Hoe Japan tot in de puntjes voorbereid is op grote aardbevingen en tsunami's

Voorlopig blijft een grote tsunami in Japan uit. Tot nu toe zijn er golven gemeten van 1,3 meter hoog. Het Aziatische land ligt relatief dicht bij het epicentrum van de aardbeving van afgelopen nacht. Met een kracht van 8.8 is het een van de sterkste bevingen van deze eeuw.

We moeten al terugkeren naar Fukushima -ook in Japan- in 2011 voor een nog een zwaardere aardbeving. Die had toen een kracht van 9.1 met duizenden doden en kernramp tot gevolg.

Aardbeving en tsunami's zijn voor Japan dus niet nieuw. Dagelijks zijn er zo'n 2 à 3 bevingen, goed voor ongeveer gemiddeld 1.500 aardbevingen per jaar. Eerder deze maand waren er op eilandengroep Tokara maar liefst 900 bevingen in 2 weken tijd.

Eerder dit jaar zijn 4 mensen in Japan gestorven door een aardbeving met een kracht van 7.6. In totaal waren er toen 21 bevingen.

Dat zijn uiteraard de uitzonderingen. De meeste bevingen hebben nauwelijks een impact. Maar er zijn dus zware bevingen en om te vermijden dat er veel slachtoffers vallen of schade is, is Japan al decennia bezig het land op het ergste voor te bereiden.

Bij aardbevingen valt het vooral op dat er heel wat schade wordt berokkend aan gebouwen, denk maar aan die in Turkije in 2023. Daarom wordt elk gebouw in Japan steeds voorzien van funderingen die de trillingen kunnen opvangen.

Dat staat allemaal nauwkeurig beschreven in de bouwvoorschriften, die op hun beurt weer vol staan met uitgebreide normen waaraan de gebouwen moeten voldoen.

Dat gaat over bijvoorbeeld bouwstijlen en bouwmaterialen. Die normen gelden voornamelijk voor grote constructies, maar ook voor huizen gelden bepaalde regels.

Japan is daarnaast ook het land van de 'Shinkansen'. Met een gigantisch netwerk van hogesnelheidstreinen, tot in alle uithoeken van Japan, heeft het land in elke trein een seismologische sensor ingebouwd. Indien nodig wordt al het treinverkeer stilgelegd. Dat gebeurt automatisch. Bij deze aardbeving is ook al het treinverkeer uit voorzorg stilgelegd.

Sinds de dodelijke aardbeving en tsunami van 2011 heeft Japan ook zeer veel geïnvesteerd in zeeweringen. Grote muren uit beton die sterk genoeg zijn om tsunamigolven te weerstaan. Dat is geen waterdichte oplossing, want die weringen zijn enkel effectief bij kleinere tsunami's.

We kennen het allemaal: de brandoefeningen op school. In Japan worden regelmatig oefeningen uitgevoerd voor aardbevingen. Kinderen leren dus op jonge leeftijd al alles over de gevaren van aardbevingen en tsunami's en waar ze best kunnen schuilen.

Zo leren ze bijvoorbeeld dat ze - als ze op de speelplaats zijn - zo snel mogelijk naar het centrum van de open ruimte moeten gaan, om te vermijden dat er brokstukken of dergelijke op hen vallen. In de klas moeten ze zo snel mogelijk onder hun bureau kruipen, opnieuw om zich te beschermen tegen neervallend puin.

Veel gezinnen in Japan hebben ergens in hun huis een noodpakket klaarliggen. Daarin zit alles wat nodig is om enkele dagen mee te overleven. Denk aan water, eten en medicijnen. Ook een radio op batterijen om zo op de hoogte te blijven van de laatste updates. 

Daarnaast worden inwoners ook aangeraden om enkele borden en bestek apart te houden. Een gasbrander is ook altijd handig om te hebben, staat in een informatieboekje . "Het is ook nodig om elkaar te helpen. Leer je buren kennen door deel te nemen aan lokale activiteiten. Dit zal uiteindelijk iedereen helpen bij een aardbeving", klinkt het nog.

Dan is er uiteraard nog de waarschuwing zelf. Via een systeem genaamd "J-Alert" wordt de waarschuwing zo breed mogelijk gecommuniceerd. Zo krijgen inwoners onder meer een sms, vergelijkbaar met wat we in België kennen als BE-Alert.

Daarnaast wordt ook gewaarschuwd via informatieborden of luidsprekers op straat. Ook vandaag kregen Japanners de volgende waarschuwing te zien: "TSUNAMI, EVACUEER!". Er wordt dan ook aangegeven om zo snel mogelijk naar een hoger gelegen gebied te trekken.

Voor zij die niet op straat zijn, worden ook de verschillende televisiekanalen ingeschakeld om de inwoners te informeren. "Blijf niet aan je scherm geplakt, maar evacueer!", zei een nieuwsanker van de openbare omroep NHK.

Zoveel mogelijk mensen bereiken is essentieel, want in 2011 stierven maar liefst 15.000 mensen. Veel van hen waren te laat geïnformeerd en werden in snelheid gepakt. Ze hadden te weinig tijd om te evacueren en werden gegrepen door het kolkende water.