Israëlische leger klaar voor groot grondoffensief: wat maakt het "volksleger" met mannen en vrouwen zo sterk? 

Met 173.000 zijn ze momenteel, de actieve militairen binnen het Israëlische leger. Dat is in absolute aantallen niet erg veel, maar afgezet op de totale - vrij kleine - bevolking, staat Israël wel hoog in de rankings. Onder meer China, Rusland en de VS moeten het land op dat vlak voor laten gaan. 

Een - verre van volledig - overzicht, om het in perspectief te plaatsen:

De verklaring is vooral te vinden bij de dienstplicht. Iedereen boven de 18 jaar moét het leger in: mannen drie jaar, vrouwen minstens twee. Enkel ultraorthodoxe joden zijn vrijgesteld, als ze bepaalde studies volgen. 

Misschien nog belangrijker is het aantal reservisten, mensen die geen actieve rol spelen binnen het leger, maar wel heel snel kunnen worden opgeroepen als het nodig is. Dat zijn er zowat 465.000, een bijzonder hoog aantal in vergelijking met andere landen, als we het ook hier afzetten op de totale bevolking. Vrij snel na de aanval van Hamas riep Israël 300.000 onder hen op. Nooit eerder waren dat er zoveel. 

"De hele Israëlische samenleving is gebouwd op het idee dat er vlot moet kunnen worden geschakeld tussen vredestijd en oorlogstijd", zegt defensie-professor Alexander Mattelaer, verbonden aan de VUB en Egmont. "Net dat verklaart het hoge mobilisatiepotentieel en de vele reservisten. Hetzelfde zie je ook in Finland (met buurland Rusland, red.) en in andere landen die weten dat er altijd een bepaald risico is op conflict."

Al die Israëlische reservisten zijn bovendien bijzonder goed opgeleid, benadrukken experts. En dat is ook niet verwonderlijk. In principe moet iedereen na zijn of haar legerdienst jaarlijks terugkeren om de basistraining op te frissen. Gemiddeld gaat het om zo'n 40 dagen per jaar, al kan dat ook minder of meer zijn. Voor vrouwen die zwanger zijn of kinderen hebben, wordt er een uitzondering gemaakt.

"Dat is belangrijk voor een leger", zegt VRT NWS-defensiespecialist Jens Franssen, "want wat ben je met reservisten als ze niet goed zijn opgeleid?" Reservisten zijn trouwens erg belangrijk in een oorlog, weet Franssen. "Op het terrein zelf worden meestal actieve militairen ingezet, maar eens je een stuk terrein hebt veroverd, moet je dat ook bezetten. Daarvoor dienen onder meer die reservisten."

Dat het leger integraal deel uitmaakt van het Israëlische leven, komt onder meer door die algemene dienstplicht. Aangezien iedereen naar het leger moét, heeft iedereen er op een of andere manier ook een band mee. 

Maar het is zeker niet enkel een kwestie van moeten, benadrukt correspondente Ankie Rechess. "Iedereen wíl het leger in, zeker in deze tijd. Het gaat hier om een typisch volksleger. Iedereen strijdt voor zijn eigen huis, zijn eigen achtertuin, zijn eigen familie. Elk gezin in Israël kent wel iemand die actief is in het leger en kent ook iemand die gesneuveld is."

"Omdat iedereen het leger heeft gediend, is ook iedereen ooit geconfronteerd met geweld en gevaar", zegt  Midden-Oosten-expert Koert Debeuf. "Dat zit er erg diep ingebakken. Sinds 1948 (de oprichting van de staat Israël, red.) leeft het idee dat de "buren" niet willen dat ze bestaan. De eerste bezorgdheid bij elke Israëliër is veiligheid." Net daarom zijn zoveel mensen vragende partij voor die jaarlijkse heropfrissing. 

Net daarom wordt er ook zonder morren aan de jaarlijkse heropfrissing deelgenomen. Reservisten die in het buitenland wonen, zijn trouwens niet verplicht om terug te keren als ze worden opgeroepen, maar velen lieten weten dat ze dat wel gaan doen. 

Ook op menselijk vlak legt het leger in Israël bepaalde fundamenten. "De sterkste contacten van Israëliërs zijn mensen die ze hebben leren kennen in het leger", zegt de correspondente. "Israël is een relatief klein land, maar toch heerst er een "iedereen kent iedereen"-gevoel. Dat komt onder meer door het leger."

"Het leger overheerst het leven hier", benadrukt Rechess. "Nog één voorbeeld? Als je hier gaat solliciteren, krijg je steevast als eerste vraag wat je gedaan hebt in het leger. Het zet meteen de toon."

Het Israëlische leger is zeer goed uitgerust, met onder meer 339 gevechtsvliegtuigen, 1.000 tanks, 50 oppervlakteschepen en enkele onderzeeërs. "En dat zijn betekenisvolle aantallen", zegt defensie-professor Alexander Mattelaer.

Daarnaast wordt er aangenomen dat het leger over een kernwapencapaciteit beschikt, met naar schatting 90 kernkoppen volgens het Nuclear Threat Initiative (NFI), hoewel Israël dat niet officieel bevestigt.

"Het is een leger met veel opties", zegt Jens Franssen. "Ze kunnen bombarderen van voor de kust, vanuit de lucht en over land. Daardoor kunnen ze afwisselen en hun stocks wat sparen. Dat is een groot deel van hun sterkte."

Daarnaast is er natuurlijk de Iron Dome, een mobiel luchtverdedigingssysteem dat korteafstandsraketten en artilleriegranaten die richting bevolkt gebied gaan, kan onderscheppen en vernietigen. "Hoogtechnologisch", zegt professor Mattelaer, "net als veel van hun ander materieel."

Tot slot: dat het leger ontzettend belangrijk is in Israël zie je ook als je het lijstje ministers en premiers van het land onder de loep neemt. "Er is een lange traditie van oud-generaals die in de politiek stappen en minister van Defensie of premier worden", zegt Debeuf. 

Enkele voorbeelden:

• Ehud Barak: ooit opperbevelhebber van het leger, daarna minister van Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Defensie

• Yitzhak Rabin: ooit opperbevelhebber van het leger, daarna premier. 

• Ariel Sharon: ooit commandant in het leger, daarna minister van Defensie, Buitenlandse Zaken en premier. 

• Benjamin Netanyahu: diende ooit bij de speciale eenheid van het leger, daarna premier. 

"Heel veel mensen die het leger mee besturen en de hele logistiek kennen, gaan later de politiek in", besluit correspondente Rechess.