LIVE Friedrich Merz van CDU/CSU zet in op coalitie met SPD: "Snel constructieve gesprekken voeren"

In Duitse politieke kringen is er wat commotie en onduidelijkheid ontstaan over AfD-politicus Maximilian Krah. De politicus is in Chemnitz, in Saksen, verkozen met 44,2 procent. AfD-voorzitter Alice Weidel zegt dat het nog niet zeker is of Krah in de Bondsdag zal zetelen. Ze wil die beslissing morgen maken.

De naam zegt u misschien niet meteen iets, maar Krah haalt de Europese krantenkoppen wanneer hij tijdens een interview met de Italiaanse krant La Repubblica zich laat ontvallen dat niet alle SS'ers oorlogsmisdadigers waren.

Verschillende kopstukken van de radicaalrechtse fractie Identity & Democracy (ID) weigerden nog met Krah in dezelfde fractie te zetelen. Uiteindelijk is de partij uit de fractie gezet.

Een dag na de parlementsverkiezingen in Duitsland zijn de politieke krijtlijnen duidelijk getekend. In het oosten van het land kiest men overtuigend voor de radicaalrechtse partij AfD, in het westen weet de christendemocratische Union de politieke macht opnieuw naar zich toe trekken. Sinds de eenmaking van Duitsland in 1990 is de Bundesrepublik voor het eerst weer verdeeld in twee grote blokken.

Duitslandkenners Jeroen Reygaert en Dirk Rochtus buigen zich over de verkiezingsresultaten.

Marco Buschmann, de waarnemende voorzitter van de liberale FDP, treedt af. "Als verantwoordelijke moet je ook je conclusies trekken", aldus Buschmann. Volgens het FDP-kopstuk is het tijd voor "nieuwe gezichten" aan de top van de partij.

Gisterenavond had de partijleider, Christian Lindner, zijn ontslag aangekondigd na de slechte verkiezingsresultaten van zijn partij. Het ontslag van Lindner als minister van Financiën leidde tot deze vervroegd verkiezingen. FDP heeft maar 4,3 procent van de stemmen, onder de kiesdrempel dus. Ze hebben dus geen zetels meer.

Duitsland is een belangrijke speler op Europees vlak. Merz wil zich voorbereiden op een bekoelde trans-Atlantische relatie tussen Europa en de Verenigde Staten. "Alle signalen die we uit de VS ontvangen, wijzen erop dat de belangstelling voor Europa aanzienlijk afneemt", aldus Merz. "Het is daarom nodig om ons voor te bereiden op het slechts mogelijke scenario."

De Amerikaanse multimiljardair (en AfD-supporter) Elon Musk heeft gereageerd op de verkiezingen in Duitsland. Hij beantwoordt een andere post op zijn sociaal mediakanaal X. Daarin wordt gesteld dat AfD voornamelijk goed scoort bij jonge mannen. "Het is dan maar een kwestie van tijd tot de AfD wint", schrijft Musk in een korte reactie.

Musk werd de weken voor de verkiezingen door verschillende andere partijen beschuldigd van buitenlandse inmenging. Met 218 miljoen volgers op X zou Musk veel invloed kunnen hebben op het stemgedrag van de Duitsers. Musk heeft eind vorig jaar zijn steun uitgesproken voor AfD-kopstuk Weidel en organiseerde zelfs een gesprek met haar op X.

De uiterst linkse partij Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW), een politieke nieuwkomer, wil "mogelijk" de verkiezingsresultaten juridisch aanvechten. BSW valt net onder de kiesdrempel en zal dus niet zetelen in de Bondsdag, het Duitse parlement. De partij strandt op 4,97 procent, 0,03 procent dus onder de kiesdrempel. Een tekort van 13.400 stemmen.

Verschillende Duitsers die in het buitenland wonen (bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk) klagen aan dat ze te laat hun stembrief hebben ontvangen. "Dit stelt de geldigheid van het resultaat in vraag. We zullen dit onderzoeken en overleggen met advocaten." Het is niet duidelijk hoeveel van de 230.000 Duitsers die geregistreerd staan om in het buitenland te stemmen, uiteindelijk niet in staat waren om hun stem uit te brengen.

Als geen van hen had kunnen stemmen, en 5 procent van hen BSW steunde, behaalt de partij nog steeds niet de beoogde kiesdrempel.

Het Kremlin reageert afwachtend op de uitslag van de parlementsverkiezingen. "Elke keer dat er een nieuwe regering is, hopen we op een meer nuchtere benadering van de realiteit. Maar laten we afwachten hoe het in werkelijkheid zal zijn", zegt de woordvoerder, Dmitri Peskov.

Voor de oorlog in Oekraïne was Rusland dé belangrijkste leverancier van gas voor het verwarmen van huizen en de industrie. Zo'n 65 procent kwam van Rusland, maar sindsdien heeft Duitsland zich haast volledig afgescheiden van de Russische toevoer.

