LIVE Belangenorganisatie Hart Voor Israël wil onderzoek naar samenstelling vakjury in België

Hart Voor Israël wil dat de VRT een onafhankelijk onderzoek opstart naar de samenstelling en de werking van de Belgische vakjury voor het Eurovisiesongfestival. De belangenorganisatie heeft vooral vragen bij jurylid Noémie Wolfs, die deelnam aan de Oxfam-campagne '#SpeakUpForPalestine'. Het lijkt onwaarschijnlijk dat zo'n onderzoek er komt.

Volgens Hart Voor Israël spreekt de campagne van Oxfam zich expliciet tegen Israël uit. Wolfs' deelname aan de actie roept daarom "ernstige vragen op over de neutraliteit en onpartijdigheid van de vakjury", zegt de organisatie. Dat de Belgische jury exact nul punten toekende aan de Israëlische inzending, terwijl het Belgische publiek de maximale score van 12 punten gaf, maakt de verdenkingen bij de organisatie alleen maar sterker. 

"Ideologische vooringenomenheid mag geen plaats hebben in een culturele wedstrijd die geacht wordt apolitiek te zijn", klinkt het. "Het verschil tussen de stem van het publiek en die van de jury is dermate groot, dat een transparant onderzoek zich opdringt."

VRT lijkt niet op het verzoek te willen ingaan. De openbare omroep laat aan Belga weten dat "de samenstelling van de jury beantwoordt aan alle criteria die opgelegd zijn door de EBU (European Broadcasting Union)" en dat de jury door hen werd goedgekeurd. "De voting werd ook gecontroleerd door een gerechtsdeurwaarder", klinkt het nog.

Net als de VRT stellen ook de Nederlandse omroepen AVROTROS en de NPO zich vragen over het apolitieke karakter van het Eurovisiesongfestival.  "De deelname van Israël confronteert ons met de vraag in hoeverre het Songfestival nog werkelijk functioneert als een apolitiek, verbindend en cultureel evenement", luidt het in een gezamenlijk statement.

In aanloop naar - en tijdens - de afgelopen editie werden heel wat vraagtekens geplaatst bij de deelname van Israël, omwille van de oorlog in Gaza. Na de finale werden vooral vragen gesteld over het stemsysteem dat de EBU hanteert. De VRT vraagt zich bijvoorbeeld af of het televotingsysteem "een faire weerspiegeling is van de mening van de kijkers en luisteraars".

Songfestivalorganisator EBU liet gisteren - nadat Spanje en België meer transparantie hadden gevraagd - weten dat een "brede discussie" zal plaatsvinden waarbij alle landen hun mening en feedback kunnen delen over het evenement. Nederland verwelkomt die discussie. 

Xavier Taveirne vindt wat de EBU tijdens het Songfestival van omroepen vraagt, “heel dicht bij de grens van censuur” zit. Dat heeft het VRT-gezicht gezegd in De Afspraak. Taveirne was tijdens het Songfestival voorzitter van de Belgische vakjury. 

“Je merkt dat het voor de EBU steeds moeilijker wordt om te zeggen dat dit (het Songfestival, red.) apolitiek is, want dat is het eigenlijk niet”, zo blikt Taveirne terug op het afgelopen Songfestival in Bazel.

Zo merkt hij op dat Finland zijn liedje heeft moeten aanpassen. En natuurlijk is er ook de discussie over het liedje van Israël en de bredere discussie of Israël überhaupt mag deelnemen, in het licht van het conflict in het Midden-Oosten. 

Ook het feit dat commentatoren van de verschillende omroepen zich tijdens de uitzending moeten onthouden van kritiek op deelnemende landen, is nog moeilijk houdbaar. Zo werd Spanje op de vingers getikt omdat de commentatoren bij de Israëlische act verwezen hadden naar het conflict in het Midden-Oosten.

“De EBU zegt dat je het neutraliteitsbeginsel niet mag schaden, in je commentaar of verslaggeving over het Songfestival. Maar je zit heel dicht op de grens van censuur als een commentator zegt dat er een conflict bezig is - en dan nog in de meest neutrale bewoordingen - en de EBU zegt dat dat niet mag”, aldus Taveirne. Volgens Taveirne begeeft de EBU zich hiermee op een hellend vlak. “Alsof niemand weet wat er gebeurt.” 

Als voorzitter van de Belgische vakjury had Taveirne op voorhand aan de leden van die jury gevraagd of ze in eer en geweten hun oordeel zouden geven over de liedjes tijdens de wedstrijd, dus los van hun opvattingen over een land, zo ook over Israël.

Uiteindelijk gaf de Belgische vakjury 12 punten aan Oostenrijk en helemaal geen punten aan Israël. Dit in tegenstelling tot het Belgische publiek: dat gaf Israël wel de volle 12 punten.

Hoewel Red Sebastian niet doorstootte naar de finale, zat hij zaterdagavond toch in de zaal in Bazel, voor de finale van het Songfestival. “Er was toch wel wat schrik toen Israël plots eerste stond”, zegt hij in de 'Tafel van Gert' op Play 4. “De spanning zat erin en iedereen had klamme handjes.” Uiteindelijk sprong Oostenrijk nog naar de eerste plaats, dat ook het Songfestival won.

Maar dat Israël de televoting heeft gewonnen, hangt als een donkere wolk boven het muziekfestival. Dat vindt Red Sebastian bijzonder jammer. “Artiesten moeten zich daar niet mee bezighouden, maar ik vind dat alle landen en betrokkenen moeten samenkomen en het debat moeten voeren over de deelname van Israël.”

“Het is jammer dat het Songfestival rond politiek draait. Dat was vroeger ook al het geval, maar ik ben daar echt met de neus op de feiten gedrukt. Het zou een festival moeten zijn. Onder alle deelnemers was er een kei goede sfeer, iedereen supporterde voor elkaar. Ik heb daar veel liefde gevoeld, maar helaas wordt het overschaduwd door politiek en geld."

Zowel via het Israeli Government Advertising Agency, via de officiële socialemediakanalen van de staat als via verschillende ambassades heeft Israël een gecoördineerde campagne gevoerd om bij de televoting te stemmen voor Yuval Raphael op het Songfestival. De checkredactie van VRT NWS zet alles op een rijtje.

Hoewel de VRT een toekomstige deelname aan het Songfestival in vraag stelt, is het volgend jaar de beurt aan de Franstalige openbare omroep RTBF om voor ons land een deelnemer af te vaardigen. De RTBF laat aan persagentschap Belga weten dat ze niet wil reageren op de boodschap van de VRT over toekomstige deelnames.

De Franstalige omroep wil wel meewerken aan verbeteringen rond de stemming en de wedstrijd in het algemeen. "Met betrekking tot het debat over het stemsysteem, onderschrijft de RTBF de noodzaak om de hoogste niveaus van transparantie te verzekeren."

De EBU laat weten dat de organisatie in contact staat met de VRT over de stemprocedure tijdens de finale van afgelopen zaterdag. Volgens de Songfestivalorganisator is er voorlopig geen sprake van manipulatie.

“Het is belangrijk om te benadrukken dat de stemprocedure voor het Songfestival de meest geavanceerde ter wereld is en dat de resultaten van elk land worden gecontroleerd en geverifieerd door een enorm team van mensen om verdachte of onregelmatige stempatronen uit te sluiten”, aldus Songfestivaldirecteur Martin Green.

“Een onafhankelijk controleapparaat controleert zowel de stemgegevens van de jury als die van het publiek om zeker te zijn van een geldig resultaat. Onze stempartner Once heeft bevestigd dat er een geldige stem is geregistreerd in alle landen die deelnemen aan de grote finale van dit jaar en in de rest van de wereld.”

Songfestivalorganisatie EBU heeft gereageerd op de waarschuwing van VRT, die haar deelname aan de wedstrijd in vraag stelt. “We blijven voortdurend in contact met alle deelnemende omroepen en nemen hun bezorgdheid ernstig”, reageert Martin Green, directeur van het Songfestival.

