De PS verloor een kleine drie procentpunt en gaat van 23 naar 19 zetels in het Waals Parlement.

In Gent hebben de linkse partijen opvallend beter gescoord bij de federale en regionale verkiezingen dan elders in Vlaanderen. Zowel Groen, Vooruit als PVDA gaan vooruit. N-VA en Vlaams Belang blijven status-quo. "Het stedelijke publiek stemt progressiever en Gent heeft de traditie rebels te zijn", zegt politicoloog Tony Valcke (UGent).

Lees meer in dit artikel:

Voor de eerste keer in ons land mochten gisteren ook 16- en 17-jarigen stemmen. Ze mochten wel enkel hun stem uitbrengen voor de Europese verkiezingen. Toch waren er hier en daar tieners die blijkbaar een stem hebben kunnen uitbrengen voor de federale en/of Vlaamse verkiezingen.

De federale overheidsdienst Binnenlandse Zaken heeft geen exacte cijfers over hoeveel jongeren het zou gaan. "De stemming is immers geheim en anoniem", aldus Koen Schuyten van de FOD. Hij vermoedt dat er hier en daar menselijke fouten zijn gemaakt. Volgens Binnenlandse Zaken waren er geen systeemfouten en is er niks systematisch misgelopen. Het aantal jongeren dat een stem te veel kon uitbrengen, zou niet significant zijn en er zou geen impact zijn op de verkiezingsuitslagen. 

Voor Team Fouad Ahidar waren het bijzonder succesvolle verkiezingen. De partij haalt 3 zetels in het Brusselse Parlement en zelfs in het Vlaams Parlement mag hij iemand afvaardigen voor zijn partij. Wie is Ahidar eigenlijk? En waar staat hij voor?

Je leest het in dit artikel:

Bart De Wever (N-VA) is aangekomen op het paleis voor een audiëntie met koning Filip. De Wever is de eerste partijvoorzitter die op de koffie mag bij de koning. Die ontving eerder wel al ontslagnemend premier Alexander De Croo en de voorzitters van de Senaat en de Kamer.

Later vandaag ontvangt de koning ook nog Tom Van Grieken (Vlaams Belang) en Georges-Louis Bouchez (MR).

"Ik lees in veel programma's dat men wil besparen in de gezondheidszorg. Als het daarvoor is, dan moet men ons zelfs niet bellen." Dat zegt Vooruit-kopstuk Conner Rousseau bij VTM Nieuws. 

Vooruit is de derde winnaar geworden van de verkiezingen. Op het federaal niveau zou de partij mogelijk een coalitie kunnen vormen met de MR, Les Engagés, N-VA en CD&V. 

In het Vlaams Parlement is een coalitie met de N-VA en CD&V een mogelijkheid. "De Vlaamse regering is afgestraft, Vooruit gaat erop vooruit. Wij willen een ander beleid op onderwijs, meer investeringen in zorg en meer openbaar vervoer."

Voor Vooruit zal voorzitster Melissa Depraetere nu de leiding nemen in de regeringsonderhandelingen.

Ruth Vandenberghe - en niet Vincent Van Quickenborne - zal bij de gemeenteraadsverkiezingen in oktober de lijsttrekker worden van de stadslijst in Kortrijk. Dat heeft ze zelf bekend gemaakt. Vandenberghe, die drie jaar lang waarnemend burgemeester was in Kortrijk, gaat nu voluit voor de burgemeesterssjerp. 

De huidige burgemeester, Vincent Van Quickenborne, zet een stap opzij na de tegenvallende verkiezingsresultaten van Open VLD. Zelf bemachtigde hij als lijsttrekker in West-Vlaanderen wel nog een zetel, maar hij kreeg beduidend minder voorkeurstemmen dan 5 jaar geleden. 

De voormalige minister van Justitie maakt ook deel uit van het partijbestuur van Open VLD dat vandaag zijn ontslag heeft aangeboden. 

Lees meer in dit artikel:

François De Smet, de voorzitter van de Franstalige partij Défi, neemt ontslag. De partij moest gisteren flinke verliezen slikken.