De relaties tussen beide landen zijn bevroren sinds 2022. Duitsland is de afgelopen jaren ook een uitgesproken bondgenoot van Oekraïne en biedt veel militaire steun. Denk aan tanks en munitie, maar ook financiële steun.

De premier van Hongarije Viktor Orban heeft AfD-kopstuk Alice Weidel gefeliciteerd met de uitslag van de parlementsverkiezingen en niet de leider van de grootste partij, Friedrich Merz van de CDU. "Het Duitse volk heeft gekozen voor verandering", aldus Orban in een post op X.

"Ik wil Alice Weidel feliciteren met de verdubbeling van het aantal stemmen voor AfD. Veel succes en God zegene Duitsland!"

De Groenen, de partij die samen met de SPD van Scholz een coalitie vormde, heeft gisteren heel wat kiezers verloren. De partij van lijsttrekker Robert Habeck spreekt over "teleurstellend resultaat". Habeck zelf geeft nu aan dat hij geen leiderschapsrol meer wil. "Dit resultaat beantwoordt niet aan mijn verwachtingen. Dit is geen goed resultaat", aldus Habeck.

De partij strandt op 11,6 procent en heeft geen kans om opnieuw deel uit te maken van de regering.

De Duitse beurs is licht positief gestart, een dag na de parlementsverkiezingen in Duitsland die door het christendemocratische blok CDU/CSU werden gewonnen.

De Dax-index met de steraandelen van de beurs in Frankfurt startte de nieuwe week met een winst van 0,50 procent. De MDax-index met middelgrote beursbedrijven startte 1,4 procent hoger.

De meeste beurzen elders in Europa noteerden vanmorgen lichte verliezen.

Volgens Alice Weidel, de voorzitter van de extreemrechtse partij AfD, zal Friedrich Merz van de CDU zijn beloftes niet kunnen waarmaken als hij in zee gaat met de linkse partijen. Momenteel ligt de weg open voor Merz om een coalitie te vormen met de socialistische partij SPD.

"Hij zal met links een compromis vormen om de Schuldenbremse los te laten." Dat is een begrotingsregel om de schuldenlast in Duitsland onder controle te houden. De vorige regering van ontslagnemend bondskanselier Scholz is daarover gevallen.

"Het land moet werken zoals een bedrijf en wanneer een bedrijf te grote schulden heeft, dan weet je wat er gebeurt", aldus Weidel. Volgens verschillende economische experten zet de Schuldenbremse niet alleen de rem op de schuldenlast, maar ook op de economische groei.

Volgens Israël heeft Friedrich Merz van de christendemocratische partij de Israëlische premier Benjamin Netanyahu uitgenodigd voor een bezoek aan Duitsland. Dat is gebeurd tijdens een telefoongesprek tussen beiden gisterenavond waarbij Netanyahu Merz heeft gefeliciteerd met zijn overwinning.

Die berichtgeving wil de partij van Merz niet bevestigen. Netanyahu heeft een aanhoudingsbevel tegen hem lopen van het Internationaal Strafhof in Den Haag, de hoogste rechtbank van de Verenigde Naties. Netanyahu wordt beschuldigd van misdaden tegen de mensheid tijdens de oorlog in Gaza.

In principe moet elk land dat het Strafhof erkent Netanyahu arresteren op het moment dat hij voet zet op hun grondgebied. Duitsland hoort daar ook bij.

Het is deze week uitkijken met wie CDU/CSU gesprekken aangaat om een nieuwe regering te vormen. Jens Spahn, die de parlementsfractie voor de partij leidt, verwacht dat het "heel, heel snel kan". "De eerste gesprekken zouden zeker deze week plaatsvinden", vertelt hij aan zender ARD. Hij verwijst ook naar de wereldwijde situatie. "Duits leiderschap is nodig in Europa."

In een nieuwe tweet profileert Friedrich Merz zich op het Europese toneel. Hij benadrukt dat Europa aan de zijde blijft staan van Oekraïne. "Voor een rechtvaardige vrede moet het aangevallen land deelnemen aan vredesonderhandelingen", aldus Merz.

VRT NWS-journalist Jeroen Reygaert ziet vanuit Berlijn de kaarten opvallend kleuren: "De AfD wint zo goed als elk kiesdistrict in Oost-Duitsland, de vroegere DDR. Die kaart kleurt volledig lichtblauw. Terwijl de kaart van het vroegere West-Duitsland volledig zwart kleurt. Dat is de kleur van de CDU. Het IJzeren Gordijn staat er politiek opnieuw een beetje."

IJzeren Gordijn? Is een metafoor voor de scheiding tussen het kapitalistische Westen en het communistische Oosten. Of voor de ijzeren grensafscheidingen tussen Oost- en West-Europa tussen 1945-1989. 

