Mysterieuze ontploffingen op zeker 13 schepen die van of naar Rusland varen: wat is er aan de hand?

Woensdag 20 mei 2026. De Arrhenius, een schip voor vloeibaar aardgas, meert na een reis vanuit de haven van Antwerpen aan in de Russische haven Oest-Loega. Daar beweren Russische veiligheidsdiensten explosieven op het schip te vinden.

Of het effectief om explosieven gaat, is tot op vandaag niet bekend. De Belgische militaire inlichtingendienst (ADIV) stelde eerder in een vertrouwelijke nota dat "het waarschijnlijk is dat er een object aan de Arrhenius was bevestigd", maar bevestigt niet dat het om explosieven gaat. Er vond geen ontploffing plaats. 

Maar op 13 andere schepen die regelmatig aanmeren in een Russische haven, vonden tussen december 2024 en juni 2026 wél ontploffingen plaats. Ontploffingen die nog niet zijn opgeëist. 

Wat is er precies aan de hand?

Zo beschadigden 2 explosies de olietanker Seajewel terwijl die in februari 2025 voor anker lag bij de haven van Savona-Vado in Noord-Italië. Het schip werd op dat moment beheerd door de Griekse rederij Thenamaris . Intussen kreeg de olietanker een nieuwe naam en nieuw management.

Het was niet meteen duidelijk wie verantwoordelijk was of welk materiaal voor de explosies werd gebruikt. Wel is geweten dat het schip niet lang voordien nog een Russische haven had bezocht. Ook vandaag meert het schip regelmatig aan in de Russische haven van Oest-Loega.

Kort daarvoor, rond 2 februari 2025, overkwam de Grace Ferrum , een tanker voor olie en chemische producten, iets gelijkaardigs in de Middellandse Zee voor de kust van Libië.

Schuif met je muis over de regio's op de kaart hieronder om te zien welke niet-opgeëiste explosies er het voorbije anderhalf jaar zeker plaatsvonden.

Op het moment van de ontploffingen was de Grace Ferrum geladen. De vorige havens die het schip had bezocht, waren de Russische havens van Sint-Petersburg en Oest-Loega.  

Nochtans werd geen van beide schepen  op dat moment gelinkt aan de Russische schaduwvloot, volgens de informatie van Lloyd's List , een toonaangevend maritiem inlichtingen- en dataplatform. De schaduwvloot is een vloot van schepen die worden gebruikt om Westerse sancties tegen de export van olie en gas te omzeilen en zo de Russische invasie in Oekraïne te financieren.  

Andere schepen die met niet-opgeëiste ontploffingen te maken kregen, worden wel gelinkt aan de Russische schaduwvloot. 

Zo vond er in januari 2026 een ontploffing plaats op de Elbus, een olietanker die op weg was naar Rusland. Volgens Lloyd's List kreeg het schip in de Zwarte Zee te maken met een "aanval met een onbemand vaartuig en een drone, die gericht was op de machinekamer."

De crew kwam er ongedeerd vanaf en er was geen sprake van vervuiling. Wie de aanval precies had uitgevoerd, is nog onduidelijk.

Maar dat er een patroon zichtbaar is, staat vast.

Begin december 2025 kreeg de Midvolga II, een Russische tanker die op dat moment zonnebloemolie van Rusland naar Georgië vervoerde, te maken met een ontploffing. Het schip voer toen in de Zwarte Zee, in de exclusieve economische zone (EEZ) van Turkije. 

Vermoedelijk ging het in dit laatste geval om een aanval met een drone . Ook hier bleef de bemanning ongedeerd. Oekraïne ontkende onmiddellijk elke betrokkenheid. 

Er is op dit moment geen bewijs voor wie er achter de ontploffingen zit. Maar dat er in de richting van Oekraïne gekeken wordt, hoeft niet te verbazen, zeggen experts.

“Er is geen doorslaggevend bewijs voor alle incidenten die hebben plaatsgevonden, maar het is zeer waarschijnlijk dat Oekraïne verantwoordelijk is, als een schip dat bekendstaat om het vervoeren van Russische olie, plotseling explodeert”, zegt John Walker aan VRT NWS. 

