De man waar het vanaf morgen allemaal om draait: N-VA-voorzitter Bart De Wever. Op Vlaams niveau wordt hij informateur en ook federaal lijkt hij 'incontournable'. In een laatste verkiezingsdebat met zijn collega-voorzitters waagt hij zich dan ook niet aan té straffe uitspraken. "Politiek is ideologie en wiskunde. En wiskunde, dat is voor morgen." Zijn collega's geven aan geduldig te zullen wachten op een telefoontje.
Verliezers likken wonden, winnaars stellen zich constructief op: zo reageren de partijvoorzitters in debat
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Hoe analyseren de voorzitters zelf hun resultaten?
De grote winnaar van de verkiezingen: N-VA. "Dat hadden we zelf niet meer gedacht", geeft voorzitter Bart De Wever toe. Volgens De Wever heeft zijn partij het succes te danken aan een vlekkeloze campagne. "We hebben de juiste thema's gekozen en we hebben weinig fouten gemaakt. Onze focus lag op de portemonnee en we hebben de kiezers gevraagd om hun verstand te gebruiken."
Volgens de peilingen zou Vlaams Belang de grootste partij van Vlaanderen worden, maar zo ver kwam het uiteindelijk niet. Toch blikt voorzitter Tom Van Grieken terug op een geslaagde campagne. Hij denkt niet dat de partij fouten heeft gemaakt, maar geeft wel toe dat ze op meer gehoopt hadden. "We hebben de meeste stemmen bijgewonnen, maar we zijn niet de grootste. N-VA is de grote winnaar."
Ook Vooruit en PVDA tonen zich tevreden over de behaalde resultaten. "Het was een woelig jaar, maar dit is ons beste resultaat in 20 jaar tijd", zegt Melissa Depraetere van Vooruit. De partij groeit zowel op Vlaams als op federaal niveau. PVDA rekent zich ook bij de winnaars. Voorzitter Raoul Hedebouw ziet zijn partij in Vlaanderen dubbel zo groot worden.
CD&V lijdt een licht verlies, maar voorzitter Mahdi ziet dat niet zo, integendeel. "Dit is een tussenstap. 2 jaar geleden - toen ik begon als voorzitter - stonden we op 8,7 procent (in Vlaanderen, red.), nu op 13 procent. In de Kamer stabiliseren we (CD&V verliest daar 1 zetel, red.)."
Wij hebben verloren, dat moeten we eerlijk durven zeggen
Tom Ongena, aftredend voorzitter Open VLD
Ook Groen wil niet spreken over een nederlaag, ook al gaat de partij er zowel in het Vlaams Parlement als in de Kamer op achteruit. Covoorzitter Jeremie Van Eeckhout trekt zich op aan de goede resultaten voor het Brusselse Parlement en stelt vast dat er ook in Vlaanderen nog steeds "een grondstroom is die zegt dat er nood is aan een groene partij".
Het Open VLD van premier De Croo kreeg stevige klappen en voorzitter Ongena is niet bang om dat toe te geven. "Wij hebben verloren, dat moeten we eerlijk durven zeggen. We hebben hard gewerkt en het is jammer om vast te stellen dat dit het resultaat is." Ongena gaf al aan dat hij opstapt als voorzitter. "Iemand anders moet nu een vernieuwingsoperatie leiden."
Met wie zal informateur Bart De Wever bellen?
Als voorzitter van de winnende partij in Vlaanderen krijgt Bart De Wever de rol als informateur. Het is zijn taak om te kijken welke coalities er mogelijk zijn voor een Vlaamse regering. Nu al speculeren over mogelijke coalities vindt hij te vroeg. "Politiek is ideologie en wiskunde. En wiskunde, dat is voor morgen."
De Wever vindt dat een informateur "bescheiden moet blijven". Hij toont ook empathie voor de verliezers van de verkiezingen. "Ik heb zelf ook verkiezingen verloren. Je moet alle voorzitters respecteren. Ik kan rekenen, maar ik wil me niet rijk rekenen." In een tv-studio - op verkiezingsavond - spreken over mogelijke coalities vindt hij totaal ongepast.
Als wij in een regering stappen, is het op basis van inhoud
Melissa Depraetere, voorzitter Vooruit
Hij geeft wel aan dat hij het signaal van de kiezer niet zal negeren. "Het beleid was te links voor de Vlamingen. Dat hebben ze duidelijk getoond. En dat ga ik morgen als informateur niet vergeten." Een samenwerking met Vlaams Belang sluit hij nog steeds uit.
"Ik heb duidelijk gezegd – als partijvoorzitter – wat ik wel en niet zou doen. Wij zijn daardoor ook kiezers verloren." Nu plots de kar keren, zou "kiezersbedrog" zijn.
Een boodschap die Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken niet graag hoort. "In een democratie kan je het signaal van de kiezer niet negeren." Maar Van Grieken wil de boel ook "niet oppoken" en geeft aan dat hij geduldig zal wachten op een telefoontje van informateur De Wever.
Sammy Mahdi (CD&V) en Melissa Depraetere (Vooruit) hebben een gelijkaardige boodschap voor de informateur. Ze geven wel aan dat ze niet zomaar in een regering met N-VA zullen stappen. "Iedere partij heeft haar voorwaarden", zegt Mahdi.
"Als wij in een regering stappen, is het op basis van inhoud", aldus Depraetere die in haar overwinningsspeech zei dat "gewone mensen niet de dupe mogen worden" van het beleid van de volgende regeringen. Besparen in de zorgsector kan voor haar bijvoorbeeld niet.
Open VLD stelt zich een stuk nederiger op. Voor Ongena lijkt een legislatuur in de Vlaamse oppositie niet uitgesloten na de ferme verkiezingsnederlaag. De partij verliest 6 zetels in Vlaanderen en heeft slechts 10 zitjes over. Groen verliest er 2 en heeft er nog 9.
Premier De Wever?
In Wallonië heeft een politieke aardverschuiving plaatsgevonden. De socialisten zwaaien niet langer de plak. De MR neemt de koppositie van de PS ruim over en ook de christendemocraten van Les Engagés hijgen in de nek van de Franstalige socialisten. PTB en Ecolo noteren slechte resultaten.
"Ik kijk er met grote ogen naar", aldus De Wever (N-VA). Als grootste partij van het land zal de N-VA ook federaal een belangrijke rol spelen. "We moeten hier heel lang naar kijken en dan zien wat mogelijk is", zegt de N-VA-voorzitter die niet in zijn kaarten laat kijken. Maakt een sterk MR de zaken gemakkelijker? "Enerzijds wel, anderzijds niet." Is De Wever blij met deze uitslag? "Enerzijds wel, anderzijds niet."
De kiezer heeft gezegd dat we niet meer nodig zijn
Tom Ongena, aftredend voorzitter Open VLD
Is De Wever nog steeds kandidaat-premier? Op die vraag antwoordt hij wel duidelijk: "Ik heb dat voor de verkiezingen gezegd, dus ik trek dat niet in." Zou MR de premier mogen leveren? "De grootste partij zou de premier moeten leveren."
De Vlaamse liberalen zien voor zichzelf geen rol weggelegd op federaal niveau. Daarvoor waren dubbele cijfers nodig, stelt voorzitter Ongena. "Onder de 10 procent hebben wij geen mandaat om een rol van betekenis te spelen. De kiezer heeft gezegd dat we niet meer nodig zijn."
Premier De Croo droomde tijdens de campagne luidop van een tweede ambtstermijn als premier - van een centrumrechtse regering deze keer - maar die droom mag hij opbergen.
Goede sfeer
Politicoloog Carl Devos volgde het voorzittersdebat vanuit de studio van VRT NWS. Al was het niet echt een debat. "De sfeer was goed. Dat doet hopen voor de formatie."
Devos stelt vast dat iedereen kijkt naar Bart De Wever. "Als informateur in Vlaanderen zal hij vooral met Vooruit en CD&V moeten spreken. Open VLD zal eerst intern moeten kijken tot wat ze bereid zijn."
Ook federaal zal De Wever volgens Devos een cruciale rol spelen. "De koning zal federaal een formateur moeten aanstellen, maar hij zal ook met Bart De Wever moeten spreken." En die liet in zijn overwinningsspeech duidelijk verstaan wat zijn eisen zijn.
"Hij heeft het in zijn speech over autonomie en zelfbestuur. Dit is zijn kans. Deze keer moet er voor hem een staatshervorming in. Tijdens de campagne liet MR-voorzitter George-Louis Bouchez een opening, maar of de deur echt op een kier staat voor een staatshervorming, valt nog af te wachten", besluit Devos.
