"Zo in shock van wat ik gezien heb": ook Marie* en Katrien* ontdekken dat hun partner naaktfoto's van hen deelt

Marie* (een schuilnaam) woont al 3 jaar samen met haar vriend, die ze sinds haar kindertijd kent, wanneer ze 4 jaar geleden per toeval zijn duistere dubbelleven ontdekt. Eerst het (digitale) bedrog, maar dat blijkt maar het topje van de ijsberg. 

Via een mapje op een gemeenschappelijke computer komt ze erachter dat er beelden van haar gedeeld worden, op internetforum Reddit en chatapplicatie Telegram.

"Het waren naaktfoto's en video's op vunzige, vuile online fora. Van sommige beelden wist ik dat ze bestonden, maar het was niet afgesproken dat die gedeeld mochten worden. Van andere wist ik niet. Er was een beeld dat ik naakt uit de douche kom, dat ik kleren uit mijn kast pak. Foto's die hij dan blijkbaar vanuit bed aan het maken was. Maar er waren ook heel banale, alledaagse beelden bij."

De beelden stonden in allerlei groepen. "Met de bedoeling dat andere mensen, mannen vooral, daar dan hun ding mee doen. In sommige groepen deed hij alsof ik zijn minderjarige vriendin was, soms pochte hij met mij, soms waren het fantasieën over verkrachting, soms was het beelden ruilen."

Marie is geshockeerd door wat ze vindt. "Je schrikt zo hard, je bent ineens bang van de persoon die de dag ervoor nog bij je geslapen heeft. Mijn mama is mij komen halen, ik was keibang." 

Ze confronteert hem ook. Zijn uitleg? "'Dat was om bevestiging te krijgen dat jij wel goed genoeg was.' Het leek alsof zijn wereld instortte, dat ik zijn verborgen leven had ontdekt. Maar je gelooft niets meer wat hij zegt natuurlijk. Zijn vrienden zeggen nu nog dat hij echt spijt heeft. Maar is dat oprecht of is dat psychopatisch? Ik weet het niet."

En, alles wat ze online over zichzelf vindt, filmt ze ook als bewijsmateriaal. Ze gaat ook naar de politie, maar zal uiteindelijk nooit klacht indienen.

"Ik wilde mijn verhaal doen, maar de manier waarop ik daar ontvangen ben, hoe ze gereageerd hebben, heeft er wel voor gezorgd dat ik niet echt geneigd was om een klacht in te dienen. Ze wisten niet goed wat ze ermee moesten aanvangen, wat ze ermee moesten doen."

"De agente die mijn verhaal uiteindelijk neerpende, was een vrouw. Ik dacht: dat is goed nieuws. Maar na dat gesprek vroeg ik of ik iets kon meekrijgen als bewijs dat ik daar geweest was. Het antwoord was: 'Wat je verteld hebt, heeft geen enkele juridische waarde, dus we kunnen niets meegeven'. Voor mij leek het dat als ik buiten zou stappen, ik eigenlijk nooit naar de politie zou geweest zijn. Uiteindelijk hebben ze dan toch maar iets neergeschreven."

Haar ervaring bij de politie toont aan dat niet alle politie-afdelingen mee zijn met de huidige wetgeving. Het maken en delen van intieme beelden zonder de toestemming (en medeweten) van de persoon op die beelden, is wel degelijk strafbaar. Het gebrek aan kennis hierover bij instanties is iets waar wel meer slachtoffers van digitaal seksueel misbruik op stoten, blijkt uit onderzoek van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. 

Die ervaring, maar ook de schrik voor een ellenlange procedure, de hoge advocatenkosten en de shock maakten de drempel om een klacht in te dienen hoog. Te hoog. "Ik dacht: wie weet hoe lang ik hier dan aan hang, terwijl ik dat hoofdstuk ook gewoon wilde afsluiten."

"Ik heb dan nog gekeken voor rechtsbijstand, maar in mijn polis stond letterlijk dat ik er geen beroep op kon doen omdat het iemand uit mijn eigen huishouden was."

In de weken erna is ze zich heel bewust van haar lichaam. Ze zoekt ook op alle mogelijk manieren of ze nog meer vindt. "Ik heb ook gezocht op mijn naam, met daarbij allerlei pornografische termen. Maar die zoektermen leidden nooit naar die foto's. Mijn identiteit is er nooit aan gekoppeld, dus dat deel kon ik nog wat van mij afzetten."

Van haar familie en vrienden krijgt ze wel ontzettend veel steun. Maar hoe dan ook is de vertrouwensbreuk enorm en dat heeft tot vandaag een grote impact. "In de periode erna wilde ik alles regelen. De dag erna was het de begrafenis van mijn bomma, daarna wilde ik het appartement regelen... Maar je houdt dat niet vol en op de ene of andere manier loop je dan toch met je kop tegen de muur."