Green bevestigt dat de EBU sinds de grote finale van zaterdag in contact staat met de VRT. “Nu het evenement is afgelopen, zullen we een brede discussie voeren met de deelnemende omroepen om na te denken en feedback te krijgen over alle aspecten van het evenement van dit jaar. Het is een onderdeel van ons planningsproces voor het 70e Eurovisiesongfestival van volgend jaar.”

De Vlaamse minister voor Media, Cieltje Van Achter (N-VA), steunt de vraag van de VRT om “ernstige antwoorden” te krijgen van de EBU. “Dat is haar goed recht als onafhankelijke openbare omroep”, aldus de Vlaamse minister. “De nieuwe editie is pas over een jaar, dus het is goed dat het debat ten gronde nu al wordt aangegaan, binnen de EBU.”

“Ik steun ook de expliciete oproep van VRT om hier een voortrekkersrol in te nemen om dit debat op te starten, al staat de RTBF volgend jaar in voor de Belgische deelname. Maar ik hoop uiteraard - zoals iedereen met een geweten - dat we dan in een andere situatie zitten dan vandaag het geval is in Gaza." 

Schort er wat aan het systeem van televoting bij het Eurovisiesongfestival? De vraag duikt weer op nu Israël 297 punten van de publieksjury's kreeg en bijna won. Dat hoge aantal publieksstemmen hangt volgens experts samen met een grote campagne van de Israëlische overheid om op het land te stemmen. Hoe werkt die televoting eigenlijk, en kan er echt sprake zijn van manipulatie? Lees hier het artikel.

Na Vooruit wil ook de partij Groen een onderzoek naar de televoting tijdens de finale van het Songfestival. De partij ondersteunt de vraag van de Spaanse omroep RTVE, die bij EBU om een onderzoek had gevraagd.

“Het is overduidelijk dat Israël met een massale overheidscampagne de televoting heeft proberen manipuleren. Dat het land kon deelnemen, was al een eerste schandvlek voor de EBU, de manipulatie van de televoting komt daar bovenop”, reageert Groen-parlementslid Bram Jaques. Hij vindt dat de commotie rond de televoting vermeden had kunnen worden, als Israël werd uitgesloten.

“Terwijl een genocide aan de gang is, kreeg Israël het podium. Hallucinant. Sancties opleggen en Israël uitsluiten van het Songfestival, dat had moeten gebeuren en was de enige juiste beslissing.” Het parlementslid van Groen vindt het ook goed dat meerderheidspartijen (Vooruit, red.) oproepen tot een onderzoek, “maar tegelijk voelt het wrang, aangezien de Vlaamse regering zich op voorhand niet wilde uitspreken over de deelname van Israël".

VRT NWS-journalist en Songfestivalkenner Gianni Paelinck geeft meer duiding bij de reactie van VRT, die de deelname aan het Songfestival in vraag stelt. “Het is de eerste keer dat de VRT zich op die manier uitspreekt. In het verleden gaf het eerder aan dat ze hun bekommernissen geuit hebben over de Israëlische deelname. Recent hebben ze zich aangesloten bij de vraag van de Spaanse omroep om een debat over Israël aan te gaan.”

Maar nu blijkt de Vlaamse omroep een duidelijker signaal te geven. “Ze stellen hun deelname aan het Songfestival in vraag, als het geen ernstige antwoorden krijgt van de EBU op de zorgen van de Vlaamse omroep.”

VRT maakt zich onder meer zorgen over het huidige stemsysteem. “De VRT vraagt zich af of die televoting nog wel een faire weerspiegeling is van wat de kijkers willen. Bij de Belgische televoting kreeg Israël 12 punten.” 

In totaal hebben 697.615 kijkers naar de finale van het Eurovisiesongfestival gekeken via VRT, de laagste kijkcijfers in jaren. Vorig jaar kon de finale nog rekenen op meer dan 800.000 kijkers, ook toen stond België niet in de finale.  De editie van 2023 kon op een pak meer kijkers rekenen, toen keken bijna 1,6 miljoen mensen via VRT 1 en VRT MAX naar de finale, waar Gustaph met 'Because of You' eindige op een 7de plaats.  Het is al van 2018 geleden dat er via VRT zo weinig mensen keken naar het Eurovisiesongfestival.  In een eerdere versie van dit bericht stond dat er 652.817 kijkers via VRT naar de finale hadden gekeken, maar daarin werd geen rekening gehouden met de kijkers die de finale zondag uitgesteld hebben gekeken.

Vooruit roept VRT op om bij de EBU, de organisator van het Eurovisiesongfestival, aan te dringen op een onderzoek naar het systeem van televoting. Dat de Israëlische inzending van het Belgische publiek 12 punten kreeg, terwijl de vakjury geen enkel punt gaf, roept volgens de partij ook in ons land vragen op.  "Een systeem waarbij iedereen tot twintig stemmen kan uitbrengen, is een systeem dat manipulatie in de hand werkt", zegt Vlaams Parlementslid Katia Segers. "Of deze manipulatie gebeurd is in ons land en ook alle andere deelnemende en niet-deelnemende landen moet onderzocht worden. De VRT moet het voortouw nemen om dit onderzoek te vragen."

Eerder raakte al bekende dat de Spaanse openbare omroep RTVE een onderzoek had gevraagd naar de Spaans televoting, waarbij net zoals in ons land ook 12 punten werden toegekend aan de Israëlische inzending. 

De Spaanse gevoeligheid over de oorlog in Gaza is volgens correspondent Sven Tuytens historisch te verklaren. “Spanje heeft zelf een complexe geschiedenis met onderdrukking, burgeroorlog en dictatuur. Daardoor is er in brede lagen van de bevolking een heel sterk bewustzijn van mensenrechten of de gevolgen van bezetting en onderdrukking. Dus er is echt wel heel veel sympathie voor het Palestijnse volk.”

Tot slot is er ook nog het feit dat Spanje dacht dat het met Melody een potentiële Songfestivalwinnares in de rangen had. De Spanjaarden begrijpen dan ook helemaal niet hoe het komt dat zij bijna geen stemmen kreeg van het publiek, terwijl Israël blijkbaar met het maximum van de punten ging lopen.

De Spaanse openbare omroep gelooft niet dat het Spaanse publiek massaal voor Israël heeft gestemd tijdens de finale van het Eurovisiesongfestival. “Ze zijn razend over die resultaten”, zegt correspondent Sven Tuytens in De Ochtend op Radio 1.

“Ze zeggen dat het helemaal niet klopt.” De omroep heeft organisator EBU gevraagd de stemming te onderzoeken. "Ze willen tot het uiterste gaan. Ze willen antwoorden en willen duidelijk cijfers kennen over hoe er gestemd is.”

Tuytens ziet verschillende redenen waarom Spanje zo in een kramp schiet. “We mogen niet vergeten dat Spanje het eerste land was dat gevraagd had om een debat te houden over die deelname van Israël.”

Op de koop toe had de EBU de Spaanse omroep een boete opgelegd omdat de Spaanse commentatoren tijdens de televisie-uitzending van de halve finale verwezen hadden naar de situatie in Gaza. Iets wat de EBU verboden had. "Dat was als een soort van rode vlag voor Spanje.”

Jonathan Hendrickx ziet de toekomst van het Eurovisiesongfestival momenteel niet al te rooskleurig in. "Ik denk dat we met een dergelijke situatie als deze, met manipulatie van de stemming op grote schaal, niet heel lang kunnen blijven overleven."

"Dus moet er iets gebeuren, zowel aan de deelname van Israël, als aan de manier waarop gestemd kan worden. Want het is momenteel gewoon te gemakkelijk om met gecoördineerde acties die resultaten op grote schaal te kunnen beïnvloeden. En dat moet getemperd worden."

Verschillende nationale omroepen, waaronder de VRT, vragen een debat binnen de EBU over de aanwezigheid van Israël. "Ik denk dat de VRT hierin gerust een voortrekkersrol kan opnemen", zegt Jonathan Hendrickx.

"Er moet nu, van alle omroepen samen, een debat komen. Dan moeten heel duidelijke regels worden opgesteld. En moet er gekeken worden, willen wij dat Israël nog deelneemt? Willen wij nog blijven deelnemen als Israël nog deelneemt?"

