LIVE pensioenprotest - "Historische" actiedag afgelopen, politicoloog: "Standpunt over ambtenarenpensioen zal niet ineens wijzigen"

Om 22 uur is bij het spoor de staking in het kader van het pensioenprotest geëindigd. Dinsdag zou alles weer normaal moeten verlopen.

Er gold een alternatieve treindienst van zondag 12 januari vanaf 22 uur tot en met maandag 22 uur. De spoormaatschappij raadt evenwel reizigers aan om ook na 22 uur de reisplanner van de NMBS te raadplegen.

Er was heel wat spoorhinder door de staking. Maar een op de 3 IC-treinen kon rijden. Bij de lokale treinen en in de voorstadsnetten was de uitval nog groter. "De treinen waarvan we hadden aangekondigd dat ze gingen rijden, reden ook. En ook de reizigers waren duidelijk goed voorbereid".

"Rond de formatietafel zitten weinig partijen die zin hebben om te luisteren naar vakbonden, werkgevers en -nemers of sociale partners", zegt politicoloog Nicolas Bouteca in De Wereld Vandaag. "De voortekenen voor sociaal overleg zijn niet denderend, dus dan begrijp ik waarom de vakbonden nu al actievoeren." 

Eens een regeerakkoord rond is, zijn de evenwichten vastgelegd voor 4 à 5 jaar, stelt hij. "Je kan dan nog moeilijk tussenkomen, het is nu dat je moet bijsturen." 

Al blijft de impact relatief. "Het standpunt over de ambtenarenpensioenen zal niet ineens wijzigen, maar het evenwicht tussen verschillende maatregelen van de Arizona-regering kan wel verschuiven", besluit Bouteca. 

Bij het incident tussen brandweer en politie zijn 4 agenten gewond geraakt. Dat meldt de politie van Brussel zelf op X. 

We betreuren het gedrag van een paar enkelingen, klinkt het. Het incident zal onderzocht worden. 

Uittredend minister van Pensioenen Karine Lalieux (PS) is vanochtend omvergereden door een auto toen ze onderweg was naar de actiedag in Brussel. Dat meldt ze zelf op Instagram. 

De auto reed haar aan het Justitiepaleis in Brussel aan, toen ze wou oversteken op het zebrapad. De hulpdiensten kwamen ter plaatse, waarvoor ze hen ook bedankt. De minister stelt het goed. 

In het station Brussel-Centraal is het (voorlopig) rustig. Actievoerders keren huiswaarts, en de grootste drukte lijkt voorbij. Het treinverkeer blijft wel verstoord. Nog steeds rijden slechts 1 op de 3 IC-treinen en 1 op de 5 stoptreinen. 

Op de snelweg is het wel vrij druk. Op de buitenring rond Brussel schuif je een uur aan, op de kleine ring in het centrum verlies je tot een halfuur.

"De actiebereidheid is ongezien en de kwaadheid is groot", zegt Marianne Coopman, algemeen secretaris van het Christelijk Onderwijzersverbond (COV). "Onze leden staan heel geëngageerd in hun job en eisen respect voor hun inzet."

Het COV is de grootste vakbond voor het basisonderwijs. Veel van hun leden betoogden vandaag mee. "Iedereen weet dat er bespaard moet worden, maar denk na over een langetermijnbeleid dat meer is dan gecijfer", verklaart Coopman. "Langer werken voor minder pensioen in een beroep dat enkel zwaarder wordt, is niet haalbaar." 

"Loopbanen en pensioenen moeten leefbaar zijn voor iedereen en voor alle leeftijdscategorieën. Wordt onze oproep niet gehoord, dan sluiten wij verdere actie niet uit", besluit Coopman. 

Niet alle leraren kozen ervoor actie te gaan voeren in Brussel. In enkele scholen koos het lerarenkorps voor een ludieke actie om zijn zorgen te uiten. 

"De regering laat ons in de kou, daarom zijn wij in rouw", klinkt het in basisschool De Luchtballon in Geel. Daar kwamen alle leerkrachten in zwarte kledij naar school en hingen rouwvlaggen uit om de actiedag te steunen. 

Ook in de Sint-Lutgardusschool in Schelle kozen ze voor een ludieke actie. Alle leraren gaven vandaag les verkleed als bejaarden. 

