Conservatieve miljonair met strenge migratieplannen: wie is Friedrich Merz, wellicht de nieuwe bondskanselier van Duitsland?

Friedrich Merz is bijna 70 jaar oud en komt uit Noordrijn-Westfalen, een van de deelstaten die grenst aan ons land. Hij studeerde rechten aan de universiteiten van Bonn en Marburg en werkte eind jaren 70 als bedrijfsjurist in de chemie-industrie.

Al in 1972, op 16-jarige leeftijd, zet hij zijn eerste politieke stappen, bij de jongerenafdeling van de Duitse christendemocraten. Van 1989 tot 1994 zetelt hij voor de CDU in het Europees Parlement. Daarna stapt hij over naar het federale parlement in Duitsland waar hij 15 jaar actief was.

Merz heeft grote ambities, maar ook Angela Merkel maakt in die periode opmars binnen de CDU. In 2002 schuift Merkel, op dat moment partijvoorzitter, Merz als fractieleider in het parlement opzij. Merkel wordt niet veel later bondskanselier. Merz keert erna de politiek tijdelijk de rug toe. 

Friedrich Merz kiest in 2009 voluit voor het zakenleven en bouwt een succesvolle carrière uit als bedrijfsjurist. Hij werkt onder meer als bestuurder bij BASF in Antwerpen en wordt later topman bij BlackRock Duitsland, een van 's werelds grootste vermogensbeheerders. De hoge vergoedingen die hij in deze functies krijgt, zijn regelmatig mikpunt van kritiek. 

In 2018, wanneer Angela Merkel haar afscheid aankondigt, keert Merz - inmiddels miljonair - terug naar de politiek. Hij doet een gooi naar het voorzitterschap van de christendemocraten, maar wordt nipt geklopt door Annegret Kramp-Karrenbauer.

In de jaren daarop gaan de Duitse christendemocraten door een crisis en volgen de partijleiders elkaar in sneltempo op. In 2021 moet Merz bij nieuwe voorzittersverkiezingen opnieuw de duimen leggen, deze keer tegen Armin Laschet.

Derde keer, goede keer: wanneer de CDU eind 2021 voor de 3e keer in iets meer dan 3 jaar tijd een nieuwe partijleider kiest, krijgt Merz eindelijk zijn kans. Vandaag, 3 jaar na zijn officiële aanstelling, leidt hij de CDU - in kartel met de CSU - naar een duidelijke verkiezingsoverwinning.

Onder Merz is de CDU een conservatievere koers gaan varen, een groot verschil met het beleid van Merkel, die de partij een liberaler gezicht had gegeven. 

In plaats van 'wir schaffen das' pleit Merz voor het omgekeerde: de grenzen sluiten (dus ook met België), familiehereniging beperken en afgewezen asielzoekers zo snel als mogelijk naar hun thuisland terugsturen. Alle in Duitsland wonende mensen moeten zich volgens hem ook schikken naar de Leitkultur, de dominante cultuur. 

Naast migratie wil hij ook op economisch vlak een andere weg inslaan. In 'Agenda 2030' formuleert hij zijn recept voor een heropleving van de Duitse economie: belastingverlagingen voor bedrijven, belastingvrije overuren, lagere energieprijzen en een afbouw van de bureaucratie. Waar de financiering voor deze voornemens vandaan moet komen, blijft onduidelijk.

Merz gaf vanavond al aan dat hij zo snel mogelijk een coalitieregering op de been wil brengen. "Vanavond vieren we feest en vanaf morgen beginnen we met werken", klonk het in een eerste reactie nadat de exitpolls werden bekendgemaakt. 

Merz zal allicht aangewezen zijn op een coalitie met ofwel de SPD ofwel de Groenen of misschien wel met allebei. Al heeft zusterpartij CSU in het verleden al aangegeven dat zij een samenwerking met de Groenen niet echt ziet zitten. 

De regeringsvorming zal sowieso niet vanzelfsprekend verlopen. Merz heeft de SPD en de Groenen tegen zich in het harnas gejaagd door strenge migratieregels mee goed te keuren. Dat Merz de AfD liet meestemmen, was voor de SPD en Groenen een brug te ver.

Merz blijft wel telkens beklemtonen de Brandmauer (‘brandmuur’, vergelijkbaar met het cordon sanitaire bij ons) te zullen respecteren en dus geen coalitie met de AfD aan te gaan.