"Maar er moet een gezamenlijk standpunt komen, anders gaat er niets gebeuren. Het zou heel mooi zijn als onze Vlaamse omroep daar een voortrekker in zou kunnen zijn."

Laura Tesoro begrijpt niet dat het Belgische publiek 12 punten gaf aan de Israëlische inzending op het Eurovisiesongfestival. Dat zegt ze in 'Goeiemorgen Morgen' op Radio2.

"We zien al maandenlang beelden van kinderen en volwassenen die uitgehongerd zijn, beelden van stervende mensen… En dan doen we dit? Complete waanzin. Mijn hoofd kan hier niet bij."

Het is niet de eerste keer dat de zangeres reageert op het conflict in Gaza. In januari zwaaide ze met een Palestijnse vlag op het podium. Dat deed ze nadat er pro-Palestijns protest was ontstaan tijdens “Zie ons doen”, het openingsevenement van het Vlaamse luik van het Belgische EU-voorzitterschap.

"Ik kon toen niet zwijgen en dat kan ik nu nog steeds niet. Ook al kreeg ik toen al negatieve reacties. Zwijgen is wegkijken en dat mag niet."

Spanje, een van de grootste geldschieters van het Eurovisiesongfestival, kreeg vorige week een opmerking van de EBU. Die dreigt met sancties tegen het land. De Spaanse commentatoren hadden bij de voorstelling van de Israëlische kandidaat in de halve finale uitleg gegeven over wat er in Gaza gebeurt. Israël had daartegen formeel geprotesteerd.

"De EBU heeft het recht om Spanje op de vingers te tikken als Spanje de regels van het Eurovisiesongfestival schendt", zegt professor Jonathan Hendrickx. "Die stellen bijvoorbeeld dat elke kandidaat een gelijkwaardige behandeling moet krijgen, er mag geen voorkeursbehandeling zijn, je mag een kandidaat niet tegenwerken."

"Als kan aangetoond worden dat dat gebeurd is, wat bij Spanje volgens mij niet het geval is, dan kan je als EBU inderdaad maatregelen nemen. Die gaan van boetes tot een uiteindelijke uitsluiting."

Hier neemt de EBU dus wel duidelijk een standpunt in. "Omdat het hierbij inderdaad toch wel gaat om een mogelijke breuk van de regels. De deelname van Israël is dat tot nader order nog altijd niet."

Jonathan Hendrickx volgde het Eurovisiesongfestival in Bazel. "Er waren verbeteringen in de organisatie qua communicatie, in vergelijking met vorig jaar. Maar het probleem blijft dat de EBU zich blijft verstoppen achter die blanket statements, nietszeggende uitspraken. Het apolitieke karakter, enzovoort. Het is heel moeilijk om iemand te pakken te krijgen en echt een gewoon menselijke reactie te krijgen. Dat blijft een van de grootste zorgpunten van de EBU."

Waarom blijft de EBU zich zo opstellen? "Zij weten ook dat ze heel weinig mogen en kunnen zeggen. De EBU moet zich zo neutraal mogelijk opstellen en moet dus ook blijven verdedigen waarom Israël nog wel mag deelnemen aan het Eurovisiesongfestival. Hoewel ze daar misschien zelf ook helemaal niet meer in geloven."

Er is ook kritiek omdat Rusland niet mag deelnemen aan het muziekfestival door de oorlog in Oekraïne, en Israël wel. "Dat vind ik persoonlijk ook steeds moeilijker", zegt Hendrickx. "De uitleg van de EBU is dat de omroep in Israël nog wel onafhankelijk werkt van de regering en ook veel tegenwind krijgt van de regering. Terwijl het in Rusland een staatsomroep is die heel nauw gelieerd is aan de regering. Dat onderscheid wordt dan gemaakt om aan te geven waarom Israël er nog altijd bij is."

"Het Eurovisiesongfestival is altijd al politiek geweest", zegt Jonathan Hendrickx, al vanaf het begin, in de jaren 50. Het wordt nu gewoon steeds erger."

Waarom blijft de EBU dan beweren dat het apolitiek is? "De EBU heeft geen keuze, de EBU kan zelf geen mening vormen of stelling innemen zonder goedkeuring van zijn leden. Dat zijn de omroepen, waaronder ook de VRT. Maar die omroepen zelf kunnen ook niet zomaar stelling innemen, want ze zijn vaak afhankelijk van de regeringen of overheden die hen financieren."

"Er is dus eerst politieke moed nodig op nationaal en internationaal niveau. Dan pas kunnen de omroepen iets zeggen. En dan pas kan de EBU iets zeggen."

"Voor het tweede jaar op rij was er een grootscheepse mediacampagne vanuit de Israëlische omroep en de regering om zoveel mogelijk op de Israëlische kandidaat te stemmen, ongeacht het lied dat het land stuurt", zegt Jonathan Hendrickx, professor Mediastudies aan de universiteit van Kopenhagen in Denemarken en kenner van het Eurovisiesongfestival.

"Je kan per persoon, per toestel en per kredietkaart tot 20 keer stemmen voor hetzelfde land. En dat is dus opnieuw massaal gebeurd, met dit resultaat tot gevolg." Van de televoters kreeg Israël in totaal 297 punten. Eerder had Israël van de vakjury 60 punten gekregen.

Je zou dat een vorm van manipuleerbare uitkomst kunnen noemen, zegt Hendrickx. "Er is geen formele regel die verbiedt om op te roepen voor een deelnemer. Maar als een overheid zich daarmee gaat benoemen, dan kom je in het vaarwater van het zogezegde apolitieke karakter van de wedstrijd. En dat valt dan ook nog eens helemaal in duigen."

Op het nieuws dat de Spaanse openbare omroep een onderzoek vraagt naar de televoting tijdens het Eurovisiesongfestival, laat VRT weten dat ze zich voorlopig niet achter de oproep van de Spaanse omroep schaart.

"We hebben voorlopig weinig informatie, ook over de Spaanse situatie. We zijn nu in gesprek met de EBU en proberen daardoor een beter zicht op de situatie te krijgen." 

De Spaanse openbare omroep RTVE wil dat er een onderzoek komt naar de televoting tijdens het Eurovisiesongfestival. De Israëlische kandidaat kreeg het maximum van 12 punten van het Spaanse publiek, terwijl de Spaanse vakjury geen punten gaf. Israël wordt ervan beschuldigd stemmen te ronselen. De spanningen tussen Spanje en de organisator EBU lopen zo verder op.

Ontdek meer in onderstaand artikel.

Ondanks de omstreden deelname van Israël aan het Eurovisiesongfestival kreeg de Israëlische kandidaat Yuval Raphael gisteren toch de meeste stemmen van de kijkers thuis. Hoe kan het?

Even helemaal mee met het Songfestival? Scroll gerust terug door deze liveblog of duik in ons samenvattend artikel hieronder.

Red Sebastian is tijdens de eerste halve finale voorlaatste geëindigd. Organisator EBU heeft zonet de resultaten vrijgegeven. Enkel Azerbeidzjan deed het die avond slechter.

Israël eindigde tijdens de tweede halve finale dan weer op de eerste plaats.

Nu de winnaar bekend is, deelt de organisatie mee hoe het publiek per land gestemd heeft. Dit is de puntenverdeling van het Belgische publiek:

• 12 punten: Israël

• 10 punten: Polen

• 8 punten: Frankrijk

• 7 punten: Albanië

• 6 punten: Griekenland

• 5 punten: Nederland

• 4 punten: Zweden

• 3 punten: Oostenrijk

• 2 punten: Estland

• 1 punt: Italië

Oostenrijk heeft de 69e editie van het Songfestival gewonnen. JJ wist met 'Wasted love' zowel de vakjury als het publiek te overtuigen.

Israël strandt op de tweede plaats, Estland vervolledigt de top 3. Zweden wordt vierde, Italië vijfde.

JJ wint 11 jaar na de overwinning van Conchita Wurst – die in 2014 voor Oostenrijk won in Kopenhagen. Het is de derde keer ooit dat Oostenrijk de overwinning binnenhaalt.

Nu gaat het snel: de punten van de televoting worden toegekend. Het resultaat kan nog helemaal keren.