"We vinden het belangrijk om er te zijn voor de kinderen", zegt leerkacht Sophie Schiltz. "De ouders hoeven niet de dupe te zijn van onze actie. Daarom wilden we iets ludieks doen, om onze zorg toch te kunnen uitspreken." 

"We hopen dat we nog heel lang les mogen geven, want we doen dat graag. Maar natuurlijk wel onder goede voorwaarden", klinkt het bij Schiltz. 

Bekijk: Oma's geven les in Sint-Lutgardusschool in Schelle

"We betreuren deze confrontatie tussen de politie en enkele brandweerlieden", stelt de brandweer van Brussel. 

"Op oudejaarsavond stonden politieagenten en brandweerlieden zij aan zij in het veld en eisten respect, dus laten we ook respect tonen voor de ordehandhavers", klinkt het. "Dit gedrag weerspiegelt onze waarden niet. We kunnen onze eisen ook rustig en waardig stellen." 

Verder spreekt de brandweer van een onderzoek om de omstandigheden en de identiteit van de onruststokers vast te stellen. 

34.314 personeelsleden in het Vlaams onderwijs vroegen een stakingsaanzegging aan voor een halve of volledige dag volgens het kabinet van Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA). Zo'n 25.000 van hen namen ook effectief deel aan de actie in Brussel. 

Momenteel zijn 211.317 personeelsleden tewerkgesteld in het onderwijs. Daarbij zijn alle onderwijsniveaus inbegrepen, behalve de universiteiten. 

Zo'n 16 procent van alle werknemers in de onderwijssector voeren dus mee actie tegen de geplande pensioenhervormingen. 

Volgens de Christelijke Onderwijscentrale (COC) is dat aantal historisch hoog. "Zo'n groot aantal stakende leerkrachten: dat is in de recente geschiedenis nog nooit gebeurd", zegt secretaris-generaal van de COC Koen Van Kerkhoven. "We blijven verder strijden. Men gelooft niet dat het water aan onze lippen staat, nu spreken de cijfers voor zich." 

"Zodra er een regeerakkoord ligt, komt het federaal comité van de vakbond samen", zegt Thierry Bodson, voorzitter van het ABVV. "Als blijkt dat de plannen niet veranderd zijn, dan kondigen we een algemene staking aan." 

Over exact een maand staat al een nieuwe betoging op de planning. Op 13 februari staat de actiedag in het teken van de openbare diensten. 

"Over een maand zullen we een beter zicht hebben op het ontoelaatbare beleid dat de nieuwe regering voor de werknemers in petto heeft", zegt Bodson. "Dan kunnen we een versnelling hoger schakelen." 

Bestuurder van Unizo Danny Van Assche hekelt de vakbondsactie tegen de pensioenhervormingen: "Dat er nood is aan pensioenhervorming, valt niet te ontkennen, maar het valt vooral te betreuren dat men niet bereid is om samen naar oplossingen te zoeken", zegt hij. 

Volgens Van Assche wijst dat op een "totaal gebrek aan verantwoordelijkheidszin bij de vakorganisaties". 

"Als we onze huidige sociale zekerheid leefbaar willen houden, moeten er maatregelen genomen worden", stelt Van Assche. "En ja, dan zijn bepaalde verschillen tussen de stelsels niet langer uit te leggen." 

Hij haalt aan dat volgens de studiecommissie voor de vergrijzing zonder hervormingen de pensioenuitgaven met 16 miljard zullen stijgen tegen 2050. "Dit is een kwart meer dan vandaag en onbetaalbaar", zegt Van Assche nog. 

Koen Pelleriaux, topman van de GO!-gemeenschapsscholen, sluit zich aan bij de vakbonden die vragen om overleg tussen  Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) en federaal formateur Bart De Wever (N-VA).

"Voor dit soort ingrepen moet overlegd worden tussen de federale en Vlaamse overheid", zegt Pelleriaux. "Het is tijd om werk te maken van een aantrekkelijk statuut voor leraren en andere onderwijsprofessionals." 

Tijdens de betoging zijn verschillende politieagenten gewond geraakt, meldt de politie in een persbericht. "Een aantal brandweermannen vielen onze collega's aan. Verschillende politieagenten raakten gewond. Daarbij werd kortstondig gebruik gemaakt van gas."