In het Waals Parlement eindigt de partij op 2,7 procent, ze verliest een goede 1,4 procentpunt. Ook op het federale niveau haalt de partij de kiesdrempel niet (1,2 procent). In Brussel klokte Défi af op 8,1 procent (een verlies van 5,7 procentpunt).

Heeft koningin Paola per ongeluk haar stem bekendgemaakt? Een foto van een zakdoekje dat ze gisteren bij zich droeg, lijkt dat te suggereren. Er staat op geschreven: "MR, 2, Wilmès, tête de liste (lijsttrekker, red.)". Lees er alles over in dit artikel.

Open VLD heeft zichzelf kapot geregeerd. Dat zegt politiek journalist Bart Verhulst in VRT NWS Journaal. “De liberalen zaten een kwarteeuw in zowat alle Vlaamse en federale regeringen, behalve in die van Kris Peeters in 2009. Al die tijd hebben ze zoveel compromissen moeten maken dat hun profiel verwaterd is.”

Dat Egbert Lachaert er enkele maanden voor de start van de kiescampagne de brui aan geeft als partijvoorzitter, helpt volgens Verhulst niet. “Hij kon niet liberaal genoeg zijn, zei hij. Dan weet je het wel. Je moet ook niet verbaasd zijn als de kiezer je niet meer geloofwaardig vindt als je pas op het einde weer een rechtse koers vaart – zeker als die positie al is ingenomen door concurrent N-VA.”

Premier De Croo heeft het land door 3 crisissen moeten loodsen, "maar daarom hoefden al die interne ruzies niet. Ze hebben zichzelf zo vaak in de voeten geschoten dat ze amper nog voeten hebben".

Wat betekent het collectieve ontslag van het partijbestuur van Open VLD nu voor de partij en voor ontslagnemend premier Alexander De Croo? "De Vlaamse liberalen starten met een wit blad", vertelt journalist Willem Van Mullem.

Tegen het einde van de zomer wil de partij een nieuwe voorzitter en partijbestuur hebben. "Niets te vroeg want in oktober zijn er al opnieuw verkiezingen. Ik kan me inbeelden dat heel wat blauwe burgemeesters of lokale mandatarissen zich zorgen maken."

"Wij hebben vandaag ook de vraag gesteld of Alexander De Croo nog een zetel zal opnemen of afscheid zal nemen van de Belgische politiek. Hij laat dat voorlopig in het midden. 1 ding is wel duidelijk: er is veel emotie vandaag bij Open VLD."

Koning Filip is begonnen aan zijn consultatieronde. "De premier is zonet opnieuw vertrokken, hij is een 40-tal minuten bij de koning geweest", vertelt journalist Gianni Paelinck die aan het paleis staat. "Op dit moment zit de voorzitter van de Senaat bij de vorst en daarna komt de Kamer-voorzitter langs."

Deze namiddag ontvangt hij de partijvoorzitters. Dat gebeurt in volgorde van grootte. "Bart De Wever van N-VA komt rond 14.30 uur langs, daarna is het de beurt aan Tom Van Grieken van Vlaams Belang en vervolgens aan de MR, de Franstalige liberalen van Georges-Louis Bouchez."

De koning zal na zijn gesprekken met de verschillende partijen een informateur aanstellen. Die moet de weg voorbereiden voor de formateur, die de regering zal vormen. "Maar zover zijn we nog niet", stelt Paelinck. "We gaan hier nog wel een aantal keer moeten staan."

"Wallonië naar rechts" maar ook "blauwe golf, gele dam", schrijven de Franstalige kranten over de verkiezingsuitslag. Georges-Louis Bouchez (MR), Maxime Prévot (Les Engagés) én Bart De Wever (N-VA) namen risico's, maar haalden hun slag thuis concluderen de kranten. Bouchez botste op veel weerstand, maar de MR heeft het succes aan hem te danken. De Wever krijgt lof voor de manier waarop hij Vlaams Belang achter zich kon houden. En nu? "Dit creëert mogelijkheden, maar makkelijk zal het niet zijn."

Je leest er alles over in dit artikel:

"Een van onze conclusies was dat we niet te veel verklaringen zullen afleggen", tempert Bart De Wever de verwachtingen van de media na de partijbijeenkomst van N-VA.

