LIVE Kist van de paus is gesloten en verzegeld, 250.000 mensen kwamen afgelopen dagen laatste groet brengen

De Amerikaanse president Donald Trump en first lady Melania Trump zijn aangekomen in Rome.  Het koppel zal morgen de begrafenis van de paus bijwonen. Het is de eerste internationale reis van Trump tijdens zijn tweede mandaat.

Ook de voormalige VS-president Joe Biden en zijn echtgenote Jill Biden zullen de uitvaart bijwonen.

De kist waarin de paus Franciscus de afgelopen dagen lag opgebaard, is afgesloten en verzegeld tijdens een ceremonie die om 20 uur begon.

"Het was een privéceremonie, bijgewoond door functionarissen van het Vaticaan en enkele familieleden van de paus", meldt het Vaticaan. "Nu de ceremonie is afgelopen, zal het kapittel van de Sint-Pietersbasiliek de hele nacht een gebedswake bij de kist houden, tot de begrafenis van de paus morgenochtend begint."

De voorbije 3 dagen konden mensen een laatste groet brengen aan paus Franciscus. De toegang tot het Sint-Pietersplein werd vandaag om 17 uur afgesloten. Een uur later werd de wachtrij voor de ingang van de basiliek gesloten.

De kist wordt nu gesloten ter voorbereiding van de begrafenis morgen.

Paus Franciscus is de eerste paus in meer dan 100 jaar die niet zal begraven worden in de Sint-Pietersbasiliek. Hij koos zelf voor de pauselijke basiliek van Santa Maria Maggiore, een van zijn lievelingsplekken in Rome, als laatste rustplaats.

De basiliek van Santa Maria Maggiore bevindt zich op zo'n 4 kilometer van het Sint-Pietersplein. Na de plechtigheid in de Sint-Pietersbasiliek wordt paus Franciscus meteen naar daar overgebracht. De kist wordt in wandeltempo naar daar gereden. 

Straks gaat de kist van de paus dicht. Meer dan 250.000 mensen hebben een laatste groet gebracht, van staatshoofden over familieleden tot zijn opticien. "Hij was al meer dan 7 jaar vaste klant", zegt de pauselijke ijsjesverkoper Sebastian Padron. "Mijn familie had een goede band met hem. Hij stuurde vaak geschenken naar mijn kinderen."

Volgens het Vaticaan hebben zo'n 250.000 mensen de afgelopen dagen een groet gebracht aan het opgebaarde lichaam van paus Franciscus in de Sint-Pietersbasiliek. Honderden mensen stonden nog te wachten toen de deuren van de basiliek werden gesloten, zij mochten niet meer naar binnen. 

De laatste mensen zijn de Sint-Pietersbasiliek binnengewandeld om een laatste groet uit te brengen aan paus Franciscus. De basiliek en het plein zijn nu afgesloten voor het grote publiek. Nu kan gestart worden met de voorbereidingen voor de uitvaartplechtigheid van de paus. Het sluiten van de kist is daarbij een belangrijk moment.

De Franse president Emmanuel Macron heeft zopas de laatste groet gebracht aan paus Franciscus, samen met zijn vrouw Brigitte Macron.

Op dit moment staan nog een honderdtal mensen in de rij, maar het lijkt erop dat de deuren van de Sint-Pietersbasiliek weldra zullen sluiten. We gaan straks in het journaal live naar onze collega Willem Van Mullem voor een laatste stand van zaken. 

Twee Belgische kardinalen zullen morgen de begrafenis van paus Franciscus volgen, samen met het koninklijk echtpaar en premier Bart De Wever (N-VA). Geert Morlion, de oud-deken uit Kortrijk, is sinds begin vorig jaar rector aan het Belgisch college in Rome. Hij is ook de schakel tussen België en het Vaticaan en gastheer voor wie er op bezoek komt. 

"Het zijn zeer bijzondere dagen", reageert hij vanuit Rome. Een collega is de paus afgelopen nacht gaan groeten. Hij zei dat er een sfeer van ingetogen verdriet en rouw hangt, maar ook lichtheid en overal voel je ook verbondenheid."

We krijgen berichten binnen dat het Sint-Pietersplein nu is afgesloten voor het grote publiek. De laatste wachtenden op het Sint-Pietersplein zouden nog de tijd krijgen om de paus te groeten, en dan sluiten ook de deuren van de Sint-Pietersbasiliek, meldt onze collega Mieke Strynckx die ter plaatse is. Er staat nog een lange rij wachtenden die de paus nog niet hebben kunnen groeten. 

De Air Force One, met president Donald Trump en first lady Melania Trump aan boord, is zopas opgestegen vanuit Washington D.C. richting Rome. Het presidentiële koppel zal daar de begrafenis van de paus bij te wonen. Het is de eerste internationale reis van Trump tijdens zijn tweede mandaat. Hij zal vermoedelijk om 23 uur landen in Rome.

Ook de voormalige VS-president Joe Biden en zijn echtgenote Jill Biden zullen de uitvaart bijwonen. Vooralsnog bevestigden 50 staatshoofden en 10 vorsten hun aanwezigheid.

Meer dan 150.000 mensen zouden sinds woensdag de open kist van paus Franciscus in de Sint-Pietersbasiliek gegroet hebben. Dat meldt het Vaticaan. Nog tot 17 uur worden mensen toegelaten op het Sint-Pietersplein om de paus te groeten. Op dit moment is het er nog steeds erg druk.

De vluchten die vandaag van op Zaventem vertrekken richting Rome zitten goed vol. Sommige mensen gaan speciaal voor de begrafenis van de paus naar de Italiaanse stad, anderen hadden hun reis al langer geboekt. Het zijn voornamelijk reizigers uit Nederland en Wallonië, want daar start morgen de lentevakantie. 

Gelovigen die nog een laatste groet willen brengen aan paus Franciscus spoeden zich maar beter richting het Sint-Pietersplein. Ordediensten hebben aangekondigd dat ze de toegang tot het plein om 17 uur zullen afsluiten. Om 18 uur wordt de wachtrij gesloten, en een uur later gaat de Sint-Pietersbasiliek dicht. De Heilige Stoel verwacht dat dat genoeg tijd is voor iedereen die op dat moment in de rij staat om langs de open kist te lopen.

In de Sint-Pietersbasiliek starten vervolgens de voorbereidingen voor de uitvaartplechtigheid. De uitvaart van paus Franciscus kan je morgen volgen, vanaf 9 uur op VRT 1 en VRT MAX.

Op deze laatste dag om de paus te groeten, staat er weer een lange rij voor de Sint-Pietersbasiliek. Het is de 3e dag dat mensen langs de open kist kunnen lopen. Vanavond om 18 uur sluiten de kerkdeuren en wordt de kist dichtgemaakt. 

Paus Franciscus heeft tijdens zijn pausschap de rituelen en het draaiboek voor de begrafenissen van de paus herschikt. Vereenvoudigd. Hij heeft eigenlijk het scenario van zijn eigen begrafenis vastgelegd.

Eén van de grote veranderingen in vergelijking met vroeger is het aantal kisten waarin hij wordt begraven? Aantal? Ja, de meeste van de vorige pausen zijn begraven in drie kisten: eentje van cipressenhout, dat is de kist waarin het lichaam van de paus ligt. Dat is nu ook het geval bij Franciscus, het is de kist waarin hij ligt opgebaard in de Sint-Pietersbasiliek.

Maar bijvoorbeeld Benedictus XVI, de voorganger van Franciscus, is begraven in drie kisten. De kist in cipressenhout werd in een loden kist gelegd. En die kist werd op haar beurt nog eens in een kist van iepenhout gelegd. In elke kist werden documenten gelegd, de verbroken zegel van het kantoor van de paus, maar ook munten.

Franciscus heeft dus beslist dat hij in één kist wil begraven worden, zonder meer. Sowieso zal er een koperen koker worden bijgevoegd, met daarin dus documenten, die zijn pausnaam vermelden, zijn verwezenlijkingen, belangrijke door hem ondertekende documenten en zo meer. Ook de zegel van zijn kantoor zal de camerlengo erbij leggen. En ook.. munten. 

De traditie wil dat er drie zakjes met gouden, zilveren en koperen munten in de kist worden gelegd. In elk zakje wijst het aantal munten op het aantal jaren dat de paus zijn ambt heeft uitgeoefend (in het geval van Franciscus 12 jaar). Vanwaar komt dit? Uit oude tijden, toen die munten bij de eventuele opening van een pauselijk graf en bij eventuele twijfel moesten aantonen over welke paus het ging.

Dus geen drie kisten, neen, één, maar wel officiële documenten in de kist van Franciscus (die vanavond wordt gesloten) én wellicht ook wel gouden, zilveren en koperen munten. 

Toeristen kunnen vanaf maandag de Sixtijnse Kapel niet meer bezoeken door de voorbereidingen voor het conclaaf met alle kardinalen. Rondleidingen door de Vaticaanse tuinen zijn even ook niet meer mogelijk. Zaterdag, wanneer de paus begraven wordt, zijn trouwens alle Vaticaanse musea gesloten. 

Hoe zo'n conclaaf precies verloopt, lees je in dit artikel:

De Sint-Pietersbasiliek is afgelopen nacht langer opengebleven zodat meer mensen de paus konden begroeten. Normaal gezien moest de kerk om middernacht sluiten. Vanochtend zijn de deuren ook al vroeger dan voorzien geopend, om 5.40 uur.

Tot vanavond om 18 uur is het nog mogelijk om langs de paus te lopen. Om 20 uur begint het ritueel om de kist te sluiten.