De beoogde nieuwe bondskanselier van Duitsland heeft al van zich laten horen op X. Friedrich Merz spreekt over grote uitdagingen en crisissen. "Samen met onze bondgenoten zal Duitsland een bijdrage leveren aan vrijheid en veiligheid in de wereld", schrijft hij.

Zal de SPD een coalitie aangaan met CDU/CSU? Minister-president Manuela Schwesig (SPD) verwacht dat de achterban van haar partij zal beslissen of de sociaaldemocraten in de regering komen.

Volgens haar ligt de weg open, maar eerst zijn gesprekken nodig. "Daarna moeten we peilen of we coalitiegesprekken aangaan", klinkt het.

Die Linke heeft een verrassingsoverwinning behaald in de hoofdstad. Met 19,9 procent van de stemmen verdubbelt de socialistische partij bijna haar uitslag van de parlementsverkiezingen in 2021. Het is de eerste keer dat Die Linke de grootste partij is in Berlijn.

De Christelijk Democratische Unie (CDU) van kanselierskandidaat Friedrich Merz en van Kai Wegner, de burgemeester van Berlijn, won 1,1 procentpunt en behaalde 18,3 procent van de stemmen. Ook het extreemrechtse AfD van Alice Weidel won kiezers en eindigde op 15,2 procent (+5,8 procentpunt). De populistische partij van Sahra Wagenknecht (BSW) haalde 6,6 procent.

Tegen Pasen hoopt Friedrich Merz van CDU/CSU een nieuwe Duitse regering te hebben. De huidige bondskanselier Olaf Scholz (SPD) liet weten dat hij niet de persoon is die namens zijn partij zal onderhandelen met CDU/CSU. 

AfD-leider Alice Weidel zegt dat Merz "verkiezingsfraude" pleegt als hij in een coalitie stapt met de SPD. Die partij kreeg historisch zware klappen, leverde 10 procentpunt in en zakte naar 16,4 procent van de stemmen.

De links-conservatieve partij BSW heeft de kiesdrempel van 5 procent niet gehaald, net als de FDP.  Friedrich Merz, de gedoodverfde bondskanselier van CDU/CSU, moet dus niet op zoek naar 2 coalitiepartners om een nieuwe regering te vormen.  Een coalitie tussen CDU/CSU en SPD zou volstaan om een (zwart-rode) regering te vormen. Samen hebben ze 328 zetels. Er zijn er minstens 316 nodig om de meerderheid te hebben.  Met AfD zou CDU/CSU ook een meerderheid behalen (360 zetels). Maar Merz wil niet regeren met AfD. Hij wil de zogenaamde 'brandmuur' (het cordon sanitaire in Duitsland) niet doorbreken. Dus moet hij in zee met partijen die allemaal kiezers verloren hebben.

Alle stemmen van de 299 kieskringen zijn rond 1.30 uur geteld.

• De Christelijk Democratische Unie van Duitsland (CDU) en haar zusterpartij, de Christelijk Sociale Unie (CSU), hebben respectievelijk 22,6 procent en 6 procent van de stemmen behaald. Samen is de Unie dus goed voor 28,6 procent van de stemmen. 

• Het rechts-radicale Alternative für Deutschland (AfD) van Alice Weidel heeft 20,8 procent van de stemmen binnengehaald en verdubbelt zo het resultaat van de parlementsverkiezingen in 2021. 

• De SPD heeft met 16,4 procent van de stemmen (-9,3 procentpunt) een historisch dieptepunt bereikt. 

• Ook de Groenen en de liberalen hebben stemmen moeten afgeven en stranden op respectievelijk 11,6 procent (-3,1 procentpunt) en 4,3 procent (-7,1 procentpunt).

• Zo haalt de FDP zelfs de kiesdrempel van 5 procent niet en strandt op 4,3 procent, net als de populistische partij van Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW). Die eindigt op 4,972 procent.

• Die Linke is met 8,8 procent van de stemmen (-3,9 procentpunt) de 5e grootste partij van Duitsland.

We starten deze liveblog opnieuw op met alle definitieve resultaten en reacties na de Duitse verkiezingen van zondag. 

De tendenzen van deze Duitse verkiezingsdag worden al de hele avond bevestigd door de nieuwe prognoses.

Het is nu wachten op de definitieve resultaten; vooral op het resultaat van BSW. Haalt de links-conservatieve partij de kiesdrempel of niet? 

Als de partij de kiesdrempel van 5 procent wel haalt, moet Friedrich Merz op zoek naar 2 coalitiepartners om een nieuwe regering te vormen. 

Maar dat moet de komende uren dus nog duidelijk worden. Intussen sluiten we hier af voor vandaag.

Om het met de woorden van Reinhard Mey te zeggen: "Gute Nacht, Freunde. " 

De Franse president Emmanuel Macron heeft al met Friedrich Merz gesproken om hem te feliciteren. Zo laat Macron weten via X.  Daarnaast heeft hij ook met ontslagnemend bondskanselier Scholz gesproken, om zijn vriendschap uit te drukken.

