Schooljaar gestart met heel wat nieuwigheden: jonger dan 5 al naar eerste leerjaar en lerarenbonus voor beginnende leerkrachten

Niet toevallig vandaag heeft MNM aangekondigd dat ze opnieuw op zoek gaan naar "de Strafste School". Het is intussen de 12 keer dat de wedstrijd gehouden wordt. Dit jaar gaat MNM op zoek naar vijf finalisten, een in elke provincie. "De school die ‘wint’ per provincie is ook meteen "de Strafste School" van die provincie, maar... er kan natuurlijk maar één school "de Strafste School 2022" worden, dat is de allerstrafste van die vijf finalisten", klinkt het in een persbericht.

Samen met presentatoren Sander en Laura gaan twee BV juryleden op pad om de Strafste School te kiezen. Francisco Schuster (bekend van #LikeMe) en Jaël Ost (bekend van Tagmag). Daarnaast wordt de jury ook nog aangevuld met jongeren van op de vorige Strafste School.

Voor Klara-Katarina is het vandaag de eerste schooldag op de middelbare school. "Stresserend, raar, maar best leuk", zegt ze.

1 september is niet alleen de eerste schooldag bij ons. Ook in andere landen zit de zomervakantie er op.

Dat is bijvoorbeeld het geval voor deze kinderen in Parijs:

Ook op sommige plaatsen in China herbegint het schooljaar. Daar zijn wel nog coronamaatregelen van kracht:

Deze honden beginnen vandaag op 1 september aan hun wekenlange training als bijstandsbond. Ze zullen na hun opleiding worden ingezet om blinden en mensen met een visuele beperking te helpen.

Marcel (1e leerjaar) en Otto (2e kleuterklas) uit Merelbeke hebben er alvast zin in:

De paters lijken stilaan zo goed als overal verdwenen op school. Francis Dierckxsens (54) is een uitzondering en geeft nog godsdienst en geschiedenis in het Sint-Michielscollege in Brasschaat. Hij is er ook halftijds pedagogisch directeur. En naar alle waarschijnlijkheid is hij nog de enige lesgevende pater in ons land (al zijn er nog heel wat priesters die lesgeven).

Hij deed zijn verhaal in Gazet van Antwerpen en in "De ochtend" op Radio 1. "Ik voel me aan de ene kant stilaan een bedreigde diersoort die je niet mag voederen, maar aan de andere kant is het een hele uitdaging om nog met jongeren te kunnen werken", zegt hij op Radio 1. "De jongeren zijn de toekomst. Als ik mijn overtuiging nog een toekomst wil geven, moet ik met jongeren werken."

"Elke leraar steekt zijn eigen persoonlijkheid in het lesgeven", zegt hij verder. "Ik doe dat natuurlijk ook vanuit mijn geloof en christelijke inspiratie." Voorlopig denkt hij nog niet aan stoppen. "Ik wil met jongeren blijven werken en zolang ik dat op een zinvolle manier kan doen, zal ik dat blijven doen. Zolang ik mijn plezier daarin vind en mijn overtuiging, ga ik dat blijven doen."

Zoals in heel wat scholen hebben ze in het Atheneum Vox in Pelt nog tot op het laatste moment gepuzzeld om alle leerkrachtenvacatures in te vullen voor de eerste schooldag. Daar is directeur Marie-Anne Anthonis gedeeltelijk in geslaagd, want er zijn nog twee open plekken die ingevuld moeten worden. Eén van die twee posten wordt vanaf volgende week misschien ingevuld, maar die kandidaat is vandaag nog aan het beslissen.

Sven Gatz (Open VLD), in de Vlaamse Gemeenschapscommissie bevoegd voor onderwijs, wil zij-instromers naar de Nederlandstalige Brusselse scholen lokken door de lerarenopleiding voor hen te vergoeden. Hij pleit ook voor een financiële bonus voor de leerkrachten.

Het Nederlandstalige Brusselse onderwijs lijdt al jaren onder een lerarentekort. Gatz wil zij-instromers aanmoedigen om de sprong naar de klas te wagen door de lerarenopleiding die ze dan moeten volgen te vergoeden. Zij-instromers die de lerarenopleiding nog moeten afwerken kunnen daar nu drie uur per week voor worden vrijgesteld. Gatz wil dat optrekken tot 20 procent van een voltijdse opdracht. 

De minister pleit ook nog voor een financiële bonus voor leerkrachten die in het Nederlandstalige onderwijs in de hoofdstad werken. Het systeem van de 'Brusselpremie' bestaat al bij de politie. Bij de start van hun carrière krijgen agenten 670 euro bruto per jaar, dat stijgt na vijf jaar naar 1.340 euro per jaar. Gatz vraagt Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts om de premie ook toe te kennen aan leerkrachten in de hoofdstad. In ruil daarvoor zouden ze zich wel voor meerdere jaren moeten engageren voor het Nederlandstalige Brusselse onderwijs.

De onderwijskoepels komen zelf met verschillende voorstellen om het leerkrachtentekort aan te pakken. Zo roept het gemeenschapsonderwijs GO! op om het secundair onderwijs anders te organiseren, meer zoals het hoger onderwijs. "We moeten af van alle lessen in klassen van twintig leerlingen te organiseren", zegt topman Koen Pelleriaux. Een leraar geschiedenis die gepassioneerd les geeft, kan dat ook doen voor een groep van zestig leerlingen, terwijl leerlingen voor oefeningen in groepjes van vier kunnen begeleid worden, is zijn redenering.