"Wij zullen discreet zijn over onze werkwijze, maar ik kan wel vertellen dat ik vannacht al berichten heb verstuurd en telefoontjes heb gedaan. Als Vlaams informateur mag ik het initiatief nemen, de informatieronde is begonnen."

Wanneer hij met de verschillende partijen samenzit, kan hij nog niet kwijt. "We moeten de mensen ook 24 uur de tijd geven om wat te slapen en tot rust te komen."

Op federaal niveau is het aan de koning om dat initiatief te nemen "en dat heeft hij intussen gedaan".  

Volgens Geert Bourgeois, die N-VA in 2001 oprichtte, is er een goede verklaring voor het feit dat Vlaams Belang niet de grootste partij is geworden. "Inhoudelijk is Van Grieken onderuit gehaald, op alle vlakken: op vlak van staatshervorming, onafhankelijkheid, de genderissues, …"

Hij herhaalt dat een coalitie met Vlaams Belang niet tot de mogelijkheden behoort en spreekt zelfs over een "Chinese muur" tussen zijn partij en die van Tom Van Grieken.

Bij PVDA-boegbeeld Peter Mertens heerst tevredenheid over het Vlaamse verkiezingsresultaat. "Vooral in Antwerpen: wij worden daar de tweede grootste partij van de stad met 22 procent van de stemmen. We laten Vlaams Belang daar ver achter ons (Vlaams Belang haalt er 16,2 procent, red.).

"Volgens Jos D'Haese heeft PVDA een heel breed publiek aangesproken. "Niet alleen jongeren, maar ook veel arbeiders in de haven en petrochemie: zij twijfelden tussen ons en Vlaams Belang. We hebben nog veel mensen kunnen overtuigen."

Het resultaat in de stad Antwerpen kan een voorspeller zijn voor de komende verkiezingen, denken D'Haese en Mertens. "Als je ziet dat PVDA, Vooruit en Groen nu bijna aan een meerderheid zitten, denk ik dat Bart De Wever zich zorgen mag beginnen te maken. En dat geldt ook voor de andere grote steden."

Voor Groen-boegbeeld Petra De Sutter lijkt een voorzitterswissel bij haar partij, ondanks het povere verkiezingsresultaat, geen punt van discussie. Bij zusterpartij Ecolo stapt het voorzittersduo Nollet-Maouane wel op.

"Ecolo had 12 Kamerzetels en heeft er nu nog 2 over. Wij hadden er 9 en nu nog 7", stelt De Sutter. "Ons verlies is niet van die aard als dat van Ecolo. Onze co-voorzitters zijn allebei verkozen geraakt. Dus dat lijkt me niet aan de orde te zijn."

Voormalig Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert is streng voor zijn partij. “Er zijn een aantal strategische fouten gemaakt in deze campagne. Vivaldi was geen gemakkelijke coalitie, maar er is een liberale partij in dit land die wél een enorme winst geboekt heeft, terwijl wij het grootste verlies geleden hebben. Daar moet je je vragen bij stellen”, zegt hij aan het partijbureau.

Een liberaal project kan lukken in Vlaanderen, zegt hij, “maar dan moet je die overtuiging ook met fierheid uitdragen, zoals de MR dat doet in Wallonië”.

Voormalig minister van Justitie Vincent Van Quickenborne van Open VLD zegt bij aankomst aan het partijbureau van Open VLD "mee verantwoordelijk" te zijn voor het slechte resultaat van zijn partij.

"We leverden de premier in een coalitie die niet populair was. Onze kiezers verwachten dat dingen worden hervormd en aangepakt. Als dat niet gebeurt, zijn mensen teleurgesteld."

Volgens hem is er nu nood aan een oppositiekuur, "herbronning en vooral een nieuwe generatie". "We hebben mensen nodig die niet de ballast hebben van het verleden." Hijzelf hoort daar dus niet bij. "Het zou heel onverstandig zijn om nu te gaan patroneren."

"In het Engels zeggen ze: trust the process. We hebben heel veel jonge talenten. Er zullen wel mensen opstaan."

N-VA verzamelt vanmorgen in het Vlaams Parlement om de verkiezingsresultaten te bespreken. Matthias Diependaele (Vlaams minister van Financiën in de vorige regering van Jambon) komt als 1 van de eersten toe.

