3.800 doden en honderdduizenden op de vlucht: zo verliep de eerste oorlogsweek tussen Hamas en Israël

Sinds de oprichting van de staat Israël in 1948 vochten Israël en zijn Arabische buurlanden enerzijds en Israël en Palestijnse gewapende groeperingen anderzijds al verschillende oorlogen en kleinere conflicten uit. De geschiedenis van het wederzijdse geweld is bijna niet meer in één artikel samen te vatten. De voorbije jaren liepen de spanningen weer hoog op, vooral op de Westelijke Jordaanoever.

Maar vorig weekend werd Israël (en bij uitbreiding de hele wereld) verrast door een grootschalige aanval van Hamas vanuit Gaza. De extremistische Palestijnse organisatie vuurde raketten af op Israël terwijl gewapende militanten de zwaarbewaakte grens tussen de Gazastrook en Israël doorbraken met bulldozers en zelfs paragliders inzetten om over de veiligheidsmuur te vliegen.

Wat volgde, was een immens bloedbad in verschillende Israëlische dorpen nabij de Gazastrook en op een festival dat op dat moment vlak bij de Gazastrook aan de gang was. Minstens 260 festivalgangers werden door Hamas gedood. In totaal zijn volgens de meest recente informatie van het Israëlische leger sinds het begin van de aanval van Hamas al meer dan 1.400 Israëli's om het leven gekomen en meer dan 3.500 anderen gewond geraakt.

Hamas bracht tijdens haar verrassingsaanval niet alleen honderden mensen om, tientallen Israëli's en ook buitenlanders werden ontvoerd en worden al een week vastgehouden in de Gazastrook. Aanvankelijk was sprake van 100 tot 150 mensen. Volgens de laatste berichten van het Israëlische leger zouden er nu nog 126 gijzelaars in handen van Hamas moeten zijn. (Lees hier meer in detail wat er in die eerste dagen gebeurde.)

Over het lot van die gijzelaars hangt sindsdien een dikke mist. Het zou naast Israëli's ook om onder meer Duitsers, Fransen en Amerikanen gaan. Naast militairen ontvoerde Hamas ook oudere mensen en zelfs kleine kinderen en baby's. De ontvoeringen lokten internationale verontwaardiging uit. Beelden van jongeren die op bromfietsen of in de laadbak van trucks werden weggevoerd gingen de wereld rond. Familieleden herkenden hen op beelden die op sociale media werden geplaatst. 

De gijzelaars zouden op verschillende plaatsen in de Gazastrook worden vastgehouden. Wie van hen nog in leven is, is onduidelijk. Het staat wel vast dat er al meerdere gijzelaars om het leven zijn gekomen. Tijdens gerichte, kortstondige grondoperaties in de Gazastrook haalde het Israëlische leger al enkele lichamen van dode gijzelaars op.

Volgens Hamas zouden al zeker 22 gijzelaars om het leven zijn gekomen door Israëlische bombardementen, onder wie ook buitenlanders. Hamas heeft er ook mee gedreigd alle gijzelaars om het leven te brengen mocht Israël doorzetten met een grootschalig grondoffensief in de Gazastrook.

Het mag duidelijk zijn: het Israëlische leger en de Israëlische inlichtingendiensten, die zich superieur waanden in de regio, werden totaal verrast door de aanval van Hamas. Het duurde tot zondagvoormiddag vooraleer het leger alle steden en dorpen in de buurt van de grens met Gaza weer onder controle had.

Israël antwoordde zaterdag al met bombardementen op de Gazastrook. Militaire doelwitten, maar ook appartementsgebouwen werden met de grond gelijkgemaakt. Volgens Israël omdat die laatste ook woon- of schuilplaatsen van Hamasleden herbergen. Die eerste dag vielen er in Gaza al meer dan 200 doden. Ook in de dagen daarna bleef het Israëlische leger delen van de Gazastrook bombarderen. "Dit is nog maar het begin", verzekerde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu meermaals, die meteen ook het doel van de Israëlische operaties duidelijk maakte: ervoor zorgen dat Hamas een dergelijke aanval nooit meer kan herhalen.