Het zou gaan om een groep van enkele tientallen brandweermannen die afweek van de afgesproken reisweg en de intentie had om het verkeer op de kleine ring, ter hoogte van de Naamsepoort, te blokkeren.

"Deze feiten horen niet thuis in een vreedzame betoging en we betreuren dit ten zeerste", meldt de politie voort. "Wij veroordelen elke vorm van geweld en benadrukken het belang van respect en samenwerking tussen alle betrokken partijen. We zullen dit incident grondig onderzoeken en de nodige maatregelen nemen om herhaling in de toekomst te voorkomen."

Op de betoging tegen de pensioenplannen van de toekomstige federale regering zijn 30.000 actievoerders. Dat meldt de Brusselse politie. Volgens de organiserende vakbonden gaat het over "meer dan 30.000".

Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) toont weinig begrip voor de actiedag tegen pensioenhervormingen. "Nu hervormingen verhinderen, zorgt ervoor dat ingrepen in 2030 enkel drastischer zullen zijn", klinkt het. 

"Het VBO kan zich helemaal niet aansluiten bij de vakbondslogica gericht op status quo", zegt VBO-topman Pieter Timmermans. "Staken voor een status quo verergert enkel de problemen." 

Volgens het VBO zijn hervormingen vandaag nodig om toekomstige pensioenen te vrijwaren. "Staken om de overheidspensioenen ongemoeid te laten, zorgt er enkel voor dat we noodzakelijke hervormingen in het pensioenstelsel negeren en de factuur daarvan doorschuiven naar de volgende generatie." 

Voor de zoveelste keer plannen politici forse ingrepen in de pensioenen. Wat is het probleem daarmee? Waarom worstelen onze beleidsmakers en regeringen al zowat 40 jaar met dat thema? En zijn er dan geen oplossingen op de lange(re) termijn mogelijk? 

Groen steunt de actie van de betogers in Brussel voluit. Partijvoorzitter Bart Dhondt: "Leerkrachten verdienen onze waardering in plaats van koopkrachtverlies. Ook vrouwen en langdurig zieken krijgen met de rechtse plannen de rekening gepresenteerd", zegt hij. "In de gelekte plannen dragen miljardairs en grote vervuilers amper bij. Gewone mensen komen als eerste in het vizier."

Hij noemt de plannen om een lager pensioen in te voeren "een zeer contraproductieve maatregel voor de problemen in het onderwijs". 

In alle gevangenissen in Vlaanderen en Brussel wordt gestaakt. Dat meldt Kathleen Van De Vijver van het Gevangeniswezen. "In sommige inrichtingen is er bijstand van de politie nodig omdat er te weinig werkwilligen zijn. Sinds deze nacht is er een 70-tal politieagenten ingezet", zo klinkt het. In de gevangenis van Sint-Gillis is er ook ondersteuning van het Rode Kruis.

Door de staking van gevangenispersoneel moeten agenten uit de Politiezone Noorderkempen bijspringen in de gevangenissen van Wortel en Merksplas. "Dat is verplicht bij stakingen van slechts 24 uur. Dan moeten de cipiers geen minimumdienstverlening uitwerken", zegt politiewoordvoerder Els Delafaille. "Op dit moment zetten we in Wortel en Merksplas 46 agenten in, waarvan er 40 uit andere korpsen komen."

In de gevangenissen zullen tot morgenochtend 6 uur geen activiteiten plaatsvinden. "In Wallonië is de opkomst hoger. Wel zijn er 9 politieagenten nodig in de gevangenis van Bergen", luidt het nog.

Onder de aanwezigen op de grote vakbondsactie in Brussel is er opvallend genoeg ook een delegatie van Vooruit. Enkele parlementsleden lopen mee in de betoging tegen de plannen waarover de partij zelf aan het onderhandelen is.

"Wij begrijpen heel goed dat mensen ongerust zijn op basis van wat ze horen en lezen", zegt parlementslid Oskar Seuntjens. Is het niet raar dat de partij mee protesteert tegen haar eigen plannen? "Ik zou het niet protesteren noemen. We zijn hier vooral om respect te tonen en juist om te vertellen wat we aan het doen zijn aan de onderhandelingstafel."