Een jaar lang kon ze niet op een normaal ritme werken. En ook nu nog zindert haar verhaal (soms) na. "Het is moeilijk om nog mensen te vertrouwen. Wat iemand achter je rug allemaal kan doen, alles is mogelijk. Je houdt dat niet voor mogelijk wat iemand kan doen, iemand waar je dag in dag uit mee samenleeft." Ook de impact op haar seksualiteit was gigantisch: "Ik was zo sterk geseksualiseerd op een grove, vieze manier dat ik de jaren erna heel terughoudend was om zelf terug te genieten van seks. Alles voelde raar, dubbel en verwarrend."

Een traumatische ervaring op heel veel manieren dus. En dat tot de dag van vandaag. Het verhaal van Valerie* (die bij VRT NWS getuigde dat haar echtgenoot jarenlang stiekem naaktfoto's van haar nam en deelde) komt dan ook binnen. "Mijn lichaam reageert daar heel fel op. Ik heb bijvoorbeeld nog altijd heel veel last van kaakspanning. Wat zeggen ze dan? Het lichaam onthoudt wat de geest vergeten is?" 

Marie* wil haar verhaal graag delen, zodat mensen weten wat het is. "Voor het eerst in jaren wordt er een term gekleefd op wat ik meegemaakt heb. Want seksueel misbruik was het niet echt, hij heeft mij niet verkracht ofzo. Het ongewenst delen van foto's dekte dan weer de lading niet. Het was echt digitaal misbruik."

Katrien* is al enkele jaren samen met Thomas*. Een goede relatie, of dat denkt ze toch. Want op een dag - nog niet zo lang geleden - ontdekt ze dat hij naaktbeelden van haar verspreidt, zonder dat ze dat weet. 

Ze heeft meteen door dat hij de foto's met andere mannen deelt. Het gaat om naaktbeelden die ze binnen hun relatie uitwisselden, maar ook stiekem genomen foto's en zelfs beelden die via AI gegenereerd zijn. Ze ontdekt ook dat er een profiel van haar bestaat. Daarop staan beelden, zonder dat zij dat weet, en er worden berichten gestuurd met nog explicietere beelden. "Ik heb bijvoorbeeld foto's van mezelf in de douche gevonden, of printscreens die uit een filmpje geknipt waren, of een AI-beeld alsof ik op de wc zat. In zijn hoofd was dat een ziekelijk spel."

"Ik wist niet waar ik moest beginnen, het was alsof er een kluis openging. Ik zakte door de grond. Dat is zo'n verschrikkelijk gevoel, je kan dat niet beschrijven. Die weken erna was ik een lijk, ik was zo in shock van wat ik gezien heb. Ik heb uren doorgescrold op allerlei platforms om te kijken of ik iets vond, maar ik besef ook dat ik het wat moet loslaten. Hij zegt dat hij alles heeft verwijderd, maar die gesprekken zijn niet weg, die foto's zijn niet weg." 

Ze confronteert hem daar ook mee. "Zijn uitleg was dat hij het gedaan heeft omdat hij verslaafd was aan mij. En tegelijk minimaliseerde hij het ook. Het waren 'maar foto's'. In zijn hoofd was dat een ziekelijk spel. Hij zei ook dat hij mij geen kwaad wilde doen, maar dat zijn empathie wegviel."

Ze zoekt hulp, maar beslist uiteindelijk om geen klacht in te dienen. "Ik dacht: 'Hij moet zich laten behandelen, zodat hij beter kan worden. En ik deed het ook een beetje om hem te beschermen."

Het koppel is nog altijd samen, maar het vertrouwen is wel weg. "Mijn zelfbeeld is verschrikkelijk naar beneden gegaan. Als hij scrolt of zijn gsm piept, is het lastig. Ik weet niet of ik hem nog kan vertrouwen, maar ik wil het wel een kans geven." 

"Ik hoop dat er nog een toekomst is, want los van dit zie ik hem graag. En hoe zwaar de situatie ook is, soms kan een relatie wel nog gered worden. Dan moeten beide partners wel bereid zijn om de harde confrontaties aan te gaan, hun verantwoordelijkheid op te nemen en samen de nodige stappen te zetten."

Het verhaal van Valerie* vond ze confronterend, en tegelijk was het ook een opluchting. "Het was vooral een bevestiging dat ik niet abnormaal ben, dat ik geen aandacht vraag 'om maar een beetje foto's'. Het toont ook aan dat ik niet alleen ben. Ik wil een man die mij beschermt, die trots is, niet iemand die mij blootstelt aan de hele wereld."

Ze hoopt dat door haar verhaal te delen vrouwen die iets gelijkaardigs meemaken de moed vinden om erover te praten. "Vaak wordt er in stilte veel verdriet gedragen, terwijl openheid een eerste stap kan zijn naar verwerking en verandering." En dat mannen zich bewust worden van de pijn en het verdriet die ze hun partner aandoen. "De impact reikt veel verder dan wat ze zich op dat moment kunnen voorstellen."