Na een week van bombardementen is de menselijke tol aan Palestijnse kant al hoog. Volgens de laatste cijfers van het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid zijn sinds het begin van dit nieuwe conflict al meer dan 2.450 Palestijnen om het leven gekomen en meer dan 9.000 anderen gewond geraakt. Die doden vielen overigens niet alleen in de Gazastrook. Ook op de Westelijke Jordaanoever blijft de situatie gespannen. Daar zouden de voorbije week al meer dan 50 doden en meer dan 1.000 gewonden zijn geteld. Ze werden gedood door Israëlische militairen of joodse kolonisten.

Maar ook Hamas bleef niet stilzitten. Ook na het weekend werden nog raketten op Israël afgevuurd, op steden vlak bij de Gazastrook, maar ook op Tel Aviv, iets meer naar het noorden. Volgens het Israëlische leger werden in zowat een week tijd (van zaterdag tot vrijdag) meer dan 6.000 raketten vanuit Gaza op Israël afgevuurd. De meesten daarvan werden door het Israëlische luchtafweersysteem Iron Dome uit de lucht gehaald.

Israël maakt zich sterk dat het de voorbije week al meer dan 2.600 doelwitten heeft geraakt in de Gazastrook. Volgens het Israëlische leger zouden de voorbije dagen ook al enkele belangrijke militaire leiders van Hamas gedood zijn. Onder hen zou Ali Qadhi zijn, de man die de aanval van Hamas van vorig weekend zou hebben geleid. Volgens Israël werd hij zaterdag gedood tijdens een aanval met een drone.

Ali Qadhi was in 2005 opgepakt wegens de ontvoering van en de moord op een Israëlische man die voor de Israëlische inlichtingendiensten zou gewerkt hebben. In 2011 werd Qadhi samen met duizend andere Palestijnse gevangenen vrijgelaten in ruil voor de door Hamas ontvoerde Israëlische militair Gilad Shalit.

Vandaag zou opnieuw een commandant van Hamas gedood zijn die meegewerkt heeft aan de verrassingsaanval. Het zou gaan om Bilal Al Kedra, die eenheden van Hamas in het zuiden van de Gazastrook aanvoerde. Hij zou verantwoordelijk geweest zijn voor de bloedige aanval op de Israëlische nederzettingen Nirim en Nir Oz. Al Kedra zou gedood zijn bij een intensieve Israëlische aanval op Hamas-infrastructuur in het zuiden van de Gazastrook. Daarbij zouden ook andere militanten van Hamas omgebracht zijn. 

De verrassingsaanval van Hamas en de daaropvolgende Israëlische bombardementen hebben de al zorgelijke situatie van de meer dan 2 miljoen inwoners van de Gazastrook nog verergerd. Naast de meer dan 2.000 doden die er al gevallen zijn, hebben de Israëlische bombardementen een nieuwe vluchtelingenstroom op gang gebracht. 

Volgens UNRWA, de VN-hulporganisatie die zicht ontfermt over het lot van de Palestijnen, hebben sinds de start van het nieuwe conflict al meer dan 1 miljoen Palestijnen hun huizen moeten verlaten. Honderdduizenden mensen uit het noorden van de Gazastrook - er is sprake van al meer dan 400.000 op een totaal van zo'n 1 miljoen - zouden ook al gevolg gegeven hebben aan de dringende oproep van het Israëlische leger om naar het zuiden van de Gazastrook te trekken, in afwachting van een grondoffensief in het noorden.

De grote vraag is waar al die mensen naartoe moeten. Alle grensovergangen tussen de Gazastrook en Israël zijn gesloten, dat is sowieso geen optie. Ook de grensovergang met Egypte, in het zuiden van de Gazastrook is vooralsnog gesloten. Egypte staat ook niet te springen om honderdduizenden Palestijnse vluchtelingen op te nemen.

