China heeft een nieuwe wet ingevoerd die influencers verplicht om een diploma of officieel certificaat te hebben als ze online praten over 'serieuze onderwerpen' zoals financiën, gezondheid of recht. Met deze maatregel wil de overheid de verspreiding van desinformatie tegengaan en gebruikers beschermen tegen schadelijk advies. De nieuwe wet leidt tot een verhit debat over vrijheid van meningsuiting en creativiteit.
'Geen diploma, geen video': nieuwe Chinese wetgeving voor influencers leidt tot verhit online debat
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Wie in China op Tiktok of Instagram financieel advies wil geven aan zijn volgers, moet daar sinds 25 oktober een diploma of officieel certificaat voor hebben. Dat hebben de Chinese autoriteiten beslist. De regel geldt trouwens niet enkel voor video's of berichtjes over financiën, maar voor alle 'serieuze onderwerpen' als gezondheidszorg, politiek, geneesmiddelen, ...
Universitair diploma
De overheid zou deze maatregel ingevoerd hebben om de verspreiding van online desinformatie tegen te gaan. Toch is het voor veel influencers ook een (financiële) streep door de rekening, omdat ze ook niet langer reclame mogen maken voor die producten en diensten, zonder dat ze daar de juiste documenten voor hebben.
"Om te voorkomen dat promotie verborgen wordt onder het mom van 'educatieve' content", klinkt het bij Chinese wetgevers.
Volgens de Chinese overheid houden die 'juiste documenten' in: een universitair diploma, een vergunning of een certificaat. Alleen met zo'n document mogen influencers content verspreiden op grote Chinese platforms als Douyin (de Chinese versie van Tiktok), Weibo of Bilibili. Die platformen zullen actief moeten controleren of hun gebruikers wel de juiste kwalificaties hebben en of hun content daaraan voldoet.
Voor elke post die online geplaatst wordt, zal een influencer ook moeten aangeven of het materiaal (gedeeltelijk) door AI gegenereerd werd en of er verwijzingen en bronvermeldingen gebruikt worden.
Als influencers zich niet aan die regels houden, dan riskeren ze volgens Chinese media een boete of een andere straf.
Online discussie
De beslissing van China is een ingrijpende maatregel die "een hele verschuiving kan teweegbrengen in de cultuur van influencers in China", schrijft The Economist Times.
Meteen na het ingaan van de maatregel ontstond er dan ook verhit online debat over de gevolgen ervan. Veel gebruikers zien het als een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting en als een beperking op hun creativiteit.
"Voor je het weet, hebben we een vergunning nodig om onze mening te mogen posten", schrijft een contentmaker uit Peking op Weibo. Volgens hen geeft de nieuwe wet de autoriteiten te veel macht om te bepalen wie als een "expert" mag worden beschouwd.
Al zijn er ook mensen die de beslissing positief onthalen. Ze argumenteren dat gebruikers van socialmediaplatformen daardoor meer kwalitatieve en juiste content te zien zullen krijgen. Sommigen gaan akkoord dat alleen mensen met de juiste kwalificaties mogen spreken over bepaalde onderwerpen, om de verspreiding van desinformatie te voorkomen.
"Het werd tijd dat mensen met echte expertise het gesprek gingen leiden", schrijft een gebruiker op Weibo.
Het Chinese agentschap voor de Online Omgeving CAC weerlegt die kritiek en zegt dat ze mensen enkel willen beschermen tegen fake news en slecht advies. "Gebruikers moeten zich bewust blijven van hun verantwoordelijkheid bij het delen van content online", klinkt het.
Hoe zit dat bij ons?
In België zijn er geen specifieke regels over wat influencers wel of niet mogen brengen. Wel heeft de overheid enkele richtlijnen en gedragsregels voor socialmediacreators die ze moeten respecteren en naleven.
Zo moeten influencers erg transparant zijn over wanneer zij betaald of vergoed worden voor posts of bepaalde samenwerkingen hebben met producten of merken. Juridisch wordt een influencer dan beschouwd als een onderneming, en daar komen bepaalde regels bij kijken.
Ook voor een volger moet het duidelijk zijn dat het om betaalde reclame gaat. Dat kunnen ze concreet doen door het gebruik van duidelijke termen of hashtags als "#advertentie", "#reclame", "#publiciteit". De vermelding moet meteen zichtbaar zijn, niet verborgen achter “lees meer” of aan het eind in een stapel hashtags.
Er bestaat dus niet zoiets als een afzonderlijke Belgische wet die bepaalt wie iets mag zeggen over onderwerpen als gezondheid of financiën, of dat een influencer een diploma moet hebben. Iedereen mag dus in principe over eender welk onderwerp posten, zolang het niet misleidend, schadelijk of illegaal is.
Wel vraagt de JEP (de Jury voor Ethische Praktijken) dat je geen inhoud post die discrimineert, geweld verheerlijkt of onethisch is. Ook mag je niet aanzetten tot geweld tegen personen of groepen, want dat is wel strafbaar.