Tot nu kwamen meer dan 128.000 mensen naar de Sint-Pietersbasiliek om de overleden paus te groeten. Daar ligt Franciscus sinds woensdagochtend opgebaard. Wie nog langs de kist wil lopen, heeft nog tot vanavond tijd. 

Drie dagen na het overlijden van de paus heeft de Israëlische regering dan toch haar medeleven betuigd. "De Israëlische staat betuigt zijn diepste medeleven aan de katholieke kerk en de katholieke gemeenschap wereldwijd na het overlijden van paus Franciscus. Moge hij rusten in vrede", zegt het kantoor van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.

Door de oorlog in Gaza zijn de banden tussen Israël en het Vaticaan enorm verslechterd. De 88-jarige paus Franciscus uitte meermaals kritiek op Israëls daden in Palestijnse gebieden, waar ook ongeveer duizend christenen leven.

Volgens Israëlische media publiceerde de Israëlische regering al een condoleancebericht enkele uren na de dood van de paus, maar verwijderde het vervolgens zonder een reden te geven. Israël stuurt ook geen regeringsleiders naar de begrafenis van de paus zaterdag. Enkel de Israëlische vertegenwoordiger bij het Vaticaan zal de plechtigheid bijwonen. De Israëlische president Isaac Herzog reageerde maandag wel en roemde Franciscus als een "man van diep geloof en grenzeloze compassie".

Al meer dan 90.000 gelovigen hebben paus Franciscus een laatste groet gebracht in de Sint-Pietersbasiliek in Vaticaanstad. Dat meldt Vatican News, het officiële nieuwsmedium van het Vaticaan.

Sinds gisterenmiddag kunnen mensen de overleden paus de laatste eer bewijzen in de Sint-Pietersbasiliek. Intussen liepen ruim 90.000 mensen langs de kist van Franciscus. Vanavond blijft de basiliek zeker toegankelijk tot middernacht. Afgelopen nacht bleef het monumentale gebouw de hele nacht open door de lange rijen. Morgen gaan de deuren weer open van 7 uur tot 18 uur.  

De uitvaart van de paus vindt zaterdag plaats in aanwezigheid van wereldleiders en staatshoofden. Franciscus wordt begraven in de pauselijke basiliek van Santa Maria Maggiore in Rome.

Aartsbisschop Luc Terlinden heeft tijdens de herdenkingsviering voor paus Franciscus in de Basiliek van Koekelberg de overleden paus geëerd. "Enkele maanden geleden hield paus Franciscus, als pelgrim van hoop, halt in deze basiliek. Hier richtte hij tot onze kerkgemeenschap een boodschap gebald in drie kernwoorden: evangelisatie, vreugde en barmhartigheid."

De aartsbisschop wil die drie kernwaarden van Franciscus ook voortzetten in de toekomst. "De missie en de verkondiging van het evangelie vormen het fundamentele paradigma van elke opdracht van de Kerk." Volgens Terlinden moet de Kerk er zich in de toekomst voor behoeden om op zichzelf terug te plooien. "Paus Franciscus herinnert er ons met kracht aan dat wij als christenen mee verantwoordelijk zijn voor de toekomst van onze planeet, ons gemeenschappelijk huis. Niets in deze wereld mag ons onverschillig laten." 

Terlinden stond ook stil bij "het niet-aflatende engagement van paus Franciscus voor het respect voor de waardigheid van migranten". Hij herinnerde de Belgische kerkgemeenschap er nog aan dat "ook hier in ons land, op enkele kilometers hiervandaan, sommige migranten in onmenselijke omstandigheden leven". Barmhartigheid moet het antwoord zijn. "De Kerk kan geen vesting zijn die zich opsluit in eigen zekerheden. Ze is geroepen een 'veldhospitaal' te worden: open en gastvrij voor allen die door het leven zijn gekwetst."

Als eerbetoon aan Paus Franciscus werden maandagochtend al de klokken van de Sint-Michiel en Sint-Goedelekathedraal in Brussel geluid. De Sint-Pieterskerk in Jette opende ook de deuren voor gelovigen die een kaarsje wilden branden.

En om 19 uur vanavond volgde een herdenkingsmis in de Basiliek van Koekelberg. Onder meer koning Albert en koningin Paola zijn aanwezig.

De begrafenis van de paus op zaterdag wordt een parade van staatshoofden en regeringsleiders. Tientallen premiers, presidenten en gekroonde hoofden zullen de plechtigheid bijwonen.

Zal er zaterdag dan ook ruimte zijn voor wat diplomatie, tussen pot en pint? De kaarten lijken daarvoor goed te liggen. Onder de aanwezigen zijn de Amerikaanse president Trump, de Oekraïense president Zelensky, de Franse president Macron en de Britse premier Starmer.

De Europese Commissie sluit een ontmoeting tussen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Donald Trump alvast niet uit. "Uiteraard komen we vooral naar Rome om te rouwen om de paus. Maar als zich in de marge kansen voordoen, zullen we die grijpen", zei een woordvoerder van de Commissie vandaag.

Kamerlid Irina De Knop (Open VLD) vindt het als vrijzinnige niet kunnen dat de Kamer de overleden paus Franciscus eert met een minuut stilte in het parlementair halfrond. Ze omschrijft de paus als "een conservatief kerkelijk vorst die absoluut geen respect heeft voor vrouwenrechten, voor holebi's en mensen die abortus plegen moordenaars noemt".

De Knop zegt dat ze zich persoonlijk distantieert van het eerbetoon voor de paus in de Kamer.

Al 60.000 mensen hebben een laatste groet gebracht aan paus Franciscus. Dat meldt het Vaticaan. Vannacht bleef de Sint-Pietersbasiliek bijna heel de nacht open, omdat er nog zo veel mensen in de rij stonden om het lichaam van de paus te zien.

Volgens de planning zou groeten vandaag kunnen tot middernacht. Het is nog niet bekend of dat ook vandaag tot een later moment zal kunnen.

Het Vaticaan heeft een foto gedeeld van het ontwerp voor de graftombe van de paus. Dat graf bevindt zich in de basiliek Santa Maria Maggiore, in Rome. Franciscus zal er zaterdag begraven worden.

De tombe bestaat uit een eenvoudige steen van marmer uit Ligurië, met daarop enkel het opschrift "FRANCISCUS". Boven de grafsteen zal een reproductie hangen van het kruis dat de paus rond z'n nek droeg. Zou wou Franciscus het ook.

Het graf van Franciscus zal vanaf zondag al bezocht kunnen worden.

Het lichaam van de paus ligt sinds gisteren opgebaard in de Sint-Pietersbasiliek. Daar zal het blijven tot vrijdagavond. Zaterdag wordt Franciscus begraven.

Een lichaam kan intact blijven door het te balsemen, soms zelfs wel tot een maand lang. Tom Pues van uitvaartcentrum Pues legt uit hoe dat werkt. Beluister het fragment hieronder:

De Sint-Pietersbasiliek is afgelopen nacht opengebleven zodat meer mensen de kans kregen om de overleden paus te groeten. De basiliek zou eigenlijk om middernacht moeten sluiten, maar omdat het plein gisterenavond zo afgeladen vol gelovigen stond, is beslist open te blijven tot 5.30 uur. Om 7 uur vanochtend ging de basiliek opnieuw open. 

Dat enorm veel mensen langs de kist van paus Franciscus willen lopen, blijkt ook uit tellingen van de autoriteiten. Toen de kerkdeuren gisterenochtend openden, stonden al 20.000 mensen op het Sint-Pietersplein. Tegen de middag zou dat aantal opgelopen zijn tot 100.000 volgens een Italiaans persbureau. 

Vandaag blijft de basiliek voorlopig open tot middernacht, morgen tot 19 uur.

Het Vaticaan heeft voor het eerst zelf een cijfer gegeven van het aantal mensen dat al een laatste groet bracht aan de overleden paus Franciscus. Tot zover waren dat er al meer dan 19.400, geteld vanaf de deuren opengingen om 11 uur, tot 19.30 uur.

Volgens het persbureau AFP blijven er ook nog steeds mensen aansluiten in de rij. Er was gepland dat de Sint-Pietersbasiliek om middernacht zou sluiten, maar het Vaticaan overweegt nog steeds om de deuren nog wat langer open te houden. Volgens de lokale autoriteiten zouden er tot 100.000 mensen op en rond het Sint-Pietersplein zijn, die mogelijk allemaal het lichaam van de paus willen groeten.

Het Vaticaan heeft 9 dagen van rouw aangekondigd, dat gebeurt altijd na het overlijden van een paus. De rouwperiode heet novemdiales, en zal ingaan op zaterdag, de dag waarop paus Franciscus begraven zal worden.

Tijdens de rouwperiode zullen er elke dag misvieringen zijn in de Sint-Pietersbasiliek.

Het Sint-Pietersplein staat nog steeds vol met mensen die de paus een laatste groet willen brengen. Wie dat wil, moet zo'n 3 tot 4 uur aanschuiven. Onze reporter Willem Van Mullem kon met een aantal mensen in de rij spreken. 

Er blijven mensen toestromen op het Sint-Pietersplein in Rome. Volgens het Italiaanse persagentschap Ansa zijn er volgens informele schattingen van de ordediensten zo'n 100.000 mensen op het plein.

Het Vaticaan heeft gemeld dat het door de toevloed van mensen mogelijk de Sint-Pietersbasiliek zal openstellen tot na middernacht. Eerst was aangekondigd dat mensen vandaag en morgen tot middernacht een laatste groet zouden kunnen brengen aan de paus. Vrijdag kan dat tot 19 uur, daarna wordt de open lijkkist dichtgemaakt.