Het resultaat is dat door de vluchtelingenstroom uit het noordelijke deel van de Gazastrook naar het zuiden nu nog meer mensen op een kleiner gebied opeengepakt zitten. En de Gazastrook was al een van de dichtst bevolkte gebieden ter wereld. De omstandigheden waarin al die mensen moeten leven, worden intussen met de dag precairder. Israël heeft de stroomtoevoer naar de Gazastrook afgesloten en er bereiken ons ook berichten dat de voorraad water en voedsel stilaan begint op te raken. Intussen zou Israël de waterleiding opnieuw opengedraaid hebben.

Aan de Egyptische kant van de grens staan intussen tientallen vrachtwagens met humanitaire hulp klaar, maar die hulp mag of kan voorlopig de Gazastrook niet binnen.

Al die tijd zijn de Israëlische bombardementen op Gaza blijven doorgaan, zij het niet altijd even intensief. Maar de Palestijnen in de Gazastrook houden vooral hun adem in voor wat nog komen gaat. Het Israëlische leger heeft hen opgeroepen om te evacueren, omdat het binnenkort met een grondoffensief wil starten.

Wanneer dat offensief zal starten, is niet duidelijk. Wel duidelijk is dat het niet tot de grond beperkt zal zijn. Israëlische hooggeplaatste militairen kondigden gisteren aan dat het leger klaar is voor een offensief op verschillende fronten: op de grond, in de lucht en via de zee. De verschillende eenheden zijn ontplooid en beschikken allemaal over het nodige materieel, liet het leger verstaan.

Mogelijk was het de bedoeling om er dit weekend al mee te starten, maar volgens de Amerikaanse krant The New York Times werd het offensief enkele dagen uitgesteld door het slechte weer, waardoor er onvoldoende luchtsteun zou kunnen gegeven worden aan de grondtroepen.

Het doel van dat offensief is om vooral het militaire leiderschap van Hamas uit te schakelen. De politieke leiders verblijven niet in Gaza, maar in de Qatarese hoofdstad Doha. Maar zo'n grondoffensief belooft een zenuwslopende stadsoorlog te worden, dat mogelijk ook weer veel burgerslachtoffers zou kunnen maken. Want niet alle inwoners van het noorden van de Gazastrook kunnen, willen of mogen naar het zuiden vertrekken. Zo zou er sprake zijn van zo'n 35.000 Gazanen die zich in het grootste ziekenhuis van Gaza-stad verscholen zouden hebben. 

Tot slot mag niet vergeten worden dat ook elders in de regio het conflict verder kan oplaaien. Zoals hierboven gemeld zijn er de voorbije week ook op de Westelijke Jordaanoever, een gebied dat deels bestuurd wordt door de Palestijnse Autoriteit en deels door Israël, verschillende dodelijke incidenten geweest. Wat de komende tijd in Gaza gebeurt, zal zeker ook een weerslag hebben op de situatie op de Westelijke Jordaanoever. Sommige analisten vrezen zelfs voor een nieuwe Intifada, een Palestijnse volksopstand zoals er al in de jaren 1980 en 2000 zijn geweest.

Maar ook in het noorden van Israël, aan de grens met Libanon, zou het geweld opnieuw kunnen escaleren. De voorbije dagen heeft de sjiitische extremistische organisatie Hezbollah opnieuw raketten afgevuurd op Israël (ook vandaag trouwens). Hezbollah-militanten zouden ook meermaals de grens hebben overgestoken. Daarbij zijn ook al doden gevallen. Israël heeft nu een zone van 4 kilometer langs de grens met Libanon tot verboden zone uitgeroepen, die burgers niet mogen betreden. Wie er woont, moet waakzaam zijn.

Hezbollah, dat net als Hamas door Iran wordt gesteund, heeft al aangekondigd dat het helemaal klaar is om zich in de strijd te werpen als de tijd daar rijp voor is. De Israëlische minister van Defensie liet dan weer weten dat Israël geen belang heeft bij een oorlog aan zijn noordelijke grens. Als Hezbollah zich terughoudend zou opstellen, zal Israël de situatie zoals ze nu aan de grens is respecteren, klinkt het. Het laatste grote conflict tussen Israël en Hezbollah dateert van 2006.