• IJsland krijgt van het publiek: 33 punten

• San Marino krijgt van het publiek: 27 punten

• Polen krijgt van het publiek: 156 punten

• Noorwegen krijgt van het publiek: 67 punten

• Luxemburg krijgt van het publiek: 24 punten

• Litouwen krijgt van het publiek: 62 punten

• Portugal krijgt van het publiek: 13 punten

• Armenië krijgt van het publiek: 30 punten

• Denemarken krijgt van het publiek: 2 punten

• Albanië krijgt van het publiek: 173 punten

• Israël krijgt van het publiek: 297 punten - en wint zo de televoting

• Oekraïne krijgt van het publiek: 158 punten

• Duitsland krijgt van het publiek: 74 punten

• Malta krijgt van het publiek: 8 punten

• Finland krijgt van het publiek: 108 punten

• Verenigd Koninkrijk krijgt van het publiek: 0 punten

• Estland krijgt van het publiek: 258 punten

• Griekenland krijgt van het publiek: 126 punten

• Letland krijgt van het publiek: 42 punten

• Zweden krijgt van het publiek: 195 punten

• Nederland krijgt van het publiek: 42 punten

• Italië krijgt van het publiek: 79 punten

• Frankrijk krijgt van het publiek: 50 punten

• Zwitserland krijgt van het publiek: 0 punten

• Oostenrijk krijgt van het publiek: 178 punten

Oostenrijk staat voorlopig aan de leiding, Zwitserland en Frankrijk volledigen de top 3.

Israël staat hierbij op de 15e plaats. IJsland kreeg 0 punten. Publieksfavoriet Zweden staat op de 6e plaats.

• De vakjury van Zweden geeft 12 punten aan: Oostenrijk

• De vakjury van Azerbeidzjan geeft 12 punten aan: Israël

• De vakjury van Malta geeft 12 punten aan: Armenië

• De vakjury van Nederland geeft 12 punten aan: Oostenrijk

• De vakjury van Slovenië geeft 12 punten aan: Italië

• De vakjury van Armenië geeft 12 punten aan: Frankrijk

• De vakjury van Luxemburg geeft 12 punten aan: Frankrijk

• De vakjury van San Marino geeft 12 punten aan: Italië

• De vakjury van Oekraïne geeft 12 punten aan: Duitsland

• De vakjury van Noorwegen geeft 12 punten aan: Oostenrijk

• De vakjury van Oostenrijk geeft 12 punten aan: Finland

• De vakjury van Frankrijk geeft 12 punten aan: Albanië

• De vakjury van Italië geeft 12 punten aan: Groot-Brittannië

"Dit heb ik nog niet veel meegemaakt", zegt VRT-commentator Peter Van de Veire. "De landen die 12 punten krijgen, zijn zeer gevarieerd. Er is geen echte uitschieter."

• De vakjury van Portugal geeft 12 punten aan: Italië

• De vakjury van Denemarken geeft 12 punten aan: Letland

• De vakjury van Kroatië geeft 12 punten aan: Italië

• De vakjury van Letland geeft 12 punten aan: Oostenrijk

• De vakjury van Ierland geeft 12 punten aan: Oostenrijk

• De vakjury van Polen geeft 12 punten aan: Zwitserland

• De vakjury van Montenegro geeft 12 punten aan: Griekenland

• De vakjury van Griekenland geeft 12 punten aan: Frankrijk

• De vakjury van Servië geeft 12 punten aan: Frankrijk

• De vakjury van Tsjechië geeft 12 punten aan: Duitsland

• De vakjury van Groot-Brittannië geeft 12 punten aan: Letland

• De vakjury van Spanje geeft 12 punten aan: Zwitserland

• De vakjury van Finland geeft 12 punten aan: Oostenrijk

• De vakjury van Australië geeft 12 punten aan: Griekenland

• De vakjury van Duitsland geeft 12 punten aan: Oostenrijk

De punten van de Belgische vakjury worden meegedeeld door Manu Van Acker, MNM-presentator en beste vriend van Red Sebastian. Hij is dan ook toepasselijk in het rood gekleed.

• De vakjury van België geeft 12 punten aan: Oostenrijk

• De vakjury van Israël geeft 12 punten aan: Griekenland

• De vakjury van Albanië geeft 12 punten aan: Frankrijk

• De vakjury van Litouwen geeft 12 punten aan: Letland

• De vakjury van IJsland geeft 12 punten aan: Zweden

• De vakjury van Georgië geeft 12 punten aan: Italië

• De vakjury van Cyprus geeft 12 punten aan: Griekenland

• De vakjury van Estland geeft 12 punten aan: Zwitserland

• De vakjury van Zwitserland geeft 12 punten aan: Italië

Na een laatste countdown van alle kandidaten worden de televotinglijnen gesloten.

Nemo, die vorig jaar het Songfestival won met ‘The code’, brengt hun nieuw nummer ‘Unexplainable’.

“Het gevecht waarvan we niet wisten dat we het nodig hadden. 2 nummers die samen al meer dan 200 miljoen streams hebben verzameld. We moeten jullie waarschuwen: het gaat hard worden!”

Daarmee werden Käärijä en Baby Lasagna, die in respectievelijk 2023 voor Finland en in 2024 voor Kroatië aan het Songfestival deelnamen, aangekondigd.

De 'Winners of our hearts' nemen het tegen elkaar op in een muzikale battle.

Maar van Céline Dion is voorlopig nog steeds geen sprake.

Nu met Albanië de laatste deelnemer heeft opgetreden, kan je nog ongeveer 40 minuten je stem uitbrengen.

Dat kan op 2 manieren: door een SMS te sturen naar 6650 met het nummer van je favoriete act (zie ook deze link) of door te stemmen via de officiële Songfestival-app . Beide kost je 0,75 euro. Je kan tot 20 keer stemmen.

Het was met de hakken over de sloot voor Shkodra Elektronike tijdens de Albanese preselecties voor het Eurovisiesongfestival. De elektropopband bestaat uit percussionist Kole en zangeres Beatrice, geboren in de stad Shkoder (vandaag ‘Shkodra’) maar momenteel verhuisd naar Italië.

“De man is in het echt poeslief, maar spreekt in het nummer een paar Albanese toverspreuken uit die beginnen met ‘zjerm’. ‘Zjerm’ betekent vuur, iets wat ze veel gebruiken in Albanese rituelen”, weet VRT-commentator Peter Van de Veire.

‘Zjerm’ gaat over een wereld zonder geweld, zonder lijden en zonder een slecht klimaat. Het is een nummer vol hoop. “Waarom die man dan zo boos op zijn drumcomputer is, is een raadsel. Misschien omdat hij lijkt op een zoon van Voldemort en Bellatrix.”

Hiermee zijn we aan het laatste lied van de avond gekomen.

Dwergstaat San Marino doet al jaren mee aan het Songfestival, maar de finale halen ze vaker niet dan wel. Dit jaar is het wel gelukt – met dank aan Gabry Ponte, de dj die eind de jaren 90 een Europese hit scoorde met de band Eiffel 65: 'Blue (da ba dee)'. Hij stond al een paar keer op Tomorrowland.

Hij weet dus hoe een oorwurm moet klinken en dat is 'Tutti l'Italia' in elk geval. Het is, net zoals het nummer van Estland, een lied vol met Italiaanse cliches.

Ponte is 52 jaar en is daarmee de oudste mannelijke deelnemer vanavond. “Op het podium doet hij alsof zijn USB-platendraaier echt werkt, en hij heeft zijn zangers leuke maskers van zwarte strijkparels cadeau gedaan”, dixit VRT-commentator Peter Van de Veire.

Frankrijk (5/5 van de ‘Big Five’) scoort de laatste jaren goed met klassieke chansons, en ook ‘Maman’ van Louane (28) kan het wel eens goed doen vanavond. Onze zuiderburen wonnen het Songfestival al 5 keer, maar de laatste keer is intussen dik 50 jaar geleden.

De Franse zangeres en actrice Louane is ook bij ons geen onbekende: ze speelde een rol in de Frans-Belgische komedie ‘La famille Bélier’ in 2014 en won daar zelfs een César voor. 