Volgens Seuntjens is er nog marge om rekening te houden met de bezorgdheden van actievoerders. "Er is nog geen enkel akkoord. Wij blijven ons uiterste best doen om het akkoord zo sociaal en rechtvaardig mogelijk te maken."

Ook kopstukken van de toekomstige oppositiepartijen zijn aanwezig. Onder anderen voorzitters Paul Magnette (PS), Bart Dhondt (Groen) en Raoul Hedebouw (PVDA) betogen mee. "Leerkrachten verdienen onze waardering in plaats van koopkrachtverlies. Ook vrouwen en langdurig zieken krijgen met de rechtse plannen de rekening gepresenteerd. Centrumrechts richt de besparingspijlen op de verkeerde doelgroepen", zegt Dhondt.

De eerste actievoerders zijn volgens de politie intussen aangekomen aan het Poelaertplein, het eindpunt van de betoging. De optocht verloopt traag omdat er veel mensen meelopen. Volgens de politie verloopt alles voorlopig rustig. 

Van bij de start van de betoging worden er al erg veel voetzoekers en rookbommetjes afgestoken. 

Als gevolg van de actiedag is in Antwerpen de huisvuilophaling vandaag verstoord in Deunre, Borsbeek en de wijken Haringrode en Zurenborg. De stad vraagt aan inwoners om indien mogelijk hun afval weer binnen te nemen. 

Enkele zwembaden zijn ook gesloten: zwembad Wezenberg is gesloten voor scholen en publiek, net als zwembad Ieperman in Wilrijk. Zwembad Groenenhoek in Berchem is gesloten vanaf 14.30 uur en zwembad De Schinde in Ekeren vanaf 15 uur. 

Werkgeversorganisatie Voka noemt de vakbondsacties "voorbarig, onverantwoord en lichtzinnig". "Het begrip voor deze acties is zero."

Het gemeenschappelijk vakbondsfront hekelt de "frontale aanval op de pensioenen van werknemers en een ongekende stap terug voor het ambtenarenstelsel" die de onderhandelaars van de Arizonapartijen plannen. Er wordt gevreesd voor lagere pensioenen, minder gunstige voorwaarden en langere loopbanen.

"De staking in het onderwijs, bij het openbaar vervoer en bij tal van andere overheidsdiensten treft tienduizenden mensen", zegt Voka. "Ook ondernemingen ondervinden vandaag hinder en dat brengt schade toe aan de hele economie."

"De vakbonden grijpen heel erg snel naar het stakingswapen", zegt Hans Maertens, gedelegeerd bestuurder van Voka. "Ze protesteren tegen intenties en plannen, en niet tegen definitieve maatregelen als ze het hebben over de pensioenhervormingen. Staken zou het ultieme drukkingsmiddel moeten zijn en geen actiemiddel dat lichtzinnig wordt bovengehaald."

De betoging tegen de plannen voor de pensioenhervorming trekt zich rond dit tijstip met enige vertraging stilaan op gang, met een delegatie van de brandweer vooraan. 

Er werd beslist een halfuur later te vertrekken zodat de actievoerders die nog met bussen onderweg waren makkelijker zouden kunnen aansluiten bij de optocht. 

Een heleboel actievoerders hebben het startuur van de betoging niet gehaald omdat ze nog in kolonne stonden aan te schuiven aan het Saincteletteplein in het centrum van Brussel. 

Volgens Walentina Cools van de Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten is de impact en de stakingsbereidheid bij leerkrachten groter dan bij vorige stakingen.

6 op de 10 scholen zijn vandaag open met het gewone lesaanbod, 1 op de 10 scholen is volledig dicht en in de andere scholen is er enkel noodopvang.

De luchthaven van Charleroi schrapt alle vertrekkende vluchten vanaf vanmiddag 12 uur. Er zullen wel nog vliegtuigen kunnen landen. 

Volgens woordvoerder Nathalie Pierard zijn er vanmorgen minder veiligheidsmensen komen opdagen dan beloofd (slechts 40%), daardoor liepen de wachtrijen aan de veiligheidscheckin op en gingen passagiers hun vlucht missen. 