Verder moet ook dubbel werk vermeden worden, stelt de GO!-topman. "Het blijft onbegrijpelijk dat duizenden leerkrachten wiskunde voor het vijfde jaar hetzelfde examen maken, terwijl ze allemaal hetzelfde leerplan gebruiken", zegt hij. "Laat teacher design teams (ontwerpteams) lesmateriaal en examens uitwerken die alle leerkrachten kunnen gebruiken."

Ook kunnen nog andere taken uitbesteed worden, meent Pelleriaux. Hij denkt dan niet alleen aan het toezicht op de speelplaats, maar ook bijvoorbeeld aan het corrigeren van toetsen en examens. "We kunnen dat uitbesteden aan andere beroepsgroepen zodat leerkrachten meer tijd hebben om zich te focussen op hun kerntaken."

Walentina Cools, algemeen directeur van de Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten (OVSG), vindt dat er van bovenaf te veel bepaald wordt. De manier waarop scholen zich organiseren, moet flexibeler kunnen, op basis van de specifieke noden van die school. Ze merkt op dat scholen creatieve oplossingen zoeken voor het lerarentekort, bijvoorbeeld door lesgeven in de klas te combineren met afstandsonderwijs of de dagen anders in te delen.

"We werken nu met standaarddagen, maandag tot en met vrijdag van 8.30 uur tot 16 uur, met woensdagnamiddag vrij. Scholen zouden ook kunnen beslissen om bijvoorbeeld woensdagnamiddag les te geven om toch alle vakken te kunnen geven", verklaart ze. "Laat scholen beslissen om bijvoorbeeld tieners ook les te laten volgen op woensdagnamiddag en hen op andere dagen later te laten starten of vroeger te stoppen."

"Directies krijgen veel regels opgelegd. Zo krijgen ze verschillende gekleurde middelen, waarbij duidelijk vermeld wordt waarvoor ze die mogen inzetten. Scholen moeten de vrijheid krijgen om die middelen gericht te gebruiken. Geef hen de ruimte en het vertrouwen om zelf te beslissen wat ze ermee doen, afhankelijk van hun noden", stelt Cools nog.

Dit schooljaar start een proefproject waarin scholen de mogelijkheid krijgen om de bestaande regelgeving even te negeren om andere concepten in de praktijk uit te testen in de strijd tegen het lerarentekort. Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, vreest dat die proeftuinen als excuus gebruikt kunnen worden om geen initiatieven meer te nemen. Die proeftuinen worden slechts in een paar scholen uitgerold en er zullen dus ook niet meteen concrete resultaten zijn. "Stilstand kunnen we ons niet meer permitteren", vindt Boeve.

Boeve wil dat er een politieke context gecreëerd wordt om het lerarenberoep en de organisatie van scholen fundamenteel te herbekijken. Nu gaat het in de strijd tegen het lerarentekort te vaak over tijdelijke maatregelen, bricolage, die de huidige systemen nog ingewikkelder maken.

Hij pleit opnieuw voor een duurzaam en doortastend loopbaanpact, zodat scholen en schoolbesturen een echt personeelsbeleid kunnen voeren. Daarnaast moeten lerarenkorpsen zowel in het basis- als in het secundair onderwijs kunnen bestaan uit bachelors, masters en onderwijsassistenten met eigen verantwoordelijkheden binnen de schoolwerking. Op die manier ontstaat er een leerladder en is er mobiliteit tijdens de loopbaan mogelijk.

Er starten dit schooljaar minder Oekraïense kinderen in het Vlaams onderwijs dan verwacht. Uit voorlopige cijfers blijkt dat het gaat over ongeveer 5.600 kinderen, stelt Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA). Hij wijst erop dat er nog inschrijvingen zullen bijkomen.

Het gaat om gelijkaardige cijfers als in juni. "De toestroom is daarmee minder groot dan verwacht, maar het blijven natuurlijk 5.600 extra leerlingen in ons onderwijs. De scholen verwerken die instroom heel goed, zonder problemen of agitatie. Daarvoor verdienen ze een bloemetje", verklaart Weyts.

Ook de onderwijsverstrekkers erkennen dat de instroom minder groot is dan verwacht. Zij verwijzen naar het platform voor afstandsonderwijs dat het Oekraïense ministerie van Onderwijs lanceerde voor kinderen die zijn gevlucht.

De instroom van Oekraïense kinderen is het grootst in het basisonderwijs. Eind juni was er een extra teldag om na te gaan hoeveel Oekraïense kinderen ingeschreven zijn in Vlaamse scholen. In oktober volgt een tweede teldag.

Net als Vooruit pleit ook Groen bij de start van het nieuwe schooljaar voor de invoering van een maximumfactuur in het secundair onderwijs. "Dat er nog steeds kinderen zijn zonder schoolboeken of kinderen die als enige niet mee kunnen op schooluitstap is fundamenteel onrechtvaardig. Een maximumfactuur zorgt ervoor dat elk kind een gelijke start krijgt", zegt Groen-covoorzitter Nadia Naji. In het Vlaams Parlement zal parlementslid Elisabeth Meuleman het voorstel opnieuw op tafel leggen.

De kosten voor leerlingen in het secundair onderwijs lopen voor veel gezinnen op. In de eerste graad van het secundair onderwijs loopt het kostenplaatje al snel op tot 1.207,35 euro, blijkt uit onderzoek van het Steunpunt Onderwijsonderzoek (SONO). Uit andere cijfers blijkt dat er eind september 2021 3 procent van de leerlingen in het secundair onderwijs zonder schoolboeken in de klas zaten omdat de ouders de factuur niet konden betalen. 

Daarom legt Groen in het Vlaams Parlement een voorstel op tafel voor de invoering van een maximumfactuur in het secundair onderwijs. Zo'n maximumfactuur bestaat al langer in het basisonderwijs.