Anne Peichert, zoals ze heet, brengt vanavond een ode aan haar mama, die in 2014 overleed aan de gevolgen van kanker. Ook haar vader is ze op jonge leeftijd verloren.

De sterk gezongen ode gaat over hoe ze een weg teruggevonden heeft die ze kwijt was geraakt – mede met dank aan haar eigen dochtertje Esmee (die aan het einde van de poëtische act een klein rolletje speelt).

Zweden behoort haast elk jaar bij de favorieten. Dat hebben ze te danken aan hun sterke preselectie: Melodifestivalen. Dit jaar bracht Melfest een grote verrassing: niet de gedoodverfde favoriet en oud-Songfestivalwinnaar Måns Zelmerlöw (2015) werd gekozen om Zweden te vertegenwoordigen, wel KAJ. 

KAJ is een humoristische groep uit Finland, die bestaat uit de eerste letter van hun naam: Kevin, Axel en Jacob.

Wie Finland zegt, zegt sauna. Met hun oorwurm 'Bara bada bastu' roept KAJ op om naar de sauna te gaan en de geneugten ervan samen te beleven. Op het podium zien we een goed uitgekiende show met een kleurrijke uitbarsting in de climax van het lied. Enkele succeselementen: een accordeon, het makkelijk meezingbare refrein en het geestige dansje erbij.

Het is voor het eerst sinds 1998 dat Zweden nog eens in het Zweeds zingt, en dat dus door een Finse groep (Finland kent een Zweeds sprekende minderheid). Zweden zou zo maar eens kunnen winnen. Dat zou de 8e keer zijn, een absoluut record.

Sissal woont in Kopenhagen in Denemarken, maar is afkomstig van de Faeröer. Op haar 10e won ze al een zangwedstrijd, op haar 25e verhuisde ze naar Kopenhagen om een zangcarrière na te streven.

Ze wil tijdens het Songfestival laten zien dat vrouwen ook na het moederschap – zelf heeft ze 2 dochters – een bloeiende carrière kunnen hebben, iets wat volgens haar bij mannen zelden ter discussie staat.

Haar nummer heet 'Hallucination' en wist in eerste instantie de bookmakers niet te overtuigen. “Ik hoop dat ze intussen haar stem terug heeft, want ze was zó hard aan het roepen toen ze die halve finale overleefde dat ze tijdens de repetities amper gezongen heeft”, weet VRT-commentator Peter Van de Veire.

‘Hallucination’ gaat over het moment dat je vlinders in je buik hebt van verliefdheid.

De Portugezen zingen zoals wel vaker in het Portugees. Zanger Guilherme Gomes van Napa spreekt misschien ook wel een woordje Nederlands: hij heeft namelijk al 8 jaar een relatie met de dochter van VRT NWS-journalist Björn Soenens.

De band won onverwacht de voorrondes in Portugal en is vooral bekend op Madeira. In 'Deslocado' bezingt de groep het gevoel van heimwee naar dat eiland. “Een herkenbaar thema voor veel mensen”, aldus VRT-commentator Peter Van de Veire. “Soms moet je verhuizen om het beter te hebben ergens anders.”

“De bloemen op de broek is geen mopje van de Portugese Jani Kazaltzis: het is een verwijzing naar hun bloemeneiland.”

Het 69e Songfestival dit jaar inspireert tot seksueel getinte toestanden. Eerder vanavond passeerde ‘Ich komme’ van Erika Vikman uit Finland de revue, dit keer is het aan Malta. “Kinderen, kijk even naar Ketnet Junior”, lacht VRT-commentator Peter Van de Veire.

Miriana Conte zingt het liedje 'Serving'. Het woord dat daarna aanvankelijk kwam was 'kant', maar dat moesten de Maltezers aanpassen. 'Kant' betekent 'zingen' in het Maltees, maar het klinkt ook als 'cunt' – een vulgair Engels woord voor vagina. Grof taalgebruik is niet toegelaten: 'kant' viel dus weg.

Of het vulgaire daarmee verdwenen is, is de vraag. Op het podium brengt Conte een stel lippen mee. Niets om je over te schamen, al zijn er in het grote scherm achter de lippen opengesperde benen te zien.

Conte is overigens een voorvechter voor LGBTQI+-rechten en voor body positivity. Ze is trots op haar rondingen en vindt dat je je zeer sexy kan kleden.

Zwitserland kreeg als winnaar van vorig jaar ook een rechtstreeks finaleticket cadeau. Zoë Më verdedigt de Zwitserse eer in Bazel en doet dat – net als Claude uit Nederland – in het Frans. Ze neemt ons mee op reis met ‘Voyage'.

24 is Zoë Alina Kressler, geboren en getogen in Bazel, en een beloftevolle volleybalster tot ze met een vingerblessure te kampen kreeg. Daarop ging ze volop voor een carrière in de muziek.

‘Voyage’ is een poëtisch nummer over mensen die op zoek zijn naar meer liefde voor elkaar. “Toch een buitenbeentje hier vanavond”, aldus VRT-commentator Peter Van de Veire.

Tijdens de Armeense preselecties wist Parg met zijn mix van folk en elektronische muziek de jury niet meteen te overtuigen. Dankzij de stemmen van het publiek kwam zijn nummer ‘Survivor’ toch als winnaar uit de bus.

Parg heeft lang in Rusland gewoond, tot de oorlog in Oekraïne begon. Toen kwam hij terug naar thuisland Armenië. Hij rapt sinds zijn 13e onder de naam ‘McFlight’.

In ‘Survivor’ zingt hij over hoe alles kan tegenvallen, en je toch alles kan overleven. “De componisten hebben zeer goed geluisterd naar ‘Thunder’ van Imagine Dragons”, aldus VRT-commentator Peter Van de Veire.

“Hij doet 3 minuten overuren op een lokale loopband en heeft zijn bloot bovenlijf in een vat glimmende kaasfondue gedompeld – wat een beetje gek is, want Erika Vikman uit Finland moest meer kleren aandoen van de organisatie.”

Liedjeswedstrijden hebben geen geheimen meer voor Klavdia (22) uit Griekenland. Ze bouwde na haar deelname aan ‘The voice Greece’ een succesvolle zangcarrière uit in Griekenland en Cyprus en won de allereerste editie van ‘Ethnikos telikos’, wat haar een ticketje voor het Songfestival in Bazel opleverde.

Het is exact 20 jaar geleden dat Helena Paparizou het Songfestival won voor Griekenland met ‘My number one’. Klavdia Papadopoulou – die tijdens 'The voice' gecoacht werd door Paparizou – hoopt dat kunstje vanavond over te doen met ‘Asteromata’.

“Dat is Grieks voor dromerig”, weet VRT-commentator Peter Van de Veire. Het gaat over het leven van asielzoekers, en hoe het lastig is om je thuisland te verlaten en op zoek te gaan naar een beter leven. “De inspiratie komt van Klavdia’s grootmoeder: een Pontische christen die moest vluchten van Turkije naar de Sovjet-Unie.”

Broer en zus Abor & Tynna komen uit een muzikale familie uit Wenen in Oostenrijk. Hun vader, cellist bij het Weens Filharmonisch Orkest, inspireerde hen al op jonge leeftijd, en beiden leerden al vroeg klassieke instrumenten bespelen.

Abor (26) – in het echte leven Attila – is in het Duitstalige dancenummer ‘Baller’ vooral verantwoordelijk voor de beats en arrangementen, terwijl Tynna (24) – in het echte leven Tünde –haar magie laat werken in de teksten en zang. Ze zingt dat je opgelucht bent als je een relatie uitmaakt. Het is erg, maar je weet tenminste waar je aan toe bent.

Tünde heeft maandenlang last gehad van een ontsteking aan haar strottenhoofd. “Zelfs toen we haar op de rode loper interviewden, durfde ze amper iets te zeggen omdat ze bang was haar stem te verliezen”, weet VRT-commentator Peter Van de Veire.

Duitsland (nummer 4 van de ‘Big Five’ vanavond) neemt al voor de 68e keer deel aan het Songfestival – het meest van alle landen.

De Poolse Justyna Steczkowska (52) zingt, speelt viool en acteert. In eigen land stapelt ze de muziekprijzen op, deze week doet ze met het nummmer ‘Gaja’ een gooi naar internationale erkenning.