Macron maakt zich sterk dat hij "meer dan ooit vastberaden is om samen grote dingen te doen voor Frankrijk en Duitsland en om te werken aan een sterk en soeverein Europa".

"In deze tijd van onzekerheid", zo besluit Macron, "staan we samen klaar om de grote uitdagingen van de wereld en ons continent aan te gaan."

Christian Lindner, de voorzitter van de liberale partij FDP, trekt zich terug uit de actieve politiek. Dat heeft hij zonet aangekondigd nadat zijn partij vandaag een verkiezingsnederlaag heeft geleden.

Lindner was sinds 2013 partijvoorzitter en zat bijna 25 jaar lang in het Duitse federale parlement. 

Lindner werd in november als minister ontslagen door bondskanselier Olaf Scholz, wat uiteindelijk leidde tot de val van de regering en dus ook de verkiezingen van vandaag.

Mogelijk verdwijnt de FDP uit het Duitse parlement, want de partij dreigt onder de kiesdrempel van 5 procent te zakken. In de laatste prognose, die van 23.40 uur , zakt FDP verder weg naar 4,4 procent.

Het verkiezingsresultaat in Duitsland is een duidelijke afstraffing van de ontslagnemende regering met daarin socialisten, groenen en liberalen. Zo blikt verslaggever Bram Vandeputte terug op deze uitslagenavond.

“Die 3 partijen gaan er samen bijna 20 procentpunt op achteruit”, zo stelt Vandeputte vast. Vooral de SPD van ontslagnemend bondskanselier Olaf Scholz krijgt rake klappen met een historisch slecht resultaat.

Aan de andere kant van het politieke spectrum boekt het radicaal-rechtse AfD een recordscore, met een verdubbeling tot zo’n 20 procent van de stemmen. Maar omdat de partijen door de andere partijen uitgesloten wordt van de coalitievorming, is CDU/CSU met Friedrich Merz aan zet om een nieuwe regering te vormen.

Daarvoor wordt het overigens nog spannend, afhankelijk van het uiteindelijke resultaat van 2 kleine partijen: de liberalen van FDP en het links-conservatieve BSW flirten namelijk nog met de kiesdrempel van 5 procent. 

“Als BSW in het parlement komt, moet Merz op zoek gaan naar een 3e coalitiepartner”, zo blikt Bram Vandeputte vooruit. Daarom zal Merz stilletjes hopen dat BSW onder de kiesdrempel blijft, zodat Merz alleen met de sociaal-democraten van SPD moet onderhandelen.

Maar dat zal de komende uren pas duidelijk worden, wanneer de stemmen stilaan geteld geraken, want nu baseren we ons nog op extrapolaties van de voorlopig getelde stemmen. “Het zal nog een lange nacht worden”, zo besluit Vandeputte.

Friedrich Merz van de CDU/CSU beloofde in zijn overwinningsspeech snel aan het werk te zullen gaan. "We moeten nu snel kunnen handelen, zodat we in eigen land het juiste kunnen doen en we in Europa weer aanwezig zijn", zei Merz. De wereld moet voelen dat Duitsland opnieuw betrouwbaar bestuurd wordt, vulde hij nog aan.

In een toespraak in het hoofdkwartier van de SPD in Berlijn erkende Scholz de zware nederlaag die hij en zijn partij lijden. Hij feliciteerde Friedrich Merz van de CDU/CSU met de overwinning. 

Scholz reageerde eveneens op de forse winst van de AfD. Aan zulke resultaten van een rechts-radicale partij mag niemand gewend geraken, benadrukte Scholz. 

De eerste internationale reacties op de verkiezingsuitslag in Duitsland lopen binnen. 

Volgens Amerikaans president Donald Trump zijn de Duitsers het huidige beleid beu dat ontbreekt aan “gezond verstand”, aldus Trump op zijn platform Truth Social. “Dit is een geweldige dag voor Duitsland en voor de Verenigde Staten”, besluit hij.

Ook de Nederlandse rechtspopulist Geert Wilders van de PVV heeft gereageerd. Hij stak op X de duimen omhoog voor de AfD van Alice Weidel.

In ons land reageerde Vlaams Belang al op de goede score van AfD. “Ondanks demonisering en uitsluiting door het establishment blijft de AfD groeien. Dit resultaat bewijst dat ook de Duitsers genoeg hebben van massamigratie, stijgende facturen en een beleid dat de eigen bevolking in de steek laat", laat de partij weten op X.

In Duitsland zijn er geen formele regels voor het vormen van een nieuwe regering, maar na de stembusgang van vandaag ligt de weg open voor de 69-jarige Friedrich Merz om bondskanselier te worden. Wie is hij en waar staat hij voor?