“De peilingen hadden iets anders laten vermoeden, maar dit resultaat sterkt mij in het vertrouwen dat de Vlaming met zijn verstand stemt. Op basis daarvan hebben wij gewonnen.”

“Ik denk dat Bart De Wever op een cruciaal moment heeft beslist om een regering met Vlaams Belang uit te sluiten. Dat heeft de opgang van Vlaams Belang verminderd. Een gewaagde gok”, zegt Karel De Gucht (Open VLD).

Premier De Croo heeft tegelijkertijd gezegd: “We hebben Vivaldi gehad, die coalitie was goed om de mensen te beschermen, maar nu is het tijd voor een hervormingsregering met centrumrechts. Eveneens een gewaagde gok, maar eentje die minder goed is gelukt.”

Gisteren nog “een mooie blauwe zondag”, vandaag donkere wolken: Open VLD heeft het niet goed gedaan deze verkiezingen. De Vlaamse liberalen zitten op dit moment samen om de toekomst van de partij te bespreken. “Ook ervoor was er al een overleg. Er hangt een erg bedrukte sfeer”, zegt Willem Van Mullem, die ter plaatse is. “De emoties van gisteren zijn nog niet gezakt.”

Hij sprak kort met uittredend premier Alexander De Croo vooraleer die aan het partijbureau begon. “Het is een zeer slechte uitslag en ik ben daar als boegbeeld verantwoordelijk voor. Ik heb dat gisteren gezegd, en dat blijft mijn mening. Wat dat betekent, ga ik eerst intern bespreken.”

Volgens voorzitter Tom Ongena gaan de kopstukken vandaag “alles rustig analyseren”. “We hebben veel steun gekregen van onze kandidaten en militanten voor het feit dat we alles hebben gegeven. Veel mensen hebben de voorbije weken keihard gewerkt. Nu moeten we kijken wat er is gebeurd en hoe het verder moet.”

“Wij zijn de grootste in Franstalig België, N-VA in Vlaanderen. Het is logisch dat we samen een regering zouden vormen”, reageert MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez.

Dat kan ook zonder Open VLD. “Ik vind het erg voor Open VLD, maar we moeten de kiezer respecteren. Zij hebben ook al aangegeven dat ze in de oppositie willen gaan dus dat moeten we aanvaarden.”

En kan zo’n centrumrechtse regering met Bart De Wever als premier? “Ik heb geen veto’s. Bart De Wever is een democraat die de verkiezingen gewonnen heeft. Ik wil hem daarmee feliciteren. Maar we moeten uiteraard zien hoe alles evolueert tijdens de regeringsvorming.”

“Het is niet aan mij om federaal het initiatief te nemen", laat Bouchez nog weten. "Ik begrijp dat ik moet wachten tot het Paleis de consultaties opstart.”

In Franstalig België is MR de grote winnaar van de verkiezingen geworden, of zoals voorzitter Georges-Louis Bouchez het zegt: “Het is eigenlijk al een beetje een staatshervorming want PS is niet meer de grootste partij”.

“Een overwinning is geen cadeau, het is een verantwoordelijkheid”, gaat Bouchez verder. “Wij moeten tonen dat we kunnen hervormen nu PS er niet meer bij is.” Daar wil hij zo snel mogelijk mee beginnen. “Het heeft geen zin om weken tijd te verliezen. Er is een duidelijk signaal dat we moeten respecteren.”

De voorkeur van MR gaat uit naar een samenwerking met Les Engagés, dat ook stevig kon groeien in het Waals Parlement. "Waarom? Omdat wij veel gemeenschappelijke punten hebben en een regering met 2 partijen zeer efficiënt kan zijn om vooruitgang te boeken. Maar ik ga uiteraard ook met de andere partijen praten."

Met bijna 8.000 voorkeurstemmen mag Bart Van Opstal (Vlaams Belang) uit Olen naar het Vlaams Parlement. Hij nam ooit deel aan de eerste reeks van Big Brother. "Ik ben heel blij, maar geloofde het eerst zelf niet", zegt Van Opstal bij VRT NWS. "In de Kempen vrezen mensen dat de problemen van de steden naar hen komen."