Het is niet de eerste keer dat ze op het Eurovisiepodium staat: in 1995 vertegenwoordigde ze Polen ook al eens, toen met het nummer ‘Sama’. Ze eindigde destijds 18e op 23 deelnemers. “Het is alsof Kate Ryan over 2 jaar ook nog eens zou proberen”, zegt VRT-commentator Peter Van de Veire.

‘Gaia’ is de Griekse godin van de aarde. Steczkowska zingt dat ze de controle terug wil over haar lot en de tijd. “In een decor vol ‘Games of thrones’ met daarop een bondage charcuterie brigade”, dixit Van de Veire.

Opvallend nieuws uit Italië enkele maanden geleden. Normaal gezien sturen de Italianen (nog zo’n ‘Big Five’-land) de winnaar van het Festival van Sanremo naar het Eurovisiesongfestival, maar Olly bedankte vriendelijk. Goed nieuws voor runner-up Lucio Corsi (31), die de kans wel met beide handen greep. 

Corsi groeide op in Toscane en verhuisde naar Milaan, waar hij niet alleen model werd voor modemerk Gucci maar hij ook zijn passie voor muziek vond.

Italianen noemen hem de Milanese David Bowie. Hij kiest voor een opvallende outfit en een volledig wit geschminkt gezicht. Zijn nummer ‘Volevo essere un duro’ betekent vrij vertaald ‘ik wilde een sture jongen zijn’. Oftewel: je kan niet altijd zijn wie je wil. Hij speelt als enige vanavond zijn eigen instrument live: de mondharmonica.

De Italianen vroegen of ze hun song mochten ondertitel zodat je weet waarover het nummer gaat.

“Stop de kinderen in bed, want het is tijd voor Erika Vikman”, kondigt VRT-commentator Peter Van de Veire de act van Finland aan.

'Ich komme' betekent exact wat je denkt dat het betekent: Erika Vikman (32) zingt over het vrouwelijke orgasme. De titel en slagzin is in het Duits, de rest van het lied is in het Fins.

Ook haar act laat weinig aan de verbeelding over: Vikman danst in een latex pakje sensueel met een microfoonstatief en gaat voor de finale van het lied van de grond met een groot exemplaar.

“De organisatie vond haar outfit te expliciet en vroeg om wat te dimmen. Ze moet het mis begrepen hebben, want behalve een soort latex Tena-luier heeft ze niks aangepast. Als Lady Gaga en Rammstein kinderen zouden maken, zou het Erika zijn”, zegt Van de Veire.

Het zag er lang naar uit dat Nederland opnieuw door Joost Klein ging vertegenwoordigd worden, als herkansing na zijn diskwalificatie van vorig jaar. Klein bedankte voor het aanbod, de Nederlandse omroep selecteerde daarna Claude (21).

Hij zingt 'C'est la vie'. Je leest het goed: Nederland zingt dit jaar deels in het Frans, gemengd met Engels. Frans is de moedertaal van Claude, die geboren werd in Congo en op zijn 9e vluchtte naar Nederland.

Hij is naar eigen zeggen een enorme fan van Stromae en zong ‘Papaoutai’ toen hij 15 was en meedeed aan ‘The voice kids’. Diezelfde Stromae vroeg aan Claude om zijn voorprogramma te verzorgen in 2023, maar Stromae laste toen zijn concerten af.

Met 'C'est la vie' brengt Claude een soulvolle ode aan zijn moeder: de titel verwijst naar een veelgebruikte uitspraak van haar. “Bekijk het leven altijd positief”, is haar advies.

"Goed gedaan", aldus VRT-commentator Peter Van de Veire.

Tautumeitas wordt op de officiële website van het Eurovisiesongfestival omschreven als een “zeskoppige ethno-popgroep die het traditionele met het hedendaagse vermengt, en het Letse erfgoed omtovert tot een opzwepende ervaring”. “Een poppy folkgroep”, interpreteert VRT-commentator Peter Van de Veire het.

Tautumeitas heeft heel wat internationale ervaring en toert intussen 10 jaar de wereld rond. De band stond – net als Tommy Cash uit Estland – al op het podium van Glastonbury in het Verenigd Koninkrijk.

Vanavond brengen ze ‘Bur man laimi’, wat zoveel betekent als ‘breng me geluk’. Ze zingen dat je je eigen geluk kan maken en dat je alles kan als het nodig is. “Voor hun podiumoutfit kochten ze 16 kilogram crème paté die ze uitsmeerden over hun lichaam, in combinatie met wat haar uit het doucheputje.”

Letland viert trouwens een jubileum: het is de 25e keer dat het land meedoet aan het Songfestival.

De gebroeders Hálfdán Helgi Matthíasson (21) en Matthías Davíð Matthíasson (20) verdedigen de IJslandse kleuren onder de naam VÆB (uitgesproken als ‘vibe’). Vorig jaar geraakten ze niet door de IJslandse preselecties, maar met ‘RÓA’ was het dit keer wel prijs.

Daarin zingen ze over hoe het leuk is om alles achter te laten en met je boot naar de horizon te varen. “Twee zingende papillotten”, omschrijft VRT-commentator Peter Van de Veire het duo. “Een soort dubbele Jelle Cleymans. Studio 100, koop die gasten. Zo leutig!"

Op het Songfestival kan zowat alles passeren en zowat alles met elkaar gemengd worden. Dat doet ook Oostenrijk: in ‘Wasted love’ horen we pop, opera én techno.

Contratenor JJ zingt in het nummer (met het nodige drama) over een onbeantwoorde liefde en hoe hij daarin haast verdrinkt. Opvallend: Oostenrijk wordt als enige act van de avond in zwart-wit in beeld gebracht.

Johannes Pietsch (24), zoals de Oostenrijks-Filipijnse operazanger echt heet, studeert aan het conservatorium van Wenen en is een grote naam in de wereld van de klassieke muziek. Hij maakt volgens velen kans om deze 69e editie van het Songfestival te winnen. Hij zingt als negende, net zoals voormalige winnaressen Loreen (2023) en Céline Dion (1988) dat ook deden. Een goed voorteken?

“Heel veel applaus", oordeelt VRT-commentator Peter Van de Veire. “Als JJ daadwerkelijk wint, is dat exact 10 jaar na de overwinning van Conchita Wurst – die voor Oostenrijk won in Kopenhagen.”

Ook het Verenigd Koninkrijk was als een van de grote sponsoren van het Songfestival automatisch geplaatst voor de finale. En dat is maar goed ook, want – net als de voorbije jaren – lopen bookmakers niet hoog op met hun inzending.

Dat is dit keer Remember Monday, de groep die bestaat uit Lauren, Holly Anne en Charlotte. Het trio leerde elkaar kennen op school en deed een paar jaar geleden mee aan ‘The Voice UK’. De bandnaam is een referentie naar maandag, de enige dag waarop ze vroeger samen vrij waren om te repeteren.

Nummer ‘What the hell just happened?’ gaat dan weer over “de koddige kater die je hebt na een wilde nacht terwijl je wakker wordt naast iemand die je nog nooit hebt gezien”, vertelt VRT-commentator Peter Van de Veire.

Oekraïne neemt dit jaar voor de 20e keer deel aan het Songfestival, even vaak hebben ze de finale weten te halen.

Dit jaar wordt het land vertegenwoordigd door Ziferblat – vernoemd naar het koffiehuis in Kiev waar ze voor het eerst optraden. Ziferblat werd 10 jaar geleden opgericht en nam in 2019 deel aan de Oekraïense versie van ‘X-factor’. De afgelopen jaren wonnen ze meerdere muziekprijzen, en hun muziek is te horen in het populaire videospel ‘S.T.A.L.K.E.R. 2: Heart of Chornobyl’.

Hun nummer 'Bird of Pray' gaat over mensen die elkaar door oorlog niet kunnen zien.

Hun kleren komen van Frolov, een merk dat onder meer Sabrina Carpenter en Beyonce kleedt. “En toch geloof ik dat de zanger zijn roze outfit gepikt heeft van Prins Zuurstok”, aldus vertelt VRT-commentator Peter Van de Veire. “En hij heeft een beetje last van zilverdiarree op zijn broekspijp.”