De SPD van bondskanselier Olaf Scholz heeft aangekondigd de partij helemaal te willen vernieuwen. Zowel een organisatorische als een programmatische vernieuwing alsook een personeelswissel zijn aan de orde, zei SPD-voorzitter Lars Klingbeil.

Voor de sociaaldemocraten is het een bittere avond. Met 16 procent zetten ze een historisch slechte score neer. De ambtstermijn van Scholz komt zo na een goeie 3 jaar al ten einde.

Het is al van de jaren 1960 geleden dat een bondskanselier zo kort regeert. Ter vergelijking: zijn voorganger Angela Merkel (CDU) was 16 jaar aan de macht. De laatste SPD-kanselier, Gerhard Schröder, regeerde 7 jaar (1998-2005).

Volgens de omroepen ARD en ZDF is 83 à 84 procent van de stemgerechtigden vandaag naar het stemhokje getrokken. Dat is de hoogste opkomst sinds de Duitse eenmaking in 1990.

De opkomst ligt een stuk hoger dan bij de verkiezingen in 2021. Toen brachten 76,4 procent van de stemgerechtigde Duitsers hun stem uit.

In het hoofdkwartier van de SPD in Berlijn was het om 18 uur dan weer muisstil, toen de resultaten van de eerste exitpolls naar buiten kwamen. 

De sociaal-democraten van ontslagnemende bondskanselier Olaf Scholz zakken immers naar zo’n 16 procent. “Een historische nederlaag”, zo zegt verslaggever Bram Vandeputte vanuit Berlijn. “Je moet al teruggaan tot 1887 om een slechter resultaat te vinden voor de sociaal-democraten in Duitsland.”

Ondertussen heeft hij zijn aanhangers toegesproken. Hij sprak van een “bitter resultaat”, “een stevige nederlaag”, zo hoorde Vandeputte. “Maar hij voegde eraan toe dat de partij nog altijd verantwoordelijkheid wil nemen. Ze zetten dus de deur open om weer te gaan regeren. En die kans is groot, omdat ze nodig zijn om aan een meerderheid te geraken.”

In een interview met ARD zoekt Robert Habeck van de Groenen een verklaring voor het matige verkiezingsresultaat van zijn partij. Ze komen volgens de prognoses op 12 à 13 procent, een dik procentpunt minder dan bij de verkiezingen in 2021.

Dat Habeck en zijn partij een samenwerking met de CDU/CSU van Friedrich Merz niet uitsluiten, zou hen een paar procenten gekost hebben. Friedrich Merz liet enkele weken geleden een asielmotie goedkeuren door de rechts-radicale AfD, wat voor ontsteltenis bij linkse partijen zorgde. “Ik heb altijd gezegd dat we onze verantwoordelijkheid moeten opnemen”, klinkt het bij Habeck. De uiterst linkse partij Die Linke distantieerde zich wel nadrukkelijk van Merz en boekte onverwachts een goed resultaat. 

Toen de resultaten van de eerste exitpolls bekend werden gemaakt, brak het feest los bij CDU/CSU. “Rond 18 uur leek het alsof hier gescoord werd tijden een WK-voetbalfinale”, zegt verslaggever Jeroen Reygaert die erbij was. 

“Vooral het feit dat ze met voorsprong de grootste partij van Duitsland zijn, speelt hier mee. Hierdoor komen ze aan zet om een nieuwe regering te vormen”, aldus Reygaert. 

Dat het radicaal-rechtse AfD de op een na grootste partij lijkt te worden, kan de feeststemming bij CDU/CSU vandaag niet drukken, ziet Reygaert. Nochtans lijkt die partij af te stevenen op een verdubbeling van de stemmen, met zo’n 20 procent van de stemmen. 

Dat is een recordresultaat voor de partij. “Maar wat kopen ze ermee”, vraagt Reygaert zich hardop af. Want zoals bij ons een cordon sanitaire bestaat, is er in Duitsland een Brandmauer tegen radicaal-rechts. “Desondanks is het bij AfD ook groot feest vandaag”, besluit Reygaert.

De Duitse bondskanselier Olaf Scholz heeft zijn verkiezingsnederlaag erkend. Volgens de eerste prognoses verliest zijn partij 10 procentpunt. SPD zakt van bijna 26 procent van de stemmen naar ongeveer 16 procent.

"Dit is een bitter verkiezingsresultaat voor de Sociaal-Democratische Partij, het is ook een electorale nederlaag," aldus Scholz in een eerste reactie. Hij feliciteert ook Friedrich Merz (CDU/CSU), dé winnaar van de avond.

De Duitse conservatieven zullen er alles aan doen om zo snel mogelijk een daadkrachtige regering te vormen.

Dat heeft Friedrich Merz, de kandidaat-bondskanselier van CDU/CSU, gezegd in een verklaring na de eerste prognoses van de Duitse verkiezingen. "Vanavond vieren we feest en vanaf morgen beginnen we met werken," aldus Merz vanuit Berlijn.

