Tegen alle verwachtingen in is Vlaams Belang niet de grootste partij van Vlaanderen geworden: dat blijft de N-VA. De partij van premier Alexander De Croo (Open VLD) verliest dan weer het meeste van alle Vlaamse partijen. In Wallonië en Brussel steken de liberalen van de MR de socialistische PS voorbij. En in de hoofdstad breekt ook Team Fouad Ahidar door. Dit zijn de meest opvallende conclusies van de verkiezingen.
N-VA groter dan Vlaams Belang, verlies voor Open VLD en totale ommekeer in Wallonië: 6 vaststellingen na verkiezingsavond
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
1. N-VA groter dan Vlaams Belang
Niet Vlaams Belang, maar de N-VA is opnieuw de grootste partij van Vlaanderen geworden. Daarmee draait de uitslag van de verkiezingen in Vlaanderen helemaal anders uit dan de peilingen van de afgelopen jaren aanwezen. Daarin leek Vlaams Belang steevast de grootste partij te worden.
Vlaams Belang wordt wel de grootste in de provincies Limburg, Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen. Ook in de centrumsteden Aalst en Roeselare neemt Vlaams Belang de leiding. In Vlaams-Brabant en de provincie Antwerpen, de provincie van N-VA-voorzitter Bart De Wever, wordt de N-VA dan weer de grootste.
Vlaams Belang is dus niet de grootse partij geworden, maar stijgt wel het sterkste van alle Vlaamse partijen. Vlaams Belang overtuigde 22,7 procent van de kiezers in Vlaanderen. Dat is een stuk meer dan in 2019, toen Vlaams Belang 18,5 procent haalde. Toch is het niet de hoogste score voor de partij ooit: dat was in 2004, toen de partij 24,2 procent scoorde.
Met deze resultaten halen Vlaams Belang en N-VA samen net geen meerderheid in het Vlaams Parlement. Vlaams Belang en N-VA halen samen 62 (van de 124) zetels in het Vlaams Parlement, 1 te weinig voor een meerderheid.
Voor een "V-coalitie" tussen de twee partijen deed Bart De Wever de afgelopen weken overigens al de deur dicht. De voorzitter zei gisteren dat zijn standpunt daarover na de verkiezingen niet is veranderd.
Een mogelijke Vlaamse coalitie tussen N-VA, Vooruit en CD&V haalt dan weer wel een nipte meerderheid, van 65 zetels. De huidige Vlaamse regering van N-VA, Open VLD en CD&V heeft geen meerderheid meer in het Vlaams Parlement en kan dus niet opnieuw gevormd worden.
2. Open VLD verliest fors
Open VLD verliest het meeste van alle partijen in het Vlaams Parlement. Opvallend verliest de partij het sterkst in de provincie Oost-Vlaanderen, de provincie van premier Alexander De Croo (Open VLD). In het Vlaams Parlement verliest Open VLD 7 parlementsleden, in het federaal parlement gaan er 5 zetels af.
Voorzitter Tom Ongena kondigde gisteren dan ook zijn ontslag aan. "Ik ga mijzelf niet opvolgen", zei hij duidelijk. Op de vraag of zijn partij nu in de oppositie moet gaan, zei Ongena tijdens het voorzittersdebat duidelijk "ja". Open VLD wil dus niet meebesturen in volgende regeringen.
Ook Groen verliest: de partij haalt de kiesdrempel van 5 procent in Limburg niet. Daardoor kan Groen uit die kieskring geen parlementsleden leveren voor het Vlaams en federaal parlement. In de andere provincies heeft de partij de kiesdrempel wel gehaald.
Vooruit scheurt zich dan weer los van het peloton en bevestigt de peilingen. De partij kaapt brons als derde partij in Vlaanderen, met 13,9 procent van de stemmen. Voormalig voorzitter Conner Rousseau raakt makkelijk verkozen in het Vlaams Parlement, met meer dan 75.000 voorkeurstemmen.
CD&V kan de schade beperken en haalt 13 procent in het Vlaams Parlement. Ook de PVDA groeit stevig in Vlaanderen, en haalt evenveel verkozenen als Open VLD en Groen in het Vlaams Parlement.
Opvallend, in de stad Antwerpen wordt PVDA de tweede partij. Ze scoren een stuk beter dan Vlaams Belang, hoewel die partij daar traditioneel sterk staat.