Spanje is de eerste van de ‘Big Five’ vanavond. De Spanjaarden betalen samen met Italië, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk het meest aan uitzendrechten en mogen in ruil daarvoor meteen naar de finale.

“Zangeres Melody is geen familie van Silvy, maar was wel net als haar een kindster”, vertelt VRT-commentator Peter Van de Veire. Toen ze 10 was had ze in Spanje al een grote hit te pakken. Vandaag is ze 34 en fotomodel voor een heleboel modemerken, waaronder Gucci.

Haar nummer heet 'Esa diva' – en ze brengt het ook als een ware vedette. “Melody is Beyonce, Natalia, Shakira en een Spaanse bruisbal in 1”, oordeelt Van de Veire. Een diva met een klok van een stem en heupen die niet liegen.

De Spaanse omroep RTVE heeft net voor het begin van de finale van het Songfestival een protestboodschap uitgezonden over de oorlog in Gaza. De Israëlische omroep had eerder klacht ingediend tegen de Spaanse omroep omdat de Spaanse commentatoren de situatie in Gaza besproken hebben tijdens de 2e halve finale. Organisator EBU dreigde met sancties als dat vanavond opnieuw zou gebeuren.

Litouwen stuurt een experimentele punkrockband naar Bazel. Katarsis veroverde een plekje op het hoofdpodium na een preselectie die maar liefst 5 weken lang duurde. Fun fact: de groep schreef zich daarvoor in als grap, maar won.

Katarsis staat bekend om zijn emotionele muziek over pijn en verdriet. Hun nummer ‘Tavo akys’ betekent ‘jouw ogen’ en gaat over een relatie die stopt en alle pijn die daarbij hoort. ‘Catharsis’ stamt dan weer uit de Griekse filosofie en betekent evenveel als ‘emotionele ontlading’. “Ze dansen als een trosje grijze regenwolken, maar het is zo anders dat het voor sommige mensen zeer goed kan werken", dixit VRT-commentator Peter Van de Veire.

Tijd voor de meest ophefmakende deelnemer van de avond.

Over de aanwezigheid van Israël op het Eurovisiesongfestival is – net zoals vorig jaar – veel inkt gevloeid. In 2024 stuurden ze Eden Golan, dit keer staat Yuval Raphael (24) op het podium.

Politieke boodschappen zijn niet toegelaten op het Songfestival – dat ondervond de Spaanse omroep vandaag nog, maar met Raphael laat organisator EBU wel een overlever van de Hamas-aanslag op 7 oktober 2023 toe. Raphael was toen aanwezig op het Nova-muziekfestival. Haar nummer ‘New day will rise’ – grotendeels in het Engels, met enkele zinnen Frans en Hebreeuws – gaat over afscheid, rouw en betere tijden die aanbreken. De EBU vond naar eigen zeggen geen politieke statements terug in haar nummer.

Circusacts, ze zijn er elk jaar weer bij. Deze keer kunnen we daarvoor onder meer bij Estland terecht en hun kandidaat Tommy Cash, die overigens goed bevriend is met Joost Klein. De 33-jarige artiest – Tomas Tammemets in het dagelijks leven – heeft al ervaring opgedaan op grote muziekfestivals als Glastonbury en Roskilde. 

Met zijn lied 'Espresso macchiato' bezingt Tommy Cash – inclusief Italiaans accent – verschillende clichés van de Italianen: van “ik zweet als een maffioso” tot “het leven is als spaghetti: het is hard tot je het maakt”.

In Italië kon niet iedereen ermee lachen. “Ze hebben er bijna de Toren van Pisa rechtgezet van pure woede”, grapt VRT-commentator Peter Van de Veire. Het leverde zelfs een rel op met een Italiaanse senator, die vond dat het lied moest uitgesloten worden.

Zo ver is het dus niet gekomen, integendeel: hoewel het lied een niemendalletje is, blijft het hangen en het wordt ook allemaal fijn in beeld gebracht.

“Met een Tommy Cash die op het podium danst alsof iemand pikante pastasaus in zijn Dolce & Gabbana heeft verstopt”, aldus Van de Veire. “Het liedje is zoals een ananas op een pizza: het is tegen alle regels, maar geef het 1 minuut en je zit mee te jodelen als een Toscaanse toerist op sangria.”

Het kleine Groothertogdom Luxemburg is sinds 2024 weer van de partij op het Songfestival, na een afwezigheid van meer dan 30 jaar.

Artieste van dienst is dit jaar Laura Thorn (25), in het dagelijkse leven muzieklerares. Haar nummer heeft een Belgisch tintje: Laura studeerde aan het conservatorium van Namen, en haar zangleraar gaf haar telefoonnummer aan de componist die 'La poupée monte le son' heeft geschreven.

Songfestivalliefhebbers van het eerste uur herkennen daarin een dikke knipoog naar 'Poupée de cire, poupée de son', waarmee France Gall in 1965 voor Groothertogdom Luxemburg het Songfestival won.

Het lied van Laura bouwt verder op de beginakkoorden van weleer, de archiefbeelden van 60 jaar geleden zijn op een slimme manier verwerkt in haar act. De maatschappelijke boodschap: jonge vrouwen zijn niet zomaar popjes of marionetten.

Kyle Alessandro is met zijn 19 jaar de jongste kandidaat van deze Songfestivaleditie. “Een kleine ridder die maandag examen heeft”, lacht VRT-commentator Peter Van de Veire. Hij heeft na dit weekend zijn eindexamen politieke wetenschappen.

Op 10-jarige leeftijd was hij al te zien in ‘Norway’s got talent’, in 2023 sneuvelde hij met de band Umami Tsunami in de Noorse voorrondes van Eurovision.

Dit jaar schopte hij het wel tot op het hoofdpodium met ‘Lighter’, een popsong met een traditioneel Noors tintje. Het nummer is geïnspireerd door zijn moeder, die hem na haar kankerdiagnose vertelde “dat hij nooit het licht in zichzelf mocht verliezen”. Ze is intussen gelukkig helemaal genezen.

“Een zeer aanstekerig liedje”, oordeelt Van de Veire.

Wachten tot het einde van de show hoeft niet: wie wil, kan nu al een stem uitbrengen. De lijnen zullen open zijn tot ongeveer 40 minuten na het optreden van de laatste deelnemer.

Dat kan op 2 manieren: door een SMS te sturen naar 6650 met het nummer van je favoriete act (zie ook deze link) of door te stemmen via de officiële Songfestival-app . Beide kost je 0,75 euro. Je kan tot 20 keer stemmen.

Wil je geen officiële stem uitbrengen maar toch mee punten geven op de act, de outfit en de nummers? Dat kan ook, en wel via het interactieve scorebord op VRT MAX .

De Zwitsers kiezen voor een volledig vrouwelijk presentatieteam in Bazel. “Sommige mensen zeiden dat 2 vrouwen de show niet kunnen hosten. Ze hebben absoluut gelijk: we hebben 3 vrouwen nodig!”

De halve finales werden al in goede banen geleid door Sandra Struder, die in 1991 zelf deelnam aan het Eurovisiesongfestival, en door Hazel Brugger, een bekende Amerikaans-Zwitserse comedian die opgroeide in Zürich.

Vanavond krijgen ze versterking van de Zwitsers-Italiaanse presentatrice Michelle Hunziker.

De 26 finalisten betreden voor het eerst het podium tijdens de traditionele vlaggenparade.

Beginnen doen we met de winnaar van het Songfestival vorig jaar: Nemo brengt ‘The code’.

Dankzij Nemo mag Zwitserland – trouwens 1 van de 7 stichtende leden van het Eurovisiesongfestival – in totaal 3 overwinningen achter zijn naam schrijven. Eerder gingen Lys Assia in 1956 en Céline Dion in 1988 hen voor.

Het gonst overigens al dagenlang van de geruchten dat die laatste vanavond haar opwachting in Bazel maakt. Afgelopen dinsdag moesten we het nog met een videoboodschap doen. Afwachten geblazen. 

De 69e editie van het Songfestival in Bazel in Zwitserland is van start gegaan.