"Dit is een historisch resultaat", zegt Alice Weidel bij ARD. Ze reikt ook meteen de winnaar CDU/CSU van Friedrich Merz de hand om samen te werken. Volgens Weidel kan enkel een coalitie van beide partijen een echte verandering brengen. 

De CDU/CSU heeft een samenwerking met de AfD steeds categorisch uitgesloten.

De eerste Hochrechnung, een prognose op basis van eerste tellingen, bij de andere openbare omroep ZDF geeft ongeveer hetzelfde beeld als bij de exitpoll van ARD. 

Belangrijke verschillen zijn te zien bij de kleinere partijen. Volgens deze prognose haalt de liberale FDP en het links-conservatieve BSW wél de kiesdrempel van 5 procent. 

Mochten deze twee partijen toch in de Bondsdag kunnen zetelen, wordt de coalitievorming onder Friedrich Merz, de kandidaat-kanselier van de grootste partij CDU/CSU, wel een pak moeilijker. Een coalitie zal dan namelijk uit meer dan twee partijen moeten bestaan. Merz had gehoopt op een samenwerking met maar één partij, de SPD of eventueel de Groenen.

Het blijft wellicht nog enkele uren afwachten of de FDP en het BSW wel of niet de kiesdrempel halen. Volgens andere prognoses zouden ze namelijk nipt onder de 5 procent blijven.

Volgens een eerste exitpoll in Duitsland lijkt CDU/CSU de grootste partij te worden en AfD de op één na grootste partij.

Daarmee zou de rechts-radicale partij de grote winnaar van de verkiezingen in Duitsland worden, zegt verslaggever Bram Vandeputte in een eerste, korte interpretatie van deze eerste cijfers.

De Groenen van kandidaat-kanselier en minister van Economie Robert Habeck blijven relatief stabiel vergeleken met de verkiezingen van 2021. Ze komen volgens de eerste exitpoll op 13,5 procent.

De liberale FDP, die net zoals de Groenen in de regering-Scholz zat, komt op 4,9 procent, net onder de kiesdrempel. 

De uiterst linkse partij Die Linke doet het opvallend goed: met 8,5 procent gaat ze er met 3,6 procentpunten op vooruit. 

Het recent opgerichte links-conservatieve Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW) haalt 4,7 procent, ook niet voldoende om in de Bonsdag te kunnen zetelen. 

De liberale FDP, die er in de peilingen slecht voorstaat, laat geen journalisten toe tot hun partijbijeenkomst. Dat meldt de krant Bild. Journalisten moeten plaatsnemen in een apart lokaal waar ze de toespraak van partijvoorzitter Christian Lindner op een televisiescherm kunnen volgen. 

De partij flirt volgens de peilingen met de kiesdrempel. Het zou dus kunnen dat de liberalen niet meer in het parlement zullen zetelen na vandaag. 

VRT NWS-journalist Jeroen Reygaert zal de verkiezingsavond bij de CDU/CSU in Berlijn volgen. Hun kandidaat-kanselier Friedrich Merz heeft volgens de peilingen de beste kansen om huidig bondskanselier Olaf Scholz op te volgen. 

Voor het gebouw waar de partij straks samenkomt staan al heel wat mensen aan te schuiven. 

Over een uurtje sluiten de stembureaus. Klokslag 18 uur publiceren de openbare omroepen ARD en ZDF de eerste exitpolls. 

Niet lang erna zijn er ook de Hochrechnungen. Die resultaten zijn gebaseerd op eerste tellingen in de stembureaus. 

De Bundeswahlleiterin, de nationale verantwoordelijke voor de verkiezingen, meldt dat om 14 uur al 52 procent van de stemgerechtigden zijn of haar stem heeft uitgebracht. Dat is een pak meer dan bij de vorige verkiezingen in 2021. Toen was de opkomst op hetzelfde tijdstip 36,5 procent.

Volgens Duitse media trokken vooral in de oostelijke deelstaten duidelijk meer mensen naar de stembus. Op het middaguur was bijvoorbeeld in Thüringen al 44,5 procent van de stemgerechtigden opgedaagd. Dat is een groot verschil met 2021: toen ging het om slechts 24,6 procent. Ook in de hoofdstad Berlijn ligt de opkomst duidelijk hoger. 

De stembureaus zijn nog geopend tot 18 uur. Onmiddellijk erna volgen de eerste exitpolls. 

Dezer dagen wordt carnaval gevierd in Duitsland. Mijn collega Kathleen Heylen meldde eerder in de liveblog dat kiezers in verkleedkleren of dronken mogen gaan stemmen. 

In de deelstaat Nedersaksen trokken alvast meerdere Duitsers verkleed naar de stembus. 

Het ziet ernaar uit dat de rechts-radicale AfD het bij deze verkiezingen bijzonder goed zal doen. In de peilingen wordt uitgegaan van een resultaat rond de 20 procent, 10 procentpunten meer dan bij de vorige verkiezingen in 2021. 

