"De VN-vredesmissie heeft nogmaals aangetoond niet in staat te zijn om de invasie door het door Rwanda gesteunde M23 een halt toe te roepen", dat zegt Afrikakenner Koen Vlassenroot in "Terzake". Een aanval van rebellengroep M23 in het dorpje Kisheshe kostte aan minstens honderd Oost-Congolezen het leven. M23 ontkent dat zij achter de aanval zouden zitten en heeft ondertussen ingestemd met een staakt-het-vuren en een terugtrekking uit de veroverde gebieden.
Rebellengroep M23 stemt in met staakt-het-vuren na massamoord in Kisheshe, "VN-interventie in Congo heeft conflict mee in stand gehouden"
Tien jaar geleden kwam het tot een bloedige confrontatie tussen de Tutsi-minderheid en het Congolese leger. M23, een tot de tanden gewapende militie verwant aan de Tutsi-minderheid in Congo, rukt in sneltempo op doorheen het land. Na overname van de miljoenenstad Goma in Oost-Congo en bijhorende vredesgesprekken trok M23 zich in 2013 terug. Gedurende jaren houdt de militie zich gedeisd. Maar vanaf maart 2022 trekt M23 opnieuw op veroveringstocht door Oost-Congo.
Plaatselijke Congolese milities lieten dat niet zomaar gebeuren. Het bloedige opbod tussen M23 en lokale Congolese milities heeft vorige week dinsdag tot een massamoord in het dorpje Kisheshe geleid. Onafhankelijke cijfers over het aantal doden zijn er niet. Plaatselijke dokters spreken over 120 doden, volgens de Congolese regering gaat het om meer dan 278 doden.
De Tutsi-rebellengroep M23 zou volgens een veiligheidsrapport van de Verenigde Naties gesteund worden door de Rwandese regering. De Congolese president Félix Tshisekedi sprak dan ook harde woorden aan het adres van buurland Rwanda. "Gerechtigheid zal geschieden, anders riskeren we dat M23 en het Rwandese leger ook in andere delen van het land gewelddaden zullen plegen."
Complexe veiligheidssituatie
De massamoord in Kisheshe en de vingerwijzing naar de Rwandese president Kagame tonen het failliet van de VN-vredesmissie in Oost-Congo aan, vindt Afrikakenner Koen Vlassenroot. Toch is het niet eenvoudig om na te gaan wat er in Kisheshe is gebeurd. "Er is een confrontatie ontstaan tussen M23 en Congolese rebellengroepen die ondersteuning wilden bieden aan het Congolese leger", verklaart Vlassenroot. "Het is helemaal uit de hand gelopen, men heeft het vuur geopend op burgers."
"De regio staat al 25 jaar bekend als een gebied waar heel wat milities en rebellengroepen actief zijn. Vandaag zijn het er een honderdtal. Dat leidt tot een complexe veiligheidssituatie. Ik vermoed dat het de komende weken nog erger zal worden."
Geweld wordt in Congo gezien als een legitiem middel. De buurlanden Rwanda en Oeganda proberen de eigen interne problemen op Congolees grondgebied uit te vechten
Afrikakenner Koen Vlassenroot
"M23 heeft een enorme capaciteit op militair vlak", weet Vlassenroot. Het Congolese leger heeft het bijzonder moeilijk om de opmars van M23 de kop in te drukken. Dat heeft volgens Vlassenroot vooral te maken met de complexiteit van het conflict en de rol van Rwanda. "Congo heeft een heel erg gefragmenteerd militair en politiek landschap. Geweld wordt er gezien als een legitiem middel. De buurlanden Rwanda en Oeganda proberen de eigen interne problemen op Congolees grondgebied uit te vechten."
Terwijl het conflict opnieuw oplaait, moet een militaire coalitie van Oost-Afrikaanse landen ervoor zorgen dat miljoenenstad Goma niet in handen valt van M23. "Keniaanse militairen zijn ondertussen aangekomen in Goma om dat te voorkomen." Daarnaast werd dinsdagavond een vredesproces onder leiding van Kenia afgerond. "Ik hoop dat het één en ander in gang zet. Het is afwachten", denkt Vlassenroot.
Tien jaar geleden was de internationale reactie op Rwanda heel sterk, vandaag is dat niet meer het geval
Afrikakenner Koen Vlassenroot
Boter op het hoofd
Het is opmerkelijk dat die militaire coalitie en vredesgesprekken plaatsvinden onder de vleugels van een Oost-Afrikaanse coalitie. Ook de VN-vredesmissie MONUSCO moet voor duurzame vrede zorgen in Oost-Congo, "maar die vredesmacht is nooit populair geweest". "Je zou kunnen stellen dat de internationale gemeenschap en de VN-interventie het conflict mee in stand hebben gehouden."
Volgens Vlassenroot tonen de lokale protesten tegen de vredesmacht van de Verenigde Naties dan ook vooral het failliet van de vredesmissie aan. "De VN-vredesmissie heeft nogmaals aangetoond niet in staat te zijn om de invasie door M23, gesteund door Rwanda, een halt toe te roepen." Vlassenroot is resoluut, volgens hem hebben westerse leiders boter op het hoofd. "Tien jaar geleden was de internationale reactie op Rwanda heel sterk, vandaag is dat niet meer zo."
De Congolese president Félix Tshisekedi en de Rwandese minister van Buitenlandse Zaken Vincent Biruta hadden in Angola afspraken gemaakt die een einde moesten maken aan het geweld in het oosten van Congo. M23 nam niet deel aan de gesprekken en liet in eerste instantie weten zich niet gebonden te voelen door het akkoord. Rebellengroep M23 heeft ondertussen ingestemd met een naleving van een staakt-het-vuren en een terugtrekking uit de gebieden die ze tot nu toe veroverd hadden.