De uitzending is te bekijken op VRT 1 en via VRT MAX  en te beluisteren via Radio2. Vanzelfsprekend kan je alles ook volgen in onze liveblog.

In het centrum van Bazel zijn honderden mensen bijeengekomen om te protesteren tegen de Israëlische deelname aan het Songfestival. Er is geen toestemming gegeven voor de manifestatie.

Een politieteam heeft de betogers via een megafoon laten weten dat ze niet in het centrum van de stad mogen demonstreren.

De agenten hebben een alternatieve route voorgesteld. Maar de demonstranten hebben de instructies niet opgevolgd en zijn toch naar een plein in het centrum van de stad gestapt.

Over precies een uur begint de finale van het Eurovisiesongfestival in Bazel in Zwitserland. De uitzending is te bekijken op VRT 1 en via VRT MAX en te beluisteren via Radio2. Vanzelfsprekend kan je alles ook volgen in onze liveblog.

We krijgen vanavond erg gevarieerde acts te zien. Zo wordt er in verschillende talen gezongen - maar liefst 5 keer in het Frans - en gaan de acts van groots en spectaculair tot ingetogen. Hieronder een overzicht van de kanshebbers.

Nu de finale van het Eurovisiesongfestival nadert, klinkt de kritiek op de deelname van Israël steeds luider. Lees er meer over in dit artikel.

"Het rommelt een beetje achter de schermen tussen de Israëlische en de Spaanse openbare omroep, maar hier ter plaatse en tussen de delegaties en artiesten is het rustig", zegt Songfestivalkenner voor VRT NWS Gianni Paelinck. "Er is hier buiten de arena ook veel politie aanwezig, maar van protest is op dit moment geen sprake."

De Spaanse openbare omroep kreeg een klacht van Israël en een waarschuwing van organisator EBU omdat Spaanse commentatoren tijdens de uitzending van de 2e halve finale de situatie in Gaza besproken hebben. "Politieke boodschappen zijn verboden op het Eurovisiesongfestival: op het podium, bij de delegaties, bij de commentatoren. Dat is al langer zo."

"Maar als die Spaanse commentatoren het in deze context puur feitelijk hebben gehouden over de situatie in Gaza, denk ik dat de Spaanse omroep het niet zomaar zal laten passeren dat daarvoor een klacht is ingediend en dat ze daarvoor op de vingers zijn getikt", zegt hij. "Daar is het laatste woord nog niet over gezegd."

De socialistische vakbond ACOD-VRT zal vanavond niet inbreken in de uitzending van het Songfestival. Dat zegt vakbondsman Wies Descheemaeker. "Wij hopen genoeg druk te zetten, waardoor VRT zelf een beslissing neemt. "Zolang Israël deelneemt, moet VRT zich terugtrekken uit de wedstrijd."  

De Spaanse commentatoren hebben tijdens de uitzending van de 2e halve finale de situatie in Gaza besproken vlak voor het optreden van de Israëlische Yuval Raphael. De EBU dreigt nu in een brief met sancties als dat vanavond opnieuw zou gebeuren. Dat schrijft de Spaanse krant El País.

In de brief zou staan dat "alle commentatoren zich moeten houden aan de regels".  "De richtlijnen verbieden politieke uitingen die de neutraliteit van de wedstrijd in gevaar zouden kunnen brengen." Als de Spaanse omroep zich niet aan die regels houdt, kan die een mogelijke boete verwachten. De EBU herhaalt dat het Eurovisiesongfestival een "apolitieke entertainmentshow" is. 

Zweden lijkt de topfavoriet en zou zo een absoluut record van 8 overwinningen halen. Maar Frankrijk, dat al decennia wacht op een nieuwe zege, maakt indruk met een krachtig emotioneel lied. Of bepalen televoters en jury's dat we volgend jaar elders naartoe trekken? VRT NWS-journalist Gianni Paelinck maakte een overzicht.

De Israëlische omroep KAN heeft gisteren klacht ingediend bij de EBU tegen de Spaanse omroep RTVE. De Spaanse commentatoren hebben donderdag, tijdens de uitzending van de 2e halve finale, de situatie in Gaza besproken vlak voor het optreden van de Israëlische Yuval Raphael.

"De EBU is die klacht nu aan het bekijken", zegt VRT NWS-journalist Gianni Paelinck. "Dat is het laatste dat we daarvan weten. Maar als de Spaanse commentatoren inderdaad enkel en alleen feitelijkheden over de oorlog in Gaza hebben gezegd, dan lijkt het me wel zo dat de Spaanse omroep de klacht niet zomaar zal laten passeren."

"Daarbovenop staat de positie van Israël sowieso al ter discussie. En de Spaanse openbare omroep is een van de grote geldschieters van Eurovisie."

De VRT heeft gereageerd op de steeds luider klinkende kritiek op de deelname van Israël aan het Eurovisiesongfestival:

"VRT begrijpt de vraagtekens bij de aanpak van het Eurovisiesongfestival. We hebben aangedrongen op een stevig gesprek hierover binnen de EBU en zullen dat ook na vandaag blijven doen."

"Voor sommige kijkers blijft het Eurovisiesongfestival een ontspannende liedjeswedstrijd, voor anderen krijgt het een bijzonder wrange bijsmaak door de deelname van Israël terwijl de oorlog in Gaza woedt." "VRT zendt het festival vanavond uit, maar besteedt tegelijk ook uitgebreide redactionele aandacht aan het geweld in Gaza, in zijn dagelijkse nieuws- en duidingsuitzendingen. VRT steunt als openbare omroep ook de internationale oproep om het geweld in Gaza te stoppen."

Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) zou het "perfect begrijpen" als de VRT vanavond op zwart zou gaan tijdens het optreden van Israël op het Eurovisiesongfestival. Dat zei ze in De Afspraak op Vrijdag. Maar de verantwoordelijkheid voor die beslissing ligt volledig bij de VRT, zegt haar collega Cieltje Van Achter, minister van Media.

Lees er hier meer over.

Zal Céline Dion dan toch in levenden lijve te zien zijn op het Eurovisiesongfestival dit jaar in Bazel? Veel fans hopen dat de Canadese zangeres zich 37 jaar na haar overwinning voor Zwitserland zal laten zien op het podium, ondanks haar neurologische aandoening. De geruchtenmolen draait op volle toeren.

Lees er hier meer over.

Ook vanavond zal de socialistische vakbond ACOD bij de VRT actievoeren tegen de deelname van Israël aan het Eurovisiesongfestival. De VRT zal, net als bij de halve finales op dinsdag en donderdag, het filmpje 'Speak Up For Palestine' tonen. In de campagnevideo van Oxfam spreken meer dan 130 bekende Vlamingen zich uit tegen het Israëlische geweld in Gaza.

Het filmpje zal 3 keer uitgezonden worden: een keer in de loop van de avond, een keer voor het VRT NWS Journaal en een keer voor de finale.

Maar eigenlijk had de VRT niet deel moeten nemen aan het festival, vindt Wies Descheemaeker van ACOD. "We vinden het niet compatibel dat op hetzelfde moment dat die wreedheden plaatsvinden, een Israëlische inzending zomaar mag deelnemen aan het Eurovisiesongfestival. We zijn blij dat de VRT vorige week al heeft toegegeven dat het debat daarover moet plaatsvinden, maar we vinden dat het standpunt van de VRT moet zijn dat Israël niet mag deelnemen en dat anders de VRT het Eurovisiesongfestival niet zal uitzenden."

De Israëlische omroep KAN heeft klacht ingediend bij de EBU tegen de Spaanse omroep RTVE. Dat bevestigt de Songfestival-organisator. "We zijn ons bewust van de klacht en we zijn het aan het bekijken", klinkt het.

De Spaanse commentatoren hebben gisteren, tijdens de uitzending van de 2e halve finale, de situatie in Gaza besproken vlak voor het optreden van de Israëlische Yuval Raphael.

Eerder had de Spaanse omroep de EBU ook al gevraagd om het debat te openen over de deelname van Israël aan de muziekwedstrijd, net zoals de Ierse en IJslandse omroepen. Vorige week maakte de VRT bekend die vraag eveneens te steunen.