LIVE Tsunamigolven op Frans-Polynesië kleiner dan gevreesd, inwoners Galapagoseilanden "uit voorzorg" geëvacueerd

Op de eilanden van Frans-Polynesië, een overzees gebied in de Stille Oceaan, lijken de tsunamigolven tot nu eerder golfjes te zijn. Op de meeste plekken komen ze niet hoger dan 30 centimeter.

Wel is het zo dat het gaat om de eerste golven, die typisch kleiner zijn. De komende uren kunnen de golven wel wat groter worden.

Het Zuid-Amerikaanse land Peru heeft 65 van zijn 121 havens gesloten vanwege het risico op een tsunami. De lokale autoriteiten roepen de bevolking ook op om van de kust weg te blijven. "We verwachten dat er golven kunnen zijn tussen 1 en 2,30 meter", klinkt het.

De Colombiaanse president Gustavo Petro zegt op X dat Colombia code rood afkondigt voor de kustregio Chocó, in het noordwesten van het land. "De stranden en laaggelegen gebieden worden onmiddellijk geëvacueerd", zegt Petro.

Het gaat om evacuaties uit voorzorg. Elk moment zouden daar de eerste tsunamigolven kunnen aankomen. Het is niet duidelijk hoe hoog die kunnen zijn.

In Californië, in de Verenigde Staten, geldt er nog een waarschuwing in het noorden van de staat. In Zuid-Amerika gaat het om Chili, Galapagoseilanden (Ecuador), El Salvador, Costa Rica, Nicaragua en Mexico.

De echte dreigingen voor een tsunami zijn voor (ei)landen in Oceanië. Het gaat om Papoea-Nieuw-Guinea, de Solomon Eilanden en Frans-Polynesië.

Op de Galapagoseilanden, een eilandengroep in de Stille Oceaan, worden mensen uit voorzorg geëvacueerd vanwege het risico op een tsunami.

De Galapagoseilanden bestaan uit 130 eilanden, maar er zijn 13 grotere eilanden. Er wonen zo'n 30.000 mensen die officieel Ecuadoraans zijn. De eilanden liggen op zo'n 1.000 kilometer van de Zuid-Amerikaanse westkust.

Terwijl in Japan het tsunami-alarm alweer opgeheven is, bereiden de inwoners van de Zuid-Amerikaanse en Oost-Aziatische kusten zich nog voor op de eerste golven na de zeebeving van vannacht. Hoe ontstaan tsunami's eigenlijk? Hoe komt het dat hun impact zo moeilijk te voorspellen is? En dat ze soms nog dagenlang kunnen toeslaan?

Volgens het Russische Geologische Dienst stroomt er "een aanzienlijke hoeveelheid lava over de westelijke helling" van de Kljoetsjevskaja Sopka, een vulkaan op het schiereiland Kamtsjatka.

Die vulkaan is  gelegen op ongeveer 450 km ten noorden van de regionale hoofdstad Petropavlovsk-Kamtsjatski, is een van de hoogste vulkanen ter wereld. De vulkaan is de afgelopen jaren meerdere keren uitgebarsten.

Ook in Californië, in de Verenigde Staten, is er geen gevaar meer voor een tsunami. Alle waarschuwingen worden er opgeheven.

Op het schiereiland Kamtsjatka, in Rusland, barst de Kljoetsjevskaja Sopka uit. Dat is een vulkaan in het centrum van het schiereiland. Dat meldt het Russische staatspersagentschap RIA. Het is niet duidelijk hoe groot de uitbarsting is én of het een gevolg is van de zware aardbeving van vannacht.

Niet alleen in Kamtsjatka, ook in Severo-Koerilsk is het gevaar voor een tsunami geweken. Er gelden geen waarschuwingen meer voor het eiland, dat meldt het Russische staatspersagentschap TASS. Het eiland ligt ten zuiden van Kamtsjatka.

In Japan is een 58-jarige vrouw om het leven gekomen toen ze evacueerde vanwege de tsunamiwaarschuwing. Ze reed met haar auto van een klif toen ze een berichtje naar haar familie wilde sturen.

Ze stortte 20 meter naar beneden en overleed later in het ziekenhuis. De vrouw is het eerste dodelijke slachtoffer als gevolg van de aardbeving. 

De Russische autoriteiten melden dat het tsunamialarm in de Russische regio Kamtsjatka is opgeheven. Die regio is getroffen door de zware aardbeving van 8.8.

