De Spaanse omroep RTVE heeft net voor het begin van de finale van het Songfestival een protestboodschap uitgezonden over de oorlog in Gaza. De Israëlische omroep had eerder klacht ingediend tegen de Spaanse omroep omdat de Spaanse commentatoren de situatie in Gaza besproken hebben tijdens de 2e halve finale. Organisator EBU dreigde met sancties als dat vanavond opnieuw zou gebeuren.
Spaanse omroep zendt protestboodschap over Gaza uit, nét voor Songfestival: "Zwijgen is geen optie"
In het kort:
De deelname van Israël aan het Eurovisiesongfestival blijft omstreden vanwege de oorlog in Gaza.
De Israëlische omroep KAN diende klacht in tegen de Spaanse omroep RTVE omdat commentatoren tijdens de halve finale de situatie in Gaza bespraken.
Organisator EBU dreigde met sancties tegen RTVE als dit tijdens de finale opnieuw zou gebeuren.
RTVE toonde voor de finale een pancarte met een protestboodschap, maar onthield zich tijdens de uitzending van commentaar.
Vanavond kan je kijken naar de finale van het Eurovisiesongfestival, waar ook de Israëlische kandidaat Yuval Raphael heeft opgetreden met het nummer 'New day will rise'. Raphael is een overlever van de Hamas-aanslag op 7 oktober 2023.
Het Songfestival moet apolitiek blijven, dus haar liedje werd grondig gescreend, maar organisator EBU (European Broadcasting Union) vond naar eigen zeggen geen politieke boodschappen terug in de tekst.
"Het Songfestival is een niet-politiek evenement. Deelnemers worden dus niet uitgesloten wegens politieke redenen", klinkt het. "De Israëlische omroep beantwoordt aan alle regels om te mogen deelnemen."
Toch hebben heel wat mensen bedenkingen bij de deelname van Israël aan de liedjeswedstrijd. Dat komt door de oorlog in de Gazastrook, waarbij al zeker 53.000 mensen gedood zouden zijn. Zo hebben 70 voormalige deelnemers van het Songfestival in een open brief aan de EBU gevraagd om Israël uit te sluiten.
Onder meer de Ierse en de Spaanse openbare omroep hebben aan de EBU gevraagd om de aanwezigheid van Israël in vraag te stellen in een open debat tussen de deelnemende omroepen. Ook VRT ondersteunt die vraag, maar het debat komt er pas na deze editie van het Songfestival.
Commentaar over Gaza op Spaanse openbare omroep
Tony Aguilar en Julia Varela, die het Songfestival becommentariëren voor de Spaanse openbare omroep (RTVE), bespraken die oproep tot debat tijdens de uitzending van de 2e halve finale. Dat deden ze toen de Israëlische kandidaat voorgesteld werd.
"Volgens de Verenigde Naties zijn er inmiddels meer dan 50.000 slachtoffers van Israëlische aanvallen in Gaza, onder wie meer dan 15.000 kinderen", klonk het. "Dit is geen petitie tegen enig land. Het is een oproep tot vrede, rechtvaardigheid en respect voor de mensenrechten, in lijn met de inclusieve en vreedzame missie van het Eurovisiesongfestival."
De Israëlische omroep KAN besloot daarop om klacht in te dienen bij de EBU tegen RTVE. De Songfestivalorganisator heeft die klacht bekeken en dreigt nu in een brief met sancties tegen de Spaanse omroep als de presentatoren de oorlog in Gaza opnieuw vermelden, aldus de Spaanse krant El País.
Boodschap nét voor de uitzending
De Spaanse omroep liet dit niet over zijn kant gaan. Net voor het begin van de finale-uitzending, zond RTVE een videoboodschap uit. "Wanneer mensenrechten op het spel staan, is stilte geen optie. Vrede en gerechtigheid voor Palestina", toonde RTVE in tekst op beeld , in het Spaans en het Engels.
Tijdens het optreden van de Israëlische act, hielden de Spaanse commentatoren zich wel keurig aan de regels: ze onthielden zich van commentaar op de oorlogssituatie en hielden het bij het muzikale.
Door de protestboodschap buiten de uitzending te houden, lijkt de Spaanse omroep zich vanavond aan de EBU-regels te houden.
In de brief van de EBU zou staan dat "alle commentatoren zich aan de regels moeten houden". "De richtlijnen verbieden politieke uitingen die de neutraliteit van de wedstrijd in gevaar zouden kunnen brengen." Als de Spaanse omroep zich niet aan die regels zou houden, riskeerde men een boete. De EBU herhaalde in de brief ook dat het Eurovisiesongfestival een "apolitieke entertainmentshow" is.
