Een 20-jarige Amerikaanse vrouw sleept Meta (Instagram) en Google (YouTube) voor de rechter, omdat ze claimt dat haar psychische problemen het gevolg zijn van haar verslaving aan sociale media als kind. Volgens haar advocaat bouwen bedrijven als Meta en Google met opzet verslavingsmechanismen in hun platformen in, om zo meer winst te kunnen maken. Het is het eerste in een reeks gelijkaardige processen dit jaar, de uitspraak kan grote gevolgen hebben.
Start van baanbrekend proces in de VS: "Instagram en YouTube zijn 'verslavingsmachines'"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Samenvatting:
In Los Angeles is een rechtszaak gestart tegen Meta (Instagram) en Google (YouTube), waarin een vrouw stelt dat haar psychische problemen het gevolg zijn van verslaving aan sociale media als kind
Volgens advocaat Mark Lanier bouwen socialemediabedrijven bewust verslavingsmechanismen in om hun winsten te vergroten: "Ze bouwden machines die ontworpen zijn om de hersenen van kinderen verslaafd te maken."
Meta en Google betwijfelen of sociale media een substantiële rol speelden in de problemen van de vrouw, hun advocaat wijst op andere factoren zoals huiselijk geweld en emotioneel misbruik.
Het is het eerste in een hele reeks soortgelijke processen in de VS, de uitspraak kan grote gevolgen hebben.
Meta, Google, TikTok en Snap: de grootste socialemediabedrijven ter wereld moeten zich dit jaar in verschillende rechtszaken in de VS verantwoorden voor de schade die hun platformen zouden toebrengen aan kinderen en tieners. Gisteren werd in Los Angeles de openingszitting van de eerste rechtszaak gehouden. Die richt zich tegen Instagram (Meta) en YouTube (Google).
Centraal staat het verhaal van een 20-jarige vrouw die geïdentificeerd wordt als Kaylee of K.G.M.. Haar naam wordt niet voluit vermeld omdat ze minderjarig was toen haar problemen ontstonden.
De vrouw had Instagram, YouTube, TikTok en Snapchat aangeklaagd omdat een escalatie van psychische problemen het gevolg zou zijn van haar verslaving aan sociale media. TikTok en Snap, het van Snapchat, sloten begin dit jaar een schikking met K.G.M en staan dus niet terecht in dit proces.
"ABC: Addicting the Brains of Children"
K.G.M. wordt vertegenwoordigd door advocaat Mark Lanier. En die haalde in zijn openingsverklaring voor de rechter en de jury al meteen fors uit. "Deze bedrijven hebben machines gebouwd die ontworpen zijn om de hersenen van kinderen verslaafd te maken, en ze hebben dat opzettelijk gedaan".
Om zijn stelling kracht bij te zetten, toonde Lanier 3 speelgoedblokken met de letters A, B en C. "Het is zo simpel als ABC", zei hij, "Addicting the Brains of Children". Vertaling: de hersenen van kinderen verslaafd maken. Volgens Lanier doen ze dat bewust om zo hun winsten te vergroten.
"Deze zaak gaat over 2 van de rijkste bedrijven in de geschiedenis die verslaving in het brein hebben gecreëerd. Ik zal u de verslavingsmachine tonen die ze hebben gebouwd, de interne documenten die mensen normaal gezien niet te zien krijgen, e-mails van Mark Zuckerberg ( van Meta) en leidinggevenden van YouTube."
Deze bedrijven hebben machines gebouwd die opzettelijk ontworpen zijn om de hersenen van kinderen verslaafd te maken
Mark Lanier, advocaat van K.G.M.
Lanier vertelde uitgebreid over K.G.M.'s jeugd en hoe ze was voor ze sociale media begon te gebruiken. "Haar moeder noemde haar als kind een creatieve vonk", volgens Lanier. Ze was 6 jaar toen ze YouTube begon te gebruiken, 10 jaar toen ze met Instagram begon. Voor ze de lagere school verliet, had ze al 284 video's op YouTube gezet. Later volgden nog TikTok en Snapchat.
K.G.M kreeg te kampen met angsten, depressies en suïcidale gedachten. Ze zegt dat het gebruik van sociale media vanaf zeer jonge leeftijd haar verslaafd heeft gemaakt aan de technologie en haar problemen nog erger gemaakt heeft.
K.G.M. was even te zien tijdens Laniers verklaring en zal later nog op het proces zelf getuigen.
"Ze zeggen dat ze kinderen beschermen, maar..."