Dmitri Peskov, de woordvoerder van het Kremlin, zegt dat er "geen slachtoffers zijn gevallen in Kamtsjatka". Volgens Peskov heeft dat te maken met "de goede werking van de alarmsystemen" en de "sterke infrastructuur".

De autoriteiten in Frans-Polynesië - een Frans overzees gebied in de Zuidelijke Stille Oceaan - waarschuwen voor tsunamigolven tot 4 meter. Het gaat om de Marquesaseilanden. Die golven zouden elk moment de stranden daar kunnen bereiken. 

In Japan lijkt het tsunamigevaar in de zuidelijke en centrale delen geweken. In het noorden is er wel nog een tsunamialarm van kracht. Ze gelden nu enkel voor Hokkaido en Tohoku. Voor de gebieden waar nu een advies geldt, worden mensen opgeroepen in veilige gebieden te blijven.

Met een kracht van 8.8 is de aardbeving in het Verre Oosten in Rusland. Het is zo een van de krachtigste aardbevingen ooit. We lijsten enkele andere krachtige bevingen op sinds de start van de metingen.

• Biobío, Chili (1960): Deze aardbeving met een kracht van 9.5, die bekend staat als de aardbeving van Valdivia of de grote Chileense aardbeving, was de zwaarste aardbeving die ooit is geregistreerd en eiste meer dan 1600 levens in het land en daarbuiten, waarvan de meeste werden veroorzaakt door de grote tsunami die hierdoor ontstond. Duizenden mensen raakten gewond.

• Alaska, VS (1964): Meer dan 5 minuten lang duurde deze aardbeving met een kracht van 9.2 in Alaska. Al bij al viel het aantal slachtoffers nog mee: 130. Dat is vooral omdat Alaska zeer dunbevolkt is. De aardbeving werd gevolgd door duizenden naschokken die nog wekenlang aanhielden.

• Sumatra, Indonesië (2004): Eén de bekendste tsunami's ooit vond plaats in 2004. Een aardbeving van 9.1 doet de aarde schokken in Sumatra. Een gigantische tsunami die daarop volgde koste het leven aan meer dan 230.000 mensen, onder meer in Phuket, Thailand.

• Tohoku, Japan (2011): De tsunami die uiteindelijk desastreus was voor de kerncentrale in Fukushima, in Japan, was het gevolg van een aardbeving van maar liefst 9.1. Meer dan 18.000 mensen kwamen om.

• Kamtsjatka, Rusland (1952): Het Russische Verre Oosten is al eerder getroffen door een bijzonder zware aardbeving. Meer dan 70 jaar geleden vond er een beving plaats van 9.0. Er was zeer veel schade, maar er vielen officieel geen doden. De eilandengroep Hawaï werd toen getroffen door tsunamigolven van maar liefst 9,1 meter.

De Filipijnen heffen het tsunamialarm op. Volgens de autoriteiten zijn er geen golven gemeten die gevaarlijk kunnen zijn voor de kustbevolking.

Met een aardbeving van 8.8 in het oosten van Rusland, gaan ook de alarmbellen af in Japan. Letterlijk, want er is een tsunami mogelijk.

Iets waar Japan al meermaals mee te maken heeft gehad en er daardoor ook op voorbereid is. Van infrastructuur tot oefeningen op school: Japan en zijn bevolking weten wat ze moeten doen. Lees er hier alles over:

Ook de kustlijnen van Washington, Oregon en Californië hebben de eerste tsunamigolven over zich gekregen.

En dat betekent de komende uren kans op gevaarlijke stromingen en extra vloedgolven. De 'hoogste' golf die voorlopig gemeten is, bedraagt 1,09 meter in Crescent City. Naar verwachting zullen de golven zich verder zuidwaarts uitstrekken.

Het Japanse meteorologische instituut waarschuwt dat golven van tot wel 3 meter delen van de oostkust kunnen bereiken. 

De burgemeester van Honolulu is duidelijk: "Onderneem actie, nu!" Hij roept zijn inwoners op om hoger gelegen gebieden op te zoeken.

"Een tsunami treft niet 1 strand, maar volledige eilanden", aldus gouverneur Josh Green.

De haven is alvast ontruimd. Tientallen vissersboten, pleziervaartuigen en schepen van de kustwacht zijn naar diepere wateren gevaren.

Bekijk: de marine bracht de bewegingen van 91 schepen in beeld

China heeft het tsunami-alarm voor Shanghai en Zhejiang aan de oostkust opgeheven. Het tsunami-alarm voor Taiwan blijft van kracht.