Lees meer in dit artikel:

“We hebben even met de militanten meegevierd, maar we hebben vooral tot heel laat vannacht bekeken hoeveel zetels Vooruit heeft gehaald”, zegt een hoorbaar vermoeide Conner Rousseau in ‘Goeiemorgen morgen!’ op Radio2. “Op het laatste moment haalden we twee extra zetels in Oost-Vlaanderen en Brussel. Die kunnen aan de onderhandelingstafel een verschil maken.”

Rousseau, die 75.801 voorkeursstemmen achter zijn naam wist te schrijven, had gisteren al contact met N-VA-voorzitter Bart De Wever. “Om elkaar te feliciteren”, zegt hij. “Wanneer De Wever zal beginnen rondbellen, zal hij dat wellicht in volgorde doen en is Vlaams Belang eerst aan de beurt. Bovendien zal hij niet mij, maar Melissa (Depraetere, de voorzitter, red.) contacteren.”

“Binnen 5 jaar premier van België of nu burgemeester van Sint-Niklaas?”, sluit presentator Peter Van de Veire af. “Dan word ik burgemeester”, dixit Rousseau.

“Er rust nu een enorme verantwoordelijkheid op de schouders van Bart De Wever, want hij heeft nooit op deze manier de kans gekregen om zijn plannen uit te voeren”, zegt Rik Van Cauwelaert, politiek journalist en columnist, in De Ochtend. “Bovendien heeft hij partners die zeker oren hebben naar zijn voorstellen.”

“Zo heb ik nog geen onvertogen woord gehoord van Melissa Depraetere op de verkiezingsavond”, gaat hij verder. “Ook niet van Sammy Mahdi, al was hij nog een beetje boos was over het feit dat Bart De Wever hem in het verleden wou ‘kapotmaken’. Deze 3 partijen zijn nu min of meer tot elkaar veroordeeld. Dat is een vaststelling die iedereen heeft gemaakt.”

Ook een samenwerking met MR en Les Engagés op federaal niveau is volgens Van Cauwelaert perfect mogelijk. “Die partijen hebben ook geen neen tegen De Wever gezegd, integendeel.” Toch stelde Maxime Prévot (Les Engagés) vanochtend dat hij De Wever liever geen premier ziet worden. “Wat de Wever beoogt, dat zijn zaken die vooral heel veel pijn gaan doen in Wallonië. Dat dan nog eens laten uitvoeren door een premier zoals Bart De Wever, zou er misschien wat te veel van het goede zijn.”

Hét beeld van de verkiezingsavond is de gelijktijdige aankomst van de winnaars en de verliezers van deze verkiezingen. De emoties aan de twee kanten waren overduidelijk: bij de N-VA stapte elk kopstuk met uitbundige juichgebaren uit de bus; de verliezers van de Open VLD stapten in cohorte door de Melsenstraat, hun tranen verbijtend, elk commentaar weigerend aan de verzamelde journalisten.

Lees de volledige analyse van Ivan De Vadder hier:

"We hebben voor de verkiezingen heel duidelijk gezegd dat we alleen maar deelnemen aan een regering als er een sociaal beleid is. Dat beleid moet kansen geven aan mensen in het onderwijs, moet vooruitgang bieden voor de zorg en mag niet betaald worden door diegenen die onderaan de ladder staan", zegt Tobback in De Ochtend op Radio 1.

"Bart De Winnaar", "Sterker dan ooit", "Vlaanderen kijkt naar één man". Op de voorpagina's van de Vlaamse kranten gaat alle aandacht naar N-VA-voorzitter Bart De Wever. De commentatoren zijn het erover eens: zijn campagne was strategisch doordacht én ze heeft gewerkt. De Wever staat sterker dan ooit en moet de beloftes nu ook waarmaken. Hoe makkelijk hem dat zal lukken, zowel Vlaams als federaal, dat is nog maar de vraag.

Wat alle krantenkoppen zeggen, ontdek je in dit artikel:

“Op Europees vlak hebben de peilingen gelijk gekregen. Het zwaartepunt schuift naar rechts, maar minder uitgesproken naar extreemrechts”, zegt Steven Van Hecke, professor Europese politiek aan de KU Leuven, in De Ochtend op Radio 1.