3. PS verliest in Wallonië, MR wordt grootste
In Wallonië heeft zich een politieke aardverschuiving voorgedaan. De MR wordt er voor het eerst groter dan de Franstalige socialisten van de PS. Met net geen 30 procent staan de liberalen op een eenzame hoogte bij de Waalse verkiezingen.
Ook Les Engagés, de voormalige christendemocratische partij CDH, vindt een nieuwe adem en wint stevig bij de verkiezingen voor het Waals Parlement. De partij haalt er meer dan 20 procent. Zowel de MR als Les Engagés reikten tijdens de campagne de hand uit naar de N-VA, met voorstellen voor een mogelijke staatshervorming.
De PS, in 2019 nog de grootste partij in Wallonië, verliest 3 procentpunten en strandt daarmee op de tweede plaats. De Franstalige ecologisten van Ecolo verliezen het meest. Ze halveren hun score van 2019.
Ook de PTB kan de verwachtingen in Wallonië niet waarmaken, verliest kiezers en strandt op 12,1 procent.
4. Federaal verschillende regeringen mogelijk
Vóór de verkiezingen werd gevreesd dat een federale regeringsvorming heel moeilijk zou worden door het succes van Vlaams Belang en PVDA. Maar de uitslagen van vanavond bieden toch meerdere opties, onder andere door de vele verschuivingen in Wallonië.
Zo heeft een centrumrechtse regering met N-VA, MR en Open VLD, CD&V en Les Engagés een nipte meerderheid. De afgelopen weken stuurden verschillende Vlaamse en Franstalige partijen al aan op zo'n centrumrechtse regering.
In theorie is ook een heruitgave van de huidige federale regering mogelijk, met Vooruit en PS, Open VLD en MR, Ecolo en Groen, en CD&V. Zo'n Vivaldi II-regering zou dan wel de verliezers van de verkiezingen bevatten: de Open VLD aan Vlaamse kant, en Ecolo aan Franstalige kant. Die laatste partij zakte van 13 naar amper 3 zetels in het federaal parlement.
5. MR ook grootste in Brussel, Team Fouad Ahidar breekt door
Ook voor het Brussels parlement tekent zich een stevige verschuiving af. De Franstalige liberale partij MR wordt de grootste Franstalige partij in Brussel, voor het eerst in 15 jaar. De MR klimt naar 26 procent van de stemmen bij de Franstalige partijen in Brussel, veel meer dan hun score van 16,9 procent in 2019.
Bij de Nederlandstalige partijen in Brussel scoort de partij Groen het beste voor het Brussels Parlement, met bijna 23 procent. Het resultaat van lijsttrekker Elke Van den Brandt steekt af tegenover de resultaten voor Groen op het Vlaamse en federale niveau.
Ook de lijst van Fouad Ahidar, voormalig Vooruit-politicus, scoort opvallend ruim 16 procent bij de Nederlandstalige partijen in Brussel. De nieuwe lijst wordt uit het niets de tweede aan Nederlandstalige kant in Brussel. De partij haalt 3 verkozenen in het Brussels Parlement en 1 in het Vlaams Parlement.
6. Succes voor Europees rechts leidt tot nieuwe Franse verkiezingen
Naast alle parlementen in België, werd ook het Europees Parlement opnieuw verkozen. Bij de Europese verkiezingen werd Vlaams Belang wél de grootste. Toch levert dat de partij geen extra zetels op: Vlaams Belang zal nog steeds 3 verkozenen hebben in het Europees Parlement.
Ook in andere landen scoorden uiterst rechtse partijen goed bij de Europese verkiezingen. In Frankrijk haalt de partij Rassemblement National van Marine Le Pen dubbel zoveel als de groep die president Emmanuel Macron steunde. Macron erkende die tegenslag en schreef zelfs nieuwe Franse parlementsverkiezingen uit.
Ook in Duitsland wint uiterst rechts, maar met wat minder glans. Alternative für Deutschland (AfD) moet nog steeds de christendemocratische CDU-CSU en de sociaal-democratische SPD laten voorgaan. Ook huidig Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen behoort tot de Duitse christendemocraten. Zij kondigde al aan dat ze een Europees "bastion" wil bouwen tegen uiterst links en uiterst rechts.