Er vallen twee kiesgerechtigde kardinalen af voor het conclaaf dat de nieuwe paus moet verkiezen. Vinko Puljic, uit Bosnië en Herzegovina, en de Spanjaard Antonio Cañizares Llovera hebben gemeld dat ze verstek zullen geven in de Sixtijnse Kapel. Officiële reden: gezondheidsproblemen. Beide kardinalen zijn 79 jaar oud. Dat brengt het aantal kiezers voor de nieuwe paus nu op 133. Spanje heeft nu 6 stemmen in het conclaaf, in plaats van 7. Bosnië en Herzegovina verliest zijn enige stem in het conclaaf.

Niet onbelangrijk: kardinaal Puljic (kardinaal gecreëerd door paus Johannes-Paulus II) en kardinaal Llovera (kardinaal geworden onder paus Benedictus XVI) staan bekend als aartsconservatief, verre van de lijn van de overleden paus Franciscus, zeg maar.

Dat betekent dus ook dat het conservatieve kamp, dat volgens sommigen intens aan het lobbyen is met het oog op het nakende conclaaf, 2 medestanders verliest. En in een verkiezing kan het op elke stem aankomen natuurlijk.

Het is nog altijd niet duidelijk wanneer het conclaaf zal beginnen, daarvoor wacht het Vaticaan tot na de begrafenis van Franciscus.

Er staat een lange rij op het Sint-Pietersplein in Rome, duizenden mensen zijn daar naartoe afgezakt om de paus een laatste groet te brengen. Waarom doen ze dat? Onze dagelijkse nieuwspodcast Het Kwartier gaat in op die vraag met rouwexperte Uus Knops:

Bij de kardinalen die de nieuwe paus zullen kiezen, zijn ook 2 Belgen. Een van hen is kardinaal Dominique Mathieu uit Damme, in West-Vlaanderen. Hij is aartsbisschop van Teheran-Isfahan, het enige katholieke bisdom in Iran. Lees meer over hem in dit artikel:

De kist waar paus Franciscus in opgebaard ligt, zal vrijdagavond om 20 uur dichtgemaakt worden, meldt het Vaticaan. Dat zal gebeuren in de Sint-Pietersbasiliek.

Zaterdag vindt dan de uitvaart van de paus plaats, op het Sint-Pietersplein. Franciscus zal uiteindelijk begraven worden in een andere basiliek in Rome, de Santa Maria Maggiore.

Op dit moment zouden 20.000 mensen aan het aanschuiven zijn om een laatste groet te brengen aan paus Franciscus. Dat hoort collega Willem Van Mullem, die poolshoogte neemt op het Sint-Pietersplein in Rome. 

"Er was veel emotie op het plein: veel applaus, maar ook veel stilte", vertelt Van Mullem. Een vrouw vertelt hem dat de paus voor haar een gids was en iemand die haar hoop heeft gegeven. Ze vindt het belangrijk om daar aanwezig te zijn, als teken van respect. 

De deuren van Sint-Pietersbasiliek werden geopend en duizenden mensen stromen het gebedshuis binnen om de paus een laatste groet te brengen. De Zwitserse Garde staat voor de kist van de paus opgesteld. Mensen kunnen de paus tot vrijdagavond om 19 uur groeten. Dan starten de voorbereidingen voor de begrafenis op zaterdag.

In de Sint-Pietersbasiliek is het lichaam van paus Franciscus opgebaard zodat gelovigen, kardinalen, bisschoppen en wereldleiders afscheid kunnen nemen. Dat zal kunnen vanaf 11 uur.

Het transport van zijn residentie in het Vaticaan Casa Santa Marta naar de basiliek is niet alleen logistiek, maar ook diep spiritueel geladen: het symboliseert de overgang van de paus als herder van de Kerk naar zijn rustplaats in de basiliek Santa Maria Maggiore. De ceremonie gaat gepaard met gebeden, gezangen en een ingetogen sfeer van rouw en eerbied.

Wim Simons, priester in Zonhoven, zal de uitvaart bijwonen van paus Franciscus. Die wordt zaterdag begraven in de basiliek van Santa Maria Maggiore in Rome. Pastoor Simons was dit weekend al uitgenodigd in Rome voor de heiligverklaring van de Italiaanse tiener Carlo Acutis, maar die wordt uitgesteld.

Er verzamelt zich veel volk op het Sint-Pietersplein, waar de processie van de paus zonet is begonnen. Sommige gelovigen staan al uren in de rij om de stoet van op de eerste rij te volgen, of om de paus als eerste te kunnen groeten in de Sint-Pietersbasiliek. De eerste gelovigen zouden al rond 4 uur aan de hekken van het Sint-Pietersplein zijn gespot. 

De overleden paus wordt vanuit de kapel van Casa Santa Marta overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek, een symbolische en plechtige gebeurtenis die deel uitmaakt van de traditionele pauselijke rouwrituelen.

Casa Santa Marta, de residentie waar de paus woonde, ligt binnen de muren van Vaticaanstad en bood een sobere, intieme plek voor het eerste eerbetoon. Vanuit daar wordt het lichaam in processie overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek, het hart van de katholieke wereld en de plaats waar miljoenen gelovigen jaarlijks samenkomen.

Na zijn overlijden blijft paus Franciscus op een bijzondere manier toch 'bereikbaar'. Het AI-bedrijf Watermelon lanceert vandaag een unieke AI-agent in de vorm van paus Franciscus. Via WhatsApp kunnen mensen hem vragen stellen over zijn leven, de toekomst van de katholieke kerk, het Vaticaan en persoonlijke thema’s.

Watermelon had eerder al succes met een Jezus-chatbot, waarmee wereldwijd tienduizenden gesprekken zijn gevoerd – en dat nog steeds dagelijks wordt gebruikt. Nu krijgt het publiek opnieuw de kans tot dialoog, dit keer met paus Franciscus, dankzij kunstmatige intelligentie. De AI-bot is ontwikkeld op basis van duizenden publieke toespraken, interviews en brieven van de paus en kan meerdere talen spreken.

"Straks om 9 uur begint een ritueel, met een gebed van de Camerlengo, de kardinaal die op dit moment het Vaticaan beheert. Het lichaam van de paus wordt dan in processie met kardinalen en andere geestelijken naar de Sint-Pietersbasiliek overgebracht, zo'n 400 meter verderop. Daar zijn dan nog een reeks Bijbellezingen, en is de overdracht voltooid."

"De open kist van de paus kan dan begroet worden door het grote publiek. De deuren van de basiliek gaan open om 11 uur. Mensen kunnen de kist 3 dagen lang bezoeken, tot vrijdagavond om 19 uur. Daarna beginnen de voorbereidingen voor de begrafenis, deze zaterdag."

Na het overlijden van paus Franciscus zijn de kijkcijfers van paus-gerelateerde films flink gestegen. Volgens Luminate, een organisatie die het kijkgedrag van streamingdiensten analyseert, steeg het aantal kijkminuten van de film Conclave op maandag met maar liefst 283 procent. Op 20 april werd de film nog zo'n 1,8 miljoen minuten bekeken; een dag later liep dat op tot 6,9 miljoen minuten.

Ook de Netflix-film The Two Popes uit 2019, die zich afspeelt in het Vaticaan, kende een opvallende stijging in populariteit. Het kijkcijfer steeg met 417 procent: van 290.000 bekeken minuten op zondag naar 1,5 miljoen op maandag.

Onze filmjournalist Lieven Van Gils kon spreken met de cast van Conclave, kort na de release van de film.

Vandaag wordt het lichaam van paus Franciscus overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek, waar gelovigen afscheid kunnen nemen van de overleden paus. De plechtige overbrenging begint om 9 uur met een processie door de centrale ingang van de basiliek, begeleid door kardinalen en Latijnse gezangen.

Daarna volgt een religieuze dienst, waarna het publiek tot vrijdagavond 19 uur de gelegenheid krijgt om de paus een laatste groet te brengen.

De uitvaart vindt zaterdag plaats op het Sint-Pietersplein en wordt geleid door Giovanni Battista Re, de 91-jarige decaan van het college van kardinalen. Tienduizenden mensen worden verwacht. Onder de aanwezige wereldleiders zullen ook de Amerikaanse president Donald Trump en zijn vrouw Melania zijn, evenals leiders uit onder meer Italië, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Oekraïne, de EU en Argentinië, het geboorteland van Franciscus.

Volg al het nieuws over het overlijden van de paus in deze liveblog.

De profliga van de Italiaanse hoogste voetbalklasse, Serie A, heeft beslist om alle wedstrijden die voor aankomende zaterdag gepland waren, uit te stellen. Reden daarvoor is de begrafenis van paus Franciscus die dan plaatsvindt. 

Er zouden zaterdag oorspronkelijk 3 duels op het programma staan, met onder meer de topper tussen Inter (Milaan, red.) en AS Roma. Ook gisteren werden 4 wedstrijden uitgesteld.

VRT NWS had een gesprek met Piet van der Burg, een Nederlandse bloemist die het Vaticaan met Pasen van bloemen voorzag. Traditiegetrouw komen de bloemen die met Pasen op het Sint-Pietersplein liggen uit Nederland. Van der Burg kon paus Franciscus nog kort spreken op de dag voor zijn overlijden. In Het Journaal vertelt hij over die ontmoeting.

De Nederlandse premier Dick Schoof en zijn minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp zullen zaterdag de begrafenis van paus Franciscus bijwonen namens de Nederlandse regering. Dat meldt de Rijksvoorlichtingsdienst. Het Nederlandse koningspaar Willem-Alexander en Máxima zullen de plechtigheden niet bijwonen.

De uitvaart van paus Franciscus valt namelijk samen met Koningsdag. De Nederlandse koninklijke familie zal de dag doorbrengen in Doetinchem. De viering van Koningsdag zal wel een uur later beginnen dan oorspronkelijk gepland, vermoedelijk om te voorkomen dat de feestelijkheden samenvallen met de ceremonie in Vaticaanstad.