Lanier zal de jury doorheen het proces een reeks interne e-mails, documenten en studies van Meta en Google presenteren. Gisteren had hij het onder meer over 'Project Myst', een onderzoek van Meta waarbij tieners en hun ouders bevraagd werden over hun socialemediagebruik. Daaruit moet blijken dat Meta wist dat kinderen met "negatieve levenservaringen" zoals trauma en stress bijzonder kwetsbaar zijn voor verslaving, en dat ouderlijk toezicht en controle weinig effect hebben.
Hij toonde ook communicatie tussen medewerkers van Meta waarin ze zeggen dat Instagram "als een drug" is en dat de medewerkers "in feite dealers" zijn. Medewerkers maken zich ook zorgen over het gebrek aan proactieve maatregelen in verband met de mogelijke schade die hun platforms kunnen toebrengen aan kinderen en tieners.
Interne Google-documenten vergelijken sommige producten dan weer met een casino. Volgens Lanier richt YouTube zich opzettelijk op jonge gebruikers, omdat het adverteerders daar meer kan laten betalen dan op YouTube Kids.
"Ondanks de publieke verklaring van Meta en YouTube dat ze kinderen beschermen en veiligheidsmaatregelen treffen, laten hun interne documenten een totaal andere visie zien", zegt Lanier. "Met expliciete verwijzingen naar jonge kinderen als hun doelgroep."
"Geen diagnose of behandeling voor verslaving aan sociale media"
Paul Schmidt, de advocaat die Meta vertegenwoordigt, trok in zijn openingsverklaring de beweringen van Lanier in twijfel. Hij vroeg zich af in welke mate Instagram een factor is geweest in de psychische problemen van K.G.M..
De advocaat verwees naar een geschiedenis van huiselijk geweld in het gezin, en naar het feit dat K.G.M. al op de leeftijd van 3 jaar therapeutische begeleiding kreeg. Hij vertelde dat ze in haar jeugd onder meer te maken kreeg met emotioneel misbruik, pesten en problemen met haar lichaamsbeeld.
Schmidt toonde ook een fragment uit het videoverhoor van een van de psychologen van de vrouw. "Sociale media vormen niet de rode draad in wat ik me herinner als haar belangrijkste problemen", zegt de psycholoog.
Dit gaat niet over de vraag of sociale media goed zijn, de inhoud, of de tijd die tieners op hun telefoon doorbrengen. Maar wel of sociale media een substantiële rol speelden in de problemen van K.G.M.
Paul Schmidt, advocaat van Meta
Bestaat 'verslaving aan sociale media' eigenlijk wel? Schmidt stipte aan dat niet iedereen in de wetenschappelijke wereld daarvan overtuigd is. Hij geeft toe dat veel professionals in de geestelijke gezondheidszorg dat wél geloven, ook de behandelaars van K.G.M., maar ze hebben nooit die diagnose gesteld of haar daarvoor behandeld.
"Deze zaak gaat niet over de vraag of sociale media goed zijn, de inhoud op sociale media, de tijd die tieners op hun telefoon doorbrengen, of een voorkeur voor of afkeer van Meta. Maar wel over de vraag of sociale media een substantiële rol speelden in de problemen van K.G.M.", aldus de advocaat.
Mark Zuckerberg aan het woord
Het mag duidelijk zijn: de jury mag zich de komende 6 tot 8 weken verwachten aan controversiële en tegenstrijdige uitspraken. En het is een proces dat met argusogen gevolgd zal worden, omdat het resultaat grote gevolgen kan hebben voor de bedrijven en de manier waarop ze omgaan met kinderen en tieners die hun platform gebruiken.
De komende weken zullen verschillende directieleden van Meta en Google getuigen. Ook Mark Zuckerberg, de grote baas van Meta, zal aan het woord komen, net als Adam Mosseri, de CEO van Instagram, en Neal Mohan, de CEO van YouTube.
Daarnaast zullen er ook getuigenissen zijn van experts en van voormalige Meta-mewerkers die klokkenluiders waren over het probleem van verslaving aan sociale media bij kinderen en tieners.
Er komen ook ouders van overleden kinderen getuigen, zij zeggen dat hun kinderen gestorven zijn door de schadelijke gevolgen van sociale media.
Duizenden rechtszaken
De uitspraak in het proces kan bepalend zijn voor de uitspraak in talloze andere, soortgelijke rechtszaken tegen socialemediabedrijven in de Verenigde Staten
In meer dan 40 staten hebben procureurs-generaal rechtszaken aangespannen tegen Meta, Google, TikTok en/of Snapchat. Alleen al in Californië zijn er duizenden gelijkaardige aanklachten zoals deze.
In de staat New Mexico startte maandag een proces tegen Meta. Daar luidt de aanklacht dat Meta jonge gebruikers niet heeft beschermd tegen seksuele uitbuiting. In Oakland, Californië, start in juni een federaal proces tegen Meta waarin voor het eerst schooldistricten socialemediabedrijven aanklagen.