In Oost-Duitsland, de voormalige communistische DDR, scheert de AfD al langer hoge toppen. Bij deelstaatverkiezingen in september vorig jaar werd ze veruit de grootste partij in Thüringen.

Zowel op federaal als op deelstatelijk niveau wil voorlopig niemand samenwerken met de rechts-radicale partij. 

Lees hier meer over de evolutie van de partij:

VRT NWS sprak met kiezers aan een stembureau in Reinickendorf in Berlijn. De teneur: grote ontevredenheid over de huidige politiek.

Op zijn platform X heeft techmiljardair Elon Musk enkele uren geleden opnieuw zijn steun voor de rechts-radicale AfD uitgesproken. Hij deelde op zijn account ook een video van Björn Höcke, een plaatselijke AfD-voorzitter die vorig jaar veroordeeld werd voor het gebruik van een nazi-slogan. 

Het is niet de eerste keer dat Musk de AfD promoot. Hij zei eerder al dat de partij de enige is die Duitsland zou kunnen "redden". Op X organiseerde hij ook een gesprek met AfD-kopstuk Alice Weidel.

Het is intussen middag, heel wat van de zowat 60 miljoen stemgerechtigde Duitsers hebben inmiddels al hun stem uitgebracht. Mijn werk zit erop, maar de dag is nog lang niet voorbij. Collega Jens Van Reet gidst je verder door het nieuws. Belangrijk: de stembureaus sluiten om 18 uur, vanaf dan kan je hier alle resultaten en reacties op de voet volgen.

Niet alleen in Duitsland, maar ook vanuit het buitenland worden de vervroegde parlementsverkiezingen met extra aandacht gevolgd. En daar zijn verschillende redenen voor.

Duitsland is de grootste economie van de Europese Unie en een politieke motor in het Europese beleid. Als radicaalrechts sterk uit de verkiezingen komt, kan dit leiden tot verdere polarisatie van de Duitse politiek en een moeilijkere samenwerking met Europese landen. Prioriteiten in het Europese beleid kunnen ook verschuiven door een veranderd beleid in Duitsland. Een lange regeringsvorming kan bovendien leiden tot een grotere onzekerheid.

Daarnaast is Duitsland een belangrijke partner als het gaat om steun voor Oekraïne en het handhaven van sancties tegen Rusland. Als een nieuw Duits parlement ervoor kiest om daar verandering in te brengen, zou dat de positie van Oekraïne kunnen verzwakken. Bovendien zouden andere Europese landen het voorbeeld van Duitsland kunnen volgen en hun steun aan Oekraïne terugschroeven. En dat kan de positie van Rusland versterken.

In de NAVO ten slotte is Duitsland een belangrijke schakel in de Europese defensie, vooral omdat de druk groot is om militaire uitgaven te vergroten. Politieke onzekerheid in Duitsland zou NAVO-beslissingen over steun aan bondgenoten kunnen vertragen. Bovendien kan het leiden tot verschuivingen in prioriteiten en allianties binnen de NAVO.

Huidig bondskanselier Olaf Scholz ging vanmiddag stemmen in de Duitse hoofdstad Berlijn. Zijn belangrijkste uitdager, Friedrich Merz (CDU/CSU), bracht zijn stem uit in Arnsberg, in de deelstaat Noordrijn-Westfalen.

Op X sporen Alice Weidel, partijleider van de radicaalrechtse AfD, en Robert Habeck, partijvoorzitter van de Groenen, Duitsers aan om te gaan stemmen.  

VRT NWS-journalist Jeroen Reygaert volgt Duitsland op de voet. Welke coalities zijn momenteel mogelijk, op basis van de peilingen?

"Waarschijnlijk stevent Duitsland af op een zogenoemde 'GroKo', een "Großen Koalition". Een grote coalitie dus, van de CDU en de SPD. Dat lijkt in de peilingen op dit moment het enige te zijn wat lukt met 2 partijen in een coalitie."

"En, belangrijk: de AfD komt er niet in. Dat hebben alle partijen uitgesloten. Dus die partij gaat met het waarschijnlijk beste resultaat ooit niets kopen op bestuursvlak."

"Een coalitie van de CDU, de CSU en de Groenen zou ook kunnen. Dat zou bijvoorbeeld voor internationaal beleid en defensiebeleid zelfs een hele logische combinatie zijn. Maar daar merk je toch heel veel weerstand tegen bij de leden."

"Het zal er dus ook allemaal wat van afhangen, ook hoe groot de versplintering is."

Het is in deze blog al enkele keren vermeld: huidig bondskanselier Olaf Scholz (SPD) is niet bijzonder populair meer. Toch is hij opnieuw kandidaat-bondskanselier voor de sociaaldemocraten. Wie zijn zijn uitdagers?