In Gent staakt ook ruim een derde van de medewerkers van de intergemeentelijke vereniging voor afvalbeheer IVAGO. Bewoners mogen er hun afval nog tot woensdag buiten laten staan. IVAGO belooft de opgelopen achterstand tegen dan weg te werken. 

In de school De Pluishoek in Heist-Goor (Heist-op-den-Berg) serveren ze symbolisch sap van "uitgeperste citroenen". 

Het is vanochtend erg druk in Brussel, met lange files, vooral op de Kleine Ring. Dat zegt Inge Paemen, woordvoerster van Brussel Mobiliteit. Ongevallen zijn er nog niet gemeld, maar een aantal tunnels werd -tijdelijk- afgesloten omdat er te veel verkeer in stond.

Op Brussels Airport zijn zeker 4 op de 10 van de geplande vluchten geannuleerd. De overige vluchten verlopen zoals voorzien, al zijn kleine vertragingen niet uit te sluiten. Brussels Airport vraagt reizigers daarom om tijdig naar de luchthaven te komen.

Een groot aantal werknemers bij de bagageafhandelaars en het veiligheidspersoneel neemt deel aan de vakbondsactie en daarom worden veel vluchten geannuleerd of herpland.

De luchtvaartmaatschappijen informeren de passagiers van de betrokken vluchten hierover rechtstreeks, meldt de luchthaven. Passagiers krijgen ook de raad de status van hun vlucht goed op te volgen en die voor hun vertrek naar de luchthaven nog eens na te kijken. 

Passagiers krijgen de raad op tijd naar de luchthaven te komen: 2 uur op voorhand voor een vlucht binnen de Schengenzone en 3 uur vooraf voor een vlucht buiten de Schengenzone. 

Leerkrachten van de Sint-Lutgardisschool in Schelle voeren op een ludieke manier actie tegen de plannen om de pensioenen te hervormen. 

Ook aan de school OLVA Steenbrugge in Assebroek vragen de leerkrachten aandacht voor hun situatie, verkleed als bejaarden.  

In Limburg blijft bijna de helft van de scholen dicht vandaag door de algemene vakbondsactie. Op de carpoolparking in Lummen verzamelen op dit moment heel wat leerkrachten om samen naar Brussel te trekken. "Ik ga vandaag mee betogen omdat er beloften zijn gemaakt die ze niet waarmaken", zegt een van de leerkrachten. "We moeten nu langer werken voor minder pensioen, dat kan niet."

"En ik sta aan de vooravond van mijn pensioen en nu gaan ze dit ook nog afpakken, daarom ga ik mee naar Brussel. Best dat we onze stem laten horen, voordat er een beslissing wordt genomen."

Ook wie vandaag met de trein naar het buitenland wil reizen, moet rekening houden met hinder. Heel wat regionale treinen naar onder meer Maastricht, Luxemburg en Rijsel zijn geschrapt, net als een aantal Eurocity-treinen van en naar Nederland. De Nightjet naar Wenen en Berlijn rijdt vanaf Keulen in plaats vanuit Brussel.

De alternatieve dienstregeling wordt vandaag uitgevoerd zoals was gepland, zegt NMBS-woordvoerder Bart Crols. 

De spoorvakbonden organiseren een staking zodat het spoorpersoneel kan deelnemen aan een vakbondsactie tegen de pensioenhervorming in Brussel. De hinder is groot: maar 1 op de 3 IC-treinen kan rijden. Bij de lokale treinen en in de voorstadsnetten is de uitval nog groter.

Wetstraatwatcher Ivan De Vadder ziet hoe de onderhandelaars voor een federale regering, die er tegen het einde van deze maand zou moeten zijn, vandaag geconfronteerd worden met straatprotest tegen de op stapel staande hervormingen.

Straatprotest dat wordt aangewakkerd door de nieuwe oppositie van de PS, én door de vakbonden. Lees hier de analyse van Ivan De Vadder: 

In Gent blijven de Farys-zwembaden Rooigem, Strop en Van Eyck de hele dag dicht door de algemene actiedag tegen de pensioenplannen van de onderhandelaars voor een nieuwe federale regering. 