Sinds het begin van de oorlog met Israël belde paus Franciscus elke dag met de kleine katholieke gemeenschap in Gaza. De gemeenschap is dan ook erg geraakt door zijn dood. "De paus was onze grootste sympathisant in deze oorlog", klinkt het.

De voorbereidingen in de basiliek Santa Maria Maggiore, waar paus Franciscus begraven zal worden, zijn gestart. De plek waar de tombe van de overleden kerkvorst zal komen, is afgedekt met een houten platen.

Een dag na het overlijden van de paus verzamelen gelovigen, toeristen en media massaal op het centrale Sint-Pietersplein.

Camerlengo Kevin Farrell maakte de dood van paus Franciscus bekend en is nu automatisch minstens voor even bij de machtigste figuren van Vaticaanstad. Maar wie is de man? 

De Britse prins William zal de begrafenis van de paus bijwonen zaterdag en er de Britse koning Charles vertegenwoordigen. De prins zakt samen met de Britse premier Keir Starmer af naar Rome. 2 weken geleden bezochten de Britse koning Charles en koningin Camilla de paus nog in Italië.

VRT NWS sprak met Argentijns journalist Ignacio Damonte in Rome. Hij vertelt hoe de paus herinnerd wordt in zijn thuisland. "Dat hij als paus nooit zijn vaderland heeft bezocht, is het enige jammere." 

Gelovigen kunnen vanavond om 19.30 uur opnieuw samenkomen op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad om een rozenkrans te bidden. Dat heeft Vatican News aangekondigd. Het is al het tweede gezamenlijke gebed dat wordt gehouden ter nagedachtenis van de paus, na een rozenkransgebed gisterenavond.

Vatican News heeft meer details vrijgegeven over de laatste uren van paus Franciscus, gisteren. Om half 6 's ochtends waren er de eerste tekenen dat het niet goed ging met de paus. Een uur later nam hij afscheid van zijn persoonlijke gezondheidsassistent met een wuivend handgebaar en raakte daarna in een coma. Daarna overleed de paus om 7.35 uur aan een beroerte en hartfalen. 

Gelovigen zullen vanaf morgenochtend 11 uur het lichaam van de paus kunnen groeten in de Sint-Pietersbasiliek in Rome. Dat maakt het Vaticaan bekend. Groeten kan tussen de volgende uren: 

• Woensdag tussen 11 uur en middernacht

• Donderdag tussen 7 uur 's ochtends en middernacht 

• Vrijdag tussen 7 uur 's ochtends en 19 uur 's avonds

Ook premier Bart De Wever (N-VA) zal zaterdag naar de begrafenis gaan van paus Fransiscus. Eerder maakte het Paleis al bekend dat koning Filip en koningin Mathilde naar Rome afzakken. 

• Voor het Verenigd Koninkrijk zal premier Keir Starmer de begrafenis bijwonen op zaterdag. 

• Ook de Spaanse koning Felipe en koningin Letizia zullen aanwezig zijn. 

Karel Kasteel, eresecretaris van de Pauselijke raad "Cor Unum", kon vandaag al het lichaam van de paus groeten. Hij vertelt welke indruk dat op hem maakte. Vanaf morgen kunnen gelovigen de paus zelf een laatste groet brengen.

Italië heeft 5 dagen van nationale rouw afgekondigd na de dood van paus Franciscus. Dat heeft het kabinet van premier Giorgia Meloni medegedeeld. De periode start vandaag en duurt tot de begrafenis van de paus op zaterdag. Ook hangen de vlaggen van officiële gebouwen halfstok.

Bij het overlijden van paus Johannes-Paulus II in 2005 kondigde de regering van Silvio Berlusconi een driedaagse periode van nationale rouw aan. Na de dood van paus Franciscus zijn in Rome en het Vaticaan de voorbereidingen voor de begrafenis in volle gang.

Terwijl koning Filip en koningin Mathilde al hebben aangekondigd dat zij zaterdag naar de begrafenis zullen gaan, is het afwachten wat het Nederlandse koningspaar zal doen.

In Nederland is het zaterdag namelijk Koningsdag, een feestdag die de Nederlandse royals traditioneel vieren met hun bevolking. Normaal gezien zou de koninklijke familie dit jaar de festiviteiten in Doetinchem bijwonen. 

Het is nu afwachten of de Rijksvoorlichtingsdienst iets laat weten. Op de uitvaarten van de pausen in de afgelopen 50 jaar was sowieso niemand van het Nederlandse koningshuis aanwezig, zo merkt de Nederlandse omroep NOS op. 

Koning Filip en koningin Mathilde zullen zaterdag de begrafenis van paus Franciscus bijwonen. Dat bevestigt het paleis.

• Eerder lieten de Amerikaanse president Donald Trump en de Franse president Emmanuel Macron al weten dat ze naar de uitvaart zullen gaan.

• Vanuit Zuid-Amerika hebben de Argentijnse president Javier Milei en de Braziliaanse president Lula da Silva hun komst al bevestigd. 

• Ook de komst van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en zijn vrouw Olena werd intussen bevestigd . 

• Ook Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen laten weten dat ze gaat. 

• De Italiaanse premier Giorgia Meloni heeft dan weer haar geplande bezoeken aan Oezbekistan en Kazachstan afgezegd om op de uitvaart aanwezig te kunnen zijn. 

De eerste congregatie van kardinalen na het overlijden van paus Franciscus is afgelopen. Dat laat de Heilige Stoel weten.

De 60 kardinalen die al in Rome zijn, hebben van 9 tot 10.30 uur samengezeten. Hun bijeenkomst begon met een gebed ter nagedachtenis van de paus. 

Zoals eerder gemeld, hebben ze beslist dat het stoffelijk overschot morgen wordt overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek en dat de paus zaterdag begraven zal worden.

VRT NWS-verslaggever trok vanochtend naar de Italiaanse krantenboer om er de lokale kranten op te pikken, de dag na het overlijden van de paus.

Een kort krantenoverzicht vanop het Sint-Pietersplein in Rome.

Het stoffelijk overschot van paus Franciscus zal morgenochtend, om 9 uur, overgebracht worden naar de Sint-Pietersbasiliek, zodat het publiek een laatste groet kan brengen. Dat laat het Vaticaan weten in een persbericht .

Op dit moment bevindt de kist met het lichaam van Franciscus zich nog in de kapel van de Domus Sanctae Marthae, waar hij woonde.

Ondanks het doktersadvies om te rusten, is paus Franciscus de laatste weken en dagen van zijn leven koppig blijven doorwerken. Hij is regelmatig in het openbaar verschenen en is het contact met de gelovigen blijven opzoeken. Een reconstructie van zijn laatste dagen lees je hier. 

In Italië openen de kranten, inclusief de sportkrant Gazetta Dello Sport, met het overlijden van de paus.

Dat zag VRT NWS-verslaggever Willem Van Mullem toen hij, net als velen, vanochtend naar de krantenwinkel trok om er zijn portie historisch leesvoer te halen.

Wat Willem daarbij opviel, was dat alle klanten in de winkel naar de Osservatore Romano  vroegen. Dat is de krant van het Vaticaan. Gisteren werd ze gratis verdeeld aan het Sint-Pietersplein. 

Iedereen probeert die krant nu te bemachtigen, omdat de huidige editie een verzamelobject is, aldus Van Mullem.

Monseigneur Karel Kasteel woont en werkt al decennialang in het Vaticaan. Hij was er onder meer eresecretaris van de Pauselijke Raad "Cor Unum" en deken van de Apostolische Kamer, een hoogstgeplaatste functie bij de Heilige Stoel. Ook hij schrok gisteren toen hij het nieuws over het overlijden van paus Franciscus hoorde. “De meeste mensen dachten dat het een flauwe grap was.” In het verleden hielp hij meermaals bij de organisatie van het conclaaf, de vergadering van stemgerechtigde kardinalen die een nieuwe paus kiezen. “Een belangrijk moment”, zegt hij in De Ochtend op Radio 1, “niet alleen voor de katholieke kerk maar voor de hele wereld”.

Het conclaaf begint ten vroegste 15 en ten laatste 20 dagen na het overlijden van de kerkleider. Tot dan zijn de algemene vergaderingen van tel, weet mgr. Kasteel. Die starten vandaag.

“Alle kardinalen komen nu bij elkaar, ook zij die boven de 80 zijn.” Enkel kardinalen jonger dan 80 jaar hebben daadwerkelijk stemrecht. “De komende weken kunnen ze dus al overleggen, om zo misschien alvast tot een beslissing te komen zodat het eigenlijke conclaaf spoedig tot een goed einde kan komen.” Karlijn Demasure, emeritus professor theologie, spreekt over “gelobby”. Daar wil mgr. Kasteel echter niets van weten. “Iedereen is volkomen vrij om in het geweten van God en de mensheid een beslissing te nemen die past bij het huidige tijdsgewricht”, meent hij. “Vanzelfsprekend zullen sommigen proberen om anderen te overtuigen, maar dat doen ze wel in de overtuiging dat dat het beste is.”

De Franse president Emmanuel Macron zal de begrafenis van paus Franciscus bijwonen. "We zullen bij de begrafenis van de paus zijn, zoals het hoort", zei Macron tijdens een perspunt in het Franse overzees departement Réunion.

Verwacht wordt dat tientallen wereldleiders naar Rome zullen afzakken. Onder meer de Amerikaanse president Donald Trump maakte al bekend dat hij ook naar Rome zal reizen. 

Op dit moment komen de kardinalen die al in Rome zijn bijeen in congregatie om onder andere te bepalen wanneer paus Franciscus precies begraven zal worden.  