• Friedrich Merz (CDU/CSU): partijleider van de christendemocratische CDU en kandidaat-bondskanselier voor CDU en haar Beierse zusterpartij CSU, momenteel in de oppositie

• Alice Weidel (AfD): partijleider van de radicaalrechtse AfD (Alternative für Deutschland), die de laatste maanden goed scoort in de peilingen

• Robert Habeck (Die Gruenen): lijsttrekker van de groenen en huidig minister van Economie en Klimaat én vicebondskanselier

Vervroegde verkiezingen in Duitsland: de bevolking wilde ze, de bevolking kreeg ze. Maar de campagne ging niet over de slabakkende Duitse economie, zoals politici hadden gedacht. VRT NWS-journalist Jeroen Reygaert volgt het nieuws uit Duitsland en legt haarfijn uit hoe politiek Berlijn ontdekte waar de 'Dorfstrasse' eigenlijk van wakker ligt.

Wie vandaag in Duitsland carnaval viert, maar ook wil gaan stemmen, kan dat in zijn of haar verkleedkleren. En wie daarbij een beetje te diep in het glas gekeken heeft, is ook welkom. Dat staat in de richtlijnen voor de medewerkers van de stembureaus .

In grote delen van Duitsland viert men vandaag carnaval. Het is "in principe mogelijk om in kostuum te stemmen", stellen de richtlijnen. Als iemands gezicht niet herkenbaar is door een outfit of schmink, kunnen medewerkers van het stembureau die persoon wel vragen make-up of bepaalde kleren te verwijderen. Wie dat niet doet, mag niet stemmen.

De richtlijnen stellen verder dat alleen heel "zwaar beschonken" kiezers die de orde verstoren of overlast veroorzaken mogen worden weggestuurd.

Er zijn ook richtlijnen voor de medewerkers zelf. Zij komen bij voorkeur wél in "conventionele" kleding, om ervoor te zorgen dat hun onpartijdigheid niet in twijfel wordt getrokken.

De stembureaus mogen in carnavalsstijl versierd worden, zolang politieke symbolen en verkiezingsreclame zijn worden geweerd. Carnavalsmuziek mag dan weer niet, om geen invloed van buitenaf in het stemlokaal toe te laten en om de orde te waarborgen.

Enkele minuten geleden zijn de stembureaus in Duitsland opengegaan. Zo'n 60 miljoen van de 84 miljoen Duitsers zijn stemgerechtigd en kunnen vandaag hun stem uitbrengen. Voor ongeveer 2,3 miljoen onder hen is het de eerste keer. 

Ze zullen kunnen stemmen voor de 630 leden van de Bondsdag, het Duitse parlement. Onrechtstreeks bepalen ze zo ook wie de nieuwe bondskanselier wordt, de premier, zeg maar. Huidig bondskanselier Olaf Scholz (SPD) lijkt op weg richting uitgang, het is nog maar de vraag wie hem zal opvolgen.

Het heeft er alle schijn van dat 2 of meer partijen een coalitie zullen moeten vormen. Analisten verwachten dat die formatie weken, zelfs maanden zou kunnen duren.

De eerste geloofwaardige resultaten worden vanaf 18 uur verwacht.

Eigenlijk had Duitsland pas in september van dit jaar een nieuw parlement moeten kiezen. Er zijn echter vervroegde verkiezingen uitgeschreven. Hoe zat dat ook alweer?

Begin november viel de regering van de sociaaldemocratische SPD, de Groenen en de liberale FDP. Aanleiding was onenigheid over de begroting en het te voeren economische beleid. Nadat kanselier Olaf Scholz (SPD) zijn minister van Financiën Christian Lindner (FDP) had ontslagen, stapten de liberalen uit de regering. Scholz was zijn meerderheid kwijt.

De regering van Scholz ging van start in december 2021. Aanvankelijk liep de samenwerking tussen de SPD, de Groenen en de FDP nog goed, maar gaandeweg kwamen er steeds meer barsten in de relaties. Met als dieptepunt het ontslag van Lindner in de herfst van vorig jaar.

Hoe zit het met de populariteit van de huidige regeringspartijen, wie zijn de belangrijkste kandidaten, en welke partijen en politici moeten we in de gaten houden? Je leest het hier in dit overzichtsartikel.

Goeiemorgen! Vandaag trekken 60 miljoen inwoners van Duitsland naar de stembus voor vervroegde verkiezingen. Het belooft een spannende stembusgang te worden, want de huidige regeringspartijen doen het niet goed in de peilingen, terwijl de radicaal-rechtse AfD de wind in de zeilen lijkt te hebben. In deze liveblog houden wij je de hele dag op de hoogte. Verdiep je in achtergronden, analyses en portretten, kijk en lees hoe de grote kanonnen stemmen en wat de gewone Duitser denkt, en kom hier vanavond vanaf 18 uur te weten wat de eerste resultaten zijn.