"Als de Spaanse commentatoren inderdaad enkel en alleen feitelijkheden over de oorlog in Gaza hebben gezegd, dan lijkt het me wel zo dat de Spaanse omroep de klacht niet zomaar zal laten passeren", zei Songfestivalkenner bij VRT NWS Gianni Paelinck vanmiddag. "Daarbovenop staat de positie van Israël sowieso al ter discussie. En de Spaanse openbare omroep is een van de grote geldschieters van Eurovisie."
Gianni Paelinck vertelt over de klacht in het VRT NWS Journaal van vanmiddag
Verf gegooid tijdens finale
Het protest tegen de deelname van Israël bleef ook de afgelopen dagen aanhouden. Zo klonk er boegeroep tijdens de generale repetities van Israël, al zou dat minder hevig geweest zijn dan vorig jaar.
Het daadwerkelijke optreden van Israël tijdens de 2e halve finale donderdag verliep dan weer rustiger.
Tijdens haar finale-optreden was er dan weer een incident: tegen het einde van de act probeerden een man en vrouw op het podium te kruipen. Ze werden echter tegengehouden. Eén van de twee gooide verf, waarbij een medewerker werd geraakt. Maar niemand geraakte gewond.
De twee werden buitengezet en aan de politie overgedragen.
Betoging in Bazel
In Bazel is er vanavond ook betoogd tegen de Israëlische deelname. Honderden betogers trokken met spandoeken door de stad.
Protest in de straten van Bazel
Betogers botsten vanavond met de politie in Bazel
Eerder liepen ze vredig door Bazel met spandoeken
Eerder liepen ze vredig door Bazel met spandoeken
Ook werden Israëlische en Amerikaanse vlaggen verbrand.
Op beelden is ook te zien hoe het tot schermutselingen is gekomen met de politie. De demonstranten zijn (vooralsnog) niet in de buurt van de arena geraakt, waar het Songfestival plaatsvindt.
Bij VRT heeft de socialistische vakbond ACOD vanavond, net zoals bij de halve finales op dinsdag en donderdag, actie gevoerd tegen de deelname van Israël met de campagnevideo 'Speak up for Palestine' van Oxfam. In het filmpje, dat vandaag 3 keer uitgezonden werd, spreken meer dan 130 bekende Vlamingen zich uit tegen het Israëlische geweld in Gaza.
Maar eigenlijk had de VRT niet deel moeten nemen aan het festival, vindt Wies Descheemaeker van ACOD. "We vinden het niet compatibel dat op hetzelfde moment dat die wreedheden plaatsvinden, een Israëlische inzending zomaar mag deelnemen aan het Eurovisiesongfestival", zegt hij. "Zolang Israël deelneemt, moet VRT zich terugtrekken uit de wedstrijd."
ACOD-VRT: "Zolang Israël deelneemt, zou VRT zich moeten terugtrekken"
Vlaams minister van Welzijn, Cultuur en Gelijke Kansen Caroline Gennez (Vooruit) zei in De Afspraak op Vrijdag dan weer dat ze het "perfect begrijpen" mocht de VRT stoppen met uitzenden wanneer Israël het podium van het Eurovisiesongfestival betreedt. "Mocht ik CEO zijn, ik zou actie ondernemen."
Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) reageerde op de uitspraken van Gennez. "Minister Gennez zegt duidelijk in de uitzending 'de Vlaamse regering beslist dit niet' en 'we moeten de autonomie van de VRT respecteren'. Dat is wat mij betreft een duidelijk standpunt."
"In een democratische rechtsstaat bepalen noch politici, noch vakbonden de programmatie van een openbare omroep. Die verantwoordelijkheid ligt exclusief bij de VRT zelf, in volledige onafhankelijkheid. En zo hoort het ook."
En de laatste reactie van de Vlaamse openbare omroep? "VRT begrijpt de vraagtekens bij de aanpak van het Eurovisiesongfestival. We hebben aangedrongen op een stevig gesprek hierover binnen de EBU en zullen dat ook na vandaag blijven doen."
"Voor sommige kijkers blijft het Eurovisiesongfestival een ontspannende liedjeswedstrijd, voor anderen krijgt het een bijzonder wrange bijsmaak door de deelname van Israël terwijl de oorlog in Gaza woedt", klinkt het verder. "VRT zendt het festival vanavond uit, maar besteedt tegelijk ook uitgebreide redactionele aandacht aan het geweld in Gaza, in zijn dagelijkse nieuws- en duidingsuitzendingen. VRT steunt als openbare omroep ook de internationale oproep om het geweld in Gaza te stoppen."