Walker is hoofdanalist bij het Britse beveiligingsbedrijf EOS Risk, dat zich ook focust op maritieme beveiliging.

Maar waarom zou Oekraïne dan bepaalde aanvallen opeisen en andere dan weer niet? Want naast de 13 niet-opgeëiste ontploffingen, waren er in de periode tussen december 2024 en juni 2026 ook zeker 5 explosies waarvan Oekraïne heeft toegegeven dat het die veroorzaakt had.

Schuif met je muis over de regio's op de kaart hieronder om te zien welke explosies door Oekraïne werden opgeëist het voorbije anderhalve jaar.

In november 2025 werden bijvoorbeeld 2 tankers van de Russische schaduwvloot getroffen in de Zwarte Zee, dicht bij de Bosporus bij Turkije. 

Olietanker Kairos was op dat moment onderweg van Egypte naar de Russische haven Novorossiejsk. Ook een andere olietanker, de Virat, zou rond die tijd in brand zijn gevlogen door een "externe impact".

Beide aanvallen werden niet lang daarna door Oekraïne opgeëist. Maar in andere gevallen zwijgt Oekraïne.

"Voor Oekraïne is onzekerheid een groot voordeel", zegt Walker. "Stel dat een schip explodeert in de Middellandse Zee en het is een tanker die banden heeft met Rusland. Dan leidt de onzekerheid er niet alleen toe dat de scheepvaartsector in het ongewisse blijft en terughoudend is met het verhandelen van Russische olie."

"Tegelijk minimaliseert het ook de mogelijke kritiek van kuststaten die door een maritiem incident getroffen zouden kunnen worden, bijvoorbeeld door vervuiling als gevolg van de explosie."

Het valt bovendien op dat het niet altijd gaat om schepen die aan de Russische schaduwvloot gelinkt worden. 

"Het is niet omdat je een Russische lading vervoert, dat je schip tot de schaduwvloot behoort", zegt Bart Gonnissen, rivierloods en kapitein ter lange omvaart. "Westerse bedrijven mogen nog olie transporteren zolang ze de sancties en prijsplafonds respecteren."

Van de 6 schepen in onze lijst die niet meteen aan de schaduwvloot gelinkt worden, maar die toch met een ontploffing te maken kregen, heeft Oekraïne geen enkele aanval opgeëist.

"Dat kan Oekraïne ook niet, want dan zou het moeten toegeven dat het schepen aanvalt die de regels van de sancties wel degelijk respecteren", zegt Gonnissen.

Maar dat wil nog niet zeggen dat Oekraïne er helemaal niets mee te maken heeft, zegt Walker. "Oekraïne probeert iedereen af ​​te schrikken van elke handel waarmee Rusland geld kan verdienen. En de belangrijkste daarvan is de export van energie."

De strategie is er vooral een om af te schrikken, benadrukt Gonnissen. "Het doel is hier niet meteen om mensen te doden of schepen te laten zinken - hoewel dat wel gebeurt - maar ze willen het transport van Russische olie vooral te riskant maken voor iedereen. Ze willen reders ontmoedigen en ook de legitieme markt platleggen."

En dat werkt in zekere zin. Want verzekeringsmaatschappijen rekenen rederijen die het risico nog willen nemen, erg hoge premies aan.

"Op dit moment beoordelen wij het risico voor elke tanker die naar Russische Zwarte Zeehavens vaart om olie of geraffineerde producten te laden, als 'extreem', onze hoogste risicoclassificatie", zegt Walker. 

"Als een verzekeraar ervoor kiest om een ​​dergelijke reis te verzekeren, zal die een zeer forse oorlogsrisicopremie bovenop de basispremie in rekening brengen, waardoor het in veel gevallen onbetaalbaar wordt."

De ontploffende schepen zijn slechts een deel van het verhaal, benadrukt Walker. "Oekraïne valt alle aspecten van de Russische energie-economie aan."

De Belgische militaire inlichtingendienst (ADIV) bevestigt aan VRT NWS dat in de periode tussen december 2024 en juni 2026 zeker 13 schepen met een link met Rusland, getroffen werden door voorlopig onverklaarde explosies. Nog eens 5 andere explosies werden door Oekraïne bevestigd. De ADIV geeft verder geen commentaar.