De begrafenis moet plaatsvinden tussen de 4e en de 6e dag na zijn overlijden. Naar verwachting zal de begrafenis zaterdag plaatsvinden. 

Ook moeten ze beslissen wanneer het stoffelijke overschot van de paus wordt overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek. Tot dan ligt de paus opgebaard in de kapel van de Domus Sanctae Marthae.

Tijdens zijn laatste ontmoeting met de Italiaanse premier Giorgia Meloni, vorige week maandag, was paus Franciscus zijn gevoel voor humor niet kwijt. Dat zegt Meloni in een interview met de Italiaanse krant Il Messaggero . 

Omdat Franciscus er moe uitzag, bleef Meloni naar eigen zeggen niet lang bij hem. Toen ze hem vroeg hoe het met hem ging, zou hij nog met een kwinkslag geantwoord hebben. “Nou, ik leef nog”, waarop beiden in lachen zouden zijn uitgebarsten. Hij relativeerde dus zijn slechte gezondheidstoestand en raadde Meloni aan om niet haar gevoel voor humor te verliezen. 

Volgens Meloni had ze een heel goede band met de kerkvorst en is ze blij dat ze hem een week geleden nog laatste keer heeft kunnen zien, om afscheid te kunnen nemen, met een lach.

Na het overlijden van Franciscus zullen de kardinalen in een conclaaf de komende tijd moeten beslissen wie de nieuwe paus zal worden. 

Maar er is nog geen gedoodverfde kandidaat. Ook voor Karlijn Demasure, emeritus professor theologie verbonden aan de Saint Paul University in Canada, steekt er nog geen kandidaat bovenuit. 

“Ik ben regelmatig op het Vaticaan omdat ik lid ben van een studiegroep”, zo zegt Demasure in De Ochtend op Radio 1. “Vroeger circuleerden er heel veel namen. Dat hoor ik nu niet.”

“Zijn ze meer beslagen in het geheim houden? Dat is een mogelijkheid. Of komen ze er niet uit?” Ook voor Demasure is het gissen. “Vroeger hadden we echt zogenoemde papabile. Vandaag las ik in de krant ook een naam, maar ik heb die naam nog nooit gehoord binnen het Vaticaan”, moet Demasure toegeven. 

“Dus ik weet echt niet hoe het zal uitdraaien. Of men een zeer conservatieve paus zal kiezen of iemand in de lijn van Franciscus?” Ook voor Demasure is het koffiedik kijken. 

Zeker is dat er voor en tijdens het conclaaf veel intriges zijn. Officieel zijn er geen groepen die voor de ene of de andere kandidaat ijveren, wel zijn er “uiteenlopende strekkingen die mensen aan hun kant proberen te krijgen”, aldus Demasure. “Er wordt veel gefluisterd en gelobbyd. Het is zeker dat elke kant kardinalen aan zijn kant probeert te krijgen.”

In Vaticaanstad komen straks, om 9 uur, de kardinalen bijeen die al in Rome zijn aangekomen na het overlijden van paus Franciscus.

Tijdens hun congregatie zullen ze bepalen wanneer de begrafenis van Franciscus zal plaatsvinden. Dat zegt VRT NWS-radioverslaggever Mieke Strynckx vanop het Sint-Pietersplein. 

“De dag van de begrafenis ligt nog niet vast, maar naar alle waarschijnlijkheid wordt dat zaterdag”, voorziet Strynckx. “Het is de wens van de paus om begraven te worden in de Santa Maria Maggiore, zijn lievelingskerk hier in Rome”, weet Strynckx nog. 

Intussen is de rouwperiode van 9 dagen begonnen na het overlijden van de paus, de zogenoemd Novemdiales. Op deze eerste dag van de rouwperiode kunnen de prelaten van de Curie en andere medewerkers van het Vaticaan hun laatste eer bewijzen aan de paus.

Morgen zal het lichaam van de paus overgebracht worden naar de Sint-Pietersbasiliek, waar alle gelovigen nog tot vrijdag een laatste groet kunnen brengen aan de paus. 

Op het Sint-Pietersplein, in Vaticaanstad, is het op dit vroege uur nog niet heel druk, al is er wel al bedrijvigheid.

Dat vertelt correspondent Angelo van Schaik vanop het grote plein aan de Sint-Pietersbasiliek. Het is ook te zien op de webcam van het Vaticaan .

Bij het krieken van de dag, op de dag na het overlijden van paus Franciscus, zijn er vooral al journalisten aanwezig op het plein, naast een klein aantal gelovigen. 

Wat er wel al gebeurt, is dat er een groot podium wordt neergepoot op het plein, om alle tv-ploegen een plaats te geven zodat ze verslag kunnen uitbrengen van wat er allemaal gebeurt na het overlijden van de paus. 

Vandaag staat er op het Sint-Pietersplein nog weinig concreets te gebeuren. Al verwacht Van Schaik dat er in de loop van de dag wel veel gelovigen en pelgrims zullen toestromen.

Vanaf morgen, tot vrijdag, zal het Sint-Pietersplein gevuld worden met mensen die een laatste groet willen brengen aan de paus, wanneer hij opgebaard ligt in de grote Sint-Pietersbasiliek. 

Op deze dag na het heengaan van paus Franciscus gaan we verder met de liveblog over zijn overlijden, zijn begrafenis én zijn opvolging. 

Vanochtend, om 9 uur, komt alvast een congregatie van kardinalen bijeen in Vaticaanstad om de details uit te werken voor de begrafenis van paus Franciscus.

De kardinalen die al in Rome zijn aangekomen na het overlijden van de paus zullen onder meer een datum vastleggen.  Waarschijnlijk wordt de paus komend weekend begraven.

Gisteravond, rond 20 uur, werd zijn lichaam alvast ter ruste gelegd in de kapel van de Domus Sanctae Marthae. Medewerkers en geestelijken van het Vaticaan kunnen er tot woensdag een laatste groet uitbrengen. 

Woensdagochtend wordt het stoffelijk overschot van Franciscus overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek, waar alle gelovigen die dat wensen hem dan nog een laatste grote kunnen brengen. 

De 88-jarige paus overleed gisteren, op paasmaandag, na een beroerte, gevolgd door een coma en een onomkeerbare hartfalen, zo maakte het Vaticaan gisteravond nog bekend.

Naast de overlijdensakte publiceerde het Vaticaan ook het testament van de overleden kerkvorst. Daarin staat ondere de wens van de paus om begraven te worden in de Santa Maria Maggiore-basiliek in Rome. Dit in tegenstelling tot de meeste pausen, die begraven worden in de crypte onder de Sint-Pietersbasiliek. 

Op een paar enkelingen na is het Sint-Pietersplein in Rome volledig leeg. Enkele uren geleden woonden honderden mensen er nog het rozenkransgebed bij ter ere van paus Franciscus die vanmorgen is overleden.

Rond 20 uur werd zijn lichaam ter ruste gelegd in de kapel van de Domus Sanctae Marthae, waar hij sinds zijn aanstelling woonde. Medewerkers en geestelijken van het Vaticaan kunnen er tot woensdag een laatste groet uitbrengen.

Daarna wordt het stoffelijk overschot van Franciscus overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek, waar alle gelovigen die dat willen hem kunnen begroeten. Zijn begrafenis vindt waarschijnlijk komend weekend plaats.

Morgenochtend, om 9 uur, komt een congregatie van kardinalen bijeen in Vaticaanstad om de details van de volgende stappen verder uit te werken.

Voor vandaag sluiten we deze liveblog af. Morgen kan je opnieuw terecht bij VRT NWS voor al het nieuws over het overlijden en de begrafenis van paus Franciscus.

De Amerikaanse president Donald Trump en zijn vrouw Melania zullen de begrafenis van paus Franciscus in Rome bijwonen. Dat laat Trump weten via sociale media. Wanneer die begrafenis zal plaatsvinden, is nog niet bekend. Gewoonlijk wordt de paus 4 tot 6 dagen na zijn overlijden begraven. Vermoedelijk dit weekend dus.

Na het overlijden van de paus worden zijn privévertrekken in Vaticaanstad verzegeld om plundering te voorkomen. De officiële kamerheer, of Camerlengo, van de Rooms-Katholieke Kerk rijgt een rood lint door de deurgrepen en verzegelt het lint met een stempel uit hete was die zal breken als de deur zou geopend worden.

Paus Franciscus, geboren in Buenos Aires in Argentinië, was een enorme voetbalfan en ontving als paus meerdere beroemde voetballers in het Vaticaan. Hij blijft tot het einde van zijn dagen trouw aan de Argentijnse voetbalclub C.A. San Lorenzo en heeft zelfs als paus zijn lidmaatschap van de club nooit opgezegd. 

"Hij was niet zomaar iemand, hij was een van ons", schrijft de club vandaag op sociale media. "Van Jorge Mario Bergoglio tot Franciscus, een ding is nooit veranderd: zijn liefde voor El Ciclón. Diep in rouw zeggen we vandaag bij #SanLorenzo tegen Franciscus: Vaarwel, dank je, en tot altijd! We zullen voor eeuwig samen zijn!"

Ook de Argentijnse voetbalster Lionel Messi brengt via sociale media een eerbetoon aan zijn landgenoot. Hij deelt een foto van hem en paus Franciscus. "Bedankt dat u van deze wereld een betere plek heeft gemaakt. We zullen u missen", schrijft hij erbij.

Zowel in Argentinië als in Italië werden de voetbalwedstrijden in eerste klasse, die vandaag zouden plaatsvinden, uitgesteld. 