Lees meer in dit artikel: 

In Limburg is er bij De Lijn hinder op 5 lijnen, vooral op de as Hasselt-Genk. Er zijn geen volledige lijnen weggevallen, hier en daar vallen er wel ritten tussenuit. In Vlaams-Brabant is er, zoals eerder al gemeld, hinder op 10 lijnen. In de andere provincies is er voorlopig geen hinder.

Ook op de luchthaven van Zaventem is er hinder door de actiedag. Bij luchtvaartmaatschappij Brussels Airlines is ongeveer de helft van de vluchten geschrapt vandaag. De meeste reizigers zijn daarvan op de hoogte. 

"Hier op de luchthaven wordt er gestaakt bij enkele afhandelingsbedrijven en bij security", legt Nico Cardone, woordvoerder van Brussels Airlines, uit. 

"Wij hebben geprobeerd om vluchten te schrappen zodat het voor zo weinig mogelijk mensen problemen oplevert. Er is heel het weekend hard gewerkt om mensen te gaan omboeken via andere luchthavens of andere luchtvaartmaatschappijen. Zoals je kan zien, is dat vrij goed gelukt. Hier staan geen gestrande reizigers." 

De vakbonden voeren vandaag actie omdat ze zich zorgen maken over de pensioenhervorming die de volgende federale regering wil doorvoeren. Die zou volgens hen een "hakbijl" willen zetten in de pensioenen en "3 miljard willen besparen". 

Volgens Ann Vermorgen, de voorzitter van de christelijke vakbond ACV, willen ze vandaag druk uitoefenen op de onderhandelaars, maar zou het debat zelfs nog breder gevoerd moeten worden. 

"Het pensioendebat is eigenlijk te beperkt", legt ze uit in De Ochtend op Radio 1. "Het moet gaan over het loopbaandebat, over het geheel van de loopbaan. Waar nu niet over gesproken wordt, is over hoe mensen dat langer werken gaan volhouden, we zien nu al dat er een half miljoen langdurig zieken zijn."

"Als men ook nog eens aan de landingsbanen gaat rommelen of het tijdskrediet niet meer laat meetellen voor gelijkgestelde periodes in het pensioen, dan ga je het aantal langdurig zieken alleen maar de hoogte zien ingaan." 

De hinder bij openbaarvervoersmaatschappij De Lijn lijkt voorlopig mee te vallen. Omdat het vooral gaat om een staking bij de onderaannemers, is er momenteel nog geen volledig overzicht beschikbaar, laat de woordvoerder weten. De eigen chauffeurs van De Lijn nemen niet deel aan de actie. 

Op dit moment is er hinder op 9 lijnen, allemaal in de regio Vlaams-Brabant/Brussel, vooral op de as Leuven-Brussel, maar ook op de lijnen Leuven-Haasrode en Leuven-Bierbeek.

Ook bij de NMBS is er sinds gisteravond hinder. Er is wel een alternatieve dienstregeling voorzien. Die vind je via de website of de app van de NMBS. 

De lijnen van de MIVB werken vandaag aan verminderde frequenties. Vanochtend wordt slechts 1 metrolijn bediend: metrolijn 1, die wel verlengd is tot halte Erasmus.

Wie gebruik wil maken van de diensten van de MIVB, checkt best de reële status van het net, geeft de vervoersmaatschappij aan.

Duizenden mensen betogen vandaag in Brussel tegen de pensioenplannen van de onderhandelaars voor een nieuwe federale regering. 

Voor de vakbonden komen die voorstellen neer op langer werken voor minder pensioen. Daarvoor baseren ze zich op de eerste gelekte voorstellen van formateur Bart De Wever.

Vijf actievoerders vertellen waarom zij vandaag op straat komen. Lees hun verhaal in dit artikel: 

Volgens de vakbonden zullen 23.800 mensen uit het onderwijs vandaag in Brussel betogen tegen de pensioenplannen van de regeringsonderhandelaars. Maar ook bij de NMBS, bpost, op de luchthaven en in de gevangenissen, wordt het werk neergelegd.

2 op de 3 IC-treinen zullen niet rijden. 40 procent van de geplande vluchten op Brussels Airport is geannuleerd. De politie vraagt om Brussel vandaag zoveel mogelijk te mijden, zeker met de wagen.

Lees alles over mogelijke hinder in onderstaand artikel: