Hét beeld van de verkiezingsavond is de gelijktijdige aankomst van de winnaars en de verliezers van deze verkiezingen. De emoties aan de twee kanten waren overduidelijk: bij de N-VA stapte elk kopstuk met uitbundige juichgebaren uit de bus; de verliezers van de Open VLD stapten in cohorte door de Melsenstraat, hun tranen verbijtend, elk commentaar weigerend aan de verzamelde journalisten.
Achteraf lijkt het allemaal vanzelfsprekend, maar 'I'm still standing', de hit van Elton John die de zegetocht van de N-VA-boegbeelden de zaal in begeleidde, gaf aan dat de afgelopen weken en maanden ook bij de N-VA-top de twijfel was binnengeslopen.
Door de leuze "Bartje Premier" te scanderen, riep de menigte in de zaal alle twijfels van zich af. En ook Bart De Wever, die eindelijk "We hebben de verkiezingen gewonnen!" uitriep, moest toegeven dat het niet evident was geweest: het ging "via de moeilijkste weg naar de sterren", "ad astra per aspera".
Op het hoofdkwartier van de Open VLD in de Melsenstraat, heerst een begrafenisstemming. Ontslagnemend premier Alexander De Croo neemt de verantwoordelijkheid op zich en omhelst zijn partijgenoten. "Het is een bijzondere zware avond, wij hebben de verkiezingen verloren. Wij gaan een grondige analyse maken van de resultaten, maar op dit moment hebben we meer vragen dan antwoorden."
N-VA incontournable in Vlaanderen
In Vlaanderen is de machtpositie van De Wever ongeëvenaard: er is geen meerderheid mogelijk met Vlaams Belang, die mogelijkheid moet "informateur De Wever" niet meer verkennen. Maar nog belangrijker, er is geen meerderheid in het Vlaamse parlement mogelijk zonder de N-VA van Bart De Wever.
De meest voor de hand liggende coalitie wordt een coalitie van de N-VA met Vooruit en CD&V. Die heeft een piepkleine meerderheid, maar door het feit dat Vooruit bij de Vlaamse parlementsleden die in Brussel worden verkozen één vertegenwoordiger heeft, staat zo’n coalitie iets stabieler.
Centrumrechtse coalitie in de Kamer?
De positie van N-VA-voorzitter Bart De Wever wordt nog versterkt door de politieke aardverschuiving aan Franstalige kant. Daar zijn de winnaars de liberale MR van Georges-Louis Bouchez en Les Engagés van Maxime Prévot. Zij hebben samen een meerderheid in het Waalse parlement. De PS is overbodig. Ook in Brussel is de MR de grootste partij aan Franstalige zijde, terwijl de PS achteruitgaat.
Het maakt ook de in de Kamer een centrumrechtse coalitie vormen op z’n minst mogelijk, al zijn er nog wat hindernissen te nemen. Want de Vlaamse meerderheid met Vooruit en CD&V kopiëren op federaal niveau en combineren met een Franstalige centrumrechtse meerderheid van de MR en Les Engagés, botst op een praktisch bezwaar dat vooral de socialisten voor een moeilijke keuze plaatst: zal Vooruit in de federale regering stappen zonder haar zusterpartij de PS?
Veel sleutels in handen
Maar de sterren staan gunstig voor De Wever, die gisteren nog uitriep dat "zelfbestuur de beste kuur" is. De twee partijen aan de uitersten van het politieke spectrum, Vlaams Belang en de PVDA, halen 35 zetels in de Kamer. Het betekent dat een klassieke driepartijenregering (liberalen, socialisten en christendemocraten) met de N-VA zelfs een tweederdemeerderheid kan voorleggen, noodzakelijk voor een staatshervorming. Deze verkiezingsuitslag geeft kandidaat-premier De Wever veel sleutels in handen.
Die gunstige sterren leggen wel een enorme last op de schouders van de N-VA-voorzitter. Hij krijgt na 20 jaar een historische kans om het land in een andere plooi te leggen. Maar die positie maakt hem ook kwetsbaar, want als hij die kans niet kan verzilveren, dan staat hij met lege handen. En het was vanmorgen niet lang wachten op het eerste bezwaar. De voorzitter van Les Engagés, Maxime Prévot, zegt "ja tegen een regering met de N-VA, maar neen tegen Bart De Wever als premier".
Die gewenste weg naar de sterren zou wel eens nog veel moeilijker kunnen worden.