Kerkjurist Rik Torfs ziet een opvallend spanningsveld in het Vaticaan wanneer het gaat over homoseksualiteit. "Het blijft een dubbele situatie: aan de ene kant bestempelt men homoseksuele relaties als zondig, maar aan de andere kant is een belangrijk percentage - wellicht de meerderheid - van de kardinalen zelf homoseksueel", aldus Torfs in De Afspraak op VRT CANVAS.

Een opvallende uitspraak, vindt presentator Bart Schols. Maar Torfs herhaalt ze met plezier. "Frédéric Martel heeft er ooit het boek 'Sodoma' over geschreven. Hij zei: 'Ze zijn allemaal homoseksueel.' Dat klopt volgens mij niet, maar mensen die ik ken in het Vaticaan denken dat het om een ruime meerderheid gaat."

Paus Franciscus heeft geprobeerd die tweespalt "diplomatisch" aan te pakken, vindt Torfs. "Hij liet zegeningen voor homostellen toe, maar niet volgens de traditionele rituelen. Hij hoopte daarmee iedereen tevreden te stellen."

Volgens journaliste Sylvie Walraevens had Franciscus zelf verder willen gaan dan dat, maar was dat onmogelijk, omdat hij als hoofd van de Kerk rekening moest houden met alle katholieken. "Het gros van de katholieken woont in Latijns-Amerika, Afrika of Azië en is overwegend conservatief. Franciscus koos voor de weg van het 'langzaam navigeren' om die enorme tanker een klein beetje te draaien."

Imran Nawaz, Mister Gay Belgium, kijkt met een bang hart uit naar de visie van de toekomstige paus op zaken als homoseksualiteit. Dat zegt hij in De Afspraak op VRT CANVAS. "Franciscus wordt gezien als een eerder progressieve paus, die toch wat dingen in gang heeft gezet, maar we weten niet welke richting het binnen een paar weken zal uitgaan."

Nawaz is opgegroeid in een gezin met een katholieke mama en een islamitische papa. "Dat is misschien uitzonderlijk, maar voor ons was dat de normaalste zaak ter wereld." Zijn broer koos voor de islam, zelf is hij overtuigd katholiek. "Als figuur heeft de paus niet meteen een impact gehad op mijn geloof, maar hij blijft natuurlijk het hoofd van een machtig instituut", verklaart Nawaz zijn ongerustheid. 

Schrijfster Kristien Hemmerechts begrijpt die bezorgdheid. "Ik ben ongerust voor de Kerk. Ik hoor dat er een scheiding begint te ontstaan tussen het meer progressieve, westerse deel van de Kerk en de Afrikaanse Kerk. De openheid voor homoseksualiteit - die absoluut nodig is - zie je niet bij Afrikaanse kardinalen."

In een extra uitzending van Terzake maken pauskenner en auteur Tom Zwaenepoel en parochiemedewerkster uit Herent Veer Dusauchoit een rapport over het pontificaat (lees: ambtstermijn) van paus Franciscus. "Hij was een pastorale paus", begint Zwaenepoel. "Hij was er voor de armsten en zwaksten van de maatschappij."

"Zo ging hij geregeld bijvoorbeeld de voeten wassen van gedetineerden", vult Dusauchoit aan. Ook zij ziet een "volkse paus" in Franciscus. "Hij zette in op gelijkheid tussen alle mensen, maar ook op klimaat. Hij deed dat in woorden en daden."

Toch komt er ook kritiek op het beleid van de paus. Hij wilde een grote hervormer zijn, maar dat lukte niet altijd. Zo lukt het hem niet om een gepast antwoord te vinden op het schandaal rond seksueel misbruik in de kerk.  

"Hij heeft de aanpak van zijn voorganger, paus Benedictus XVI, voortgezet. Niets mag in de doofpot", weet Zwaenepoel. "Maar daarnaast heeft hij ook ingezien dat het probleem bij het machtsmisbruik zit binnen de kerk. Hij heeft een aantal maatregelen genomen, zoals het opstellen van een commissie, maar een terechte kritiek is dat het te langzaam was, te subjectief en niet consequent."

Ook Dusauchoit ziet een te lakse aanpak van de paus. "Ik denk dat hij probeerde te luisteren naar de slachtoffers. Dat was authentiek. Maar ook op structureel vlak schoot hij tekort. Als ik alles in de weegschaal leg, ben ik half tevreden over deze paus."

Naast inzage in de overlijdensakte heeft het Vaticaan ook het testament van paus Franciscus publiek gemaakt. Daarin staat onder meer waar de paus begraven wil worden (in de Santa Maria Maggiore-basiliek), wat er op zijn graf mag worden gegraveerd (enkel 'Franciscus') en wie de begrafenis zal betalen ('een onbekende weldoener').

"Moge de Heer een gepaste beloning schenken aan allen die van mij gehouden hebben en die voor mij blijven bidden", schrijft de paus onderaan z'n testament. "Het lijden dat het laatste deel van mijn leven heeft gekenmerkt, offer ik op aan de Heer, voor de vrede in de wereld en de broederschap onder de volkeren."

Volgens Vaticaan-kenner Peter Decroubele is de kans groot dat de volgende paus op dezelfde lijn zal zitten als paus Franciscus. "Franciscus heeft namelijk 80 procent van de stemgerechtigde kardinalen zelf aangesteld." De kans dat zij min of meer op dezelfde ideologische lijn als de paus zitten, is dus zeer reëel.

Wat is die ideologische lijn precies? "Dat is de lijn van de 'wereldkerk'", aldus Decroubele. "Franciscus heeft kardinalen uit heel de wereld naar Rome gehaald. Denk aan Papoea-Nieuw-Guinea, Nieuw-Zeeland, India, Irak en Iran. Het wordt dus een heel diverse groep die een nieuwe paus zal moeten kiezen die die wereldkerk nu moet gaan leiden." 

Er circuleren Europese en Afrikaanse namen, maar Decroubele gokt op een Aziatische opvolger voor paus Franciscus. "Het is een continent waar steeds meer gelovigen bijkomen. Het continent van de groei."

Zo meteen, om 19.30 uur, wordt op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad een eerste publieke gebed gehouden voor paus Franciscus. "Tijdens het 'rosario' of het rozenkransgebed zal het plein hier voor het eerst vandaag even volledig stilvallen", vertelt Willem Van Mullem in het VRT NWS Journaal. 

Van Mullem verwacht "een stevig contrast met gisteren", toen de paus voor het laatst verscheen op het Sint-Pietersplein. "Toen klonk er applaus en gejuich en werd de naam van de paus gescandeerd. Vandaag blijft er vooral stilte en tristesse over."

In de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwekathedraal kunnen gelovigen sinds deze namiddag een rouwregister voor de overleden paus Franciscus ondertekenen. "Ik ben de paus dankbaar voor alles wat hij heeft betekend voor de armen en mensen in oorlog", luidt een van de boodschappen.

Lees meer in dit artikel:

Naar aanleiding van de dood van de paus is er vanavond een extra uitzending van het duidingsmagazine Terzake, om 20 uur op VRT Canvas. Aansluitend is er ook een uitzending van De Afspraak. 

De dood van paus Franciscus laat ook de slachtoffers van het seksueel misbruik in de Kerk in ons land niet onberoerd. Emmanuel Henckens en Koen Van Sumere, die daarover getuigden in de VRT-reeks 'Godvergeten', hebben goede herinneringen aan hun ontmoeting met de paus vorig jaar. De paus nam toen de tijd om naar de Belgische slachtoffers te luisteren, maar volgens Rik Devillé, die al jaren vecht voor de rechten van de slachtoffers, heeft hij toch te weinig voor hen betekend. 

Lees hun uitgebreidere reactie in dit artikel:

De katholieke kerk in ons land organiseert donderdag een eucharistieviering om paus Franciscus te herdenken in de Nationale Basiliek van het Heilig-Hart in Koekelberg, in Brussel.

Dat meldt de Belgische Bisschoppenconferentie. Aartsbisschop Luc Terlinden zal die viering leiden. De herdenking begint om 19 uur. Daarnaast zal in elke kathedraal van het land een rouwregister worden geopend. De bisschoppen vragen ook de vlaggen aan alle kerkelijke gebouwen halfstok te hangen.

In Argentinië heerst een soort "algemene droefheid", stelt correspondent Tom Dieusaert vast, "zelfs bij mensen die niet katholiek of religieus zijn".

"De kathedraal op Plaza de Mayo is vanmorgen helemaal volgestroomd met mensen die naar hun werk gingen en schoolkinderen. De aartsbisschop heeft er een toespraak over Franciscus gehouden", zegt Dieusaert in De Wereld Vandaag. "De algemene reactie is dat hij echt dicht bij de gelovigen stond, dat hij echt een menselijke paus was." 

Franciscus is als paus nooit teruggekeerd naar zijn thuisland. "Dat komt omdat het politiek gevoelig lag, de paus mengde zich in de nationale politiek", legt Dieusaert uit.

Toch zijn de Argentijnen "ergens wel trots", geeft Dieusaert aan. "Ze vinden hem wel een iconisch figuur."

"Alle vlaggen zullen halfstok hangen, ter ere van het overlijden van de paus", zegt de Amerikaanse president Donald Trump tijdens zijn paastoespraak in het Witte Huis. "Hij was een goede man, werkte hard en hij hield van de wereld."

Paus Franciscus was "een boodschapper van de hoop, nederigheid en menselijkheid", reageert VN-secretaris-generaal António Guterres. Hij noemt hem ook een "transcendente stem voor de vrede, de menselijke waardigheid en de sociale rechtvaardigheid". "Hij laat een erfenis van geloof, dienst en medeleven voor allen achter, vooral voor zij die zich in de marge bevinden of gevangenzitten in de horror van de oorlog."