Een aardbeving van 8.8 is een zeer zware beving, dat bevestigt geoloog Manuel Sintubin (KU Leuven).  "8.8 is dicht bij de categorie 9. Dat komt maximaal 1 keer per jaar voor."

Het getroffen Russische gebied is gelukkig dunbevolkt, weet Sintubin. "Ze schatten dat er tientallen slachtoffers zijn, dat is eerder beperkt. De economische schade zal vooral aan de infrastructuur gelegen zijn." 

Op Hawaï helpt het Amerikaanse leger bij evacuaties. Talkshowpresentatrice Oprah Winfrey woont op het eiland Maui en heeft haar privéweg opengesteld om bewoners te helpen.

"De lokale politie is ter plaatse om 50 auto's per keer door te laten", vertelt haar woordvoerder. 

Een tsunamigolf van 1,3 meter hoog heeft om 13.52 uur lokale tijd (6.52 uur Belgische tijd) een haven in het Japanse departement Miyagi bereikt. Dat laat de Japanse meteorologische dienst (JMA) weten. 

Op de Filipijnen hebben de autoriteiten vandaag alle scholen gesloten die zich in de buurt van de kust bevinden.

De maatregel geldt voor alle scholen, zowel private als publieke scholen, en voor alle niveaus (van het lager tot de hogescholen).

Ook toeristische resorts en overheidsgebouwen in risicovolle gebieden moeten dicht.

De eerste tsunamigolven bereiken de kustlijn van Hawaï, schrijft de Amerikaanse zender CNN.

In Haleiwa, aan de noordkust van het eiland Oahu, werden waterstanden van meer dan 1,20 meter boven zeeniveau gemeten. Dat meldt de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA).

Het personeel van de kerncentrale van Fukushima, in het oosten van Japan, is geëvacueerd, meldt de uitbater van de centrale.

"Wij hebben alle arbeiders en ons personeel geëvacueerd", aldus een woordvoerder van Tepco aan persbureau AFP.

Rond 3.30 uur bereikte een veel kleinere golf het noorden van Japan. Langs de kustlijn zijn er evacuatiebevelen uitgevaardigd voor 112 steden en dorpen

In Japan liggen de herinneringen aan een tsunami nog vers in het geheugen. In 2011 maakte een tsunami er 20.000 dodelijk slachtoffers.

"Er zijn enorme zorgen over grote golven", zegt correspondent Anoma van der Veere vanuit Tokio. "Zeker omdat het om de 3e grootste beving van de eeuw gaat."

"Langs de kust rijden geen treinen meer, ook het vliegverkeer is stilgelegd. De premier heeft een speciale taskforce opgericht." Ook wie aan rivieren woont, moet vertrekken. Rivieren kunnen immers opzwellen. Het gaat om zo'n 1,9 miljoen mensen.

Voor verschillende landen in de wijde regio is een tsunami-alarm afgekondigd. Dat alarm kan een tijdje van kracht blijven. Vloedgolven kunnen zich tot meer dan 24 uur na een aardbeving voordoen.

Rond 2.30 uur onze tijd bereikten alvast golven van 3 tot 4 meter hoog de oostkust van Rusland.

Ook voor Ecuador, de Filipijnen, Chili, Peru, Indonesië, Panama, Taiwan, de eilandengroep Hawaï en alle Amerikaanse staten aan de westkust is een evacuatiebevel van kracht.

In Nieuw-Zeeland vragen de autoriteiten burgers weg te blijven van kustgebieden en stranden. Er geldt een waarschuwing voor "ongebruikelijke stromingen en onvoorspelbare golven". 

Het gaat om de 3e zwaarste aardbeving sinds deze eeuw in het gebied. Volgens het Russische staatspersagentschap Tass renden inwoners van Kamtsjatka in paniek op hun blote voeten de straat op. Ze zagen hun meubels omvallen en hun woningen trillen.

De stroom zou uitgevallen zijn en de mobiele telefoonlijnen zijn verstoord. De gouverneur van Sachalin, op het gelijknamige Russische eiland, meldt dat inwoners geëvacueerd worden.

Er is sprake van meerdere lichtgewonden en schade aan gebouwen. Er zijn ook al zeker 30 zware naschokken gemeld. Volgens de gouverneur van Kamtsjatka kunnen die naschokken wekenlang aanhouden. Hij noemt het een "buitengewone gebeurtenis".