De rechterflank komt als winnaar uit de Europese verkiezingen: uiterst rechts maakt een sprong vooruit, ook de christendemocraten doen het goed. De groenen en de liberalen zijn daarentegen de grote verliezers. De christendemocraten, de sociaaldemocraten en de liberalen behouden wel hun meerderheid in het Europees Parlement.

Volgens Van Hecke moeten we wel nog een slag om de arm houden. “Heel wat parlementsleden hebben nog niet aangegeven tot welke fractie ze gaan behoren. De komende weken en maanden kan dat nog verschuiven.”

In Frankrijk zijn de Europese verkiezingen reden genoeg om het parlement te ontbinden. President Emmanuel Macron roept er nieuwe verkiezingen uit. “De stunt van gisterenavond komt minder van extreemrechts, meer uit Parijs”, zegt Van Hecke. "Macron neemt nu de vlucht vooruit en hoopt via vervroegde nationale verkiezingen het elan van Marine Le Pen te doorbreken.”

Een overwinningsnederlaag: zo gaan de verkiezingen van 2024 voor Vlaams Belang de geschiedenisboeken in. “Ze zijn erop vooruitgegaan en boekten forse winst, maar toch scoorden ze onder de verwachtingen”, vertelt Bart Verhulst in het extra Journaal op VRT 1.

Dat wijt hij deels aan de campagne die de partij heeft gevoerd. “Vlaams Belang zat meer in het defensief, bijvoorbeeld rond thema’s als gender en geaardheid. Voorzitter Tom Van Grieken zakte ook een paar keer door het ijs: herinner je de kookwekker in ‘Het conclaaf’ en dat er volgens hem met trans personen mag gelachen worden in ‘Eerste keus’. Dat deed vragen rijzen.”

“Van Grieken was misschien wat te zegezeker, maar ik wil geen afbreuk doen aan hun winst. Het moet gezegd: Vlaanderen heeft nog nooit zo nationalistisch gestemd.”

“We moeten respect hebben voor de keuze van de Vlaamse kiezers. Ik heb altijd gezegd dat een samenwerking tussen Les Engagés en de N-VA een mogelijkheid is – al heeft het zeker niet mijn voorkeur. We willen zonder taboes discussiëren over meer doeltreffendheid, maar we willen het land niet opdelen. Bart De Wever als premier? Dat denk ik niet.”

De voorzitters van N-VA en Vlaams Belang zijn de stemmenkampioenen van de federale en Vlaamse verkiezingen. Bart De Wever (N-VA) laat de nummer 2 in het federaal parlement ver achter zich met meer dan 250.000 voorkeurstemmen. In het Vlaams Parlement steekt Tom Van Grieken er bovenuit met meer dan 150.000 voorkeurstemmen. Europees is Tom Vandendriessche (Vlaams Belang) de politicus met het grootste aantal voorkeurstemmen.

Lees er hier alles over:

Niemand die het had verwacht, zelfs de partij zelf niet: N-VA komt als grootste uit de bus. "Bij de partij zelf hoorde ik gisteren één verklaring: Bart De Wever. 'Bart is God', zo zei een partijtopper. Hij heeft inderdaad een vlekkeloos parcours gereden deze campagne."

Bovendien, zo analyseert Verhulst in het extra Journaal op VRT 1, zette De Wever een aantal cruciale stappen om de centrumrechtse kiezer in Vlaanderen te overtuigen. "Belangrijk was dat hij de deur richting Vlaams Belang dichtdeed. Hij hakte ook af en toe in op het centrumlinkse Vooruit - iets wat een centrumrechts publiek graag hoort. Als klap op de vuurpijl heeft hij het idee van Vlaamse onafhankelijkheid laten varen."

Er zijn met andere woorden geen wielen afgevlogen bij N-VA, concludeert Verhulst.

Het werd wat ondergesneeuwd door het vele nationale verkiezingsnieuws, maar ook alle andere lidstaten van de Europese Unie werden Europese verkiezingen georganiseerd. Daar komen de christendemocraten en uiterst-rechts als winnaars uit de bus, terwijl de liberalen en groenen de grote verliezers zijn.

