Jean-Pascal van Ypersele, misschien wel de meest vooraanstaande klimaatwetenschapper van ons land, laakt het volgens hem ontoereikende klimaatbeleid. Dat heeft er mee toe geleid dat er in België deze zomer al 2.000 hittedoden vielen, zegt hij. "Politici kunnen niet zeggen dat ze niet wisten wat hen te doen stond."
Met alweer een hete week slaakt Belgische klimaatwetenschapper Jean-Pascal van Ypersele hartenkreet: "Ja, ik ben woedend"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Zondagavond was Van Ypersele te gast in de studio van het Franstalige nieuwsprogramma RTL Info. Voor de gelegenheid had hij een zwarte das aangetrokken, lachte hij toen ietwat groen. Die keuze voor de kleur van de rouw was niet toevallig.
"Met meer dan 2.000 slachtoffers heeft België de voorbije weken ongelofelijk veel hittedoden geleden", legt Van Ypersele nog eens uit aan VRT NWS. "En dat zijn echt niet alleen ouderen."
"Maar waar is de aandacht daarvoor? Er was geen minuut stilte, geen officiële mededeling van de eerste minister, en ook niet van de Vlaamse, Waalse en Brusselse ministers. Shockerend vind ik dat. Voor de slachtoffers van de Oxy-brand is er wel veel aandacht, volkomen terecht natuurlijk. Maar voor 2.000 slachtoffers van een hittegolf helemaal niets?"
Gevraagd: serieuze maatregelen
Het is niet alleen het gebrek aan maatschappelijke aandacht dat Van Ypersele tegen de borst stuit. De wetenschapper hekelt ook het gebrek aan politieke daadkracht. Tijdens hittegolven wanneer de nood hoog is, maar ook om de oorzaak aan te pakken.
"Het is een schande als de maatregelen er enkel uit bestaan om ouderen te vragen om in de schaduw te blijven. Ook zwangere vrouwen, zeer kleine kinderen en mensen met een zwakke gezondheid zijn kwetsbaar. Toch weet ik van mensen die in ziekenhuiskamers lagen waar de temperatuur opliep tot 35 graden Celsius. Hoe is het mogelijk? Waar blijven de serieuze maatregelen?"
Van Ypersele, klimatoloog aan UC Louvain, is niet de minste. Hij was van 2008 tot 2015 vicevoorzitter van het VN-klimaatpanel IPCC, en wellicht de meest vooraanstaande klimaatwetenschapper van ons land. Zijn frustratie is mee ingegeven door jaren van, volgens hem, ontoereikend klimaatbeleid.
"Het eerste IPCC-rapport (het overzicht van de meest recente wetenschappelijke kennis over de klimaatverstoring, red.) dateert van 1990. Dat is 36 jaar geleden, en toen al stond erin dat we wereldwijd extremere temperaturen zouden krijgen."
"Het IPCC heeft het honderden keren gezegd, wetenschappers over de hele wereld duizenden keren: we moeten ons beter voorbereiden én we moeten de uitstoot van broeikasgassen zo snel mogelijk terugbrengen tot nul. Politici kunnen dus niet zeggen dat ze van niets wisten."
"We wisten dat dit eraan kwam, en we weten wat we eraan moeten doen. Maar wat zien we? Dat de Europese Green Deal op vraag van industriële lobby's afgezwakt wordt en dat het Europese CO2-handelsysteem vertraagd wordt. Shockerend vind ik dat."
"Dus ja, ik ben boos, op alle politieke leiders die veel te weinig aandacht hebben gegeven aan het klimaatprobleem. Niet alleen op korte termijn maar ook op de lange."
"Veiligheid is niet alleen kwestie van bommen en drones"
Wat Van Ypersele dan wel verwacht van de politiek? "Openbare vluchtplekken met airconditioning waar iedereen, en zeker de meest kwetsbaren, terecht kunnen. Ook 's nachts, want dat is zeer belangrijk: elke nacht waarin de temperatuur boven de 25 graden blijft, is lastig voor hen. Dat is een taak voor lokale overheden. Zij moeten plekken vinden zoals kerken en winkelcentrums."
Hij ziet ook heil in vergroening en ontharding van de openbare ruimte, met bijvoorbeeld meer bomen, schaduw en water in de steden - "Ga naar Parijs, daar is het echt gemakkelijk om water te vinden".
"Ook de renovatie van onze gebouwen zodat die beter bestand zijn tegen koude in de winter én oververhitting in de zomer, is veel te lang over het hoofd gezien. Jaar na jaar heeft de ene regering premies, subsidies en leningen voorzien, en de volgende die weer geschrapt. Daar is veel meer aandacht voor nodig."
En op langere termijn: "Stoppen met de klimaatambities af te zwakken, en méér ambitie voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie."
Daar zal evenwel geld voor nodig zijn, veel geld. Een duidelijke oproep van Van Ypersele, gericht aan de politiek. "Veiligheid is niet alleen een kwestie van bommen en drones. Het is ook een kwestie van een leefbaar klimaat en van een biodiversiteit die ons voedsel en onze mentale gezondheid ten goede komen. Daarin investeren, dat is ook veiligheid."
