De onderhandelaars van het Europees Parlement en van de lidstaten van de EU hebben een politiek akkoord bereikt over de veelbesproken natuurherstelwet. Met bindende doelstellingen en verplichtingen moeten de EU-landen tegen 2030 minstens 20 procent van de land- en zeegebieden in Europa herstellen en tegen 2050 alle ecosystemen waar herstel nodig is. Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) is tevreden over de "bijsturingen in het oorspronkelijke voorstel".
Dan toch een politiek akkoord over de veelbesproken Europese natuurherstelwet: wat werd er beslist en is de deal nu definitief rond?
De natuurherstelwet, die ervoor moet zorgen dat beschadigde Europese natuur opnieuw hersteld raakt, heeft al heel wat voeten in de aarde gehad. Tegenstanders vreesden te veel regelgeving, commerciële nadelen en problemen voor de landbouwsector.
Deze zomer leek de veelbesproken wet bijna ten dode opgeschreven, maar midden juli stemde het Europees Parlement nipt tegen een verwerping van de wet. Een opluchting voor de voorstanders, maar het echte werk moest dan nog beginnen. Er was nog veel discussie over de regels zelf, maar ook over hoe bindend ze zouden moeten zijn en waar ze van toepassing zouden zijn.
Is de deal nu rond?
Gisteren was het erop of eronder, maar de "onderhandelingen van de laatste kans" over de Europese natuurherstelwet hebben uiteindelijk toch een akkoord opgeleverd tussen de onderhandelaars van het Europees Parlement en van de lidstaten.
Missie geslaagd dus? Nog niet helemaal, want het politieke akkoord moet nu nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de 27 lidstaten. Normaal gezien is zoiets een formaliteit, maar gezien de natuurherstelwet zo gecontesteerd was, durft niemand zijn hand in het vuur te steken voor de definitieve uitkomst.
Wat werd er beslist?
Een van de laatste discussiepunten was het toepassingsgebied van de natuurherstelwet. De voorstanders van een ruime toepassing waren van mening dat een natuurherstelwet enkel iets waard is als die ook nieuw te beschermen gebied creëert. Zij haalden hun slag niet helemaal thuis. Er is overeengekomen dat er tot 2030 prioriteit gegeven wordt aan de al beschermde Natura 2000-gebieden. Wanneer een gebied in goede staat is, zullen de lidstaten ernaar moeten streven om een (nieuwe) verslechtering te voorkomen. Dit is een inspanningsverbintenis, en dus geen resultaatsverbintenis. Ook voor de Vlaamse regering, die vreesde dat te weinig rekening werd gehouden met dichtbevolkte gebieden, was dat verslechteringsverbod eerder een bezorgdheid.
Op vraag van het Europees Parlement komt er ook een noodrem in de toepassing van de natuurherstelwet. Die houdt in dat - in uitzonderlijke omstandigheden - de streefdoelen voor landbouwecosystemen kunnen worden opgeschort als die de beschikbaarheid van landbouwgrond voor de voedselbevoorrading in het gedrang dreigen te brengen.
Andere maatregelen uit het akkoord:
Tegen 2030 moeten in minstens 20 procent van alle land- én zeegebieden in Europa herstelmaatregelen worden ingevoerd. Tegen 2050 moet dit worden uitgebreid naar alle ecosystemen waar herstel nodig is.
Voor tal van habitats worden gedetailleerde doelstellingen opgelijst. Tegen 2030 moet minstens 30 procent van de habitattypes die onder de nieuwe wet vallen in goede staat worden hersteld, tegen 2040 is dat 60 procent, tegen 2050 90 procent.
In de Europese Unie zullen drie miljard extra bomen worden geplant en Europa moet minstens 25.000 kilometer aan vrij stromende rivieren hebben. Dat wil zeggen dat de mens er geen barrières mag opwerpen.
Vanaf 2030 mag er in de lidstaten geen nettoverlies meer zijn van stedelijk groen en van de boombedekking in verstedelijkte gebieden. Na 2030 moeten beide aangroeien. De lidstaten zullen daar om de zes jaar op worden gecontroleerd.
Zal het akkoord de critici overtuigen?
De Europese Volkspartij (EVP) - die in het voorjaar het verzet tegen de natuurherstelwet aanvoerde - is tevreden met de "verbeteringen in het akkoord", maar de partij belooft nog geen goedkeuring. Voor de milieucommissie en vervolgens de plenaire vergadering van het Europees Parlement over de tekst gaan stemmen, wil de grootste fractie in het halfrond het akkoord in detail bestuderen.
We gaan op basis van de nieuwe teksten een nieuwe impactanalyse maken
Zuhal Demir, Vlaams minister van Omgeving (N-VA)
Ook Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) heeft in een eerste reactie gemeld dat ze tevreden is met de bijsturingen in het oorspronkelijke voorstel voor de natuurherstelwet.
“Het oorspronkelijke Commissievoorstel is bijgestuurd dankzij inspanningen van onder meer Zweden en Vlaanderen binnen de Raad en van het Europees Parlement. Dat is een goede zaak. Dat de prioriteit moet liggen op de bestaande juridische engagementen zoals Natura 2000 is iets waar we altijd op gehamerd hebben", reageert Demir.
"We gaan nu op basis van de nieuwe teksten opnieuw de impactanalyse maken van wat dit voor onze regio betekent en of er voldoende flexibiliteit blijft om verder enorme investeringen te doen in natuurherstel zonder economische groei te fnuiken", besluit Demir.