Een volledig overzicht vind je hier terug:

Federaal een centrumrechtse coalitie maken, zelfs met de centrumrechtse verkiezingsoverwinning in Wallonië, wordt moeilijk, ziet politicoloog Dave Sinardet (VUB). "Dat is met 76 zetels op 150 toch zeer krap. En belangrijker: zo'n coalitie heeft geen meerderheid aan Vlaamse kant. Je kunt je moeilijk inbeelden dat Bart De Wever zo'n regering zal vormen."

Dat is best een ironische wending, ziet Sinardet. "Men spreekt altijd van het linkse Wallonië versus het rechtse Vlaanderen. Maar hét struikelblok voor een zuiver centrumrechtse Belgische regering ligt nu in Vlaanderen. Het is aan die kant dat je er de socialisten zal moeten bijnemen."

Vooruit erbij nemen, lijkt inderdaad de meest logische oplossing. "Dan kan je dezelfde coalities maken op regionaal als op federaal vlak. Dat willen veel partijen graag. Maar het is ook een lastige positie voor Vooruit: zij zouden dan de enige linkse partij zijn in een voor de rest centrumrechts gedomineerde regering."

Het is opmerkelijk dat de score van Vlaams Belang wordt aangevoeld als een nederlaag, terwijl ze net de sterkst stijgende partij zijn in Vlaanderen, zegt politicoloog Dave Sinardet (VUB) in De Ochtend op Radio 1. "5 jaar geleden werden ze met een lagere score als winnaar beschouwd."

Volgens Sinardet ligt dat aan de verwachtingen. "Hoge verwachtingen zijn toekomstige teleurstellingen. De grootste partij worden, was voor hen de ambitie. En dat zijn ze nu dus niet."

En daar 2 mogelijke verklaringen voor, zegt hij. "Ten eerste omdat peilingen meer realiteiten creëren dan ze reflecteren. Ik zeg al jaren dat we daar toch mee moeten oppassen. Een tweede mogelijkheid is dat verkiezingscampagnes wel degelijk een verschil kunnen maken. Wellicht ligt de verklaring in een combinatie van beide."

Vlaams Belang reed immers geen vlekkeloze campagne, oppert Sinardet. "Ze moesten plots meer over LGBTQ-onderwerpen spreken dan over hun geliefkoosde thema migratie. En Tom Van Grieken zat ook niet altijd even goed in die campagne, zeker toen hij in 'Het conclaaf' op VTM over een kookwekker begon. Dat heeft hem achtervolgd als symbool van een krakkemikkig strategisch inzicht."

Na een stevige verkiezingsdag zakten de zeven voorzitters van onze grootste Vlaamse partijen naar de VRT-studio af voor een afsluitend voorzittersdebat. Daarin analyseerden ze hun eigen uitslagen en blikten ze voorzichtig vooruit op de toekomst. Herlees hier de hoogtepunten uit het debat:

We hebben gisteren een karrenvracht aan nieuws- en duidingsstukken geschreven. Die vind je hier allemaal terug.

Wil je snel mee zijn met de uitslagen van en de gebeurtenissen tijdens de verkiezingen? Lees dan onderstaand artikel:

Gisteren trokken we massaal naar de stembus voor de federale, Vlaamse, Brusselse en Europese verkiezingen. Intussen zijn de kaarten geschud: tegen alle verwachtingen in is niet Vlaams Belang, maar de N-VA de grootste partij van Vlaanderen geworden. Vanaf nu draait het dan ook allemaal om N-VA-voorzitter Bart De Wever: op Vlaams niveau wordt hij informateur, en ook federaal lijkt hij 'incontournable'.

We volgen ook vandaag, net zoals de voorbije twee weken, al het verkiezingsnieuws op de voet op in deze liveblog. De komende uren kan je je alvast verwachten aan 3 extra Journaals om 7, 8 en 9 uur, een extra editie van onze podcast 'Het kwartier' en een boel artikels vol duiding en analyse.

In De Ochtend op Radio 1 maken de komende uren onder meer politicoloog Dave Sinardet (VUB), professor Europese politiek Steven Van Hecke (KU Leuven) en politici Jan Jambon (N-VA), Sammy Mahdi (CD&V), Nadia Naji (Groen), Raoul Hedebouw (PVDA) en Egbert Lachaert (Open VLD) hun opwachting.

Welkom!