Afgelopen dag was het Internationale Mannendag, een dag die in 1992 in het leven werd geroepen om aandacht te vragen voor de specifieke problemen waarmee mannen kampen. 34 jaar later is zo’n dag nog altijd heel nuttig, zegt klinisch psycholoog Lotte De Schrijver, want een aantal maatschappelijke en persoonlijke problemen zijn nog altijd typisch mannelijk.
5 problemen waarover we het niet zouden hebben als het vandaag niet Internationale Mannendag was geweest
Terwijl het op 8 maart Internationale Vrouwendag is, hebben mannen op 19 november jaarlijks hun eigen dag. Dat er zo’n dag bestaat heeft wel degelijk zijn nut, zegt Lotte De Schrijver, klinisch psycholoog en directeur van de Vlaamse Vereniging van Klinisch Psychologen in De Afspraak.
“Een dag als Internationale Mannendag vind ik belangrijk omdat het de gelegenheid geeft om een aantal onderwerpen naar buiten te brengen en erover te praten.” Want zowel maatschappelijk als persoonlijk blijken mannen nog altijd met een aantal specifieke problemen te kampen: van alcoholisme tot schooluitval.
“We zouden het er niet over hebben als het vandaag niet Internationale Mannendag was geweest”, besloot De Schrijver nadat al die onderwerpen in het tv-programma aan bod waren gekomen. Een overzicht.
Niet praten over problemen
Mannen blijken nog altijd slechter over hun problemen te kunnen praten. Hoe komt dat? “Heel veel mannen hebben niet geleerd om te praten over wat er in hen omgaat”, legt Lotte De Schrijver uit. Nochtans gaat er heus evenveel om in het hoofd van een man als in dat van een vrouw. “Alleen hebben heel veel vrouwen geleerd daar op een andere manier mee om te gaan.”
De Schrijver wijt het deels aan de opvoeding, maar ook aan onze cultuur. In de media, op school … krijg je rolmodellen voorgeschoteld. “Daarin zien we dat mannen een heel lange tijd geleerd is om zich sterk voor te doen en niet te veel gevoelens te tonen.”
Maar, zo merkt De Schrijver op, er is wel een kentering aan de gang. “Er wordt bewuster omgegaan, en jongens wordt geleerd hun gevoelens te uiten. Alleen is het zoeken naar rolmodellen om je op dat vlak aan te spiegelen.”
Schooluitval
Een heel praktisch, mannelijk probleem is schooluitval. Jongens blijken veel vaker vroegtijdig de schoolbanken te verlaten dan meisjes. In België verlaat 9,6 procent van de jongens vroegtijdig de school tegenover slechts 4,9 procent van de meisjes, zo blijkt uit cijfers van Statbel .
Dus bijna 1 op 10 jongens rondt zijn schoolcarrière niet succesvol af. Hoe dat komt? “Complex verhaal”, blaast Lotte De Schrijver. De periode waarin jongeren op de middelbare schoolbanken zitten, is tegelijk de periode waarin jongeren in volle adolescentie zitten, en waarin je brein in volle ontwikkeling is. En dat verloopt bij jongens op een ander tempo dan bij meisjes.
“Alle functies die ontwikkeld moeten worden rond planning, verwerken van complexe informatie, impulscontrole… Alle zaken die je schoolcarrière ten goede komen, ontwikkelen zich bij jongens iets later dan bij meisjes.”
Ook zijn de verwachtingen tegenover jongens vaak complexer te realiseren dan bij meisjes, merkt De Schrijver op. Tegelijk zijn er een aantal normen in onze cultuur: als jongens vroeger stoppen met school, zullen ze veel gemakkelijker aan het werk geraken in een technische job, waar je minder voor gestudeerd moet hebben, zo wordt althans gedacht. “Daardoor wordt er bij een jongen iets sneller losgelaten dan wanneer een meisje de school vroegtijdig zou verlaten.”
Te nauw man-beeld
Een ander probleem dat de laatste jaren online extra wordt gecultiveerd, is dat van het nauw man-beeld.
Hoe wordt een man gezien? Influencers uit de zogenoemde 'manosfeer' bieden cursussen en podcasts aan over 'echte mannelijkheid'. Daardoor kunnen mannen gevangen raken in een strikt rollenpatroon: er wordt verwacht dat ze sterk zijn, geen emoties tonen en kostwinner van het gezin zijn.
“Hier wordt een heel nauwe definitie voorgesteld van wat mannelijkheid zou zijn”, stelt Lotte De Schrijver vast. Nochtans is dat in de realiteit niet hoe de meeste mannen mannelijkheid ervaren. “We zien heel vaak stereotypische beelden. En als je je - zeker als tiener - niet kan herkennen in wat je wordt voorgeschoteld, ga je twijfelen of er iets met je scheelt.”
Meer doden door alcohol
Nog een typisch mannelijk probleem is sterfte door alcohol. Bij maar liefst 68 procent van de sterfgevallen gelinkt aan alcoholgebruik gaat het om mannen, en dus ‘maar’ 32 procent om vrouwen.
Mannen blijken onder andere vaker hun toevlucht te zoeken tot alcohol om om te gaan met hun emoties, zowel positieve als negatieve. “We drinken op een koffietafel, maar evengoed bij de geboorte van een kind”, legt Lotte De Schrijver uit. “Alle gelegenheden zijn goed om alcohol te drinken.”
En mannen gaan daar slechter mee om dan mannen. Een pint gaan drinken wordt bijvoorbeeld ook gezien als het prototype van een mannelijke activiteit. Het zit dus ook ingebed in onze typische rolpatronen.
Meer zelfdodingen
Ten slotte is er nog het grote probleem van zelfdoding bij mannen. In verhouding komen veel meer mannen om door zelfdoding dan vrouwen. Bijna drie op de vier (73,51 procent) personen die overleden door zelfdoding waren mannen. Zo blijkt uit cijfers van 2023, van het Departement Zorg .
Lotte De Schrijver wil hierbij een belangrijke nuance aanbrengen: “Als we kijken naar suïcidepogingen, dan zien we dat vrouwen meer pogingen doen en dat mannen vaker ‘succesvol’ zijn in die pogingen.” Mannen zoeken dus efficiëntere, dodelijkere manieren om een einde aan hun leven te maken.
Dit is ook gelinkt aan alcoholgebruik, merkt De Schrijver op. Suïcidepogingen onder invloed van roesmiddelen zoals alcohol blijken namelijk vaak effectiever te zijn.
Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht op de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813, of op zelfmoordlijn1813.be .
Nood aan een gesprek? Dan kan je 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106. Je kan ook chatten via tele-onthaal.be . Jongeren kunnen terecht bij Awel op het telefoonnummer 102, of via chat op awel.be .