Op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad wordt vanavond om 19.30 uur een eerste publieke gebed gehouden voor paus Franciscus. Dat heeft het Vaticaan aangekondigd.

Verwacht wordt dat duizenden gelovigen het rozenkransgebed, dat wordt voorgegaan door de Italiaanse kardinaal Mauro Gambetti, zullen bijwonen, aldus de persdienst van de Heilige Stoel.

Het overlijden van de paus raakt de Argentijnen in het bijzonder. Paus Franciscus is in Argentinië geboren. Bekijk enkele reacties in deze video:

Rik Devillé, de woordvoerder voor de overlevers van seksueel misbruik in de kerk is hard voor de overleden paus Franciscus. "Hij heeft te weinig gedaan", zegt hij. "Of er nu een paus sterft of een nieuwe wordt gekozen, het maakt geen verschil voor deze slachtoffers over de hele wereld."

Devillé ziet weinig verschil in het nalatenschap van deze paus en degenen voor hem. "Elk op hun eigen manier hebben vorige pausen, inclusief paus Franciscus, uiteindelijk de slachtoffers aan hun lot overgelaten", klinkt het. "Hoe mooi en krachtig zijn woorden soms ook waren, door zijn daden klinken ze hypocriet. Net als die van zijn voorgangers", aldus de priester.

De paus "heeft de lokale bisschoppen met meer ijver op hun overweldigende verantwoordelijkheid gewezen dan zijn voorgangers, zeker. Maar de bisschoppen hebben met evenveel vuur en aandrang beweerd dat het niet aan hen is om dit probleem op te lossen, maar aan de paus om te handelen."

Paus Franciscus werd bij zijn aantreden als een hervormer beschouwd, maar die hervormingsdrang is nooit echt tot zijn recht gekomen, zegt VRT NWS-journalist en Vaticaankenner Peter Decroubele. "Hij moest dansen op 2 benen." Ook kerkjurist Rik Torfs maakt een "gemengde balans" op. 

Welke erfenis laat Franciscus na? Lees er meer over in dit artikel:

De Britse premier Keir Starmer noemt het overlijden van de paus een herinnering aan "zijn oproep om voor elkaar te zorgen over verschillende religies, achtergronden, naties en overtuigingen heen". "Zijn leiderschap in een complexe en uitdagende tijd voor de wereld en de Kerk was moedig, maar kwam altijd voort uit een diepe nederigheid", aldus Starmer. 

De dood van de paus laat zich ook voelen in de voetbalwereld. In de Italiaanse eerste klasse 'Serie A' stonden vandaag 4 wedstrijden gepland, maar die worden allemaal uitgesteld naar komende woensdag. Paus Franciscus was een grote voetbalfan.

In Argentinië, het geboorteland van paus Franciscus, heeft president Javier Milei 7 dagen van nationale rouw afgekondigd. Paus Franciscus werd in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires geboren als Jorge Mario Bergoglio.

Ook buurland Brazilië heeft 7 dagen van nationale rouw afgekondigd. In Spanje komen er 3 dagen van nationale rouw. In Italië zelf zijn er 9 dagen van nationale rouw. 

Volgens theoloog Hans Geybels, docent aan de faculteit theologie en religiewetenschappen van de KU Leuven, is de kans groot dat de opvolger van paus Franciscus een gelijkaardig "pastoraal profiel" zal hebben, "gezien de huidige toestand van het kardinalencollege". 

Paus Franciscus heeft in zijn pontificaat heel wat kardinalen benoemd, waardoor het huidige college voor ongeveer twee derde uit mannen met zijn profiel bestaat. "De paus wist natuurlijk dat hij een opvolger nodig had, anders kunnen hervormingen snel verdampen."

Volgens het Vaticaan zou het lichaam van de paus mogelijk woensdag naar de Sint-Pietersbasiliek worden gebracht. Gelovigen zouden vanaf dan hun respect kunnen betuigen. Dinsdag zal een groep kardinalen zich over de exacte timing buigen en een formele beslissing nemen, zegt het Vaticaan nog.

Wanneer de begrafenisplechtigheid zal plaatsvinden, is nog niet bekendgemaakt. Volgens het protocol moet die tussen de 4e en 6e dag na het overlijden plaatsvinden. Dat is dus komende vrijdag, zaterdag of zondag.

Priester in Bree en Bocholt Gianluca Loperfido reageert bedroefd op het nieuws over het overlijden van paus Franciscus. Die overleed op 88-jarige leeftijd. Loperfido noemt hem de "paus van de vreugde en de vrede".

"Ik zal nooit vergeten hoe hij mij omarmde tijdens onze 1e ontmoeting", zegt de priester dankbaar. "Ik sprak hem toen aan over de mensen in armoede en de vluchtelingen. Hij glimlachte en omhelsde mij. Toen voelde ik al de enorme warmte die hij altijd in zich had."

"Rust in vrede, paus Franciscus", schrijft Amerikaans president Donald Trump op zijn eigen sociaalnetwerksite Truth Social. "Moge God hem zegenen en allen die van hem hielden." 

Met het overlijden van paus Franciscus verliest de Kerk een charismatische en verbindende leider. Dat zegt Luc Sels, de rector van KU Leuven, aan het persagentschap Belga. Hij noemt Franciscus een paus "met grote impact in bijzonder complexe tijden". 

"In de westerse samenleving zoeken steeds meer mensen houvast in religie en zingeving, terwijl de kerk als instituut onder grote druk staat", zegt de rector van de KU Leuven. "Die complexiteit hebben we aan den lijve ondervonden tijdens zijn bezoek aan KU Leuven in september 2024. Sommige uitspraken stuitten op kritiek en verdeelden."

Toch onthoudt Sels vooral "zijn verbindende taal en zijn warme openheid tegenover de slachtoffers van misbruik binnen de kerk". "Ook velen onder hen verliezen een steun en toeverlaat. Ik hoop dat zijn opvolger zijn uitgesproken engagement zal voortzetten, en het pad van vernieuwing en openheid verder zal bewandelen en versnellen."

Verschillende kerken in ons land hebben een rouwregister geopend waar bezoekers een boodschap kunnen achterlaten. Onder meer in de Sint-Pieterskerk in Leuven. "Franciscus zwaait ons een adieu toe." aldus pastoor Patrick Maervoet.

Ook in de kathedraal van Antwerpen kunnen mensen vanaf 15 uur hun medeleven betuigen via een rouwregister.

De vorige Amerikaanse president Joe Biden, zelf een katholiek, noemt paus Franciscus "anders dan iedereen die hem voorging" en een "paus van het volk". "Paus Franciscus zal herinnerd worden als een van de meest invloedrijke leiders van onze tijd."

"Hij gaf ons de opdracht te vechten voor vrede en onze planeet te beschermen tegen een klimaatcrisis. Hij kwam op voor wie geen stem of macht had. Hij zorgde ervoor dat iedereen zich welkom voelde en gezien werd door de Kerk. Hij bevorderde gelijkheid en wilde een einde maken aan armoede en lijden wereldwijd."

Turks president Recep Tayyip Erdogan eert de paus op X als "gerespecteerde staatsman en spiritueel leider" die volgens hem "belang hechtte aan de dialoog tussen verschillende religieuze groepen". "Ook nam hij initiatief toen er humanitaire tragedies plaatsvonden, met name als het ging over de Palestijnse kwestie en de genocide in Gaza."

Vicepremier en minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) noemt de dood van paus Franciscus "een groot verlies voor de Kerk en voor de wereld". "Groot respect voor deze wijze man die in zeer moeilijke omstandigheden leiding gaf", aldus Jambon. "Dank ook dat u inging op onze bede om vorig jaar naar ons land te komen voor de viering van 600 jaar KU Leuven. Rust in vrede."

Volgens VRT NWS-journalist Peter Decroubele gaat deze paus de geschiedenisboeken in "als een man die veel veranderd heeft". "Hij dacht veel breder dan vorige pausen. Hij dacht aan de armeren, de zwakkeren, vluchtelingen, maar was ook bezig met ecologie en duurzaamheid. En hij heeft de Curie, het bestuursorgaan van het Vaticaan, hervormd. Verder heeft hij ook gedacht aan de rol van vrouwen en van leken in de Kerk."

Maar tegelijk moest hij als paus Franciscus hinken op 2 benen, merkt Decroubele op. "De Kerk wint haar zieltjes in Afrika, Azië en Zuid-Amerika en daar liggen gevoelige thema's als abortus of euthanasie nog heel gevoelig. Op die vlakken is hij heel conservatief gebleven."

"Verder heeft hij geworsteld met seksueel misbruik binnen de Kerk. Hij heeft ook geprobeerd om daar antwoord op te geven en dat is mijns inziens niet helemaal gelukt." Toch was Franciscus volgens Decroubele erg populair, in tegenstelling tot zijn voorganger. "Eigenlijk was het voor de Kerk de ideale figuur."

Aartsbisschop Luc Terlinden noemt paus Franciscus "een goede herder met een groot hart voor iedereen". Hij prijst Franciscus voor zijn grote inzet voor vrede en voor de kerk. "Hij was zich heel bewust van de grote uitdagingen waar de kerk in deze seculiere wereld voor staat."

"Ik ben blij dat ik hem heb mogen ontmoeten bij zijn bezoek aan ons land in september", voegt Terlinden eraan toe. "Hij was een hele lieve man, een beetje als een grootvader aan het eind van zijn leven. Hij had veel humor en zei toen tegen mij: jij bent nog zo jong, heb jij je eerste communie al wel gedaan? Ik ben dan ook zeer ontroerd en emotioneel door zijn overlijden."

