Antwerps burgemeester Van Doesburg verdedigt aanpak gekende overlastplegers: "Met harde hand aanmoedigen"

Volgens Van Doesburg gaat het om een 1.000-tal mensen die op de lijst van de politie staan als zogenaamde 'claimers'. Maar wie komt er nu precies op die lijst terecht?

"Claimers zijn mensen die op straat rondhangen en vaak op agressieve wijze mensen aanklampen, op zoek naar geld of drugs. Ze richten een slaapplaats in op het openbaar domein en kampen met een multiproblematiek zoals dronkenschap of een zware drugsverslaving", duidt de burgemeester.

"Beeld je in dat je als vrouw 's avonds naar huis wandelt en je komt zo iemand tegen die je achtervolgt. Of als zulke mensen rondhangen in de buurt van een speeltuin, waar kinderen moeten passeren langs een groepje mensen dat laveloos op de grond hangt", zegt Van Doesburg.

"Dat zijn voor alle duidelijkheid geen mensen die na een avondje stappen in de stad wat dronken naar huis wandelen. Het gaat echt om mensen die al herhaaldelijk voor dat soort feiten zijn opgepakt en meermaals naar de hulpverlening zijn doorverwezen."

"Ze weigeren dat pertinent, maar blijven wel de boel verzieken op straat. Dat is het profiel van de claimers. Deze aanpak is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat mensen het signaal krijgen dat dit in Antwerpen niet gewenst is."

Over de wettelijkheid van de maatregel, bestaat veel discussie. Zo bekijkt de Liga voor Mensenrechten of ze juridische stappen kan nemen.

"De wet op het politieambt laat een bestuurlijke aanhouding toe, maar alleen als iemand effectief de openbare rust verstoort", zegt voorzitter Kati Verstrepen.

"Men kan niet zomaar preventief mensen gaan oppakken, omdat men denkt dat ze de openbare orde gaan verstoren. Dat is strijdig met het wettelijk kader en dus problematisch."

Volgens Van Doesburg kan het wettelijk wel. "Uiteraard doen wij alles wat binnen onze bevoegdheden en het wettelijk kader valt. Als er iemand voor je deur ligt en je er bijna letterlijk overheen moet stappen om je huis binnen te geraken en die persoon weigert zich te verplaatsen, is dat wel degelijk een probleem."

"We mogen ook niet vergeten dat het regelmatig gaat om mensen die besmettelijke ziektes met zich meedragen. De voorbije weken hebben we verschillende mensen aangetroffen met tuberculose, schurft en een vleesetende bacterie", zegt ze.

"Het gaat niet alleen over een gevoel van veiligheid, maar effectief over de veiligheid zelf. Daarom zetten we daar met de politie zo sterk op in."

Wat dan met preventie? "De stad doet zelfs meer dan waartoe ze eigenlijk bevoegd is. We maken 7 miljoen euro per jaar vrij voor drugshulpverlening, hoewel dat eigenlijk geen bevoegdheid is van de lokale overheid", zegt Van Doesburg.

"Het is dus altijd een en-enverhaal. Natuurlijk zou ik mensen veel liever gedwongen willen laten opnemen in de hulpverlening. Die middelen en die mogelijkheid heb ik als burgemeester niet. Op deze manier willen we mensen met de harde hand aanmoedigen om toch hulpverlening te zoeken."

Oppositiepartijen Groen, PVDA en CD&V zijn misnoegd over de aanpak. De partijen stellen zich vragen bij de wettelijkheid en pleiten voor meer hulpverlening en preventie.

"Deze aanpak roept bijzonder veel vragen op", zegt Groen-fractieleider Bogdan Vanden Berghe. "Ze is manifest onwettig om te beginnen. Dit bevel van de korpschef en burgemeester brengt alle agenten in ons korps in gevaar."

De partij vreest juridische gevolgen voor individuele agenten wanneer iemand zich tegen een arrestatie verzet. Als de vrijheidsberoving achteraf onwettig blijkt en de situatie escaleert, kan de betrokken agent volgens Groen aansprakelijk worden gesteld.

Groen vraagt de richtlijn daarom onmiddellijk in te trekken tot ze juridisch is getoetst en aan de gemeenteraad is voorgelegd.

Ook PVDA-gemeenteraadslid Peter Mertens pleit voor meer hulpverlening, straathoekwerk en buurtopbouw. "Wie denkt dat je dakloze mensen of iemand met een verslavingsproblematiek richting de hulpverlening gaat krijgen door ze 12 uur in een cel te gooien, is van het padje af." Volgens Mertens vragen buurtbewoners al langer om meer dan een repressieve aanpak. 

"Verantwoordelijkheid nemen als burgemeester is ervoor zorgen dat we nooit in deze situatie zouden zijn terechtgekomen", stelt gemeenteraadslid Pieter De Cock van CD&V. "Waarom zitten deze overlastplegers op straat en niet op de schoolbanken? Waarom zijn ze niet aan het werk?"

"Onderwijs, werkgelegenheid, sociale cohesie, sterke buurten en gezinsondersteuning zijn geen alternatief voor veiligheid, maar een essentieel onderdeel ervan. Wie de instroom naar overlast en criminaliteit wil beperken, moet bouwen aan weerbare gemeenschappen", aldus CD&V.