D-Day voor de Europese biodiversiteit: komt de natuurherstelwet er of struikelt ze op de meet?

"Of de sfeer constructiever is? Zeker. Veel minder constructief dan weglopen van de tafel, kan het ook niet."

Zo klinkt het achter de schermen bij een van de Belgische europarlementariërs die zich vastgebeten heeft in de natuurherstelwet. De voorbije zomer speelden de christendemocraten van de EVP het immers hard. Ze verlieten de onderhandelingstafel in hun verzet tegen de natuurherstelwet die volgens hen de landbouw in Europa dreigt te hypothekeren.

Maar dat was toen. Intussen is het stof wat gaan liggen en wordt er wat beter samengewerkt. En er wordt ook stevig doorgewerkt om tot een politiek akkoord te komen. De lijnen tussen de Europese Commissie, de Raad, de verschillende fracties in het Parlement en de lidstaten zijn kort. 

Want iedereen wil duidelijkheid: die natuurherstelwet die nu al een jaar voor politiek vuurwerk zorgt, komt die er nog of niet?  

Dat weten we ten vroegste vanavond en ten laatste morgenochtend. Dan hopen de Europese Commissie, de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement een akkoord af te kloppen over de natuurherstelwet in de zogenoemde triloog.

Dat politiek akkoord moet een einde maken aan al het gegoochel met cijfers de voorbije maanden, de voorstellen, de amendementen en de verschillende werkdocumenten die circuleren. In dat akkoord zal zwart op wit staan wat de doelstellingen zijn van de natuurherstelwet, waar ze van toepassing is en of de doelstellingen wettelijk afdwingbaar worden. 

Maar even goed wordt de natuurherstelwet vanavond begraven. Want als er geen akkoord gevonden wordt, moet het hele proces overgedaan worden. Dat raakt niet meer rond voor het einde van deze Europese legislatuur. En weinigen gaan ervan uit dat de biodiversiteit even hoog op de agenda zal staan van een volgende (minder progressieve?) Europese Commissie.

Raken ze er vanavond wel uit, dan draait de Europese molen nog één rondje. Dan moeten het Europees Parlement en de lidstaten zich een laatste keer akkoord verklaren met de finale tekst die afgeklopt is. Daarna is de natuurherstelwet een feit.

Welke punten staan er vandaag bovenaan de agenda van de onderhandelaars? Of anders gezegd: waar kan de natuurherstelwet vlak voor affluiten alsnog over struikelen?

Ruwweg lopen de breuklijnen nog altijd op dezelfde plek als deze zomer. De christendemocratische EVP, geruggesteund door andere conservatieve fracties, ijveren voor een zo beperkt mogelijk toepassingsgebied van de natuurherstelwet. Ze willen ook dat zo weinig mogelijk elementen van de wet wettelijk bindend worden. De groene en socialistische fracties willen dan weer wel een natuurherstelwet met poten.

Eerst is er de vraag waar de natuurherstelwet zal gelden: enkel binnen de waardevolle Natura 2000-gebieden, die nu al door Europa beschermd worden, of ook daarbuiten? De voorstanders van een ruime toepassing vinden dat een natuurherstelwet enkel iets waard is als die ook nieuw te beschermen gebied creëert. De tegenstanders vrezen dan weer dat er landbouw- of bouwgrond opgeofferd zal worden aan de natuur.

Vervolgens is er de vraag wat er gedaan moet worden binnen dat gebied. Zal de natuurherstelwet expliciet richtcijfers noemen voor het te herstellen natuurgebied, en tegen wanneer dat moet? Of krijgen de lidstaten wat meer ruimte om zelf te beslissen?

En zullen de lidstaten geëvalueerd worden op het resultaat dat ze halen, of enkel op hun plannen? Daartussen zit nog veel onderhandelingsmarge, gaande van een resoluut verslechteringsverbod (waarbij de te herstellen natuur niet meer achteruit mag gaan, op straffe van sancties) tot een inspanningsverbintenis (waarbij lidstaten in hun herstelplannen aangeven welke inspanningen ze beloven te doen).

En dan zijn er nog de inspanningen die specifiek van de landbouw gevraagd worden. Zo zijn er de zogenoemde high diversity landscape features, de 10 procent aan Europees landbouwgebied waar natuurverrijking zou moeten gebeuren. Ook de Europese landbouwgrond die bestaat uit drooggelegde veengrond, en die opnieuw vernat zou moeten worden, blijft voor ongerustheid zorgen.

In de agenda's van de onderhandelaars staat de natuurherstelwet deze namiddag ingepland, maar de kans bestaat dat het zeer laat wordt. Misschien zelfs morgenochtend.

"De hete hangijzers zijn naar goede Europese gewoonte doorgeschoven tot de onderhandeling van het laatste moment", zegt Reine Spiessens, beleidsmedewerker biodiversiteit bij WWF. Het zou haar zelfs verbazen als er vanavond al een akkoord is.

Veel zal afhangen van hoeveel compromisbereidheid er is. Bij een Belgische EVP-bron worden er nogal wat twistpunten rode lijnen genoemd. Bij hun groene collega's heet het dan weer dat "we geen blanco cheque gaan geven, wij hebben ook minimumstandaarden". 

Afspraak vanavond, vannacht of morgenochtend.