Volgens Terlinden koos Franciscus een speciale dag voor zijn overlijden. "Op paasmaandag vieren we de verrijzenis van Jezus, ik zie zijn overlijden vandaag als een teken van hoop."

Om de overleden paus te eren, luidden de klokken van de Notre-Dame in Parijs vanmorgen 88 keer, de leeftijd van paus Franciscus.

Premier Bart De Wever reageert in het Latijn op de dood van paus Franciscus. "Requiem aeternam dona ei, Domine, et lux perpetua luceat ei", haalt De Wever de beginzin van het 'requiem' aan, de vaste Latijnse mis voor overledenen. "Geef hun eeuwige rust, O Heer, en laat het eeuwig licht op hen schijnen", luidt die beginzin. De Wever heeft die licht aangepast en maakt er tweemaal "hem" van.

Door de dood van paus Franciscus wordt de heiligverklaring van Carlo Acutis uitgesteld. Dat meldt het Vaticaan. Carlo Acutis (15) zou normaal gezien op 27 april heilig verklaard worden, als de eerste heilige van de millenniumgeneratie. 

De Brits-Italiaanse jongen stierf in 2006 aan leukemie. Acutis gebruikte het internet om zijn geloof te verspreiden en was erg populair. Er zijn ook 2 wonderen aan hem toegeschreven.

Lees meer over het leven van de jongen en zijn heiligverklaring in dit artikel:

Ook de Oekraïense president Volodymyr Zelensky rouwt om het overlijden van de paus. "Zijn leven was gewijd aan God, aan de mensen en aan de Kerk", schrijft Zelensky op zijn sociale media. 

"Hij wist hoe hij hoop kon geven, lijden kon verlichten door gebed en eenheid kon bevorderen. Hij bad voor vrede in Oekraïne en voor de Oekraïners. We rouwen samen met katholieken en alle christenen die zich tot paus Franciscus wendden voor geestelijke steun. Eeuwige herinnering!"

"Gisteren bracht hij ons nog zijn paasboodschap van vrede, vandaag is onze paus als pelgrim van de hoop vertrokken op zijn laatste reis", zo post minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) op Instagram. "We zetten zijn tocht verder." 

Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits (CD&V) looft een "sobere dienstbare" paus. Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (CD&V) heeft het over een "leven in het teken van eenvoud, nabijheid en barmhartigheid". CD&V-voorzitter Sammy Mahdi houdt het zelf op een summier "rust in vrede".

De Britse koning Charles III zegt dat hij en koningin Camilla "heel erg bedroefd" zijn door de dood van de paus. Hij zendt ook "zijn meest innige condoleances en diepste deelneming aan de Kerk, die hij met zulke vastberadenheid heeft gediend".

Charles is als Brits koning ook het hoofd van de Anglicaanse kerk. Die scheidde zich in de 16e eeuw af van de rooms-katholieke kerk. Charles en Camilla ontmoetten de paus eerder deze maand nog in het Vaticaan.

"Ik had het privilege om tijdens meerdere gelegenheden met deze bijzondere man te praten en ik zal voor altijd de diepste herinnering aan hem hebben", reageert de Russische president Vladimir Poetin. Volgens de president behandelden hij en de paus elkaar al die keren "met veel respect".

Poetin noemt de overleden paus ook een "verdediger van het humanisme en de rechtvaardigheid".

Ook het patriarchaat van Moskou reageert op de dood van paus Franciscus. "Hij speelde een belangrijke rol in de actieve ontwikkeling van contacten tussen de Russische orthodoxe kerk en de rooms-katholieke kerk." De Russisch-orthodoxe kerk verwacht dat die samenwerking na de dood van Franciscus "zich verder zoals voorheen zal ontwikkelen".

De patriarch van Moskou staat aan het hoofd van de Russisch-orthodoxe kerk. De orthodoxe kerk wordt als de oostelijke tak van het christendom beschouwd. Midden 11e eeuw kwam het tot een scheuring tussen de twee kerken: het Grote Schisma. Die scheuring is nooit opgelost.

Ook het Kremlin looft de paus om het "promoten van de dialoog" tussen de twee kerken. 

Het overlijden van de paus lokt uiteraard heel wat internationale reacties uit. We bundelen er hier nog een aantal:

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen eert zijn "nederigheid en pure liefde voor de armsten".

De Poolse president Andrzej Duda noemt de paus een "geweldige apostel voor barmhartigheid, waarin hij het antwoord zag op de uitdagingen van de moderne wereld"'.

De Spaanse premier Pedro Sánchez eert "het engagement voor de meest kwetsbaren" van de paus.

Toekomstig Duits bondskanselier Friedrich Merz herinnert de paus als een man "die leidde door nederigheid".

De Zwitserse bondspresident Karin Keller-Sutter noemt de paus "een belangrijke spirituele leider, een onvermoeide verdediger van de vrede". "Zijn nalatenschap zal blijven."

En de Israëlische president Isaac Herzog heeft het over "een man van diep geloof, vrede en medeleven".

Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) noemt paus Franciscus in een post op X een "hervormer die voortdurend bezig was met kwesties van sociale en klimaatrechtvaardigheid". Hij stelt ook dat de paus "voor christelijke gemeenschappen en daarbuiten een brede hoop op moderniteit belichaamde".

Volgens Prévot stond de paus "voortdurend aan de zijde van zwaksten". "En we mogen ook niet vergeten dat hij ons terecht opriep om de vredesidealen te koesteren waarop Europa is gebaseerd."

Een opvallend moment op de Italiaanse televisie. De presentatrice die het nieuws over het overlijden van de paus moet aankondigen, is duidelijk overmand door emoties.

Paus Franciscus was een "nederig man, hij stond aan de zijde van de meest kwetsbaren en de meest breekbaren", reageert de Franse president Emmanuel Macron. "In deze tijd van oorlog en brutaliteit, had hij een gevoel voor de ander, voor de meest kwetsbare."

De Franse president uit ook zijn medeleven aan alle katholieken in de wereld

Vlaming Alain is al 5 dagen op citytrip in Rome. Gisteren zag hij paus Franciscus nog zijn zegen geven tijdens de paasmis. "Ik ben niet gelovig, maar het is wel bijzonder om dit mee te maken."

VRT NWS-journalist Willem Van Mullem is in Vaticaanstad. Op het Sint-Pietersplein is het - zoals wel vaker - redelijk druk, maar "het nieuws sijpelt hier maar zachtjes door", stelt Van Mullem vast.

"Mijn hart gaat uit naar de miljoenen christenen over de hele wereld die van hem hielden." Zo reageert de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance op het overlijden van de paus.

Vance is waarschijnlijk de laatste politicus die de paus te zien kreeg. Gisterenvoormiddag mocht hij even op bezoek bij de paus voor een korte babbel en een fotomoment.

"Ik was blij om hem gisteren te zien, ook al was het duidelijk dat hij heel ziek was", schrijft de vicepresident op X. "Moge God zijn ziel rust schenken."

Het overlijden van paus Franciscus is "geen goed nieuws" voor de Belgische slachtoffers van seksueel geweld in de Kerk. Dat zegt Koen Van Sumere, een van de slachtoffers die de paus in september vorig jaar mocht ontmoeten.

"Wij hadden met hem nog een tweede afspraak, in september van dit jaar, als een soort drukkingsmiddel naar de bisschoppen in België. Onze vraag was namelijk om onmiddellijk tot actie over te gaan, maar in België gaat alles heel erg traag. Vandaar dat die tweede ontmoeting een extra drukkingsmiddel was", zegt Van Sumere in De Ochtend.

Van Sumere heeft goede herinneringen aan het gesprek met de paus. "Hij was een heel vriendelijke man en was heel sober. Hij zat gewoon tussen ons. Het was een wereldleider die heel menselijk overkwam. Dat was een stijlbreuk met vroeger en we hopen dat die wordt verdergezet. We houden een beetje ons hart vast wie de volgende wordt."

Het nieuws van het overlijden komt voor oud-bisschop van Gent Luc Van Looy "niet verwacht, maar toch wel verwacht". "Gisteren zag ik hem tijdens de paasviering, en ik dacht, 'dit is niet goed'. Hij sprak al een tijdje met een zwakke stem. Hij heeft het urbi et orbi gedaan, dat heeft heel veel aandacht en inspanningen gevraagd. En dan komt dat moment zo", reageert Van Looy in De Ochtend.

Voor Van Looy, die de paus goed kende en meermaals ontmoette, is de grote verdienste van Franciscus dat hij veel vernieuwing heeft gebracht. "Niet voldoende misschien voor sommige mensen, maar hij heeft heel hard gewerkt aan de vernieuwing van de kerk, aan de structuren. In het hart van Rome heeft hij heel veel verandering gebracht in situaties die niet makkelijk waren.

"Als voorbeeld noemt Van Looy dat het hoofd van de kabinetten van het Vaticaan niet langer kardinalen hoeven te zijn. "Er zijn nu drie ministeries waar een vrouw aan het hoofd staat. Dat zijn geen eenvoudige dingen om te doen binnen de cultuur van de kerk, wat altijd al een mannenkerk was. De positie van de vrouw heeft hij heel sterk benadrukt. Dat was iets heel belangrijks, maar niet eenvoudig, met omliggende medewerkers die andere gedachten hebben."

Het nieuws van het overlijden van de paus "maakt ons heel erg triest", reageert de Italiaanse premier Giorgia Meloni, "want hij was een groot man en een grote herder". "Ik had het privilege om van zijn vriendschap, advies en zijn leerstellingen te genieten", schrijft Meloni op X. 

"Zijn leringen en zijn nalatenschap zullen niet verloren gaan", vervolgt de Italiaanse premier. "We groeten de Heilige Vader met harten vol verdriet, maar we weten dat hij nu in vrede is met de Heer."